تولید بدون مزیت رقابتی یعنی دست و پا زدن/ کارشناسان نظر می دهند

حرکت به سمت تولید صادراتی و ایجاد رقابت در  عرصه تولید  کشور از جمله مباحثی است که  به تازگی از سوی متولیان بازرگانی مورد توجه و تاکید قرار گرفته و این مساله را حتی مسوولان کشور نیز به عنوان یک ضرورت در  حوزه فعالیت های تجاری و اقتصادی به فعالان این حوزه گوشزد می‌کنند.

 در همین رابطه خارج شدن تولید داخلی از جنبه ملی و پیدا کردن سمت و سوی بین المللی از مهمترین سیاست‌ها به شمار می‌رود آن هم در شرایطی که شعار صادرات پایدارـ محور توسعه از چندی پیش به عنوان یکی از برنامه‌های اصلی وزارت بازرگانی و سازمان توسعه تجارت مطرح شده و از جنبه های مختلف مورد بازبینی، بررسی و توجه قرار گرفته است.

با اینهمه شاید هیچ یک از متولیان بازار و  عرصه بازرگانی به اندازه افرادی که به صورت مستقیم در این حوزه فعالیت می کنند و به کار تولید و صادرات مشغولند، نسبت به اهمیت ارتقای کیفیت تولید و صادراتی کردن آن واقف نباشند. در شرایطی که بازار جهانی هر روز به سمت رقابتی شدن بیشتر پیش می رود این فعالان و تولیدکنندگان هستند که ضرورت خلق مزیت برای کالای تولیدی خود را بیش از هر زمان دیگری احساس می کنند  چرا که در دنیای امروز و در شرایط اقتصادی فعلی تمام محصولات و کالاهای تولیدی  از مرزهای ملی خارج شده و جنبه بین المللی پیدا کرده اند.

این مساله ای است که علی شریعتی مقدم ، رییس هیات مدیره صندوق توسعه صادرات زعفران ایران نیز بر آن تاکید دارد و گوید: برای رسیدن به بازارهای جهانی  باید نگاه به بازارمصرفی را بر منبای تولید صادراتی گذاشت و با تکیه بر مزیت های رقابتی، بازارهای جهانی را از آن خود کرد. چرا که در دراز مدت این بازار از سوی رقیبان مورد تهدید قرار می گیرد و حتی  ممکن بازارمحصولات انحصاری نیز از دست برود.

به اعتقاد وی با توجه به انحصار موجود در برخی  کالا ها و تکنولوژی های جدید، کشورهای دیگر نیز  تلاش می‌کنند با ابداع تکنولوژی جدید انحصارها  را از میان بردارند تا سهمی از بازار جهانی را در دست بگیرند.

در چنین شرایطی به اعتقاد بسیاری از فعالان عرصه بازرگانی ، تولیدات داخلی باید به سمت استانداردهای جهانی حرکت کنند. این مساله به گفته مسعود دانشمند ، عضو اتاق بازرگانی ایران تنها راهکاری است که می تواند در ایجاد تولید صادراتی موثر باشد. وی دراینباره تاکید می کند: ما نباید عرصه تولید برای مصرف داخلی و خارجی را از هم تفکیک کنیم. بلکه بهترین راه این است که تولیداتمان بر اساس استانداردهای بین المللی شکل بگیرند. به این ترتیب محصولات ما در بازارهای جهانی هم قابل عرضه خواهد بود.

 در همین رابطه کارشناسان بازرگانی و اقتصادی معتقدند که نمی توان با اعمال محدودیت ها و تکیه بر بازار مصرف داخل و اعمال نظام تعرفه ای که  نگاهی منسوخ شده است، از ورود کالاهای مشابه با کیفیت به کشور جلوگیری کرد؛  چرا که در دراز مدت  به دلیل مناسب نبودن کیفیت محصولات داخلی سطح رفاه جامعه با چالش  روبرو خواهد شد. شریعتی مقدم در اینباره می گوید: توجه به افزایش کیفیت تولیدات داخل و داشتن افق برای صادرات، بدون تردید مسیر رضایتمندی مصرف کننده داخل و بدست آوردن بازارهای جهانی را مهیا خواهد ساخت.

