نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵

باورتان می شود؟ تامل ۴۰ ساله کانت فقط روی یک کتاب / بیداری فیلسوف آلمانی از خواب جزم‌اندیشی/ حاشیه‌نویسی ایمانوئل کانت بر متافیزیک باومگارتن

اخبار اندیشهبسیاری از مورخان فلسفه معتقدند که با بررسی این دست‌نوشته‌ها می‌توان روند گذار کانت از جزم‌اندیشی (دگماتیسم) به سمت فلسفه نقدی را ردیابی کرد. در واقع، نطفه‌ی بسیاری از ایده‌های کتاب «نقد عقل محض» در لابه‌لای نقد کانت بر جملات باومگارتن بسته شده است.

هوش مصنوعی حامی کارگر، ایده‌ی جدید عجم‌اوغلو / تقویت یا تضعیف نیروی کار، وابسته به تصمیم نهادهای سیاسی و اجتماعی

اخبار اندیشهمقاله پیشنهادهایی سیاستی برای هدایت مسیر تحول فناورانه ارائه می‌کند، از جمله اصلاح نظام مالیاتی به‌گونه‌ای که جانشینی نیروی کار با سرمایه بیش از حد تشویق نشود، تقویت قوانین ضدانحصار، سرمایه‌گذاری در آموزش و سلامت، و حمایت از گسترش مهارت‌های انسانی. پیام اصلی مقاله این است که آینده کار از پیش تعیین نشده است. هوش مصنوعی می‌تواند به تضعیف نیروی کار بینجامد یا به تقویت آن کمک کند؛ این نتیجه نه به ذات فناوری، بلکه به تصمیم‌های نهادی، سیاستی و اجتماعی وابسته است.

ضرورت تعهد اخلاقی در علوم سیاسی / علوم سیاسی و سوگند سقراطی

اخبار اندیشهاگر تعهد اخلاقی پزشکان درباره تامین سلامت بعد فردی دارد، چنین تعهدی نزد سیاست‌گران بعدی جمعی و اجتماعی پیدا می‌کند. اگر پزشک سوگند یاد می‌کند که تنها به تندرستی مردم نظر داشته باشد و از هر غرض دیگری بپرهیزد، عالم سیاست و سیاست‌گر نیز در سطح جمعی تعهد اخلاقی مشابهی پیدا می‌کند.

کتاب «چگونه به آبادانی ایران فکر کنیم» چه می گوید؟

میرسپاسی می خواهد روایتگر رنج های واقعی مردم باشد / علیه تفکر انحطاط و عقب‌ماندگی / گفتمان توسعه ایرانی مصنوعی است

اخبار اندیشهنقد من به تئوری‌های عقب‌ماندگی و توسعه این است که این گفتمان‌ها رنج‌های واقعی مردم ایران را کاملا فراموش کرده‌ یا تنها به آن اشاره کرده‌اند. اما رنج‌هایی در روایت‌های عقب‌ماندگی و توسعه ساخته‌اند که حقیقتا رنج‌های جعلی هستند. فکر می‌کنم در مقابل اینکه بگوییم می‌خواهیم جهان و واقعیت‌های سیاسی را بفهمیم و بشناسیم، اینکه چه چیزی مشروع است، چه کسانی می‌توانند صحبت کنند و چه صداهایی باید شنیده شود، چه رنج‌هایی هست که باید به آنها توجه کنیم و در عرصه سیاست این رنج‌ها را کمتر کنیم، و حتی در حوزه نظری هم اگر نظریه‌پردازی می‌کنیم، ببینیم گفتمان یا روایت‌ها در جهت بهبودی چه رنج‌هایی است؛ یعنی در مقابل روایت، بهترین ایده که به عقل من رسید و ساده هم هست، زندگی است.

