تحلیلگران اقتصادی معتقدند نکته کلیدی بسته ارزی جدید، عدم تعیین نرخ ارز از سوی دولت و پذیرش مکانیسم عرضه و تقاضای واقعی بازار است. با این تفاسیر، نرخی که پس از اجرایی شدن بسته در بازار تعیین می‌شود، همیشه ثابت نخواهد ماند.

مجید سلیمی‌بروجنی: بازار ارز از ابتدای سال‌جاری روزهای بی‌ثباتی را در کنار خود دید و به‌دنبال آن نیز سایر بازارهای کشور درگیر نوسان و تنش شد. این شرایط دولت را مجبور به اتخاذ سیاست‌های جدید ارزی کرد. مهم‌ترین سیاست دولت برای کنترل بازار ارز، ایجاد سامانه نیما و اختصاص ارز 4200 تومانی به متقاضیان واقعی ارز بود، اما طرح دولت برای عرضه ارز تک‌نرخی با قیمت 4200 تومان از همان ابتدا مورد انتقاد کارشناسان و فعالان اقتصادی قرار گرفت و نقدهای مهمی به آن وارد شد. صادرکنندگان بزرگ مثل پتروشیمی‌ها علاقه‌ای به ثبت ارز خود در سامانه نیما نبودند و این‌گونه رفتارها باعث اخلال در بازار و بالا رفتن مجدد قیمت و از سوی دیگر، سبب مشکلاتی در تامین ارز فعالان اقتصادی شد.

حذف رانت ناشی از شکاف قیمتی؟
سرانجام پس از کش و قوس‌های فراوان، بسته جدید ارزی در هفته جاری رونمایی شد. محوریت این بسته به رسمیت شناختن بازار و آزادسازی دادوستد ارزی برمبنای عرضه و تقاضا است. محتوای بسته طراحی شده گویای این است
که دولت با اجرای آن در فکر ساماندهی بازار ارز و حذف رانت ناشی از شکاف قیمتی میان نرخ رسمی و نرخ بازار است.

کارشناسان پیش‌بینی کرده‌اند با اجرای دقیق بسته ارزی و تعمیق بازار دولت از طریق عرضه ارز صادراتی با نرخ توافقی، انگیزه بازگشت منابع صادراتی و احتکار کالا از بین برود. با این رویکرد، فرصت‌های ایجاد رانت ارزی به حداقل خواهد رسید و به نظر می‌رسد که شرایط برای دولت برای ساماندهی بازار ارز مهیا شود.

ظاهرا تعمیق بازار ثانویه به عنوان سیاستی برای مدیریت بازار ارز مورد توجه قرار گرفته است. این اقدام هر چند که کمی دیر عملیاتی شد، اما اگر به‌معنای پذیرش سازوکار بازار برای تخصیص منابع ارزی و تعیین قیمت ارز در اقتصاد باشد، باید با نگاه مثبت دید. این بسته طراحی شده یک قدم رو به جلو برای حل بحران است، اما نمی‌توان از آن انتظار معجزه داشت. بدین جهت که بحران ارزی بیشتر از آن‌که ریشه اقتصادی داشته باشد، ریشه سیاسی دارد.

بازار ارز

آنالیز اقتصاد ایران
آنالیز اقتصاد ایران از یک‌سو ساده است و از سوی دیگر پیچیده. روزی که معاون اول رییس‌جمهور با خوشحالی از رویکرد دلار 4200 تومانی پرده برداشت و خرید و فروش ارز را قاچاق اعلام کرد، بسیاری از اقتصاددان از آن به عنوان یک رانت بزرگ نام بردند، اما دولت در کمال تعجب از آن به سختی دفاع کرد.

بیش از 3 ماه از اجرای این سیاست گذشت تا این‌که با آمدن رییس جدید بانک مرکزی، ادامه آن متوقف شد. به گفته عبدالناصر همتی، از این به بعد بازار قیمت ارز را تعیین می‌کند و دولت تنها موظف به تامین منابع ارزی برای کالاهای اساسی است. این‌جاست که پیچیدگی اقتصاد ایران معلوم می‌شود.

متاسفانه در اقتصاد ایران تصمیم‌های مهم در هنگامه بحران‌ها به مرحله اجرا می‌رسد و تنها هدف آن فروکش کردن التهاب‌ها است. این تصمیم دیرهنگام دولت باید در نیمه اول سال 96 و حتی در سال 95 اخذ و اجرا می‌شد تا از بروز این بحران‌های ارزی جلوگیری می‌کرد.

براساس گزارش بانک مرکزی از سال 93 تا اواسط سال 96 به طور متوسط در هر سال نرخ ارز 5 درصد تعدیل شده، در حالی که نرخ تورم حدود 3 برابر این عدد بوده است. اگر بانک مرکزی در همان روزها قاعده بازار را می‌پذیرفت و به بازار ارز اجازه رشد می‌داد، امروز شاهد بحران در این حد نبودیم.

