گفت و گو با مرتضی امیرعباسی در باره کتاب «دام نبوغ» اثر دیوید رابسن

استمرار تصمیمات مرگبار در مدیریت نخبگان ایرانی / ویروس‌شناسی شناخت نخبگان / بحران ایران بحران فوران کژخردی و فقدان مسئولیت پذیری

اخبار اندیشهراه نجات، گذار از فرهنگ ستایش هوش و مدرک، به فرهنگ مطالبه‌ی مسئولیت و عقلانیت است. بحران ما بحران کمبود هوش و تخصص نیست؛ بحران فوران کژخردی و فقدان مسئولیت‌پذیری است. پیام کلیدی دام نبوغ برای ایران این است که باید از پرستش IQ دست برداریم و مطالبه‌گر RQ (ضریب عقلانیت) و در وسط گود باشیم.شهروند هوشمند کسی است که القاب را نادیده می‌گیرد و فقط به جای زخم‌های روی تن افراد و هزینه‌ای که خودشان پرداخت کرده‌اند نگاه می‌کند. شعار ما این است: اگر نمی‌توانی با ما سقوط کنی، حق نداری برای پرواز ما تصمیم بگیری. تمام.

مسعود نیلی: خشم جوانان از فقر، بیکاری، تبعیض، فساد، بی‌آیندگی و نبود امید است / اگر از اتفاقات درس نگیریم خشونت رواج می یابد

اخبار اندیشهامید چندانی ندارم؛ ولی نمی‌توانم نسبت به آینده غمبار محتمل این سرزمین عزیز هم بی‌تفاوت باشم و سکوت اختیار کنم. تاکیدی، توصیه‌ای، درخواستی، خواهشی و حتی التماسی، اگر بتواند به ادامه حیات این مادر عزیز و جلوگیری از سقوط آن از این پرتگاه هولناک، کمک کند، چه باک.

کتابخوانی: «درباره‌ی جنبش‌های اشغال در آرژانتین»

جنبش تعاونی های کارگران آرژانتینی/ کارگران اداره ۵۰ کارخانه تعطیل شده را به دست گرفتند / از «خودمدیریتی» کارگران تا اقتصاد مردمی

اخبار اندیشهبهرام قدیمی و امین حضوری در این کتاب با هدف ثبت این تجربه‌ی تاریخی به میان کارگران و اداره‌کنندگان کارخانه‌هایی مانند ایمپا، زنون، بروکمن و دیگر واحدهای صنعتی آرژانتین رفته‌اند و روایت مستقیم آنان را از دل فرایند مبارزه، راه‌اندازی و بازگرداندن چرخ تولید ضبط کرده‌اند.

نیش «هویت» سیما بر «هویت» علمی ندوشن / ندوشن: ایرانیان در مسافرخانه علم زندگی می کنند نه خانه علم / رسالت ایران به پایان نرسیده

اخبار اندیشهبازخوانی آثار بزرگان - خصوصا بزرگان معاصر به ما یادآوری می‌کند که تاریخ این سرزمین انباشته از تجربه‌های درس آموز است. کسانی که چکیده آموزه‌ها و تجربه‌های خود را در قالب کتاب و مقاله در اختیار ما قرار داده‌اند تا ما را از هرگونه خطای تکراری برحذر دارند. دکترندوشن در شمار همان چهره‌های فرهنگی برجسته‌ای بود که از نیش زهرآگین برنامه تلویزیونی «هویت » در امان نماند و او نیز از سوی «کژاندیشان هویت‌ساز » گزیده شد.

ماهیت اعتراضات در ایران سیاسی یا سیاستی / حوادث دی ماه عبور از مطالبات صنفی به پرسش های بنیادین / اشتباه بزرگ تقلیل اعتراضات به روایتگری صرف

اخبار اندیشهدر اعتراضات سیاسی و نه سیاستی،‌ مطالبات مردم متفاوت است و با یک اقدام دولتی، معترضان قانع نمی‌شوند و بیشتر خواهان تغییرات بنیادی و ساختاری در حوزه دولت‌سازی هستند که نقش و جایگاه مردم پررنگ‌تر شود و مبانی مشروعیت به سمت مشروعیت قانونی-‌عقلایی پیش برود... در چنین شرایطی، بهترین راهکار شنیدن صدای مردم و انجام اصلاحات ساختاری و سیاسی مبتنی بر اراده عمومی است.

