-
جامعه شناسان نمی توانند مردم را قانع کنند؛ شکاف میان فهم کنشگران با صورتبندی جامعه شناسان / چرا دانش اجتماعی، کممایه به نظر میرسد؟
اخبار اندیشهشاید مساله اصلی نه این باشد که چرا تحلیلهای جامعهشناختی، کممایه به نظر میرسند؛ بلکه این پرسش مهمتر است که چرا بخشی از توده مردم، از دیدنِ نظاممندِ همان واقعیتی که هر روز تجربه میکنند، احساس ناامیدی میکنند؟ و پاسخ نیز آن باشد که نارضایتی از تحلیلهای جامعهشناختی در بسیاری موارد ناشی از آشنایی و نزدیکی بیش از حد تصویر ارائه شده است.
-
شهادت نجات یافتگان
اخبار اندیشهآگامبن می گوید در صورتی از کارش خرسند خواهد بود که در تلاش برای یافتن جایگاه و درون مایه شهادت، توانسته باشد چند تابلوی راهنما برافرازد که به نقشه نگاران آینده این قلمروی اخلاقی نو کمک کنند جهت خود را بیابند. آگامبن درباره شهادت دادن می گوید که دشواری مسئله صرفا در تلاش برای انتقال محرمانه ترین تجربه هایمان نیست، بلکه مسئله اصلی به خود ساختار شهادت مربوط است. از یک سو، آنچه در اردوگاه ها روی داد برای بازماندگان به منزله تنها چیز حقیقی و به معنای واقعی کلمه، مطلقا فراموش نشدنی به نظر می آیند و از سوی دیگر این حقیقت نیز مطلقا تصورناپذیر است یعنی غیرقابل تقلیل به عناصر واقعی برسازنده اش است.
-
تحول رابطه تاریخی بازار و روحانیت
اخبار اندیشهتحلیل حاضر نشان میدهد که رابطه بازار و روحانیت در ایران، در گذار از یک پیوند سنتی به تعاملی جدید است. عواملی همچون دگرگونیهای نسلی، تحول در ساختار اقتصادی، تغییر جایگاه اجتماعی نهادها و ظهور بازیگران جدید، این رابطه تاریخی را بازتعریف کردهاند. این روند ممکن است محدود به فاصلهگیری صرفاً سیاسی یا اقتصادی نماند، بلکه تأثیری فرهنگی و اعتقادی نیز بر جای گذارد. هنگامی که نهاد دین در ذهنیت گروهی مانند بازاریان بیش از حد با کارکرد حکومتی و چالشهای آن گره بخورد، ممکن است گرایشهای دینی شخصی و اجتماعی این قشر نیز دستخوش سردی یا بازنگری شود.
-
حسین واله و واکاوی مسألههای ایران و راههای حل معمای ۲۰۰ ساله «دیگری»
برجسته سازی اشتراکات و پرهیز از تهدید هویتی؛ راه خروج از جدال های ۱۵۰ ساله ایران / ریشه کشمکش ها؛ نهادها چگونه در معرض اضمحلال قرار می گیرند؟
اخبار اندیشهبه باور من، «ما» باید از منافع مشترک شروع کنیم. یک راه این است که هر یک از سطوح این «ما»ها، به طرف مقابل خود که البته فعلاً طرف مقابل او است، بگوید: دو راه داریم؛ یا آنقدر با هم مبارزه کنیم تا «دیگری» را از پا بیندازیم، راه دیگر اینکه بر منافع مشترک تکیه کنیم. اگر در کنار اختلافات، منافع مشترک هم داریم، آیا این منافع مشترک آنقدر ارزش ندارد که کوشش کنیم با تمرکز بر این منافع مشترک اختلافات را کم کنیم؟ این کار، خدمت به فرد دیگری نیست. به خودمان خدمت میکنیم. از اینجا میشود شروع کرد.
