تعزیه
-
وزیر فرهنگ: «خیمه هنر» تجلی سوگ و حماسه ایران است/اقدامات وزارت فرهنگ در تشییع رهبر شهید
تئاتروزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی «خیمه هنر» را تجلیگاه سوگ و حماسه ایران دانست و گفت: در طول تاریخ همیشه شاهد پیوند میان مصیبت، حماسه و رشادت بودهایم و امسال «خیمه هنر» با ایام محرم و روزهای سوگ رهبر فقید انقلاب اسلامی ایران تقارن پیدا کرده و به نمادی از همبستگی ملی تبدیل شده است.
-
گرمای بازار تعزیه در اصفهان، به برکت گرمای بازار اسب است
تئاتر سیدمحمدمهیار میرنقی (مخالفخوان و جامهدار تعزیه) با این که تاکید میکند ما شاهد حضور تعزیهخوانانی ازجمله بزرگترین تعزیهخوانان ایران در اصفهان هستیم که نمیتوان اثر حضورشان را بر رونق تعزیه در این استان نادیده گرفت، ادامه میدهد: «در عین حال نمیتوان علاقهمندی اصلی برخی بانیان تعزیه در این استان را به بازار اسب مد نظر نداشت.»
-
از پردهخوانی لِردِ جام پردهخوانان تا تعزیهخوانانی از روستای بَقِ دامغان/ در سومین شب از «خیمه هنر» چه گذشت؟
تئاترابوالفضل ورمزیار که خود را «تهکاسهای و لِردِ جام پردهخوانان و نقالان» مینامد در سومین شب از «خیمه هنر»، به پردهخوانی «عابس و حقالناس» پرداخت و گروه تعزیهخوانی «احرار» از روستای بَقِ دامغان، حاضران را مهمان تعزیه «شهادت حسین(ع)» کرد.
-
شعر فارسی برای زنده ماندن، خونِ دلها خورده و کسانی، جان خود را برای زنده نگهداشتن آن از دست دادهاند
ملکالشعرای تعزیه ایران؛ روایت یک خاندان ۱۰۰ ساله از هنر سنتی/ سعید بیابانکی: شعر فارسی، «شهید» بسیار داده است
تئاترسعید بیابانکی، شاعر نامآشنا که از مهمانان روز سومِ «خیمه هنر» بود میگوید: «شاید کسانی باور نکنند اما شعر فارسی شهید، بسیار داده است؛ عطار نیشابوری را مغولها شهید کردند، حسینبنمنصور حلاج را به دستور خلیفه عباسی به دار آویختند، فرخی یزدی را به دستور حاکم یزد دهان دوختند، میرزاده عشقی را پس از کودتا ترور کردند و... شعر فارسی شهید بسیار داده است و باید قدرش را دانست.»
-
از «چهاربیتی عزا ـ جنوب خراسان» تا اجرای گروه سرود «نسل فاطمی»
تئاتردر چهارمین روز از برنامه هنری «خیمه هنر» گروه سرود «نسل فاطمی»، مجلس تعزیه «عبدالله عفیف»، و..برای مخاطبان به اجرا در خواهد آمد.
-
عباسخوانیهایی که از دل «سیاوشخوانیها» بیرون آمدهاند/ سوگینههای ایرانی و ریشههای کهنشان
موسیقیسوگینههایی که امروز در میان اقوام ایران اجرا میشود، ریشهای بسیار کهن دارند؛ عباسخوانیِ امروز، در گذشته در قالب آیینهایی مانند «سیاوشخوانی» اجرا میشده است.
-
لباس راهراه برای «حُر»؛ هشدار درباره تغییرات لباس تعزیه
تئاتر سیدمحمدمهیار میرنقی (مخالفخوان و جامهدار تعزیه) میگوید ما هر سال شاهد تغییراتی در لباسهای تعزیه هستیم. او ادامه میدهد: «مثلا تعزیهخوانی را در نقش جناب حُر دیدم که راهراههای لباسش یکی در میان زرد و مشکی بود. این اتفاق که به مرور در حال باب شدن هم هست به نظر من نه چندان خوشایند تعزیه است و نه چندان درخور آن. تاکید میکنم که مشکل من نه گرفتهشدن چنین تصمیماتی از سوی اساتید که تاثیر تصمیمات آنهاست.»
