ضرورت خودشناسی در اندیشه حمید هاشمی‌کهندانی

صلح زمانی ایجاد می شود که دیگری را از وجود خود بدانیم / با چه تصویری از «من» جهان را لمس می‌کنیم؟ / بدون دیگری وجود نداریم

اخبار اندیشهدو دلیل، کتاب را برای مترجم جذاب کرده است: «نخست آنکه، خودشناسی را از بحث‌های صرفاً ذهنی و عرفانی جدا می‌کند و آن را به زندگی روزمره، اخلاق عمومی، و نگاه اجتماعی پیوند می‌زند. دیگر آنکه، این کتاب، به‌جای آن‌که جهان را با تصویری ساده مانند جنگِ خیر و شر توضیح دهد، یا بگوید باید بدی را به‌کلی حذف کرد، بر ایده‌ای ظریف‌تر تأکید می‌کند و می‌گوید باید تعارض‌هایمان را هماهنگ و متعادل کنیم».

ارزیابی استاد و دلسوخته علم و دانش در باره اوضاع علوم انسانی در ایران

شفیعی کدکنی: در کوچک‌ترین روستاها دکتری فلسفه می‌دهند، این یعنی کشک! / در علوم انسانی صفریم / صد سال دیگر ان شاالله یک کانت شناس داشته باشیم

اخبار اندیشهبرای کلّ صاحب‌نظرانِ میدانِ مطالعات کانت که صد سال دیگر ان شاء اللّه ما یک نفر داشته باشیم که کانت را با همهٔ ابعادش بشناسد و بتواند در یک کنگرهٔ بین‌المللیِ کانت لِکچر بدهد و برایش دست بزنند، صد سال دیگر، کلاهمان را باید به آسمان بیندازیم. یک دانشگاه شروع کند برای برنامه‌ریزی که ما می‌خواهیم متخصّص کانت تربیت کنیم، هِگِل تربیت کنیم، اسپینوزا تربیت کنیم، ویتگنشتاین تربیت کنیم، راسِل تربیت کنیم. می‌آیند در کوچک‌ترین روستاها دکتری فلسفه می‌دهند. در همهٔ رشته‌ها استاد دارند. این یعنی کشک!

جواد نوری زاده «چالش قانون و شریعت» را بررسی کرد

منازعه یا همراهی فقها با حکومت قانون از قاجار تا کنون / دوگانه هایی چون مشروعیت و مقبولیت عامل ناکارآمدی کشور/ تکانه‌های تجدد در سنت

اخبار اندیشهبه گفته نوری‌زاده: مدرنیته تکانه‌های شدیدی در اندیشه ایرانیان ایجاد کرد. آن‌ها در پاسخ به سوال «چرا عقب مانده‌ایم؟» به جواب‌های مختلف و گاه متناقضی رسیده و نسخه‌های متعددی نیز در دستور کار قرار دادند. این نسخه‌ها در طول ۱۵۰ سال گذشته ثابت کرده‌اند که هم‌چنان باگ دارند. و هم‌چنان باید درباره اصول و مبانی حکمرانی باید کار فکری و نظری عمیق انجام داد.

توسعه - کالبدشکافی ۱۰ روایت از ناکامی اقتصادی ایران

شکاف میان روحانیت از کجا آغاز شد؟ / جناح بندی های سیاسی حول روایت های اقتصادی / از «معجزه دهه ۴۰» تا «تله تحریم»

اخبار اندیشهشاید مخاطبان جوان‌تر ندانند که نخستین جناح‌بندی سیاسی در ایران حول محور اقتصاد و یک تصمیم اقتصادی دولت بود. موضوعاتی حول محور دولت، قانون کار، مساله تجارت خارجی، قیمت‌گذاری‌ها و...از جمله این موارد بودند. فقه سنتی می‌گفت: نه، دولت نمی‌تواند دخالت کند. فقه انقلابی می‌گفت: بله، می‌تواند. بین روحانیت از همین جا شکاف ایجاد شد. امروز هم نیروهای سیاسی حول این پاسخ‌ها و این ۱۰روایت شکل می‌گیرد.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵

ما ایرانیان غرور کاذب را کنار بگذاریم و آماده یادگرفتن شویم / کتاب توسعه اماراتی را بخوانیم / امارات کشوری کمی بزرگتر از استان خوزستان چه کرده است؟

اخبار اندیشهاز جزایر سقطری در اقیانوس هند تا سواحل سومالی و یمن، تصاویر ماهواره‌ای که توسط رسانه انگلیسی تجزیه و تحلیل شده‌اند، شبکه بسیار گسترده‌ای از پایگاه‌های نظامی و اطلاعاتی ساخته شده توسط امارات متحده عربی را نشان می‌دهند.