ارزیابی خیابان های زمستان ۱۴۰۴ / ناامیدی بلندمدت و آمادگی انفجاری کوتاه‌مدت / فهم اعتراضات، پایه اصلی ایجاد آرامش و پاسخگویی به مردم

اخبار اندیشهموج‌های اجتماعی در شرایط اقتصادی دشوار، الزاما بازتاب مستقیم شدت بحران نیستند، بلکه از تفسیر جمعی بحران تغذیه می‌کنند. روایت‌های رسانه‌ای، گفتمان‌های سیاسی و تجربیات روزمره زیسته، در تثبیت یا تشدید این موج‌ها نقش تعیین‌کننده دارند. از این رو، تحلیل پیامدهای اجتماعی بحران‌های اقتصادی بدون درک موج اجتماعی مسلط، همان‌قدر ناکافی است که تحلیل بازارهای مالی بدون توجه به مود بازار ناقص است. موج اجتماعی-سیاسی در این معنا، حلقه مفقوده‌ای است که ساختار اقتصادی را به رفتار جمعی پیوند می‌زند.

مروری بر «تاریخ زبان فارسی»

فرمان داریوش، مهم‌ترین کتیبه فارسی باستان / کتاب علمی خانم مهری باقری به چاپ بیست و نهم رسید

اخبار اندیشهمهم‌ترین کتیبه فارسی باستان کتیبه بیستون (بهستان=بغستان) است که به فرمان داریوش در دل کوه بیستون کنده شده است. این کتیبه که به تنهایی چندین برابر بقیه نوشته‌ها و کتیبه‌های دیگر فارسی باستان لغات و مواد زبانی در بردارد، علاوه بر ارج و ارزشی که در بررسی تاریخ زبان فارسی داراست، از جهت اشتمال بر حقایق تاریخی نیز دارای اهمیت بی‌نظیری است.

«خشم انباشته»، نتیجه ایجاد محدودیت برای اعتراض / نقش اعتراض و گفت‌وگو در گذار به توسعه پایدار

اخبار اندیشهوضعیت دشوار ایران کنونی نیازمند عزمی است جمعی برای حل مسائل پیچیده و متراکم. این عزم زمانی پدید می‌آید که فضایی امن برای بیان تمام اندیشه‌ها، و شنیده شدن تمام نظرات از جمله صداهای اعتراضی انتقادی، وجود داشته باشد. اعتراض نه تهدید که نشانه‌ای است از زنده‌ بودن جامعه و فرصتی است برای یادگیری جمعی.

انحلال روشنفکرانی که دنبال خالص سازی هستند!

اخبار اندیشههیچ بهانه‌ای، هیچ وضعیت فوق‌العاده‌ای، هیچ موقعیت خطیری و هیچ «برهه حساسی» نمی‌تواند خاموش‌کردن صداهای گوناگون را توجیه کند. جامعه‌ای که در آن فقط یک صدا مجاز است، نه‌تنها به انسداد سیاسی گرفتار خواهد شد بلکه به فقر فکری و اخلاقی نیز دچار خواهد شد. ما یک بار آزموده‌ایم در این ورطه بخت خویش را؛‌ هم‌رنگ‌شدن با جماعت و پیامدهایش را دیده‌ایم.

نگاهی به کتابی از لارنس اسونسن که با دو ترجمه منتشر شده

۲۰۰ معنا از آزادی / از آزادی خیال تا فلسفه آزادی

اخبار اندیشهاسونسن در پی پاسخ به این است که آزادی چیست؟ از چه چیز باید آزاد شد؟ آزادی برای چه؟ «فلسفه آزادی» تلاشی است برای فهم این پرسش که «آزادی چیست؟» پرسشی که در عین بداهت، یکی از گنگ‌ترین، پیچیده‌ترین و بعضاً فریبنده‌ترین واژگان در تاریخ اندیشه است.

نگاهی به کتاب «خودهای فارسی‌خو»

«ادب» مفهوم مشترک در جهان فارسی خوی / جهان فارسی‌زبان پیش از ظهور ناسیونالیسم

اخبار اندیشه«خودهای فارسی‌خو» چگونگی شکل‌گیری هویت‌ها در جهان فارسی‌زبان بین قرون چهاردهم تا نوزدهم میلادی را تحلیل می‌کند؛ دوره‌ای که زبان فارسی نقش برجسته‌ای در مناطق جنوبی و غربی آسیا ایفا می‌کرد.