-
روایت مخاطبان از تلاقی هنر و مذهب در «خیمه هنر»
تئاتردر محوطهی تئاترشهر، تنها هنرمندان نیستند که روایت میکنند؛ اینجا مردم با حضورشان به «خیمه هنر» جان میبخشند. از دبیر فیزیکی که در پی تماشای تعزیهی کامل است تا دانشجوی نمایشی که انتخاب این فضا را هوشمندانه میداند، همگی در این رویداد، پیوند میان سلیقههای متفاوت و روایتهای مذهبی را در آغوش گرفتهاند. در این گزارش، به جای هنرمندان، به سراغ کسانی رفتهایم که قلب تپندهی این محفل هستند: مخاطبان.
-
محمدرضا معجونی، نقال و پردهخوان به خبرآنلاین پاسخ داد:
پردهٔ جواهر چیست؟
تئاترمحمدرضا معجونی، نقال و پردهخوان با اشاره به این که «پردهخوانی» هنری است که بیشتر به مذهب و روایتهای مذهبی میپردازد در مورد انواع پرده توضیح داد: «اگر داستان پردهها مربوط به حضرت رسول(ص) باشد آنها را پردههای نبوی، اگر مربوط به حضرت علی(ع) باشد آنها را پردههای علوی، اگر مربوط به امام حسین(ع) باشد آنها را پردههای عاشورایی و اگر مربوط به امام رضا(ع) باشد آنها را پردههای رضوی مینامند و اگر پردهای شامل همه این داستانها باشد، پرده جواهر نام میگیرد.»
-
قصهٔ ماهیست در دریای خون/ از پردهخوانی برای ماه منیر تا چیدمانی برای ناو دنا
تئاتردومین شب از «خیمه هنر»؛ دوشنبه هشتم تیر، با پردهخوانیِ «قصهای کمتر شنیده شده از قمر منیر بنیهاشم؛ اباالفضل العباس»، تعزیهخوانیِ بخشی از مجلس بلند «شهادت مسلم»، شعرخوانی ناصر فیض و علی داوودی و هنر چیدمانِ حبیبه یوسفی برای ۱۰۴ جانِ گرفتهشده در ناو دنا با اژدر زیردریایی آمریکایی، همراه بود.
-
با شیرِ تعزیه چه کردیم که اسباب مضحکه شد؟!
تئاتر سیدمحمدمهیار میرنقی (مخالفخوان و جامهدار تعزیه)، شمرخوان ۴۱ ساله میگوید: «روزگاری وقتی شیر وارد مجلس تعزیه میشد شور و حالی عجیب به حاضران دست میداد و بسیاری به او متوسل میشدند و نذر شیر تعزیه میکردند و حاجت میگرفتند. با این حال، در سالهای اخیر، متاسفانه کلیپهایی از انسانهای نابخرد در شبکههای اجتماعی پربازدید شد و اتفاقات ناگواری رخ داد که شیر تعزیه از جایگاه اصلی خود دور و دورتر و در کمال بیاحترامی به مضحکه گرفته شد.»
-
«خیمه هنر» در تئاترشهر برپا شد/ اجرای مجلس شبیهخوانی تا نوای مازندرانی
تئاتردومین محفل آیینها و هنر عاشورایی با عنوان «خیمه هنر» همزمان با ماه محرم با حضور جمعی از مسئولان و هنرمندان در محوطه مجموعه تئاترشهر برپا شد.
-
تجلیل از میراثدار کهنسال هنر تعزیه
تئاترمهدی شفیعی، معاون امور هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با حضور در منزل استاد مرتضی صفاریان، پیشکسوت ۹۴ ساله تعزیه، از بیش از هشت دهه تلاش این هنرمند در حفظ و انتقال این هنر آیینی قدردانی کرد. در این دیدار، یاد و خاطره فرزند شهید استاد نیز گرامی داشته شد.
-
بنیاد رودکی "صاحب مصائب" را منتشر میکند / گنجینهای آموزشی از مجالس شبیهخوانی
موسیقیهمزمان با دهه دوم ماه محرم، بنیاد رودکی مجموعه آموزشی "صاحب مصائب" را با روایت استاد مرتضی صفاریان منتشر میکند؛ مجموعهای ویدئویی مشتمل بر ۱۲ مجلس شبیهخوانی که با هدف معرفی، ترویج و انتقال دانش این هنر آیینی به علاقهمندان و پژوهشگران در دسترس عموم قرار خواهد گرفت.
