شکل‌های زندگی: به مناسبت انتشار «دیالکتیک و امید» چند مقاله از ارنست بلوخ

جهان هنوز تمام نشده است / امید چگونه به آینده راه باز می کند؟

اخبار اندیشهامید در هر حال واژه‌ای گنگ و مبهم است که نمی‌توان مصداق‌های عینی‌اش را مشاهده کرد، اما گویا «نبود» آن را بهتر از «بودش» می‌توان دریافت و آن هم هنگامی است که امید در هستی آدمی حذف می‌شود. به نظر بلوخ هنگامی که امید در سیاست حذف شود، سیاست به سازگاری، ناچاری و سرکوب رؤیاها منتهی می‌شود. در این صورت ادامه سیاست بدون تصور ‌یا تخیلی از افق‌های پیش‌رو ناممکن است.

نامه محقق داماد به شیخ الازهر مصر: تجاوز آمریکا و اسرائیل را به ایران محکوم کنید

اخبار اندیشهمصطفی محقق داماد خطاب به شیخ الازهر نوشت: در این مقطع تاریخی که یک کشور اسلامی مورد تجاوز اجنبی قرارگرفته به منظور اجرای وظیفه شرعی و انسانی با صدور بیانیه‌ای صریح این اقدام غیر مشروع را که جز سفک دماء و فساد فی الارض نتیجه‌ای ندارد محکوم نمایید تا موجب آگاهی عموم مسلمین و سایر ملل جهان گردد.

نسبت هویت ملی و کنش روشنفکری در اندیشه و عمل علی‌اکبر دهخدا

هویت ایرانی حاصل مواجهه با بحران انحطاط و شکست های نظامی / نقش دهخدا در هویت سازی ایرانیان / در گذار از وطن‌دوستی عاطفی به مسئولیت سیاسی

اخبار اندیشه آنچه دهخدا را از بسیاری از هم‌عصرانش متمایز می‌کند، گذار از وطن‌دوستی عاطفی به مسئولیت سیاسی است. او عشق به ایران را در سطح شعار باقی نگذاشت، بلکه آن را به کنش فرهنگی، رسانه‌ای و علمی بدل کرد.

نگاه فلسفی و روان‌شناختی به تاب‌آوری وجودی

انتخاب زندگی حتی زیر آوار / عبور از «ترس منفعلانه» به «ترس سازنده» / تاب‌آوری در برابرِ رنجِ جنگ، تنها در مواجهه با «مرگ» به عنوانِ «مرزِ هویت‌ساز»

اخبار اندیشهجنگ، ویرانیِ ساختارهایِ امنیتیِ ذهنِ انسان را به همراه دارد و «توهمِ ابدیت» را در هم می‌شکند تا فرد را باِ «هیچِ مطلق» روبرو سازد؛ تاب‌آوری واقعی در این عرصه، نه در انکارِ رنج که در پذیرشِ عمیقِ مرگ و بازآفرینیِ معنا در دلِ ویرانی‌هاست.

مراد فرهادپور: جنگ ممکن است به کشتار میلیونی منتهی شود / در جنگ و خشونت آدمی از شأن انسانی خود به‌تمامی محروم می‌شود

اخبار اندیشهدر میانۀ خشونتی که این روزها به‌واسطۀ جنگ بر تن بی‌دفاع انسان‌ها وارد می‌شود و توجیهِ خشونت/ زوری که به نام مداخلات بشردوستانه/ پیش‌دستانه بر انسان‌های بی‌دفاع روا داشته شده، همچنان می‌توان به زبانِ بنیامینی، از ماهیت خشونتی سخن گفت که برای نهادهای حقوق بشر و دولت‌ها و مردم درس‌هایی برای آموختن دارد.

ترامپ کاندیدای جایزه صلح نوبل، جانی ترین رئیس جمهور در جهان / کالبد واحد مقاومت و زوال هیولاهای انسان‌نما / سیرکی به نام نهادهای بین المللی

اخبار اندیشهزوال «هیولاهای انسان‌نما» یک پیش‌بینی سیاسی نیست، بلکه یک سنت الهی است. قدرتی که بر خون مظلومان بنا  شده، طبق سنت «لایفلِحُ الظّالِمون» محکوم به فروپاشی از درون است. ترک‌های این فروپاشی امروز در بدنه اقتصاد، سیاست و اجتماعِ غرب بیش از هر زمان دیگری نمایان گشته است. در مقابل «کالبد واحد مقاومت» با تکیه بر «رجاء» (امید) صادقانه به وعده‌های الهی، خود را برای نظمی نوین آماده می‌کند.

