انقلابیون متوهم چه بلایی سر مردم مصر آوردند؟/ نتیجه جنبش بهار عربی در مصر؛ ۱۵ سال بعد از سقوط مبارک/ آمارها از بدترشدن شاخص‌های دموکراسی خبر می‌دهند

اخبار اندیشهوقتی اخوان‌المسلمین به دشمن آن ها تبدیل شد، احزاب اصلی برای حذف رقیب به سوی ارتش دست دراز کردند. از آستین چنین اقداماتی السیسی بیرون آمد. به اعتقاد کارشناسان رخدادهای مصر ناتوانی جامعه در جذب کامل آنچه را که رخ داد، آشکار کرد. شکاف عمیق نسلی، نبود طبقه متوسط سازمان‌یافته و توهم سازمان‌یابی از طریق شبکه‌های اجتماعی تبدیل به پاشنه‌آشیل برای طرفداران تغییرات سیاسی شد.

لیلا اردبیلی جامعه شناسی ایرانی را بررسی کرد

صحبت در باره همه آن خطرهایی که جامعه شناسی دانشگاهی را بی اثر کرد / محافظه‌کاری جامعه‌شناسی، استراتژی بقاست

اخبار اندیشهاردبیلی گفت: محافظه‌کاری بخشی از جامعه‌شناسی دانشگاهی نه از سر بی‌اعتنایی به مسائل جامعه، بلکه نتیجه مستقیم شرایط نهادی و ساختاری دانشگاه است. ناامنی شغلی، فشارهای بروکراتیک و نظام ارزیابی‌های کمّی، هزینه ورود به مسائل حساس و بنیادین را بالا برده است. در چنین وضعیتی، بسیاری از جامعه‌شناسان ناگزیر به انتخاب مسیرهای کم‌خطر می‌شوند؛ انتخابی که بیش از آنکه ترجیح فکری باشد، راهی برای بقاست...بنابراین اگر «جامعه‌شناسی ایرانی» را به عنوان شیوه‌ای خاص از مسئله‌مند کردن ایرانی واقعیت اجتماعی بفهمیم باید بگویم چنین شیوه‌ای از مسئله‌مند کردن اگر هم وجود داشته باشد بسیار نحیف است.

نگاهی به جایگاه کتاب النجاة در آثار ابن‌سینا

نجات از گمراهی

اخبار اندیشهتصحیح انتقادی حاضر، با استناد به سیزده نسخه معتبر خطی و ارائه مقدمه‌ای روشنگر، زمینه را برای فهم دقیق‌تر این اثر فراهم می‌کند. انتشار این تصحیح، فرصتی مغتنم برای پژوهشگران فلسفه و منطق اسلامی است تا بار دیگر با ژرفای اندیشه ابن‌سینا و نقش‌آفرینی او در تکامل علوم عقلی آشنا شوند.

اصلاحات فوری با تغییر مدیریت صدا و سیما / اعتراضات اخیر و سرنوشت اصلاحات در ایران / اصلاحات، نشانه عقلانیت و پویایی است

اخبار اندیشهاصلاحات با حفظ اصول نه تنها به معنی عقب‌نشینی نیست بلکه عین عقلانیت و پویایی هر نظامی است که می‌خواهد از حوادث و اتفاقات تلخ به منظور رفع کاستی‌ها و جبران اشتباهات درس بگیرد و آینده بهتری برای جامعه خود  ترسیم کند.

پایان نظم پس از جنگ جهانی دوم و زایش قرن جدید

از «چندبحرانی» به «چند فرصتی»: بازتعریف پارادایم توسعه جدید/ ضرورت استراتژیک: تغییر پارادایم از «نام‌گذاری ترس» به «طراحی آینده» / توسعه با آنچه دارید

اخبار اندیشهتغییر پارادایم از «نام‌گذاری ترس» به «طراحی آینده» یک ضرورت استراتژیک است. ما باید از دوران «صدقه و واردات الگو» به دوران «نوآوری بومی و متکامل» هجرت کنیم. ما نیازمند ایجاد مخازن دانش برای نوآوری‌های بومی و همکاری سامان‌مند میان محققان و مجریان هستیم. همان‌طور که مارگاریتا سدنیو (معاون سابق رئیس‌جمهور دومینیکن) بیان کرده است: «حرکت از “چند بحرانی” به سمت “چند امکانی” یا اتحاد فراگیر، صرفاً یک بازی زبانی نیست، بلکه دعوتی است برای تغییر پارادایمی که با آن واقعیت را تفسیر کرده و آینده را طراحی می‌کنیم.»