اعتماد مخاطب به «سیما» چگونه برمی گردد؟ / حکمرانی رسانه‌ای

اخبار اندیشهبا شرح صدر مدیران واقع‌بین و اهل فکر، جریان آزاد اطلاعات چنان برقرار می شود که دیگر نیازی هرروزه برای اقناع از شبکه‌های ماهواره رخ ندهد. دو دیگر آنکه از همه صاحب‌نظران مخالف و موافق دعوت صمیمانه شود تا آسیب‌شناسی دقیقی برای راه‌انداختن موتور نیرومند رسانه صورت گیرد، به طوری که همه دست‌ها با یکدیگر بتوانند کارایی مؤثر گذشته دور را به جعبه جادویی برگردانند. این تحول مبارک می‌تواند وحدت را به شکل زنده‌تری هجی کند.

مجاهدی از ایران در تله‌ی هم‌زمانی می گوید: مقارنت فشار بیرونی و فرسایش درونی / راه اصلاح کماکان گشوده و تصمیم گیری دشوار تر شده

اخبار اندیشهدر چنین وضعی، دولت‌ها اغلب به همان دامی گرفتار می‌شوند که تاکمن آن را «بی‌خردی» می‌نامد: اصرار بر سیاست‌هایی که هزینه‌ی کوتاه‌مدت عقب‌نشینی از آن‌ها، بیش‌تر از هزینه‌ی بلندمدت پافشاری بر آن‌ها نیست، اما ساخت قدرت اجازه‌ی اصلاح آن‌ها را نمی‌دهد...وضع کنونی کشور را می‌توان مصداقی از قرار گرفتن در تله‌ی هم‌زمانی دانست، بی‌آن‌که از این تحلیل بتوان نتیجه‌ای قطعی گرفت. راه اصلاح هنوز گشوده ولی تصمیم‌گیری برای پیمودن آن دشوارتر شده است.

چرا اعتراضات دی‌ماه به اینجا رسید؟ / از خیابان‌های داغدار تا تریبون‌های خاموش؛ هزینه‌ی سنگینِ انسداد مسیر اصلاحات

اخبار اندیشهدر این روزها ملت ایران در حالی که با خطر تهاجم خارجی روبه‌رو است و تصوری از فردای پس از بروز جنگ احتمالی ندارد، هم‌زمان داغدار هزاران نفری است که در رویدادهای اخیر کشته شده‌اند و نگران هزاران نفر دیگری است که زخمی یا بازداشت شده‌اند. در چنین شرایطی‌ سخن‌گفتن با ملت ایران چندان ساده نیست. در این شرایط دشوار به‌جز آرزوی شکیبایی و صبوری و مهربانی با یکدیگر و پناه‌بردن به عقل و تدبیر متین بر منافع ملی چیزی برای گفتن باقی نمانده است.

پلمب آژانس سربازگیری دشمن یا تخریب دیوار بی‌اعتمادی / دوراهی سخت حکمرانی؛ پیش به سوی حکمرانی یادگیرنده

اخبار اندیشهاینک بعد از چند روز تنش و التهاب در برخی شهرهای کشور، آرامش حکمفرما شده‌ و توطئه دشمنان و بدخواهان کشور نقش بر آب شده است، اما آیا مسئولان و صاحب‌منصبان متوجه این نکته مهم شده‌اند که شیوه حکمرانی و اداره کشور نیازمند اصلاحات عمیق است تا بتواند از نیروی عظیم و سازنده جوانان کشور در مسیر توسعه و سربلندی ایران استفاده کند و اجازه سربازگیری کم‌هزینه و آسان را به بدخواهان ندهد یا اینکه ‌در باز هم بر همان پاشنه گذشته خواهد چرخید؟ 

ورود به عصر «جنگ بی‌پایان» / ظهور «رژیم جهانی جنگی» دموکراسی را می بلعد

اخبار اندیشه«یک رژیم جهانی جنگی در حال ظهور است؛ رژیمی که در آن حکمرانی و ادارات نظامی با ساختارهای سرمایه‌داری درهم تنیده شده‌اند». کمتر از دو سال پیش، زمانی که مایکل هارت و ساندرو متزادرا، فرضیۀ ظهور «یک رژیم جهانی جنگی» را مطرح کردند، شاید هنوز بدل‌شدن بحران به امر عادی، برای ما تا این حد ملموس و عینی نبود.

آرمان شهر جهانی؛ از اندیشه فیلسوفان تا آموزه‌های مهدویت

شکوفایی عقل در عصر پساجنگ؛ مختصاتِ حکمرانی عادلانه در دکترین انتظار فعال / «جمهور» افلاطون تا «دولت» مهدوی؛ تبارشناسیِ صلح کهن‌ترین رؤیای بشر

اخبار اندیشهحکومت جهانی عدل مهدوی، پاسخی الهی به فطرت عدالت‌خواه آدمی است. این آموزه، از یک سو با اشاره به ریشه‌های مشترک این اندیشه در همه تمدن‌ها، دست دوستی به سوی تمام انسان‌های نیک‌نهاد دراز می‌کند و از سوی دیگر با ارایه طرحی منسجم و مبتنی بر وحی، از آن یک «آرمان‌شهرِ محال» به «آینده‌ای قابل‌چشم‌انداز» تبدیل می‌کند.