زادروز فیلسوف ایرانی؛ زندگی، اندوخته ها و دستاوردها

غلامرضا اعوانی: سعی کردم راه ایزوتسو و کربن و نصر و شهابی را ادامه دهم / وقتی نماینده سازمان ملل در محضر علامه طباطبایی گریست/ بیروت مرا کتابخوان کرد

اخبار اندیشهغلامرضا اعوانی گفت:‌بر خلاف فلسفه امروز که در آن چندان بحث حقیقت مطرح نیست. در دوره جدید از حکمت فاصله گرفتیم. فراموش نکنیم ایران سهم بسیار مهمی در حکمت و بسط آن دارد. بزرگترین حکمای اسلامی از ایران فرهنگی بودند. ایران فرهنگی هم در آسیا و هند و چین موثر بوده و هم در اروپا. علاقه من به حکمت باعث شد که به فلسفه‌های قدیم بپردازم. حکمت علم مطلق است.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵

شناسایی سانسورچی ها و گروه های فشار در کتاب «درباب آزادی بیان» / آزادی بیان چگونه تهدید می شود؟

اخبار اندیشهکتاب «در باب آزادی بیان» نوشته اندرو دویل، اثری کوتاه و پرنفوذ در ژانر تفسیر سیاسی معاصر است. نویسنده این کتاب اندرو دویل و مترجم آن نیلوفر شاندیز است. این کتاب توسط انتشارات فرمهر منتشر و روانه بازار کتاب شده است.

نگاهی به کتاب «خود بهسازی» اثر ردولف آلرس

مصطفی ملکیان در باره بزرگترین رذیلت چه می گوید؟/ آلرس: عامل بزرگ مشکلات ابتدا خود انسان است/ انسان بدون عشق مغرور باقی می ماند

اخبار اندیشههر جا محوریت من باقی باشد به موجودات دلبستگی دارم و آن موجوداتی که دلبسته من هستند، بناست که ابزار من شوند و در استخدام من باشند و خواسته‌های من را برآورده کنند. اما آن‌جا که عشق واقعی است، من خودم خادمِ معشوق خودم هستم، خودم را در استخدام معشوق خودم درمی‌آورم و خودم را خادم معشوق خودم می‌دانم. 

ایجاد تغییرات بزرگ با گام های کوچک

اخبار اندیشهپرسش «در وضعیتی که نقشی در شکل‌گیری آن نداشته‌ایم چه می‌توانیم بکنیم؟» پاسخی ساده و شعاری ندارد. پاسخ آن نیز لزوما قهرمانانه نیست. اما دقیق است: نگاه به یکدیگر به عنوان فرد انسانی گرفتار ناامنی و اضطراب، جلوگیری از فروپاشی اعتماد، حفظ پیوندهای افقی، و بازتولید حداقلی از همدلی در زیست روزمره. این اقدامات شاید تیترساز نباشند، اما زیرساخت هر تحول پایدار آینده‌اند.

خشم در ایران چگونه گسترده شد؟ / بدن علیه سیاست / خشونت ‌و امتناع زیست دموکراتیک‌شدن در ایران

اخبار اندیشهپارادوکس تراژیک گذار در اینجاست که همان مردمی که بیشترین رنج را از خشونت ساختاری متحمل شده‌اند، ممکن است در لحظه گذار، کمترین ظرفیت زیستی–روانی را برای تحقق فوری دموکراسی در اختیار داشته باشند. این ناتوانی نه در کاستی اخلاقی، بلکه در تخریب طولانی‌مدت سیستم عصبی و روانی آنان ریشه دارد. بر این اساس، گذار دموکراتیک را نمی‌توان صرفا پروژه‌ای حقوقی یا نهادی دانست. دموکراتیک‌شدن مستلزم مداخلات ترمیمی در سطح روانی و زیستی نیز هست

تأملی در کاربست ایرانی اندیشه مارتین هایدگر

خطر فلسفه ای که مقوم آزادی ، نقد پذیری و نهادسازی نیست / نقد مدرنیته یا تعلیق سیاست؟

اخبار اندیشهبازگشت به هایدگر در فضای فکری ایران صرفاً یک انتخاب نظری نیست؛ نوعی موضع‌گیری نسبت به مدرنیته، سیاست و آینده است. نقد رادیکال او از متافیزیک غربی و تحلیلش از تکنولوژی به‌عنوان «گشتل» شیوه‌ای که جهان را به ذخیره‌ای برای بهره‌برداری تقلیل می‌دهد برای بسیاری از روشنفکران ایرانی جذاب بوده است.