 برسد به دست مدیران ارشد کشور!

اخبار اندیشهاین معترضان (و نه تخریب گران) همان مردم کوچه و بازار و مدرسه و اداره اند. همان پرستارانی که در کرونا جان فشانی کردند. همان دانش آموزان و ورزشکارانی که در المپیادها و المپیک ها به نام ایران طلا گرفتند. باور دارم اگر همین ها پایش بیفتد شانه به شانه نیروهای انتظامی مدافع امنیت این سرزمین خواهند بود در برابر اغتشاش گران و تخریب گران و مزدوران. اما اگر همان ۵ دلیل بالا باقی بماند با گفتار درمانی صرف، با برخورد قضایی و انتظامی تنها و با محدودسازی رسانه‌ای می توان شعله های آتش را مهار کرد اما با آتش زیر خاکستر چه می کنیم؟

کاهش انسجام ملی مساله این است

اخبار اندیشهاین را بدانیم و باور کنیم که برای بقای سیاسی نظام باید فرزند زمان خود بود، کشور به سرعت رو به پیر شدن است، ادبیات نسل جدید تغییر کرده و ما با سرعت آنها سرعت نگرفته‌ایم و این یعنی فاصله بین نسل معتقد به اصول با نسل پرسشگر و تابوشکن در حال گسترش است، اگر نخواهیم بپذیریم که آدم‌ها را نباید از قطار نظام پیاده کرد، باید آنها را درک کرد و پذیرفت و برای تحویل تاریخ با حفظ اصول اصلی ارزش‌ها آماده شویم.

چرا شورش دی ماه شکست خورد و انقلاب ۵۷ پیروز شد؟ / سوال های کلیدی مهاجرانی و جواب هایش

اخبار اندیشهشورش تمام شده است. بایست در فکر التیام زخم‌ها و بازسازی ویرانی‌ها بود. البته جنگ آمریکا و اسرائیل که در مراحل قبلی از جمله معرکه ۱۲روزه شکست خورد و در دی ماه نیز شکست تازه‌ای را تجربه کرد، تمام نشده است.

بازاندیشی یوسف ثبوتی در باره محیط زیست، تغییر اقلیم و آینده انسان

زمین، آدمیان را مثل دایناسورها حذف می کند/ تکنولوژی این مصیبت را به بار آورده، خود تکنولوژی هم راه چاره است/ نگران انسان هستم

اخبار اندیشهیوسف ثبوتی گفت:‌من نگران زمین نیستم، زیرا زمین تواناتر از آن است که انسان بتواند آن را نابود کند؛نیروهایی که زمین را شکل داده‌اند بسیار قویتر از نیروهای انسان هستند. زمین اگر بی‌خردی در انسان‌ها ببیند سر فرصت آن را تصحیح خواهد کرد. زمین موجوداتی را که نمی‌توانند با اقلیم زمین کنار بیایند، حذف می‌کند. همان‌طورکه دایناسورها را حذف کرد.

بزرگترین دشواری یک رهبر سیاسی / انتخاب میان شعله‌ور کردن شکاف‌ها یا مهار آن‌ها / در نفی نفرت و خشونت

اخبار اندیشهدرس ماندلا برای آفریقای جنوبی یک شعار نبود؛ یک انتخاب دشوار بود: انتخاب میان شعله‌ور کردن شکاف‌ها یا مهار آن‌ها با اخلاق و عقل سیاسی. ایران نیز امروز در برابر همین انتخاب ایستاده است. آینده کشور به میزان شجاعت ما در ترجیح آشتی اخلاقی بر تسویه‌حساب، و در مقدم داشتن سرنوشت ملت بر خشم‌های انباشته گره خورده است. این مسیر - که بدخواهان ایران عامدانه می‌کوشند آن را مسدود کنند - تنها راهی است که به ثبات، همزیستی و آینده‌ای قابل زیستن می‌انجامد.