راهکارهای سید جواد میری، جامعه‌شناس برای عبور از التهابات اخیر

سانسور در صدا و سیما یعنی تقویت اینترنشنال اسراییل/ به شوک بزرگ اصلاحی نیاز داریم؛ ایران به مثابه ملک مشاع مردم / سند امنیت ملی را سریعتر تدوین کنیم

اخبار اندیشهما برای عبور از بحران‌های مزمن و تکراری، نیازمند تدوین یک استراتژی امنیت ملی هستیم که مبتنی بر واقعیات داخلی و منطقه‌ای و بین‌المللی باشد. در کوتاه مدت و گذر از التهابات اخیر نیاز به یک شوک بزرگ اصلاحی داخلی داریم. جامعه هم منتظر و هم پذیرای این شوک است. نیازمند شهامت برای گفت‌وگو و نقد هستیم. تکثر و تنوع، امتیاز و فرصت ایران است. از پذیرش آن هراس نداشته باشیم.‌

آینده جهان از نگاه داوُس

روایت سریع القلم از جمله کلیدی در داوُس: گزینش هوشمندانه درگیری ها / دوئل «شورای صلح» ترامپ با سازمان ملل/ عصر«پاکس سیلیکا» مرزهای ملی را می‌بلعد؟

اخبار اندیشهشاید مهم‌ترین موضوع داوُس۲۰۲۶، روش‌های مهارت‌افزایی شهروندان برای مدیریت و انطباق با شرایط جدید اقتصادی و محیطی در جهان بود. آماده شدن نیروی کار با چالش‌های دنیای جدید، آموزش و مهارت‌افزایی می‌طلبد. مجمع جهانی اقتصاد، ابتکاری تحت عنوان «انقلاب مهارت‌افزایی» (Reskilling Revolution Initiative) آغاز کرده است که ۸۵۰‌میلیون نفر را در دنیا شامل خواهد شد.

یونگ؛ هیتلر نتیجه کهن الگوی جبار نهفته در تاریخ

اخبار اندیشهشاید آنچه امروزه که در فاشیسم های مذهب بنیادگرا مشاهده می شود نیز از کهن الگویی اسطوره ای مذهبی در ناخودآگاه جمعی مردمی مذهبی سرچشمه می گیرد که نقشی همانند «ووتان» ژرمن ها را دارد، یک کهن الگوی جبارِ خفته که شرایط بروز و ظهور آن مهیا شده است.

گفت و گوی بیل کریستول با فرانسیس فوکویاما

تحلیل روانشناختی فوکویاما: با دیوانه طرفیم، مماشات با ترامپ جواب نمی دهد/ آمریکا به امپراتوری تهاجمی امپریالیستی یک روان پریش تبدیل شده

اخبار اندیشه  گفت و گوی بیل کریستول [ تحلیل‌گر سیاسی محافظه‌کار، بنیان‌گذار مجله The Bulwark و یکی از منتقدان سرسخت دونالد ترامپ در میان جمهوری‌خواهان] با فرانسیس فوکویاما– استاد برجسته دانشگاه استنفورد، فیلسوف سیاسیِ «محافظه کارِ لیبرال»  و نویسنده کتاب‌های مشهور «پایان تاریخ و آخرین انسان» (۱۹۹۲) و «لیبرالیسم و نارضایتی‌های آن» (۲۰۲۲) در باره سیاست های تهاجمی ترامپ.

سه ضلع اصلاحات پزشکیان یعنی مردم، سیاست خارجی و اقتصاد در چه موقعیتی قرار دارند؟

مسعود نیلی:برای اعتماد سازی پزشکیان بگوید بودجه نهادهایی که به مردم خدماتی نمی دهند چه شد/ دولت با صدور بیانیه های سیاستی با مردم حرف بزند

اخبار اندیشهآن خطری که وجود دارد این است که آن راس اجتماعی، پنهان است، راس روابط خارجی را هم نمی‌توانیم کاری انجام دهیم. در قسمت اقتصادی نگرانی این است که فشار بیش از حد باشد، چون فشار واقعی است، مثل یک سیل می‌آید و یک دفعه خراب می‌کند، بنابراین نگرانی این است که شما تحت آن فشارها بیایید و بگویید «امشب تصمیم گرفتم این کار را انجام دهم، هفته دیگر تصمیم گرفتم آن کار را انجام دهم.»