هوش مصنوعی و حکمرانی بر گنج ۴۰ میلیون دانش آموز / قفل بسته آموزش در ایران باز می شود

اخبار اندیشهنشست تخصصی «بازآفرینی حکمرانی نظام آموزشی در افق زیست‌بوم دانش‌بنیان» با حضور کارشناسان مربوطه در اندیشکده حکمرانی دانشگاه شریف برگزار شد.

محمد مهدی گلشاهی از « استیم» و جهانی شدن آن می‌گوید

عقب افتادگی ایران از انقلاب آموزشی در جهان / استیم و فبک؛ تربیت کودکان فیلسوف و جست‌وجو گر/آموزش‌های تک‌رشته‌ای دیگر کفایت نمی‌کنند

اخبار اندیشهچالش اساسی در کشور ما آن است که آموزش، بویژه در مقاطع ابتدایی و متوسطه، عمدتاً نظری باقی مانده و پیوند روشنی با بازار کار و نیازهای واقعی جامعه ندارد. هر چند تلاش‌هایی در حوزه استیم و هوش‌مصنوعی آغاز شده و مقالات و مدارس نوینی نیز شکل گرفته‌اند، اما پرسش اصلی همچنان باقی است: مابه‌ازای بیرونی این آموزش‌ها چیست؟ و آیا نظام دانشگاهی و ساختار اقتصادی کشور آمادگی پذیرش این تحول را دارد؟ پاسخ به این دست از پرسش‌ها می‌تواند نسبت آموزش را با مهارت و آینده جامعه روشن‌تر سازد.

تحلیلی بر اساس ۱۲ میلیون سند سیاستگذاری در باره توسعه پایدار / تأثیرگذاری پژوهش‌های علمی در سیاست‌گذاری برای تحقق اهداف توسعه پایدار 

اخبار اندیشهیکی از چالش‌های برجسته، کم‌نمایی بروندادهای پژوهشگران منطقه جنوب جهانی در سیاست‌های داخلی کشورها است، به‌گونه‌ای که بیشتر ارجاع‌های SDG از پژوهشگران متکی بر مؤلفان در شمال جهانی هستند..نویسندگان تحلیل تأکید دارند که ادغام پژوهش، دسترسی آزاد، و ارتباط فعال با نهادهای سیاست‌گذاری می‌تواند نقش علم را در پاسخ به چالش‌های جهانی مانند تغییرات اقلیمی، سلامت عمومی و نابرابری تقویت کند. 

هرچه راه نهادهای مدنی بسته‌تر امکان آشوب و انقلابی‌گری بیشتر / گام های کوچک اما متخصصانه است که راه اصلاح ساختارها را باز می کند

اخبار اندیشهدر شیوه‌های سیاسی نیز این دقیقا همان مسیری است که در طرح‌های مبتنی بر حاکمیت مدنی شهروندان بر آن تأکید شده است؛ یعنی انتقال قدرت از تمرکز ایدئولوژیک به نهادهای پاسخ‌گو و مشارکت‌محور. در چنین چارچوبی نیز آنچه لازم است، نه ابزار خنثی‌سازی جامعه، بلکه مکانیسم عقلانیِ جلوگیری از خشونت و هرج‌ومرج است. مسیر شکل‌گیری این نهادها هر چقدر بسته بماند، هیزم به آتش انقلابی‌گری و آشوب ریخته می‌شود...روشن است که حضور مسئولانه، استدلال متخصصانه، و مطالبه‌گری پیوسته می‌تواند ساختارها را وادار به انعطاف، بازنگری و اصلاح کند.

در آیین پایانی جشنواره بین‌المللی فارابی مطرح شد

غلامرضا اعوانی ویژگی ممتاز فرهنگ ایرانی را چه می داند؟ / آکویناس بارها به آثار ابن سینا رجوع کرده است

اخبار اندیشهغلامرضا اعوانی گفت:‌ هیچ‌گاه علمی در سنت ایرانی از حکمت الهی جدا نبوده و همین پیوستگی، راز ماندگاری و اثرگذاری فرهنگ ایرانی در جهان است.

چرا در بحران‌ها، مواضع دموکراتیک افراد ناگهان به خشونت تبدیل می شود؟ / مطرح شده بر روی آنتن سیاست به قیمت گسترش خشونت

اخبار اندیشهآنچه برای فرد یا گروه در کوتاه‌مدت عقلانی می‌نماید، در سطح کلان می‌تواند به نتیجه‌ای غیرعقلانی منتهی شود. تاریخ نشان می‌دهد که «اضطرار» به‌ندرت موقتی می‌ماند؛ بلکه به تدریج نهادینه می‌شود و قربانی خود را از حامیان خود انتخاب می‌کند، چه در عمل و چه در ترازوی قضاوت تاریخ .