-
اصغر مهاجری، جامعهشناس، و بررسی و تحلیل سومین دور اعتراضات معیشتی در دهه اخیر
جامعه درک نشد در عوض خیابان پر شد / اکنون زمان تصمیمگیریهای شجاعانه است / مسئولان بپذیرند مردم به طور دائم حق اعتراض دارند
اخبار اندیشهتمام عزیزانی که در دولت و حاکمیت و بخشهای دانشگاهی و فرهنگی حضور دارند، باید وارد شوند و برای مدیریت وضع موجود اقدام کنند . توجه کنیم که مطالبات ۱۰ روزه (۷ تا ۱۷ دی) خواستههای بحقی بود ولی به سادهترین پیام این مطالبات را به اشتباه با تابلوی تورم میخواستند صورت مساله را حل کنند در حالی که اصلا مساله تورم نبود، بلکه ما با بحران ریزش ارزش پول ملی مواجه شدهایم؛ بحرانی که زلفش به مسائل بینالمللی و عرف منطقه و نظام بانکی جهانی گره خورده و بنابراین، بخش عقلایی باید تابلوی تورم را کنار بگذارد .
-
روشنفکران وطنی چرا بدون زمینه دنبال دموکراسی اند؟ / فقط لاک و روسو اما هابز نه، چرا؟ / جهانِ ناامن، اقتدارِ هابزی می طلبد
اخبار اندیشهامروز، جهان دوباره هابزی شده است؛ اما شاید تنها آنان که از مسیر اقتدار مشروع عبور کنند، روزی به دموکراسی پایدار برسند.
-
«شرق» بررسی استهلاک مزمن در سیاست و افول سرمایه اجتماعی
تهدید ایران با فرسایش در امیدواری / تاخیر در تحولات ساختاری چگونه رخ داده است؟ / امتناع فروپاشی اجتماعی و بحران قاطع در نظام سیاسی
اخبار اندیشهدر جامعهشناسی سیاسی، اعتراضات اجتماعی صرفا بهعنوان واکنشهای مقطعی به یک بحران خاص فهم نمیشوند، بلکه اغلب در قالب فرایندهای انباشتی، تدریجی و ساختاری قابل تحلیل هستند. تجربه ایران در دهه ۱۳۹۰، بهویژه از سال ۱۳۹۶ به بعد و نیز آنچه در این چهار سالی که از دهه ۱۴۰۰ گذشته، نمونهای گویا از چنین روندی است؛ روندی که میتوان آن را «توالی اعتراضات» نامید که در نهایت «اعتراضات فرسایشی» را به دنبال داشته است.
-
یادداشتی در حاشیه انتشار کتاب «نظرم عوض شد»
حرف مرد یکی نیست!/ کلمات همان کلمات اند اما زمان معنی آن ها را تغییر می دهد
اخبار اندیشهپس از خواندن کتاب «نظرم عوض شد»، نه تنها با تغییر عقیده خود کنار خواهید آمد و تغییرات بعدی را که اکنون محال میدانید، پذیراتر خواهید شد، بلکه با سوالاتی نظیر اینکه چرا چیزهای زیادی را که در کتابهای مختلفی خواندهاید فراموش میکنید کنار خواهید آمد. جولین بارنز در جوابی صریح و کوبنده میگوید که خیلی طبیعی و بدیهی است که آنچه را قبلا با شور و یقین شدیدی باور داشتید به دست فراموشی بسپارید تا چیز جدیدی را که اکنون باور دارید و صادقانهتر و ژرفتر میپندارید، جایگزین آن کنید.
-
سیر تحول امپراتوری عثمانی از پیدایش تا افول / «عثمانیها»؛ بازنگری در تاریخ ششصد ساله یک امپراتوری
اخبار اندیشهکتاب «عثمانیها» اثر مارک دیوید بئر نگاهی تازه به تاریخ و فرهنگ امپراتوری عثمانی دارد. نویسنده در این اثر تلاش میکند تصویری واقعیتر از این امپراتوری و تأثیر آن بر جهان امروز ارائه دهد.
