با وجود تایید ذرت‌های تراریخته از سوی مرجع سلامت غذایی اروپا ، برخی کشورها کماکان با استفاده از این محصولات مخالفند

تنها محصول کشاورزی اصلاح‌شده ژنتیکی یا به‌اصطلاح تراریخته که برای استفاده در سطح اروپا مجوز دارد، نوع خاصی از ذرت است؛ اما برخی اعضای اتحادیه اروپا چون فرانسه و یونان، استفاده از آن را در کشور خود ممنوع کرده‏اند. در این بین، اتحادیه اروپا هم هنوز نتوانسته است تصمیم مشخصی در قبال این ممنوعیت بگیرد و این دو کشور را به لغو ممنوعیت این نوع ذرت با کد تجاری MON801 وادار کند.

سرپیچی فرانسه، یونان، اتریش و مجارستان برای توافق با قانون اتحادیه اروپا، خطر بحران سیاسی را در این اتحادیه دامن می‏زند. هم‌چنین سازمان تجارت جهانی نیز آنان را تحت فشار قرارداده تا در مورد این مساله مطابق قوانین جهانی عمل کنند.

مرجع سلامت غذایی اروپا، ای.اف.اس.ای در پارمای ایتالیا، که مسئول ارزیابی خطرات احتمالی محصولات اصلاح‌شده ژنتیکی در اروپا است، گزارش داده که هیچ موردی علیه MON801 وجود ندارد و این نوع ذرت که برای مقاومت در برابر حشرات اصلاح شده، بی هیچ نگرانی قابل استفاده است. ولی در28 بهمن 1387 / 16 فوریه گذشته، کمیته‌ای از کارشناسان که هر یک از طرف یکی از 27 کشور عضو اتحادیه اروپا منصوب شده بودند، نتوانستند اکثریت لازم را برای دستور برداشتن تحریم‏های این محصولات به دست آورند. این اکثریت در صورتی به دست می‏آید که 62 درصد جمعیت اروپا یا بیشتر، با این دستور موافق باشند. دست نیافتن به اکثریت لازم برای لغو ممنوعیت این محصول در فرانسه و یونان، مانند ماه قبل که در مورد اتریش و مجارستان اتفاق افتاده بود، بار دیگر باعث تکرار وضعیت دشوار و بغرنجی در اتحادیه اروپا شده است.

سازمان تجارت جهانی ادعا می‏کند که اتحادیه اروپا خارج از محدوده قوانین وضع شده خود عمل می‏کند. تحریم‏هایی که جداگانه توسط برخی کشورها انجام می‏گیرد، انکارکننده وجود کشورهای دیگری است که با هدف دست‌یابی به بازارهای اروپایی، از زیست‏فناوری در صنعت کشاورزی خود استفاده می‌کنند. این صنعت تحت قوانین تجاری، مجوز استفاده دارد و به قوانین ملی یک کشور وابسته نیست. قرار است تا ماه آینده، مجموعه تصمیمات جدیدی در این زمینه گرفته شود که اهمیت موضوع را بالاتر خواهد برد.

بیشتر شهروندان اروپایی و بسیاری از دولت‏های آنها، مدت‌های طولانی با زیست‏فناوری در کشاورزی مخالف بوده‌اند و برخورد خصمانه‏ای در مقابل آن داشته‏اند. اظهارات منفی تعدادی از اعضای کشورهای اروپایی، کمکی به تصویب MOB801 در سال 1377 / 1998 نکرد و این مساله منجر به آن شد که کمیسیون اروپایی، مجری تصمیمات اتحادیه اروپا، درصدد ایجاد و توسعه چارچوبی قانونی برآید که بر اساس تحلیل و ارزیابی خطرات موجود، سخت‏ترین و جزیی‏ترین کنترل‏های ممکن را بر سلامت محصولات تضمین کند.

اختلاف عقیده
این چارچوب که نهایتا در سال 1383 / 2004 وضع شد، به اروپا اجازه داد تا محصولات کشاورزی اصلاح‌شده ژنتیکی را در صورتی که هیچ مدرک علمی ‏مبنی بر خطرسازی آن برای سلامت انسان و محیط زیست وجود نداشته باشد، تصویب کند. بعد از تصویب، آن محصول می‏تواند در تمام 27 کشور اتحادیه اروپا کشت شود. هم‌چنین، اگر مدرک جدیدی مبنی بر خطر احتمالی آشکار شود، بر اساس این قانون می‌توان در موارد تصویب شده تجدیدنظر کرد.