چرا مردم معترض در آبدانان برنج ها را نابود کردند؟ / چرا انسان‌ها شورش می‌کنند؟

اخبار اندیشهزمانی دولت‌ها تا پشت بام خانه‌ها حضور می‌یافتند و بر آنتن‌های ماهواره شهروندان حکم می‌راندند و اینک به‌گونه‌ای عریان تا خصوصی‌ترین پستوهای شهروندان نفوذ کرده و بر کیفیت و کمیت بارداری و شمار فرزندان خانواده‌ها اعمال نظر می‌کنند. چنان‌که به نظر می‌رسد دولت -حاکمیت-‌ این شیوه حکمرانی را به ‌عنوان یک راهبرد تغییرناپذیر و بدون ‌بازگشت برگزیده که به همین سبب پیامدها و عکس‌العمل‌های آن هم بی‌بازگشت خواهد بود.

اعلام کمک ترامپ کودتا در ایران بود / اشباع اجتماعی اعتراضات و نظریه تغییر / با عذرخواهی صادقانه از مردم، فشار انباشته روانی آنان را التیام بدهید

اخبار اندیشهالبته اینکه ترامپ گفت‌ «کمک در راه است»، نه اسم رمز کودتا بلکه اعلام رسمی کودتا با نیروی خارجی بود. تصور آنان (و نه مردم معترض) این بود که کشور در یک شورش دامنه‌دار و جنگ داخلی بلندمدت وارد شود و سپس این عبارت برای توجیه حمله خارجی فراگیر شود که «پرزیدنت ترامپ، لیدر آف دِ ورلد، پلیز هِلپ آس» (پیام ویدئویی یکی از سلبریتی‌های خارج‌نشین)... دیدگاه قضائی-امنیتی مبتنی بر«فقه سیاسی محاربه و بغی» برای برخورد با چنین پدیده‌هایی فرصت اشباع اجتماعی اعتراضات را می‌گیرد و به جای آن فرصتی تاریخی برای ایدئولوژی‌های زرد رسانه‌ای در گسترش نفرت و واگرایی ملی فراهم می‌کند...«اشباع اجتماعی»، یک کارگاه بزرگ مدنی برای آموزش سیاسی است که در آن جوانان به تدریج تفاوت «اعتراض» و «انقلاب» را با «اجابت فراخوان دول متخاصم» درمی‌یابند.

نقدی بر کتاب «میدان شهرت در ایران» نوشته احسان شاه‌قاسمی

در ایران، مرز میان فرهنگ شهرت، سیاست و شبکه‌های اجتماعی مشخص نیست

اخبار اندیشهکتاب «میدان شهرت در ایران» نشان می‌دهد که سلبریتی‌ها صرفاً افراد را سرگرم نمی‌کنند بلکه از افراد برای تثبیت قدرت خود استفاده می‌کنند. آن‌ها در ظاهر طبق خواسته‌ها و سلایق دنبال‌کنندگان خود پیش می‌روند اما به صورت پنهان حفظ و رشد منافع خود را رقم می‌زنند....کتاب به این اشاره دارد که سلبریتی عامل پدید آمدن شهرت نیست، بلکه محصول این صنعت است.

علت‌یابی بحران‌های مالی جهانی در بررسی میرابوطالب بدری

عاقبت سیاست‌های نئولیبرال / بحران‌های چندگانه امروز با نئولیبرالیسم ناسازگار است

اخبار اندیشهبحران‌های ناشی از شوک خارجی نظیر جنگ، تحریم، پاندومی، بلایای طبیعی، افزایش قیمت‌های انرژی و غیره طبیعتی بیرونی دارند و اگر سیاست‌های درست اعمال گردد قابل مهارند و لزوماً مدل توسعه را تغییر نمی‌دهند.

نوآوری نایینی در تقسیم‌بندی نظام‌های سیاسی و انواع حکمرانی

اخبار اندیشهعلامه نایینی جایگاه و حقوق مردم را به دو گونه کلی تقسیم‌بندی کرده و دیگر هیچ! او پس از اشاره‌ای کوتاه به گریزناپذیر بودن حکومت، از هر نوع که باشد، اقسام حکومت یا به تعبیر خودشان «سلطنت» را در دو شکل منحصر دانسته و معتقد است که شق ثالثی وجود ندارد: «سلطنت تملیکیه» و «سلطنت ولایتیه». نیاز به توضیح نیست که «سلطنت» در کلام نایینی، یعنی سلطه و حکمرانی به کار رفته است؛ نه به مفهوم مصطلح و سیاسی آن که پادشاهی باشد.