-
علل ترقی اروپاییان و انحطاط مسلمانان / میرزای نائینی و بازخوانی مفهوم ترقی در آستانه مشروطه / دستاورد اندیشه ترقی خواهی نائینی برای خاورمیانه
اخبار اندیشهنایینی می گفت: لکن، حسن ممارست و مزاولت و وجودت استنباط و استخراج آنان و بالعکس، سیر قهقرائی و گرفتاری اسلامیان به ذل رقیت و اسارت طواغیت امت و معرضین از کتاب و سنت، مآل امر طرفین را به این نتیجۀ مشهود و حالت حالیه منتهی ساخت و حتی مبادی تاریخیۀ سابقه هم تدریجاً فراموش و تمکین نفوس ابیه، مسلمین را از چنین اسارت و رقیت وحشیانه، از لوازم اسلامیت پنداشتند
-
تصحیح آثار فلسفی بوعلی در نگاه سید محمود یوسفثانی
انتشار ۵۰ جلد آثار فلسفی ابن سینا در آینده / بوعلی آمیزهای از عقلانیت و روحانیت به یادگار گذاشته است
اخبار اندیشه یوسفثانی گفت: در فلسفه اسلامی، ابنسینا شاغول و شاخصه عقلانیت است و خیلی تلاش و سعی وافری دارد که مطلبی را که نمیتوان از آن دفاع عقلانی کرد، مورد پذیرش قرار ندهد. این نکتهای است که مرحوم استاد ما مهدی حائری یزدی بسیار بر این نکته تاکید داشت و همیشه میگفت به نظر من در بین فلاسفه اسلامی بزرگترین فیلسوف ابنسیناست که به قاعده خردمندی و قاعده عقلانیت بسیار پایدار بود.
-
دیدگاه های آنونترا رانگان پژوهشگر ارشد مؤسسه مطالعات چین در چنای دهلینو در باره نبرد روایت ها
مکانیسم نبرد در روایت آمریکا و اسراییل برای فلج سازی افکارعمومی ایران در جنگ ۱۲ روزه و حوادث دیماه / از اطلاعات تا نفوذ جنگ رسانهای در عصر مدرن
اخبار اندیشهدر منازعات مدرن، نفوذ از طریق محیطهای روایی پایدار اعمال میشود. یک خبر واحد میتواند همزمان اطلاع دهد، اقناع کند و مخاطب را شرطی سازد. در حالی که مفاهیمی چون اطلاعات، تبلیغات و عملیات روانی هنوز برای تحلیل نظری مفیدند، واقعیت آن است که جنگ رسانهای امروز بر مدلی تلفیقی استوار است؛ مدلی که هدف آن نهتنها شکلدهی به واکنشهای کوتاهمدت، بلکه تثبیت ادراکات بلندمدت از مشروعیت، تهدید و اخلاق است.
-
مقالهای در واکنش به سخنان مسعود پزشکیان در نشست فعالان سیاسی و اجتماعی
دیدگاه یوسف اباذری در نقد توسعه اقتصادی دولت / گلایه روحانی از برخی اقتصاددانان چه بود؟ / مکتب شیکاگویی های ایرانی چه کاشتند؟
اخبار اندیشهآقای پزشکیان که دم از اخلاق میزند، باید بداند که هر مکتب علمی سویهای اخلاقی نیز دارد؛ اگر نداشته باشد، هیچکس ازجمله ایشان نمیتواند مدعی عدالت اجتماعی باشد. آیا ایشان اطمینان دارد که ملاک عدالت از نظر خودشان با ملاک عدالت از نظر مکتب شیکاگو یکی است؟ اصل اخلاقیِ مکتب متخصصان بیطرف مورد علاقه ایشان، به قول مشهورِ میلتون فریدمن، «طمع» است.
-
نگاهی به کتاب«چوپان هوش مصنوعی و گوسفندان الکتریکی»
خوب زیستن با هوش مصنوعی / سازگاری هوشمندانه: دین، اخلاق و تکنولوژی / تبدیل فناوری به زمینهای برای سنجش و تشخیص حقیقت
اخبار اندیشه هما شهرامبخت نوشت: کتاب به جای محدود کردن هوش مصنوعی به دوگانهٔ خوب یا بد، مسیر «خوب زیستن با آن» را نشان میدهد. این تغییرِ نقطهثقل، اگر جدی گرفته شود، میتواند شیوهٔ تربیت، معنویت و سیاستگذاری را دگرگون کند...در این رهگذر چشماندازِ امید دیگر شعار نیست و ریتمی است که در زندگی روزانه تکرار میشود و معنویت، حساسیتی است که یادآور میشود ارزش انسان همیشه فراتر از عدد است.