نگاه نعمت‌الله فاضلی در باب فراگیری «روان‌شناسی زرد»

همه مردم به صف آگاهان و مبارزان نمی پیوندند / خواندن کتاب‌های سطحی بهتر از نخواندن آن است‌

اخبار اندیشه نعمت‌الله فاضلی با نگاهی انتقادی به پدیده روان‌شناسی زرد معتقد است که گرچه بسیاری از این کتاب‌ها ساده‌انگارانه و سطحی‌اند، اما عمل خواندن — حتی اگر از محتوای ضعیف تغذیه شود — می‌تواند به سلامت ذهن و تقویت مغز کمک کند. او می‌گوید: «در دنیای آزاد نمی‌توان افراد را از خواندن این کتاب‌ها منع کرد. خودِ عملِ خواندن مفید است، حتی اگر محتوای کتاب چندان علمی نباشد».

ما شکست خوردیم

اخبار اندیشهشاید تنها دلخوشی این باشد که ما – همه آن‌ها مثل من که سخت کوشیده‌اند و شکست خورده‌اند – هر آن‌چه در توان داشتیم به‌کار گرفتیم، اما زور تاریخ، زور آن‌ها که مثل ما فکر نمی‌کنند، زور آن‌ها که منافع بزرگ داشتند، زور آن‌ها که به کارهای غلط‌شان مؤمن بودند و هستند، زور نخوت و تکبر و توهم، و زور خشونت، خیلی بیشتر از ما بود. ما تلاش کردیم تا ایران جای بهتری برای زیستن خود و فرزندان همه ما شود، اما نشد و ما شکست خوردیم. و اکنون فقط شاید فقط می‌شود به نظاره بار تاریخ نشست. 

فارابی و حلِ مسئلۀ علوم اجتماعی اسلامی / معنا و مصداق «صناعت»

اخبار اندیشهشاید طرح پرسش مجدد از ماهیت علوم اسلامی، فرایند تکوینِ آن ها و نحوۀ کاربردی‌بودن و حلِ مسئلۀ آن ها در زمینۀ تاریخی - اجتماعی که در آن تکوین یافته‌اند ، بتواند پرسش از راهکارهای کاربردی‌سازی و حل مسئله این علوم در دورۀ معاصر را رنگ و رویی دیگر ببخشد.

گفتاری از مجتبی ترکارانی، جامعه شناس درباره رسالت جامعه‌شناسان در بحران های اجتماعی

نقش جامعه شناسان در برابر رنج های مردم چیست؟ / بحران‌های مزمن، و «فرسودگی شفقت» در جامعه‌شناسان /شاهد مسئول یا ناظر بی‌طرف؟

اخبار اندیشهدر مواجهه با بحران‌های تکرارشونده، جامعه‌شناسان با پرسشی دوگانه روبه‌رو هستند: چگونه می‌توان میان تعهد علمی به بی‌طرفی و فاصله‌گیری تحلیلی از یک سو و مسئولیت اخلاقی در برابر رنج اجتماعی از سوی دیگر، توازن برقرار کرد؟

در نشست «نقد و بررسی آرای زنده‌یاد استاد جواد صفی‌نژاد» مطرح شد

علوم اجتماعی ایران نه بیضایی می‌خواند و نه صفی‌نژاد / چاره ای جز بازگشت به سنت پژوهشی میدان‌محور و بومی‌گرایانه‌ نیست

اخبار اندیشهنشست «نقد و بررسی آرای زنده‌یاد استاد جواد صفی‌نژاد» با همکاری انجمن انسان‌شناسی ایران و انجمن ایرانی تاریخ اجتماعی علم و فناوری، در محل پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد. و از نتیجه گیری های مهم آن این بود که : علوم اجتماعی ایران برای تبیین مسائل پیچیده امروز و ترسیم آینده، چاره‌ای جز بازگشت به سنت پژوهشی عمیق، میدان‌محور و بومی‌گرایانه‌ای که جواد صفی‌نژاد نماد آن بود، ندارد.