روزهایی که باید کامل نباشیم / مهربان بودن با خود نه ضعف که قدرت است / جامعه بیمار یا در وضعیت هشدار، یا می جنگد یا کرخت می شود

اخبار اندیشهاجازه بدهیم گاهی ندانیم، گاهی نرسیم، گاهی فقط بگوییم: «امروز سخت بود». شفقت از همین‌جا شروع می‌شود؛ از لحظه‌ای که به‌جای تحقیر ضعف، آن را در آغوش می‌گیریم. از لحظه‌ای که می‌فهمیم اگر قرار است چیزی در این روزهای فرساینده حفظ شود، پیش از هر چیز باید انسانیت‌مان باشد؛ با همه لرزش‌ها و تردیدهایش. شاید جهان بیرون به این زودی نرم نشود، اما اگر بتوانیم در درون‌مان‌ لحظه‌ای امن بسازیم، شاید هنوز چیزی برای ترمیم باقی مانده باشد و همین‌ برای شروع‌ کم نیست... .

چرا برای پژوهش های تاریخی نهاد دانشگاه مهم است؟ 

دانشگاه های ایرانی چگونه می توانند با دانشگاه های غربی رقابت کنند؟/ آیا در سنت دانشگاهی ایران تفکر انتقادی وجود دارد؟

اخبار اندیشهاگر بناست محصولات دانشگاهی ما در حوزه های تاریخ و ادبیات و فلسفه و علوم انسانی قابلیت رقابت با نهاد مشابه در غرب را داشته باشد ناچاریم با زبان و فضای نهاد دانشگاه و تفکر تاریخی انتقادی فکر و اندیشه و سخن خود را بیان کنیم و این بدین معناست که باید تفاوت رویکردهای متناسب با دانشگاه و حوزه را هر کدام به خوبی بشناسیم و از همدیگر بازشناسیم.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵ - نگاهی به پنج اثر در باب رسانه و جنگ

آمریکایی ها چگونه کشته های ایران را بی اهمیت جلوه می دهند؟/ استفاده از زبان بی اهمیت ساز یا توجیه اخلاقی جنگ / مهندسی روایت و مدیریت افکار عمومی

اخبار اندیشهجنگ دیگر صرفاً میدان نبرد فیزیکی نیست؛ جبهه اصلی به حوزه روایت و مدیریت افکار عمومی منتقل شده است. این گزارش با بررسی پنج اثر کلیدی، پنج سازوکار پنهان پروپاگاندای مدرن که مدیریت ادراک عمومی را ممکن می‌سازند، افشا می‌کند.

روایت رسول جعفریان از جریان های مذهبی؛ اسلام شریعتی و موضع ساواک / دین در صحنه سیاست

اخبار اندیشهرسول جعفریان در جریان‌ها و سازمان‌های مذهبی ـ سیاسی ایران به بررسی چرایی چیرگی نیروهای مذهبی در انقلاب پرداخته است.

از خلع صَلاح تا خلع سِلاح‌

ساده اندیشی برخی روشنفکران در باره آمریکا و اسراییل / آمریکا دنبال شرایط یا جنگ یا تسلیم است

اخبار اندیشه امروز اگر صحنه را با دقت بیشتری ببینیم، دوگانه فراروی کشور نه دوگانه «جنگ» یا «صلح»، بلکه دوگانه «جنگ» یا «تسلیم» است. اینکه برخی به‌اصطلاح روشنفکران یا مردم عادی امروز فکر می‌کنند با مداخله نظامی آمریکا و اسرائیل در ایران، طومار مصیبت‌ها و تیره‌روزی‌های ایرانیان به اتمام رسیده و قطار کشور بر روی ریل‌های توسعه و رشد اقتصادی قرار می‌گیرد، یک ساده‌اندیشی تاریخی غیرقابل پذیرش است.

مؤثرترین دروغ، در پوسته‌ای از حقیقت محلی ارائه شود

اخبار اندیشهدر هنگامه منازعات، نه تنها توپ و تانک، بلکه روایت‌های مهندسی‌شده به سلاح‌های اصلی تبدیل می‌شوند که هدفشان تخریب اجماع درونی حریف و شکل‌دهی به درک جهان برای بازیگران خارجی است. این گزارش استدلال می‌کند که انتشار اخبار جعلی، امروزه یک تاکتیک جانبی نیست، بلکه هسته مرکزی دکترین نظامی جدیدی است که در آن، قلب‌ها و ذهن‌ها هدف مستقیم هستند.

جنبش صلح و کارآمدی برای اتحاد ایرانیان/ بدون اتحاد در معرض خطرهای بزرگ هستیم

اخبار اندیشهاز منظر کاربردی، «جنبش صلح و کارآمدی، راهکار بومی، ملی و علمی» به منظور یک، تدبیر و ارائه راهکارهایی کم‌هزینه و بومی، برای «رهایی شهروندان از انواع چالش‌ها (به‌ویژه معیشتی و اقتصادی) و ایجاد امید و نشاط»، دو، «کارآمدکردن نهاد و ساختارهای تصمیم‌گیر» و سه، «خنثی‌کردن دخالت‌ها، فشارها و تهدیدهای غارتگران غربی و شرقی است».