-
به سوی رهایی تفکر با «استادان نادان»؟ / هوش چگونه آزادانه عمل می کند؟/ از نظر رانسیر برابری یک عمل دائمی است، نه یک آرمان دور
اخبار اندیشه ژاک رانسیر در استاد نادان نشان میدهد که آموزش مبتنی بر «توضیح دادن» نهتنها یادگیری را تقویت نمیکند، بلکه ناتوانی و وابستگی ذهنی تولید میکند. او با نقد «نظام تبیینگر»، نظم مسلط آموزشی را بازخوانی میکند و آن را مسئول بازتولید نابرابری فکری میداند.
-
عبدالکریمی: تقویت انسجام ملی، حرکت به سوی توسعه پایدار است / توسعه سیاسی، نتیجه یک جامعه قدرتمند است نه پیششرط آن
اخبار اندیشهاستاد فلسفه گفت: «تقویت انسجام ملی» درک واقعبینانه تهدیدات ژئوپلیتیکی، حفظ استقلال و تمامیت ارضی و حرکت به سوی توسعه پایدار است.
-
منصور صفتگل در چهلوپنجمین نشست «صد کتاب ماندگار قرن»
ایران همواره در حال تجدد بوده است / ایران هیچگاه تحت استعمار غرب قرار نگرفت
اخبار اندیشهصفتگل گفت: «به نظر میآید که ایران همواره در حال نو شدن بوده و میتوان گفت جامعه ایران همواره در حال تجدد بوده است. این روایت با آن چیزی که تجدد در ایران را محدود به این دویست سال میداند در تضاد است. ایران به حکم تاریخ و جغرافیا همواره در معرض امواج نوگرایی و نوسازی بوده است. به همین جهت چیزی که در طی این دو قرن در ایران رخ میدهد ادامه تجدد در دوران صفوی است.»
-
فردوسی و معجزه حفظ زبان فارسی / نبوغ در تلفیق ملیت و دین / معنای «نام» در شاهنامه
اخبار اندیشهبه همت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با همکاری خانه علوم انسانی ایران نشست فردوسی شناسی با حضور استادان ادبیات برگزار شد.
-
نگاهی به جذابترین کتاب فلسفی سال
خطر فکر نکردن در اندیشه سقراط / رها کردن سقراط از قفس / پرسش هایی که پرسیده نمی شوند؛ بیماریِ زندگیِ مدرن
اخبار اندیشهزهرا سلیمانی اقدم نوشت: ما سقراط را در «قفس افسانهها و کلیشهها» زندانی کردهایم. هدف کالارد این است که این قفس را باز کند؛ یعنی سقراط را دوباره انسانی، زنده و بهعنوان «همراهی واقعی در زندگی» معرفی کند. بهگفتهی او، فلسفه باید به زندگی بازگردد؛ همانجایی که سقراط آن را قرار داده بود.
-
نگاهی به کتاب «از فیلسوف بپرس»
پرسش های واقعی مردم را جدی بگیرید / سادهترین پرسشها ارزش اندیشیدن دارند
اخبار اندیشهاولاسف برخلاف بسیاری دیگر از نویسندگان فلسفه عمومی، به دنبال «سادهسازی» فلسفه نیست، بلکه میخواهد نشان دهد که فلسفه از اساس گفتوگو میان انسانها و نه خطابهای از سوی دانای کل است. وی با الهام از پروژهای شهری در بروکلین، گفتوگوهایی را گرد آورده که در آنها شهروندان عادی از او پرسشهایی درباره عشق، خدا، اخلاق، مرگ، عدالت، و حتی سگها میپرسند.
-
شرق از نگاه مستشرق
سیدحسین نصر: کربن، کاتولیکِ پروتستانشدهای که قلبا به شیعه علاقه داشت / تاسیس روش مطالعه جدید شناخت شیعه توسط هانری کربن
اخبار اندیشهاما شاخصترین گفته را باید در آثار علامه طباطبایی جستوجو کرد. او نوشته است که بنا به گفته کربن تاکنون مستشرقین، اطلاعات مربوط به اسلام را از اهل تسنن اخذ میکردند و در نتیجه، حقیقت مذهب تشیع آنگونه که شایسته است، به دنیای غرب معرفی نشده است
-
بازار داغ کتابهای فلسفی در خوانش البرز حیدرپور
میانگین فهم مردم از فهم حاکمان و روشنفکران بیشتر است / از مارکسزدگی تا مولویزدگی
اخبار اندیشهطیف غالب روشنفکران ما، با مداحی درباره آرمانهای خودساخته و دگرساخته، کسب و کاری راه انداختهاند و بسیاری از این سلبریتیهایی که آنها ساختهاند، از نیچه گرفته تا فوکو و دریدا و آدورنو و هایدگر و مابقی، حکم امامزادههایی را دارند که اگر دردی را شفا نکنند، نان و عنوانی را عطا میکنند.