امکان یا امتناع فلسفه مضاف در سنت فلسفه اسلامی

اخبار اندیشهسعید کریم داداشی نوشت:‌ پیشنهاد این نوشته تأکید بر فعال‌سازی ظرفیت‌های فلسفه اسلامی به عنوان راهکار اصلی، رویکردی اساسی‌تر، امن‌تر و اصیل‌تر است در مقابل تقلید از رویکرد آنگلوساکسون.

شایگان مردی که «وارثِ جامِ جم» بود / ایران، کشوری که در آن کتب فلسفی بیشتر از رمان به فروش می رسد

اخبار اندیشهداریوش شایگان از چهره‌های مطرح فرهنگ و فلسفه در ایران است؛ کسی که بهاءالدین خرمشاهی او را «وارثِ جامِ جم» خوانده بود.

نازی اکبری تاب‌آوری را در دیدگاه اروین یالوم بررسی کرد

حداقل یک ساعت مثل دو انسان با هم رفتار کنیم / کافیست خودمان باشیم / لازم نیست همیشه قوی، صحیح یا بی‌نقص باشید

اخبار اندیشهبه باور نازی اکبری: «یالوم در تمام آثارش، خود را به‌عنوان سوژه وارد کار می‌کند و از تردیدها، ترس‌ها، اشتباهات و محدودیت‌هاش سخن می‌گوید. او پشت نظریه‌ها قایم نمی‌شود. حتی در آخرین سال‌های زندگی‌اش هم وقتی صادقانه از افول حافظه‌اش حرف می‌زند، از این رویکرد دست برنمی‌دارد. این برای من فوق‌العاده ارزشمند و الهام‌بخش است»

مأموریت رئیس‌جمهور به وزارت علوم مصادف با اراده حاکمیت برای دعوت از نخبگان نیست

آزاد ارمکی‌: کشور با فقدان حضور اصحاب دانش در تصمیمات، به این وضعیت افتاد/ بدبینی استاد دانشگاه به دعوت از دانشگاهیان برای بررسی وقایع اخیر

اخبار اندیشهتقی آزاد ارمکی‌ گفت: مأموریت رئیس‌جمهور به وزارت علوم به‌زعم من مصادف با اراده حاکمیت برای دعوت از نخبگان نیست. رئیس دولت نماینده بخشی از دیوان‌سالاری کشور است و نه همه آن. به همین خاطر اگر این اقدام توسط حاکمیت شروع می‌شد، نگاه خوشبینانه‌تری به آن داشتم. چون بنا به تجربه همین الان اگر نخبگان به میدان بیایند و درباره ابعاد و علل بروز اعتراضات تحقیق کنند، بخش‌هایی از حاکمیت خواهند گفت که نتایج این تحقیقات را خودمان هم می‌دانستیم.

درباره پی‌یر بوردیو ساختارگرای برساخت گرا

ثمربخش ترین نقدها چه نوع نقدهایی هستند؟ / جامعه‌شناسی که تقسیم‌بندی‌های علوم انسانی را به چالش کشید

اخبار اندیشه به‌گفته ناصری‌راد: «بسیاری از سردبیران و اعضای تحریریه مجلات علمی و پژوهشی گاه با زیر پا گذاشتن اخلاق علم و پژوهش و بدون ارزیابی‌های درست و صرفاً بر اساس سفارش‌ها و فرمایش‌ها، مجموعه‌ای از مقالات مرتبط با مفاهیم و نظریه‌های بوردیو را منتشر کرده‌اند که به فهم عجولانه و تا حدی نادرست از مفاهیم و نظریه‌های بوردیو دامن زده‌اند.»