خواب وحشتناک سرمایه داری جهانی برای ایران / با ایران، سرنوشت جهان مشخص می شود/ سقوط دلار، صعود چین، ناقوس مرگ سرمایه داری؟

اخبار اندیشهمسئله در چارچوب استراتژی‌ها و موازنه بین‌المللی و بسیار فراتر از یک مسئله داخلی است. همه جناح‌های داخلی درون حکومت تردیدی برای مقاومت ندارند. مردم نیز امید است که با وجود همه ناملایمات، صبورانه پای تمامیت سرزمینی‌شان ایستادگی کنند و بدانند که اینان همه ایران و فرهنگ و تاریخ و منابع آن را نشانه گرفته‌اند.

داریوش رحمانیان در نشست «ایران در پیچ تاریخی دیگر» تبیین کرد

ایران، روایت استقامت، امید، ماندگاری و پایداری/ جامعه ایران زنده و پویاست / با وجود حوادث دی ماه ایران در مسیر مقاومت تاریخی خود است

اخبار اندیشهرحمانیان توضیح داد که پس از ۲۸ مرداد، پادشاه‌خواهی به «نماینده غرب» تبدیل شد و همزمان، گفتمان «غرب‌زدگی» شکل گرفت . او در ادامه گفت که ما ایرانیان در تاریخ به عنوان «فرانسویان آسیا» شناخته شده‌ایم؛ هم به دلیل فرهنگ شاعرانه و هم به دلیل ناآرامی و بی‌تابی در برابر ظلم. تاریخ ما پر از شورش‌های جانانه است، حتی در برابر مغولان.

بازاندیشی بهجت عباسی در باره هوش مصنوعی، مخاطرات و فواید آن

هوش مصنوعی جایگزین روزنامه‌نگاران نمی‌شود / مخالفت با هوش مصنوعی، زیان بیشتری برای جامعه در پی دارد

اخبار اندیشهبه‌گفته عباسی: «روزنامه‌نگاری بر خلاف حوزه‌های دیگر یک حوزه پیچیده انسانی است که با هنر، روانشناسی و احساسات گره خورده است و در طول تاریخ هم تحولات متعددی را از نظر فناوری به خود دیده است، ولی هرگز فناوری و ماشین به‌طور کامل در این حوزه تسلط پیدا نکرده و یا جایگزین نشده، بلکه به‌عنوان یک ابزار در خدمت دست‌اندرکاران آن بوده است. من فکر می‌کنم هوش مصنوعی نیز قرار نیست به‌طور کامل جایگزین روزنامه‌نگاران انسانی شود.»

نگاهی به کتاب «پایان سرمایه‌داری» اثر استیو پاکستون

آیا کاپیتالیسم به آخر خط رسیده است؟ / فرسایش نظم سرمایه داری و تقابل آن با فناوری، محیط زیست و اجتماع

اخبار اندیشهپاکستون از «پایان ناگهانی» سرمایه‌داری سخن نمی‌گوید، بلکه از فرسایش تدریجی نظمی حرف می‌زند که دیگر با شرایط فناورانه و اجتماعی امروز هم‌خوانی ندارد. او از ضرورت بازاندیشی در سیاست‌های رفاهی، معنای کار، و نقش دولت در تضمین حداقلی از امنیت معیشتی سخن می‌گوید... مسئلۀ اصلی کتاب از جایی آغاز می‌شود که نویسنده می‌پرسد: اگر مشکل امروز جهان دیگر کمبود نیست، بلکه توزیع ناعادلانۀ ثروت و فرصت‌هاست، آیا همان نظام هنوز می‌تواند پاسخ‌گو باشد؟

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- نودوششمین گزارش رصد فرهنگی منتشر شد

نسل زد آشتی دهنده سنت و مدرنیته / افول شاخص های پدرسالارانه در نسل زد

اخبار اندیشهاین گزارش در روح خود می‌گوید جوان امروز (نسل Z) یک نوع پیوند بین سنت‌ها و مدرنیته برقرار کرده مثلا از ارزش‌های پدرسالارانه در کار منزل فاصله گرفته در عین حال به نهاد خانواده و ازدواج بها می‌دهد هرچند ممکن است شرایط برای تشکیل خانواده را نداشته باشد.