-
در برنامه «سه مانع فرهنگی پیشروی توسعه ایران» توسط استاد دانشگاه شهید بهشتی مطرح شد
روایت سریعالقلم از ناکارآمدی حکمرانی در ایران / ایرانیان مصرف کننده تکنولوژی مدرن و نه فرهنگ آن/ آشفتگی نظری مانع شکل گیری سیستم منسجم در ایران
اخبار اندیشهاستاد اقتصاد سیاسی بینالملل دانشگاه شهید بهشتی گفت: جامعه ایرانی آیفون، خودروی مدرن و برج را دوست دارد، اما نظم، قانونپذیری و چارچوبمندی لازمه مدرنیته را به سختی میپذیرد...حدود ۳۰۰ کتاب وجود دارد که بهطور علمی بررسی کردهاند چرا توسعهیافتگی از انگلستان و سپس شمال فرانسه و آلمان آغاز شد و بعد به کل اروپا و سپس مناطق مختلف دنیا منتقل شد. بنابراین توسعهیافتگی پدیدهای ایرانی، آسیایی، آفریقایی یا آمریکای لاتین نیست؛ این پدیده در یک جغرافیای خاص و با روندی تکاملی شکل گرفته و امروز با چهار انقلاب صنعتی به وضعیت فعلی رسیده است.
-
بازخوانی «کتاب: علیه تابوی اینکه بدانیم کیستیم»
«من جداگانه» توهمی بیش نیست / هرچه قدرت پیشبینی و کنترل بالاتر باشد، ارزش بازی از بین میرود
اخبار اندیشهبهشدت نیاز داریم وجودمان را بهترتیبی احساس کنیم که با واقعیتهای فیزیکی مطابقت داشته باشد و بر اساس بیگانگی که نسبت به جهان داریم، غلبه کند...هرکسی خود را یک من جداگانه میداند که در کیسهای از پوست محصور شده است؛ ولی این توهمی است که نه با علم غربی مطابقت دارد و نه با فلسفه تجربی و مذاهب شرقی.
-
جستارهایی در باره فلسفه، پژوهش، و آموزش علم
امروز ایرانیان خالی از گذشته علمی پر فروغ/ چرا ایران مثل ژاپن درعلم پیشرفت نکرد؟ / علم و تکنولوژی مهمترین ابزار سلطه و امپریالیسم غرب
اخبار اندیشهبه گواهی تاریخ، ایرانیان به مدت چندین سده پیشتاز علم و فلسفه و هنر بودهاند و سهم عظیمی در تولید دانش و هنر داشتهاند و هیچ کشور اسلامی دیگر از این لحاظ به پای ایران نمیرسد. اگر زمانی ایران ابرقدرت علمی جهان اسلام بود، دلیلی ندارد که اکنون هم نباشد، و جایگاه عمدهای در علم و دانش نوین پیدا نکند، زیرا عناصر فرهنگی و ملی آن هنوز پابرجاست...چرا با اینکه در ایران اولین پلیتکنیک به سبک غرب، یعنی دارالفنون، بیست سال پیشتر از پلیتکنیک توکیو بنیان نهاده شد، ایرانیان نتوانستند آن سنت علمی را ادامه دهند؟
-
سعید ناجی و بررسی بازار داغ کتابهای فلسفی
فلسفه ورزی استفاده از کلمات قلمبه سلمبه نیست / جایگاه مغفول فلسفه آماتور در ایران
اخبار اندیشهسعید ناجی با اشاره به تفکیک فلسفه به دو شاخه آکادمیک و آماتور، معتقد است فلسفه به معنای دوم، یعنی روی آوردن فردِ سوالمند به فلسفه برای پاسخ به پرسشهای بنیادین خود، در ایران جایگاه درخوری ندارد. به گفته او، این شاخه اصیل و دانشمحور که سقراط با محوریت گفتگو آن را ترویج میکرد، برخلاف رویکرد آکادمیکِ حافظهمحور، عمدتاً به فراموشی سپرده شده است.