تاکید بر مراقبت از جامعه در پس حوادث دی ماه

فراستخواه، گزینش و بازتولید شبکه های خشم/ امکان های حل مسالمت آمیز مسائل را تخریب کردیم / در دو دهه، ایران جزو ۱۰ کشور اول دارای تجربه های عاطفی منفی

اخبار اندیشهمقصود فراستخواه: ما بسیاری از امکان‌های حل مسالمت‌آمیز مسائل را تخریب کردیم. بسیاری از مشکلات ما، مشکلاتی است که می‌توانستیم با راهکارهای عقلانی آنها را جبران‌ کنیم. مؤسسه «گالوب» هر سال در پیمایش‌های جهانی بررسی می‌کند که شهروندان هر جامعه در ۲۴ ساعت گذشته چقدر تجربه هیجانی مثبت و منفی داشتند. در دو دهه گذشته، در برخی ادوار، گاهی ایران جزو ۱۰ کشور اولی بود که تجربه‌های عاطفی منفی داشت. بنابراین براساس پیمایش‌های دو دهه اخیر می‌توان گفت تجربه هیجانی منفی در این جامعه انباشت شده است.

کنفرانس بین‌المللی «تمدن ایرانی-اسلامی» با حضور برجسته‌ترین ایران‌شناسان در وین برگزار شد

شکوه تمدن ایرانی - اسلامی در بازخوانی ایران‌شناسان اروپایی و ایرانی / نقش جندی شاپور در انتقال دانش ایرانیان

اخبار اندیشهبه همت رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در اتریش، کنفرانس دو روزه «تمدن ایرانی-اسلامی، هویت، مؤلفه‌ها و شکوه تاریخی» به‌صورت حضوری ـ آنلاین در وین برگزار گردید و جمعی از محققان، استادان ایران‌شناس و تمدن‌پژوه از حوزه‌های متنوع علمی در آن به ارائه دیدگاه‌های خود درباره ابعاد گوناگون تمدن ایرانی-اسلامی پرداختند.

درس‌هایی از سیاست و حقوق در مکتب علاّمه نایینی(۱۴)

حاکم چگونه خود را جای خدا می نشاند؟

اخبار اندیشهزمینه زمامداری از نوع استبداد و تفرعن را ناآگاهی ملت‌ها از حقوق خویش و تکالیف زمامداران فراهم می‌آورد. اگر مردمی آگاه و ناظر و پرسشگر باشند گرفتار فرعون نخواهند شد.نایینی سپس به تفصیل با استناد به قرآن و سنت و نیز شیوه حکمرانی پیامبر(ص) و حضرت علی(ع) اثبات می‌کند که نظام سیاسی اسلام از نوع دوم یعنی ولایتیه  است.

ضرورت خودشناسی در اندیشه حمید هاشمی‌کهندانی

صلح زمانی ایجاد می شود که دیگری را از وجود خود بدانیم / با چه تصویری از «من» جهان را لمس می‌کنیم؟ / بدون دیگری وجود نداریم

اخبار اندیشهدو دلیل، کتاب را برای مترجم جذاب کرده است: «نخست آنکه، خودشناسی را از بحث‌های صرفاً ذهنی و عرفانی جدا می‌کند و آن را به زندگی روزمره، اخلاق عمومی، و نگاه اجتماعی پیوند می‌زند. دیگر آنکه، این کتاب، به‌جای آن‌که جهان را با تصویری ساده مانند جنگِ خیر و شر توضیح دهد، یا بگوید باید بدی را به‌کلی حذف کرد، بر ایده‌ای ظریف‌تر تأکید می‌کند و می‌گوید باید تعارض‌هایمان را هماهنگ و متعادل کنیم».