اما  دورنمای مطلوب تولید صادراتی خواه ناخواه با مشکلات و چالش های متعددی نیز همراه است. مشکلاتی که بیشتر تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی و نیز متولیان دولتی عرصه بازرگانی کشور بر سر آنها با یکدیگر اتفاق نظر دارند. از جمله آنها می توان به  بالابودن قیمت تمام شده اشاره کرد که به تنهایی عاملی بر سر راه افزایش کیفیت و رقابت پذیری تولیدات ایرانی به شمار می رود.

دانشمند نیز در این رابطه به  گوید:  ما باید اول به این مساله فکر کنیم که چرا قیمت تمام شده کالای ایرانی بالاست. یعنی شرایط به گونه ای است که کشورهایی مثل چین با خریدن همان مواد اولیه ای که ما خریداری می کنیم و تولید محصول در رقابت با ما موفق تر هستند و تولیدات خود را با همان مواد اولیه ای که ما هم در اختیار داریم ارزان تر به ما می فروشند.

این عضو اتاق بازرگانی می افزاید:  این اتفاقی نیست که بتوانیم  خیلی زود   آن را محقق کنیم. بلکه ما به زمان مناسب برای بررسی مزیت های تولیدی کشور در هر یک از بخش های صنعتی نیاز داریم تا در صورت ناموفق و به صرفه نبودن یک بخش ، تولید آن را متوقف کنیم و به این مساله بپردازیم که چرا قیمت تمام شده کالای ما اینهمه بالاست؟

وی در این رابطه از جمله مشکلات موجود در راستای افزایش قیمت تمام شده را ثابت بودن نرخ ارز عنوان می کند. مساله ای که بسیاری از فعالان این عرصه از مدت ها پیش نسبت به آن انتقادات فراوان وارد می کنند و بر این باورند که بخشی از کاهش قیمت تمام شده کالاهای تولید داخل در گروی منطقی شدن نرخ ارز است.

علیرضا دیباج ، مدیر صادرات یکی از شرکت های صادراتی نیز این حرف را تایید می کند و به اینش کل توضیح می دهد:  صادراتی شدن تولید در صورتی محقق می شود که ما ابتدا تولید سودآوری در کشور داشته باشیم. اما در حال حاضر به دلیل سودآور نبودن فعالیت تولیدی ، بسیاری از بنگاه ها به واردات اقدام می کنند تا در بازار دوام داشته باشند.

به اعتقاد وی یکی از مهمترین مولفه ها در سودآور بودن تولید داخلی ، منطقی بودن نرخ ارز است که باید با توجه به نرخ تورم تغییر کند.

دیباج می افزاید:علاوه بر نرخ ارز ما حتی در انتقال پول و اعتبار هم مشکل داریم و همین مشکلات  ، صادرکنندگان را با دلسردی مواجه می کند. این در حالی است که در زمینه های اخذ ویزا هم ما با چالش های متعددی  روبرو هستیم. از همه اینها مهمتر اینکه صادرکنندگان ما برای انتقال ارز از صرافی ها کمک می گیرند و این راهکار با خطرپذیری بسیار بالایی همراه است.

در چنین شرایطی است که تولید برای صادرات از مقوله تولید برای مصرف داخلی بسیار پیچیده تر به نظر می رسد و از سوی دیگر حرکت به سمت این هدف بزرگ از جمله ضرورت هایی عنوان می شود که برای افزایش رقابت پذیری کالای ایرانی و قیمت تمام شده مناسب تولیدات داخلی‌، یک واقعیت انکار ناپذیر است.