-
سیدمحمدمهیار میرنقی مخالفخوان و جامهدار تعزیه، از وزیدن باد فراموشی بر چهرهٔ جامهداری می گوید
فراز و فرودهای جامهداری در یک آیین سنتی/ دلیل گرمای بازار تعزیه در اصفهان چیست؟ / کف و سقفِ هزینه «زرهخود» ۲۰ تا ۱۲۰ میلیون تومان است
تئاترسیدمحمدمهیار میرنقی (مخالفخوان و جامهدار تعزیه) معتقد است حرفه جامهداری در حال به فراموشی سپرده شدن است و مگر این که قرار بر اجرای تعزیههای غریب باشد تا سراغ جامهداران بروند. او از یک سو نگران تاثیرگذاری سلیقههای شخصی است که لباس همیشه تکرنگ حُر را تبدیل به پارچهٔ راهراه زرد و مشکی میکند و از سوی دیگر نگران تعزیههای غریب است؛ مانند، «تعزیه حضرت زهرا» که برای اجرایش به دستاس (آسیاب دستی) نیاز است و «تعزیه شستبستن دیو» که روزگاری پیداکردن سرِ دیو برایش بسیار آسان بود و امروز اگر ناممکن نباشد دست کم بسیار دشوار است.
-
برگزاری مراسم آیینی تعزیه در خانه هنرمندان
تئاتر«شبیه نور» عنوان ویژه برنامه ای با مشارکت خانه نمایش سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، تماشاخانه ایرانشهر و خانه هنرمندان است که از روز ششم تیر پیش روی شهروندان قرار می گیرد.
-
۱۵ سال از ثبت جهانی تعزیه گذشت اما ...
تئاتربیش از ۱۵ سال از ثبت تعزیه به نام ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو میگذرد اما در تمام این سالها اقدامات موثری برای حل و فصل مشکلات فعالان این حوزه برداشته نشده و همچنان بخش عمدهای از گلههای تعزیهخوانان به جاست.
-
تعزیه فقط شرح مصیبت و برای گریه نیست/ در تکیهدولت هر وقـت تولد بود تعزیه شاد میخواندند/ «خروج مختار» تماشاگر را از خنده رودهبُر میکرد
تئاترهاشم فیاض، یک سال پیش از درگذشتش (۱۳۸۲) در گفتوگویی بلند با شماره ۶۳-۶۲ مجله «نمایش» در پاسخ به این که «اکثر مردم گمان میکنند تعزیه فـقط شـرح مصیبتها است و برای گریه کـردن...» گفت: «نه، اینطور نیست. ما تعزیه عروسی قریش داریم که همهاش خنده است، حتی دایره هم میزنند، تعزیه مختار هم همینطور است.»
-
تعزیهخوانی که با پوست هندوانه و پَر مرغ برای خود کلاهخود میساخت
ادبیات«روزشمار شبیهخوانی؛ به روایت هاشم فیاض» عنوان کتابی به کوشش داود فتحعلیبیگی با همکاری سمانه کاظمی و مهدی صفارینژاد است که تیر ۱۳۹۰ توسط انتشارات نمایش منتشر شد. در بخشی از این کتاب از زبان فیاض چنین میخوانیم: «یه پوست هندونه میگرفتیم و دو تا پر مرغ هم بهش میزدیم میکردیم کلاخود (کلاهخود). از همونجا عشق و علاقه من به تعزیه شروع شد.»
-
یک مجلس شبیهخوانی که قهرمانش «شازده کوچولو» بود
تئاترعلیاصغر دشتی، کارگردان و مدرس تئاتر، «مجلس شبیهخوانی شازده کوچولو» را حاصل علاقهای موازی میداند: یکی علاقه به شبیهخوانی، تحت عنوان یک پیشنهاد اجـرایی یا تـکنیک اجرایی و نه صرفا یک مراسم آیینی- مذهبی و دیگری علاقه به «شازده کوچولو»ی آنتوان دوسنت اگزوپهری.
-
هاشم شمرخوان: پیتر بروک گفت تو «علیبابا»ی ایرانی و من «علیبابا»ی فرانسه
تئاترهاشم فیاض تا زمان حیات (۲۱ اسفند ۱۳۸۳) تنها بازمانده از تعزیهخوانان تکیه دولت و استاد مجالس غریب تعزیه؛ تعزیههایی ناآشنا برای عموم که به ندرت خوانده میشوند، محسوب میشد. گردآوری ۲۵۰ عنوان نسخه تعزیه و ملزومات و تکنیکهای اجرایی آنها، هاشم فیاض را به دایرهالمعارف روشهای اجرا و موسیقی تعزیه تبدیل کرده بود. او روز جمعه ۲۱ اسفندماه ۱۳۸۳ بر اثر بیماری دیابت در بیمارستان شماره ۲ تهران درگذشت.