ارزیابی استاد و دلسوخته علم و دانش در باره اوضاع علوم انسانی در ایران

شفیعی کدکنی: در کوچک‌ترین روستاها دکتری فلسفه می‌دهند، این یعنی کشک! / در علوم انسانی صفریم / صد سال دیگر ان شاالله یک کانت شناس داشته باشیم

اخبار اندیشهبرای کلّ صاحب‌نظرانِ میدانِ مطالعات کانت که صد سال دیگر ان شاء اللّه ما یک نفر داشته باشیم که کانت را با همهٔ ابعادش بشناسد و بتواند در یک کنگرهٔ بین‌المللیِ کانت لِکچر بدهد و برایش دست بزنند، صد سال دیگر، کلاهمان را باید به آسمان بیندازیم. یک دانشگاه شروع کند برای برنامه‌ریزی که ما می‌خواهیم متخصّص کانت تربیت کنیم، هِگِل تربیت کنیم، اسپینوزا تربیت کنیم، ویتگنشتاین تربیت کنیم، راسِل تربیت کنیم. می‌آیند در کوچک‌ترین روستاها دکتری فلسفه می‌دهند. در همهٔ رشته‌ها استاد دارند. این یعنی کشک!

جواد نوری زاده «چالش قانون و شریعت» را بررسی کرد

منازعه یا همراهی فقها با حکومت قانون از قاجار تا کنون / دوگانه هایی چون مشروعیت و مقبولیت عامل ناکارآمدی کشور/ تکانه‌های تجدد در سنت

اخبار اندیشهبه گفته نوری‌زاده: مدرنیته تکانه‌های شدیدی در اندیشه ایرانیان ایجاد کرد. آن‌ها در پاسخ به سوال «چرا عقب مانده‌ایم؟» به جواب‌های مختلف و گاه متناقضی رسیده و نسخه‌های متعددی نیز در دستور کار قرار دادند. این نسخه‌ها در طول ۱۵۰ سال گذشته ثابت کرده‌اند که هم‌چنان باگ دارند. و هم‌چنان باید درباره اصول و مبانی حکمرانی باید کار فکری و نظری عمیق انجام داد.

توسعه - کالبدشکافی ۱۰ روایت از ناکامی اقتصادی ایران

شکاف میان روحانیت از کجا آغاز شد؟ / جناح بندی های سیاسی حول روایت های اقتصادی / از «معجزه دهه ۴۰» تا «تله تحریم»

اخبار اندیشهشاید مخاطبان جوان‌تر ندانند که نخستین جناح‌بندی سیاسی در ایران حول محور اقتصاد و یک تصمیم اقتصادی دولت بود. موضوعاتی حول محور دولت، قانون کار، مساله تجارت خارجی، قیمت‌گذاری‌ها و...از جمله این موارد بودند. فقه سنتی می‌گفت: نه، دولت نمی‌تواند دخالت کند. فقه انقلابی می‌گفت: بله، می‌تواند. بین روحانیت از همین جا شکاف ایجاد شد. امروز هم نیروهای سیاسی حول این پاسخ‌ها و این ۱۰روایت شکل می‌گیرد.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵

ما ایرانیان غرور کاذب را کنار بگذاریم و آماده یادگرفتن شویم / کتاب توسعه اماراتی را بخوانیم / امارات کشوری کمی بزرگتر از استان خوزستان چه کرده است؟

اخبار اندیشهاز جزایر سقطری در اقیانوس هند تا سواحل سومالی و یمن، تصاویر ماهواره‌ای که توسط رسانه انگلیسی تجزیه و تحلیل شده‌اند، شبکه بسیار گسترده‌ای از پایگاه‌های نظامی و اطلاعاتی ساخته شده توسط امارات متحده عربی را نشان می‌دهند.

هوش مصنوعی و حکمرانی بر گنج ۴۰ میلیون دانش آموز / قفل بسته آموزش در ایران باز می شود

اخبار اندیشهنشست تخصصی «بازآفرینی حکمرانی نظام آموزشی در افق زیست‌بوم دانش‌بنیان» با حضور کارشناسان مربوطه در اندیشکده حکمرانی دانشگاه شریف برگزار شد.