درباره«حبیب و طبیب حوزه» به مناسبت سالگرد سید هادی خسروشاهی

انتقاد به فضای تجدد ستیز حوزه ها / نواندیش حوزوی ناقد نواندیشان دانشگاهی

اخبار اندیشهخسروشاهی از مدافعان نواندیشی حوزوی بود. آن را نسبت به جریان روشنفکری دینی هم برتر می‌دانست. می‌گفت امتیاز این جریان در مقایسه با جریان روشنفکری دینی عام، عمدتاً در زمینه شناخت و آگاهی آن از متون اصیل اسلامی است.وی ادعا می‌کند که متاسفانه پرچمداران روشنفکری دینی، صرفاً معلوماتی در زمینه متون اصیل اسلامی داشتند.

فحش، فریادِ انسانی برای خروج از «ادبِ دروغین» طبقات فرادست / کتاب «لعنتِ مقدس: سفری به لایه‌های پنهان زبان و تاریخ» انتشارات آکسفورد

اخبار اندیشهملیسا مهر در کتابش به ما می‌آموزد که اگر امروز صدایِ فحش را در خیابان یا دانشگاه می‌شنویم، نباید آن را صرفاً یک «سقوط اخلاقی» ببینیم؛ بلکه باید آن را زنگِ خطری بدانیم که نشان می‌دهد «زبانِ رسمی» کارکردش را از دست داده و جامعه در حالِ خلقِ یک «نقشه‌یِ جدید از مقدسات و تابوها» است.  ملیسا مهر به ما یادآوری می‌کند که فحش، فریادِ انسانی است که دیگر نمی‌خواهد در چارچوبِ «ادبِ دروغین» خفه شود.

تفکرات و دلالت‌های مدیریتی آرا و عقاید جان راولز در حوزه مدیریت و سازمان

پرده بی‌خبری برای دغدغه عدالت/ رشد سازمانی در پناه پرده جهل یعنی چه؟

اخبار اندیشهراولز فهمیده بود افرادی که از بی‌عدالتی رنج نمی‌برند و چه بسا از آن نفع هم می‌برند، عموما دغدغه‌ای برای بسط عدالت ندارند از این‌رو، ایده‌محوری خود یعنی«پرده بی‌خبری» (Veil of Ignorance) را به عنوان روشی برای دغدغه‌مند کردن همه افراد در مورد عدالت مطرح کرد. وی تلاش کرد با این مفهوم که یکی از ساده‌ترین و در عین حال، خلاقانه‌ترین تجربه‌های فکری عالم فلسفه است، شاخص‌های بنیادین یک جامعه مبتنی بر عدالت را مشخص کند.

نقش توئیت ترامپ در فراگیر شدن اعتراضات؟ / تحلیل جامعه‌شناختی یک کنش جمعی

اخبار اندیشهآنچه این ناآرامی‌ها را از فراخوان‌های پیشین متمایز کرد، نه صرفاً حجم نارضایتی یا گستردگی بازنشر، بلکه تغییر در ادراک معترضان از هزینه و فایده حضور خیابانی بود؛ تغییری که به‌واسطه مداخله ترامپ شکل گرفت. اگر این تصور از کاهش هزینه و افزایش احتمال اثرگذاری ایجاد نمی‌شد، سطح مشارکت به این اندازه نمی‌رسید. این تغییر در معادله هزینه–فایده عاملی است که در بسیاری از تحلیل‌ها نادیده مانده است.

ارمغان چهار نسل و آینده پیش رو 

اخبار اندیشهچهار نسل است که دنبال آزادی هستیم و نبود آن را به وجود عده ای مربوط می دانیم. فرمول آزادی هم چیزی نبوده جز حذف (حذف این گروه= آزادی). در آینده هم شکست می خوریم، اگر در این خط فکری بمانیم. برای مدتی، می شود از شر عده ای خلاص شد اما برای مدتی بعد به دام عده دیگری می افتیم. آزادی، رها شدن از شر دولتی ضعیف و مستبد و جامعه ای ضعیف و استبدادخواه است. برای رسیدن به آزادی و حفظ آزادی، باید دولتی قوی ساخت و جامعه را توانمند کرد. آزادی، محصول توازن قوا میان "دولتی توانمند و جامعه ای توانمند" است. راه آزادی، دشوار است. تلاش های یک نسل دارای ظرفیت فکری و زیرساختی، لازم است تا این توازن ایجاد شود.

در باره استاد جواد صفی نژاد

نان سنگگ دارید؟ / اگر ما عاقل بودیم

اخبار اندیشهاگر ما عاقل بودیم باید او را به ریاست یک مؤسسه بزرگ تحقیقات اجتماعی می گماشتیم و ده ها جوان دانشجو را در اختیارش می گذاشتم تا آنها را تربیت کند و به کار پژوهش در کار مردم شناسی در این مرز و بوم بگمارد و حاصل یافته های عالمانه آن ها را در اختیار مؤسسات تصمیم گیر بگذارد