-
تحلیل و بررسی نسلی که میراثدار بحرانها است، اما تصمیم نه
نسل معلق، بی آینده و معترض/ هیچ جامعه ای بدون دادن سهم به نسل زنده اش پایدار نمی ماند / غفلت بزرگ نهادهای حاکمیتی از نسل زد
اخبار اندیشهنسل زد توانایی ارتباط، سازماندهی و فهم پیچیدگیها را دارد، اما اختیار متناسب با آن ندارد. به ما مسوولیت اخلاقی دادهاند، اما قدرت نهادی نه. گفتهاند مطالبهگر باشید، اما کانال مطالبه را بستهاند یا بیاثر کردهاند. در چنین وضعیتی، نسل زد نه میتواند کاملا کنار بکشد و نه میتواند کاملا وارد شود؛ پس معلق میماند. نسل زد معلق است، چون هنوز جایی برای ایستادن ندارد. نه به این دلیل که نمیخواهد بایستد، بلکه چون زمینی که روی آن بایستد یا خالی است یا لغزان. تعلیق ما یک وضعیت موقت نیست؛ هشداری است درباره شکافی که اگر پر نشود، به گسست تبدیل میشود. ما نه نسل بیتفاوتیم و نه نسل ویرانگر؛ ما نسلی هستیم که بین دانستن و نداشتنِ حق تصمیم، در هوا ماندهایم.
-
پیام آیت الله جوادی آملی به همایش نهج البلاغه در هندوستان / حضرت علی(ع)؛ تربیت شده در مکتب وحی / امیرالمؤمنین(ع) بهترین سخنگوی قرآنکریم
اخبار اندیشهنهجالبلاغه تالی تلو قرآن کریم است، زیرا وجود مبارک امیرالمؤمنین تالی تلو رسول اکرم است؛ یعنی اولین شاگرد پیغمبر، علیبن ابیطالب است. راز اینکه علیبن ابیطالب بهترین سخنگوی قرآن کریم است آن است که در مکتب وحی بار آمده است و غیر از انسانهای کامل معصوم، کسی از کنه قرآن باخبر نیست و وجود مبارک امیرمؤمنان اینچنین است.
-
ریشه یابی ها و راهکارها برای عبور از مشکلات موجود
فراستخواه: نیازمند تجدید نظر در حکمرانی هستیم / حضور اپوزیسیون شریف ایرانی افشاگر اپوزیسیون ضد ملی / به یک وحدت و توافق تازه میان دولت - ملت نیازمندیم
اخبار اندیشهاجازه داده نمیشود سازمانهای مردمنهاد و مدنی با یک قانون منصفانه و دموکراتیک و آزادمنشانه کار کنند. فرصتهایی برای گفتمان اجتماعی آن ها فراهم نشده است تا صدای بیصدایان باشند و زبانبخشی کنند. وقتی صدای مردمان شنیده نمیشود و نهادهای مدنی به عقب رانده میشود شرایط به سمت و سویی میرود که بحرانها از پی هم از راه میرسند، خسارت میآفرینند و دوباره به ناخودآگاه جمعی جامعه رانده میشوند تا روزی دوباره که به شکل بحران و اعتراض و تجمع اعتراضی ظهور و بروز یابند.
-
امید آنجاست که ابهام و تنشی در کار است / «مسئلهی ایران» و دشواری امید / طرح ناتمام جامعۀ ایرانی
اخبار اندیشهامید آنجاست که ابهام و تنشی در کار است. امید «مفهومی جدلی است» و در آن عنصر دیالکتیک است، در امید رنجی است و «باور زخمهایی که جنبشی از ترمیم در خود انتظار میکشد». دست بر قضا، امید بنا بر سرشتِ خود در موقعیتهایی موضوعیت پیدا میکند که تنشی وجود دارد و تردید و ابهامی ایجاد شده و شواهد نگرانکنندهای در کار است. وقتی همه چیز روشن و بر روال و قابل پیشبینی است دیگر امید معنایی ندارد. اما مفهومِ امید در جامعه ما با بحران مواجه شده است.