بازخوانی انتقادی کتاب «قدرت» برتراند راسل در افقِ ۲۰۲۵

راسل: قدرت انقلابی ذاتا ناپایدار است / چشم در چشم لویاتان با قدرت نه گفتن / جست و جوی اسرار ظهور فراعنه و سقوط وال استریت

اخبار اندیشهراسل تحلیل می‌کند که قدرتِ انقلابی ذاتا ناپایدار است؛ این قدرت یا پیروز می‌شود و خود به یک «سنتِ جدید» تبدیل می‌شود (مانندِ کلیسای کاتولیک پس از کنستانتین) یا در صورتِ مواجهه با مقاومتِ شدید و طولانی، ماهیتِ ایدئولوژیک خود را از دست داده و به سمتِ استفاده از زورِ عریان میل می‌کند...برتراند راسل می‌داند که میل به قدرت در نهادِ بشر شعله‌ور است و علم ابزارهایی ویرانگر به این میل بخشیده است. اما او به «خرد» و «همکاری» ایمان دارد. او می‌نویسد: «برای جهان امیدی نیست مگر آنکه بتوانیم قدرت را مهار کنیم .»

چرا نوجوانان به خیابان آمدند؟

اخبار اندیشهمسئولیت اصلی در مواجهه‌ درست دولت است. این یک اصل پایه‌ای حقوقی و اخلاقی است. نوجوانی مرحله‌ای از رشد انسان است، نه جرم. دوره‌ای از بازآرایی مغز، هیجان پرتوان، و جست‌وجوی معنا و اثرگذاری. جامعه‌ای که به‌جای فهم این مرحله، فقط با زور پاسخ می‌دهد، در واقع با سازوکارهای رشد انسان درگیر می‌شود. حتی اگر این رویکرد در کوتاه‌مدت خیابان را آرام‌تر کند، در بلندمدت اعتماد، پیوند نسلی و سرمایه عاطفی جامعه را فرسایش می‌دهد. مسئله فقط تعداد معترضان امروز نیست؛ کیفیت رابطه فردا میان نسل جوان و ساختار قدرت است، رابطه‌ای که اگر با خشونت تعریف شود، بازسازی آن بسیار پرهزینه‌تر از پیشگیری از این چرخه خواهد بود.

شکل‌های زندگی: درباره کتاب «آنارشی، دولت، اتوپیا» اثر رابرت نوزیک

نوعی تأملات لیبرال / آیا اتوپیای نازیک آزادی بخش است؟

اخبار اندیشهنوزیک در جایی با صراحتی کم‌نظیر می‌گوید «نابرابری به ‌خودی‌ خود بد نیست»، اما در عین حال به این پرسش پاسخ نمی‌دهد که برای آن کسی که در موقعیت نابرابر قرار گرفته چگونه می‌تواند نابرابری بد نباشد؟ و آیا تاریخ دارایی‌ها و یا تاریخ سرمایه که از آن می‌گویند در موقعیتی برابر توزیع گردیده و یا آنان که برابرتر بوده‌اند سهمی بیشتر دریافت داشته‌اند؟ و اگر «نابرابری به ‌خودی‌ خود بد نیست»، در این صورت اتوپیایی که به‌ناگزیر با وعده همراه است چه چیزی را بشارت می‌دهد؟

نگاهی به کتاب «بوستان به مثابت سیاست‌نامه»

 نقد جویا جهانبخش به سعدی‌شناسی سید جواد طباطبایی

اخبار اندیشهبه نظر جهانبخش، «تکلیف طباطبایی، نه با مفاهیم تاریخی روشن است، نه با اعلام، نه با مواد تاریخ و تراث، نه با خودش». او تاکید می‌کند: «اضطراب حیرت‌انگیز نگاه ماسوف‌علیه طباطبایی تا بدان‌جاست که حتی در نوشتاری واحد و دانشنامگی، هم گلستان را سیاست‌نامه می‌خواند، و هم سیاست‌نامه‌بودن آن را نفی می‌نماید.»

علیرضا کرمانی مفهوم جامعه را بازتعریف کرد

جامعه نمرده، دچار دگردیسی شده / جامعه‌شناسی شکل‌های جدیدی از امر اجتماعی ارائه کند

اخبار اندیشه ما اغلب «جامعه» را به‌عنوان یک ظرف آماده و پیش‌فرض می‌گیریم؛ ظرفی که دولت-ملت نام دارد و ما درون آن زندگی می‌کنیم. اما ویژگی شاخص کار «الیوت» و «ترنر» این است که بی‌پروا این ظرف را می‌شکنند.