پذیرش مکانیسم عرضه و تقاضای واقعی بازار
نکته کلیدی بسته ارزی جدید، عدم تعیین نرخ ارز از سوی دولت و پذیرش مکانیسم عرضه و تقاضای واقعی بازار است. با این تفاسیر، نرخی که پس از اجرایی شدن بسته در بازار تعیین می‌شود، همیشه ثابت نخواهد ماند و از سوی دیگر، ارز پتروشیمی‌ها و سایر صادرات غیرنفتی تماما در این بازار عرضه خواهد شد و همچنین بخش خصوصی می‌تواند برای تامین کالا از این نرخ استفاده کند. صرافی‌های مجاز که از 20 فروردین از هر نوع معامله ارزی به دستور بانک مرکزی منع شده بودند، از روز سه‌شنبه 16 مردادماه دوباره به بازار بازگشتند و در کنار آن، مجوز ورود ارز و طلا نیز گرفتند.

براساس بسته جدید، بانک مرکزی سپرده‌گذاری ارزی مردم را تضمین می‌کند. اقدام دولت برای لغو ارز مسافرتی صحیح است. غیر از کالاهای اساسی، واردکنندگان همه کالاهای دیگر باید ارز مورد نیازشان را از بازار ثانویه تامین کنند. البته در این میان، ارز پرقدرت بانک مرکزی هم حضور دارد و در مواقع ضروری بازار را هدایت خواهد کرد.

اثر مداخله دولت در بازارها
مداخله دولت در بازارها همیشه به جهت حفظ منافع عمومی صورت می‌گیرد، اما در عمل نتیجه معکوس می‌دهد. اقدام دولت که با هدف مبارزه با سفته‌بازی و سودهای بادآورده بازار ارز شروع شد، نتیجه کاملا برعکس به بار آورد. آنها توجه نکردند که دولت می‌تواند بازار آزاد ارز را سرکوب کند، اما نمی‌تواند آن را معدوم سازد. به این ترتیب، بازار آزاد یا دقیق‌تر بگوییم بازار غیررسمی و قاچاق ارز با وجود سرکوب شدید و بگیر و ببندهای پلیسی، در شرایط بسیار پرریسک و خطرناک ادامه حیات داد و تلاطم را در اقتصاد ملی بیشتر کرد و همه بازارها را به شدت تحت‌تاثیر قرار داد. ظاهرا نتایج چهار ماه اتلاف منابع ارزی و رانت‌خواری و فساد، دولتمردان را به این نتیجه رساند که با ضرب و زور دستورات اداری و بخشنامه‌ها نمی‌توان به جنگ علم اقتصاد رفت.