محمد مهدی گلشاهی از « استیم» و جهانی شدن آن می‌گوید

عقب افتادگی ایران از انقلاب آموزشی در جهان / استیم و فبک؛ تربیت کودکان فیلسوف و جست‌وجو گر/آموزش‌های تک‌رشته‌ای دیگر کفایت نمی‌کنند

اخبار اندیشهچالش اساسی در کشور ما آن است که آموزش، بویژه در مقاطع ابتدایی و متوسطه، عمدتاً نظری باقی مانده و پیوند روشنی با بازار کار و نیازهای واقعی جامعه ندارد. هر چند تلاش‌هایی در حوزه استیم و هوش‌مصنوعی آغاز شده و مقالات و مدارس نوینی نیز شکل گرفته‌اند، اما پرسش اصلی همچنان باقی است: مابه‌ازای بیرونی این آموزش‌ها چیست؟ و آیا نظام دانشگاهی و ساختار اقتصادی کشور آمادگی پذیرش این تحول را دارد؟ پاسخ به این دست از پرسش‌ها می‌تواند نسبت آموزش را با مهارت و آینده جامعه روشن‌تر سازد.

تحلیلی بر اساس ۱۲ میلیون سند سیاستگذاری در باره توسعه پایدار / تأثیرگذاری پژوهش‌های علمی در سیاست‌گذاری برای تحقق اهداف توسعه پایدار 

اخبار اندیشهیکی از چالش‌های برجسته، کم‌نمایی بروندادهای پژوهشگران منطقه جنوب جهانی در سیاست‌های داخلی کشورها است، به‌گونه‌ای که بیشتر ارجاع‌های SDG از پژوهشگران متکی بر مؤلفان در شمال جهانی هستند..نویسندگان تحلیل تأکید دارند که ادغام پژوهش، دسترسی آزاد، و ارتباط فعال با نهادهای سیاست‌گذاری می‌تواند نقش علم را در پاسخ به چالش‌های جهانی مانند تغییرات اقلیمی، سلامت عمومی و نابرابری تقویت کند. 

هرچه راه نهادهای مدنی بسته‌تر امکان آشوب و انقلابی‌گری بیشتر / گام های کوچک اما متخصصانه است که راه اصلاح ساختارها را باز می کند

اخبار اندیشهدر شیوه‌های سیاسی نیز این دقیقا همان مسیری است که در طرح‌های مبتنی بر حاکمیت مدنی شهروندان بر آن تأکید شده است؛ یعنی انتقال قدرت از تمرکز ایدئولوژیک به نهادهای پاسخ‌گو و مشارکت‌محور. در چنین چارچوبی نیز آنچه لازم است، نه ابزار خنثی‌سازی جامعه، بلکه مکانیسم عقلانیِ جلوگیری از خشونت و هرج‌ومرج است. مسیر شکل‌گیری این نهادها هر چقدر بسته بماند، هیزم به آتش انقلابی‌گری و آشوب ریخته می‌شود...روشن است که حضور مسئولانه، استدلال متخصصانه، و مطالبه‌گری پیوسته می‌تواند ساختارها را وادار به انعطاف، بازنگری و اصلاح کند.

در آیین پایانی جشنواره بین‌المللی فارابی مطرح شد

غلامرضا اعوانی ویژگی ممتاز فرهنگ ایرانی را چه می داند؟ / آکویناس بارها به آثار ابن سینا رجوع کرده است

اخبار اندیشهغلامرضا اعوانی گفت:‌ هیچ‌گاه علمی در سنت ایرانی از حکمت الهی جدا نبوده و همین پیوستگی، راز ماندگاری و اثرگذاری فرهنگ ایرانی در جهان است.

چرا در بحران‌ها، مواضع دموکراتیک افراد ناگهان به خشونت تبدیل می شود؟ / مطرح شده بر روی آنتن سیاست به قیمت گسترش خشونت

اخبار اندیشهآنچه برای فرد یا گروه در کوتاه‌مدت عقلانی می‌نماید، در سطح کلان می‌تواند به نتیجه‌ای غیرعقلانی منتهی شود. تاریخ نشان می‌دهد که «اضطرار» به‌ندرت موقتی می‌ماند؛ بلکه به تدریج نهادینه می‌شود و قربانی خود را از حامیان خود انتخاب می‌کند، چه در عمل و چه در ترازوی قضاوت تاریخ .