اکنون هفت کشور در اروپا MOB801 را پرورش می‏دهند و بیشتر کشاورزان دیگر نیز آزادند تا در صورت تمایل چنین کاری را انجام دهند. ولی اتریش، یونان و مجارستان هم‌چنان سفت و سخت با اجازه کشت مخالفت کرده‏اند، با این ادعا که ارزیابی خطرات چنین محصولانی نیاز دارد که مدام به روز شود.

سال گذشته، فرانسه که یکی از بزرگ‏ترین استفاده‌کنندگان فناوری در اتحادیه اروپا است، به صف مخالفان این قانون پیوست. فرانسه، پرونده‏ای قطور به مرجع سلامت غذایی اروپا، ای.اف.اس.ای فرستاد که به بحث در مورد نگرانی‏های به وجود آمده در رابطه با سلامت استفاده از این محصولات دامن می‏زد. اما ای.اف.اس.ای پس از بررسی پرونده، چنین نتیجه‌گیری کرد که هیچ یک از مدارک جدید ارائه شده که توسط این چهار کشور مخالف فراهم شده، ارزیابی‏های قبلی را که بر روی ذرت MOB801 صورت گرفته، باطل نمی‏کند.

حال با عدم موفقیت این کمیته در اتخاذ تصمیم، پرونده فرانسه و یونان باید توسط وزرای محیط زیست کشورهای اتحادیه اروپا طی 3 ماه آینده بررسی شود. این وزرا هم‌چنین پرونده اتریش و مجارستان را در شورایی که در اسفندماه برگزار می‏شود، بررسی خواهند کرد. اگر این شورا موفق نشود که به اکثریت لازم؛ چه رای موافق و چه مخالف برسند، خود کمیسیون باید تصمیم بگیرد. یکی از اعضای شورای وزرای محیط زیست می‏گوید: «هرچیزی بخواهد تا ابد تکرار شود، عبث و مضحک می‏شود. چارچوب قانونی اروپا مبنای علمی‏دارد. با این حال هنوز هم تصمیم‏گیری بسیار مشکل است.»

فقدان اعتماد
ناتالی مول از بیواروپا، لابی صنعت زیست فناوری در بروکسل، می‏گوید که عدم موفقیت آیین‏نامه کمیته برای خاتمه دادن به تحریم‏های کشت، «نشان‌دهنده آشفتگی همیشگی اروپایی‏ها است. ما همیشه سخت‏ترین مصوبات علمی‏را در دنیا داریم، ولی به آن اعتماد نمی‏کنیم.»

در این اثنا، ای.اف.اس.ای بر روی کشت 13 محصول اصلاح‌شده ژنتیکی دیگر کار می‏کند و تا به حال، دو نوع ذرت جدید را که در مقابل حشرات مقاوم هستند، تصویب کرده است؛ یکی BT1507 که به طور مشترک متعلق به شرکت پایونیر و داو اگروساینس است و دیگری، BT11 که متعلق به شرکت سینجنتا است. تصویب این هر دو محصول جدید توسط کمیته آیین‏نامه و قانون‌گذاری مطرح خواهند شد.

همان‌طور که زمان‌بندی برای تصمیمات کلیدی نزدیک‏تر می‏شود، بسیاری از سیاست‌مداران در جایگاه‏های خود سنگر می‏گیرند. چند هفته پبش، کمیته سلامت غذایی فرانسه گزارشی تحلیلی تهیه کرد که مفاد آن به سرعت به بیرون درز کرد و نشان داد این کمیته نیز برای ذرت MOB801، گواهی عاری از هرگونه خطر ارائه کرده است. اما فرانسوا فیلون، نخست‌وزیر فرانسه، با عجله به بروکسل رفت تا بر این نکته پافشاری کند که هر آن‌چه اتحادیه اروپا تصمیم بگیرد، فرانسه باز هم تحریمش را ادامه خواهد داد.

هم‌زمان، دولت باواریا نیز همه آزمایش‏های این ایالت را در زمینه محصولات اصلاح‌شده ژنتیکی متوقف کرد و تمام آثار آزمایش‌های قبلی را نیز در گلخانه‏ها حبس نمود. مارکوس سودر، وزیر محیط زیست باواریا، هدف خود را منع کشت و زراعت این محصولات اعلام کرد.

در این میان، مخالفان عمومی ‏این‏گونه غلات کمی‏ کاهش یافته‌اند. در همه‏پرسی برگزارشده در سال گذشته؛ درصد کسانی که مخالف محصولات اصلاح‌شده ژنتیکی هستند از 70درصد به 58درصد کاهش پیدا کرده بود.

نشریه نیچر- شماره 7232؛ ترجمه: آزاده پارساپور

کد خبر 4689

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
8 + 5 =