223225 

کد خبر 795556

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
7 + 5 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 15
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 13
  • بی نام A1 ۰۵:۵۲ - ۱۳۹۷/۰۵/۱۸
    3 0
    بانک مرکزی فعالیت "ثامن الحجج رو هم تضمین کرده بود
  • بی نام A1 ۰۶:۰۹ - ۱۳۹۷/۰۵/۱۸
    0 0
    شرایط سپرده گذاری ارزی چیه؟ نرخ دلار رو چند حساب میکنید و چقدر سود میدهید؟
  • بی نام RO ۰۶:۴۳ - ۱۳۹۷/۰۵/۱۸
    66 1
    بس کنید این بازی ها و مردم رو سرکار نگذارید دولت اگر میخواست سامان بده دو روز قبل که سکه داشت به زیر 3 و دلار به زیر 9 می رفت نمیومد با اعلام نرخ غیر واقعی و به قول خودش حبابی 3080 برای تحویل سکه های پیش فروشی دوباره روند بازار رو صعودی کنه بانک مرکزی خودش دوست داره .
    • بوئين زهرا IR ۱۱:۱۳ - ۱۳۹۷/۰۵/۱۸
      16 0
      عشق است بسته ارزی ، نیاز به تحریم نبود و نیست و ترامپ خودشو ضایع کرد ، همچین گفتن واکنش مثبت روانی و قیمتی بازار به بسته ارزی و اونهم در کمتر از 24 ساعت که کل اقتصاد و اقتصاددانان دنیا همه هنگ کردند از این همه علم اقتصاد
  • بی نام RO ۰۶:۴۸ - ۱۳۹۷/۰۵/۱۸
    40 0
    استاد عرضه تقاضا زمانی میتونه قیمت واقعی رو تعیین کنه که یه عاملی مثل بانک مرکزی نیاد مرتبا در عرضه و یا تقاضا باتوجه به منافع خودش و نه مردم دست ببره اثرات تحریم وموجش هنوز به اقتصاد ما نرسیده و مردمی هم که اکثرا به خرج یو میه موندن نمیتونن احتکار دلار و سکه کنن این نوسانات همه زیر سر بانک مرکزی دگو برنامه ریزی شده هست عاقلان دانند
  • بی نام A1 ۰۶:۵۷ - ۱۳۹۷/۰۵/۱۸
    20 1
    شرایط برای فرار ارز مهیا شد نه ساماندهی. در جنگ اقتصادی هیچ اقتصاددانی توصیه نمیکنه که نظام عرضه و تقاضا حاکم بشه. کافیه جندتا صراف در بازارهای منطقه ای قیمت بالاتری بدن، با خروج ارز دوباره ریال سقوط میکنه و ذخایر ارزی هم به کاهش غیرقابل جبران پیدا میکنن.
  • بدون نام ۰۷:۳۹ - ۱۳۹۷/۰۵/۱۸
    13 0
    شما فقط يك جانبه از دولت دفاع كن! حالا هركاري كرد!
  • روزبه GB ۰۸:۳۵ - ۱۳۹۷/۰۵/۱۸
    1 0
    اصلا چرا باید یه سامانه ای مثل نیما باشه که خودش پایه گذار فساد و رانته چرا بانک مرکزی نمیزاره پتروشیمی ها ارزاشون رو توی بورس کالا عرضه کنن
  • بی نام A1 ۰۸:۴۲ - ۱۳۹۷/۰۵/۱۸
    3 0
    در چند سال اخیر و مواقع بحرانی بانک مرکزی نشون داده قابل اعتماد نیست. همانطور که در سال 90 و 91 سپرده های ارزی مردم را موقع پس دادن با دلار دولتی پس دادن و الان موقع واگذاری سکه ها به نرخ روز میخواهند حساب کنند.
  • بی نام GB ۰۹:۳۹ - ۱۳۹۷/۰۵/۱۸
    17 0
    بببخشید این چه دردی از مردم دوا میکنه همه کالاها حداقل 2 برابر گران تر شده و باز هم گران تر میشوند کدام مقام و مسئولی میتواند کالا ها را به نرخ قبلی بر گرداند گوشت یخ زده26000 تومن اگر پیدا کنی 37000 تومن شده برای 10 درصد افزایش حقوق 10 تا جلسه میگذارند الان باین گرانی سر سام آور هیچکس جوابگو نیست
  • جواد IR ۰۹:۴۱ - ۱۳۹۷/۰۵/۱۸
    8 0
    یک پیش گویی واقع بینانه از سال 1404 ؛ با اجرایی شدن بسته جدید ارزی، دلار رسمی که تا 10800تومان پیش رفته بود، بار دیگر با کاهش بیش از 4۰۰ تومانی امروز به 10400 تومان برگشت. در بازار دوم بعضی پتروشیمی‌ها که عمده‌ترین عرضه کنندگان در این بازار بودند، ارز خود را به قیمت 20125 تومان فروختند. نرخ هر دلار امریکا با کاهش در بازارفردوسی در محدوده 21هزار و 100 خرید می شود، اما بین 22000تا 22500 به فروش می رسد. امروز در بازار آزاد سکه تمام‌بهار آزادی طرح جدید با کاهش قیمت نسبت به روز قبل8 میلیون و 528 هزار تومان و سکه تمام‌بهار آزادی طرح قدیم 8 میلیون و 100هزار تومان معامله شد.
  • جواد IR ۰۹:۴۳ - ۱۳۹۷/۰۵/۱۸
    1 0
    با اجرایی شدن بسته جدید ارزی، دلار رسمی که تا 10800تومان پیش رفته بود، بار دیگر با کاهش بیش از 4۰۰ تومانی امروز به 10400 تومان برگشت.در سیاست جدید ارزی به غیر از کالاهای اساسی و دارو که با نرخ 10400تومان وارد می‌شود، تمامی کالاهای وارداتی دیگر که مورد تایید وزارت صــمــت قرار می‌گیرد، بر اساس نرخ تعیین شده در بازار ثانویه وارد خواهند شد. در بازار ثانویه بعضی پتروشیمی‌ها که عمده‌ترین عرضه کنندگان در این بازار بودند، ارز خود را به قیمت 20125 تومان فروختند. نرخ هر دلار امریکا با کاهش در بازارفردوسی در محدوده 21هزار و 100 خرید می شود، اما بین 22000تا 22500 به فروش می رسد.
  • بی نام A1 ۱۳:۱۴ - ۱۳۹۷/۰۵/۱۸
    4 0
    پذیرش مکانیسم عرضه و تقاضای واقعی بازار زمانی اعتبار دارد که ما در یک شرایط متعادل قرار داشته باشیم وقتی سمت عرضه تحت تاثیر مسائل سیاسی و نه اقتصادی کاهش یافته و سمت تقاضا باز هم به دلیل نا امنی سیاسی افزایش یافته صحبت از مکانیزم عرضه و تقاضای واقعی خودش غیر واقعی است.
  • علی AU ۱۹:۴۵ - ۱۳۹۷/۰۵/۱۸
    3 0
    ارز بازار دوم هم اندک اندک تبدیل به رانت می شود ولازم است همچون کالاهای اساسی مدیریت شود کالاهای ممنوعه برای واردات حتما بازار خوبی برای چپاول می شود .تفاوت فاحشی بین قیمت واقعی بازار ازاد با بازار ثانویه هست
  • حسین A1 ۰۸:۴۲ - ۱۳۹۷/۰۵/۱۹
    3 1
    بهترین راه برای حل مشکلات ارزی و اقتصادی کشور حمایت از تولیدات داخلی کشور هستش حمایت از تولید ملی برابر است با اشتغالزایی برای جوانان خانواده داره