خوانشی بوردیویی از ساختار اجتماعی ایران توسط رضا تسلیمی‌طهرانی

سایه خشن فقر فرهنگی و اقتصادی بر طبقه متوسط ایران / طبقه متوسط موتور نوسازی جامعه را تضعیف نکنید

اخبار اندیشهرضا تسلیمی طهرانی: در مورد «شاخص‌­های اجتماعی» و مرتبط با تعاملات اجتماعی نیز می­‌توان گفت از میزان عضویت اعضای طبقه متوسط در گروه‌­ها، انجمن‌­ها و تشکل‌­های اجتماعی (مانند گروه­‌های دانشجویی، فرهنگی، کتابخوانی و ورزشی) و مشارکت آنان در آیین‌­های مختلف اجتماعی (مانند آیین­‌های ازدواج، مراسم ترحیم و آداب و رسوم عیددیدنی) به میزان قابل توجهی کاسته شده است. ...از میزان سرمایه‌های اقتصادی اعضای طبقه متوسط کاسته شده و اعضای این طبقه به طبقات پایین اجتماعی نزدیک می­‌شوند.

دروازه نقد، تنها راه به سوی حقیقت / پوپر می آموزد که علم جایگاه یقین نیست / نیاز علوم انسانی به فروتنی و صداقت بیش از هرزمانی دیگر

اخبار اندیشهرضا غلامی نوشت:‌ پوپر یادمان می‌دهد که علم نه جایگاه یقین، بلکه میدان کشمکش اندیشه‌ها و آزمون فرضیه‌هاست. و شاید بزرگ‌ترین درس او این باشد که عظمت علم نه در قطعیت‌هایش، بلکه در آمادگی‌اش برای خودانتقادی و خودتصحیحی نهفته است. این همان چیزی است که علوم انسانی امروز بیش از هر زمان دیگری به آن نیاز دارند: نه قطعیت بیشتر، بلکه فروتنی و صداقت بیشتر در مواجهه با پیچیدگی دنیای انسانی.

مهناز علیزاده جامعه‌شناسی ایرانی را بازخوانی کرد

جامعه‌شناسان در حاشیه / جامعه‌شناسی ایران بیرون از دانشگاه هنوز جایگاه رسمی و مستحکمی ندارد

اخبار اندیشهمهناز علیزاده بیان کرد: با وجود ظرفیت بالای پژوهش‌های جامعه‌شناختی برای فهم و حل مسائل اجتماعی، محدودیت‌های نهادی و نبود تعامل سازمان‌یافته با سیاست‌گذاران باعث شده این صدا اغلب در حاشیه بماند.

اثر جدید میرسپاسی فهمی نو از سقوط حکومت پهلوی / انقلابی که در زبان، تخیل جمعی و نظام ارزش‌ها رخ داد

اخبار اندیشهکتاب «انقلاب آرام ایران سقوط حکومت پهلوی» به قلم علی میرسپاسی با تامل و تمرکزی جامعه‌شناسانه بر دو دهه آخر حکومت پهلوی دوم تلاش دارد در عین بررسی نقادانه اندیشه نخبگان حکومت پهلوی از جمله شخص محمدرضاشاه و روشنفکران درباری و همچنین واکاوی خط فکری چهره‌ها و جریان‌های نوظهور فرهنگی و هنری مورد حمایت رژیم، نقش و کارکرد آنها را در تسریع روند انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ مورد بازخوانی قرار می‌دهد.

در حاشیه رمان «لوته در وایمار» توماس مان

توده و مسئله قدرت / آیا مردم می توانند از دام های قدرت بگریزند؟

اخبار اندیشه توماس مان ‌مانند بسیاری دیگر از نویسندگان آلمانی دهه‌های ابتدایی قرن بیستم، در دورانی بحرانی زندگی کرد و در بسیاری از آثارش می‌توان رد این بحران را دید. جنگ و فاشیسم بحران‌های اصلی دهه‌های ابتدایی قرن بیستم بودند که اروپا را با بحرانی عمیق روبه‌رو کرده بودند. از این‌رو، عجیب نیست که توماس مان در تعدادی از آثارش به این مسئله توجه کرده که چطور توده‌های هیجان‌زده می‌توانند ابزار قدرت قرار بگیرند و حرکت جمعی آنها به‌طور بالقوه این امکان را در خود نهفته دارد که به فاشیسم منتهی شود.