-
انتقاد از هزینههای میلیونی برای ساخت لباسهای تعزیه/ وقتی بانیان مجالس تعزیه میترسند و پا پس میکشند
تئاترعنایتالله قاسمی، موافقخوان و نسخهسُرای تعزیه در کنار انتقاد از تغییرات ایجادشده در طراحی لباس و موسیقی مجالس تعزیه، به پررنگشدن بیش از پیش مسئله پول اشاره میکند و میگوید: «هماکنون به گونهای است که بعضی چنان مبالغ کلانی درخواست میکنند که اساسا بانی مجلس عقب میکشد. چون میترسد از عهدهاش برنیاید و این خود به معنای کمرنگتر شدن اجرای تعزیه است.»
-
از کهنسالترین شبیهخوانان ایران: دلتنگ اجرای تعزیهام اما توان گذشته را ندارم
تئاترمرتضی صفاریان از کهنسالترین چهرههای تعزیه ایران است که این روزها در ۹۴ سالگی، اگرچه حافظهاش دیگر یاری سالهای گذشته را ندارد، اما هنوز نسخههای تعزیه را بیاشتباه یاد میآورد و با دلتنگی از دوری صحنههای شبیهخوانی میگوید: «خیلی دلتنگ اجرای تعزیه شدهام اما دیگر توان گذشته را ندارم.»
-
عاشورا در زمان شاه عباس صفوی از نگاه جهانگرد ایتالیایی
تاریخ ایرانهیچکس سر و ریش خود را نمیتراشد و به حمام نمیرود و به علاوه نهتنها از ارتکاب هرگونه گناه پرهیز میکند، بلکه خود را از هرگونه خوشی و تفریح محروم میسازد. بسیاری از گدایان، در کوچههای پرآمد و رفت شهر، تمام بدن خود تا گلو، و حتی قسمتی از سر را در خمرههایی از گل پخته که در داخل زمین پنهان شده، فرو میکنند.
-
در نسبت سوگ ایرانی با معماری
آیا تعزیه محصول دوران صفوی است؟
تاریخ ایراندر پاسخ به فرضیه گروهی که تعزیه را محصولی فرهنگی از دوران صفوی و اوج رواج تشیع در ایران میدانند، بزرگانی چون احسان یارشاطر به پاسخ برخاستهاند...
-
تعزیه به روایت سینما
از فرخ غفاری تا بیضایی؛ تعزیه در نگاه روشنفکران سینمای ایران/ سینما چگونه تعزیه را بازخوانی کرد؟
سینماتعزیه در ایران تنها یک آیین مذهبی یا بازنمایی تاریخی نیست، بلکه زبانی نمایشی است که در آن مرز میان گذشته و اکنون از میان برداشته میشود. این هنر آیینی از «تکیه دولت» قاجار تا نگاه سینماگران و مستندسازان معاصر، همواره بهعنوان یکی از مهمترین سرچشمههای الهام برای فهم نمایش ایرانی و حتی زبان سینما مطرح بوده است.
-
لزوم استقبال از جریانهای نوگرا؛ تعزیه بخشی از هویت هنری ماست
تئاترمعاون مرکز تولید تئاتر و تئاتر عروسکی کانون پرورش فکری با توضیح برنامههای رویداد «زمزم صلوات» از لزوم حفظ و تعالی هنرهایی مانند تعزیه گفت.
-
تعزیه، نقالی، پردهخوانی و قصهگویی برای کودکان در پارک لاله
تئاتررویداد «زمزم صلوات» در مرکز تولید تئاتر و تئاتر عروسکی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به مناسبت فرارسیدن ماه محرم و ایام سوگواری سیدالشهدا (ع)، برگزار میشود.
-
در دوره صفوی لباس عزای مردم در محرم آبی بود!/ دولت صفوی با قمهزنی مخالف بود
تاریخ ایراندر دوره قاجار، تعزیه با حمایت حکومت گسترش پیدا کرد. ناصرالدینشاه علاقه زیادی به تعزیه داشت و شخصاً در این مراسم شرکت میکرد.
-
پردهکِشی؛ هنر روایت عاشورا در قابهای فراموششده + تصاویر
اخبار دینپردهکشی یکی از هنرهای آیینی و مردمی ایران بود که با ترکیب نقاشی و روایت شفاهی، داستان کربلا را در قالب پردههای بزرگ تصویری برای مردم بازگو میکرد. این سنت که زمانی در قهوهخانهها، تکایا و حسینیهها نقش رسانهای مهمی داشت، امروز با وجود انتقال بسیاری از آثار به موزهها و گسترش رسانههای مدرن، بهتدریج از متن زندگی فرهنگی جامعه فاصله گرفته و در آستانه فراموشی قرار دارد.