 ایدئولوژی و سلطه / روشنفکران چگونه ایدئولوژی را در دنیای ایماژینر روایت می‌کنند؟

اخبار اندیشه باید بین ایده و ایدئولوژی تفکیک قائل شد. ایده جزئی از هستی بشر است زیرا اگر نیندیشد پس نیست. یعنی وارونه ی کوژیتو. این سیاست است که ایده ها را به ایدئولوژی تبدیل می کند. ایده های بزرگ  زائیده آزمون های بزرگ تاریخ است. تمام  نظام های ارزشی که ایماژینر سیاسی معاصر را رقم زده اند مانند لیبرالیسم، ناسیونالیسم، دموکراسی، جمهوریت، مساوات، سوسیالیسم، زیست بوم وغیره در لحظات بنیانی تاریخ معاصر شکل گرفته اند.

مروری بر نظریه رفتار درمانی عقلانی - هیجانی

انقلاب بزرگ چه زمانی رخ می دهد؟/ اندیشه‌های نابخردانه، مانعی جدی برای رسیدن به اهداف / گر گُل است اندیشه تو، گُلشنی

اخبار اندیشهمهم‌ترین کار مشاور و روان‌درمانگر ارجاع فرد به خویش است تا روحیه مسوولیت‌پذیری را در وی ایجاد کند. بدون این بازگشت به خویش و بدون مسوولیت‌پذیری توسط خود مراجع، درمان هرگز امکان‌پذیر نخواهد بود.«آگاهی از مسوولیت یعنی آگاهی از اینکه خود ما تقدیر، گرفتاری‌‎های زندگی، احساسات و در نتیجه رنج‌هایمان را به وجود می‌آوریم. بیماری که پذیرای چنین مسوولیتی نباشد و به خاطر ناراحتی‌های خود، دیگران را (چه افراد، چه سایر نیرو‎ها را) سرزنش کند برایش هیچ درمان واقعی امکان‌پذیر نیست»

گسست ادراکی مردم و مقامات / نظرسنجی‌ها چگونه تصویر کاذب می‌سازند؟ / ناامیدی از تغییر به سود مردم در حاکمیت منبع اعتراض

اخبار اندیشهدر روزهای جنگ ۱۲‌روزه و مدتی پس از آن نظرسنجی‌ها نشان می‌داد که متغیرهای اجتماعی بهبود پیدا کرده است؛ اعتماد مردم به حاکمیت افزایش یافته‌، همبستگی اجتماعی بالاتر رفته‌ و رابطه مردم و حاکمیت در حال ترمیم است. این گزاره‌ها تا حدی درست بود، اما بخشی از ماجرا در گزارش نهایی نظرسنجی‌ها که در اختیارات مقامات قرار می‌گیرد، یا حذف می‌شود یا چندان جدی تلقی نمی‌شود.

سوال هانری کربن: جایگاه فرزانگی، خرد و خردمندی ایرانیان و"اسلام ایرانی" کجاست؟ / آیا می دانیم در کجای تاریخ ایستاده ایم؟

اخبار اندیشهحکمت‌الله ملاصالحی نوشت: اگر می‌دانستیم و می‌فهمیدیم در کجای تاریخ، فرهنگ، جامعه و جهانی که درآن به سرمی‌بریم ایستاده‌ایم، همدلانه‌تر و صمیمانه‌تر زندگی می‌کردیم به گوش هوش سخن هم را می‌شنیدیم و اندیشه و ایمانی فروزان‌تر و دستی تواناتر در گشودن گره کارها داشتیم و با دلی دلیرتر و سینه‌ای ستبرتر در آوردگاه رویارویی با مخاطرات گام می‌نهادیم.

جامعه شناسان نمی توانند مردم را قانع کنند؛ شکاف میان فهم کنشگران با صورتبندی جامعه شناسان / چرا دانش اجتماعی، کم‌مایه به نظر می‌رسد؟

اخبار اندیشهشاید مساله اصلی نه این باشد که چرا تحلیل‌های جامعه‌شناختی، کم‌مایه به نظر می‌رسند؛ بلکه این پرسش مهم‌تر است که چرا بخشی از توده مردم، از دیدنِ نظام‌مندِ همان واقعیتی که هر روز تجربه می‌کنند، احساس ناامیدی می‌کنند؟ و پاسخ نیز آن باشد که نارضایتی از تحلیل‌های جامعه‌شناختی در بسیاری موارد ناشی از آشنایی و نزدیکی بیش از حد تصویر ارائه شده است.