آلن بلوم: در جهانی بی‌معیار، مردم به نسبی‌گرایانی بی‌تفاوت تبدیل می‌شوند

چگونه نیمی از مردم امریکا دروغگویی مثل ترامپ را انتخاب کردند؟ / داستان یک فروپاشی / چطور توانایی تشخیص درست و غلط از دست رفت؟

اخبار اندیشه  در نبود نظم اخلاقی پایدار، افراد بر پایۀ آنچه در لحظه درست به نظر می‌رسد تصمیم می‌گیرند. مک‌اینتایر این را «عاطفه‌گرایی» می‌نامد، یعنی داوری‌های اخلاقی چیزی جز بیان ترجیح، نگرش یا احساس نیستند. این تلقی در جامعۀ سرمایه‌داری طبیعی جلوه می‌کند، چون خود سرمایه‌داری نیز بر پایۀ ترجیحات فردی مصرف‌کنندگان بنا شده است. یکی از پیامدهای زندگی در جامعه‌ای فاقد اخلاقِ مشترک ناتوانی در حل اختلافات است. هیچ معیار عینی‌ای برای اثبات درستی یا نادرستی یک دیدگاه وجود ندارد. در چنین شرایطی، فقط دو راه باقی می‌ماند: اجبار یا فریب.

نقدی بر دو روایت روشنفکری از بحران معاصر ایران

«ما شکست خوردیم» یا «نردبان بر دیوار اشتباه» بود؟

اخبار اندیشهایران امروز، بیش از هر زمان، نیازمند نگاهی است که از دوقطبیِ «مرثیه اخلاقی» و «نقد سیاسی تلخ» فراتر رود؛ نگاهی که در عین حفظ صداقت انتقادی، از تقلیل‌گرایی بپرهیزد و ابعاد پنهان، غیرمستقیم و امیدوارکننده کنش فکری و اجتماعی را نیز ببیند. شکست در یک میدان، به معنای پایان همه بازی‌ها نیست.

رئیس فرهنگستان علوم تشریح کرد

بدون نظریه پردازی بومی رضایت اجتماعی حاصل نمی شود / نظریه پردازی و پژوهش باید از مدرسه آغاز و تا دانشگاه امتداد یابد

اخبار اندیشهمحمدرضا مخبر دزفولی، در این هم‌اندیشی، با پذیرش دستاوردهای چشمگیر علمی کشور، ادعایی فراتر مطرح کرد: علم زمانی به سرمایه اجتماعی تبدیل می‌شود که از مرز دانشگاه‌ها عبور کند و در حل مسائل معیشتی، اشتغال و زیست روزمره جامعه اثر ملموس بگذارد. از نگاه او، حلقه مفقوده این مسیر، ضعف در نظریه‌پردازی بومی، فاصله میان علم و حکمرانی و گاه بی‌توجهی به صدای جامعه است؛ شکافی که اگر ترمیم نشود، حتی بزرگ‌ترین پیشرفت‌های علمی نیز به رضایت عمومی ختم نخواهد شد.

ناشرسالاری، بزرگترین خطر برای میراث فرهنگی ایرانیان

شرط های مجابی، شاملو، دولت آبادی و بهبهانی با آمریکایی ها برای رفتن به نیویورک / آثار حاکمیت نظارت مرکب و ممیزی بر فرهنگ ایرانی

اخبار اندیشهجواد مجابی نویسنده از ناشرسالاری و آسیب‌های آن سخن گفته و از اینکه این پدیده چگونه باعث شده است شمارگان آثار تألیفی معاصر، روزبه‌روز کمتر شود و ادبیات زنده جای خود را در بازار نشر، به ادبیات قدیم و ادبیات ترجمه بدهد.

 چرا کشورها سقوط می کنند؟ / پس از سقوط، کشورها چگونه می توانند خود را بازسازی کنند؟

اخبار اندیشهجک گلدستون: وقتی تعداد و تنوع نخبگان زیاد می شود و منابع محدود است، رقابت شدید برای دسترسی به منابع و موقعیت ها افزایش می یابد و امکان وقوع درگیر ی های درو ن نخبگانی و افزایش شکا ف های اجتماعی بیشتر می شود . برای مثال، در دوره های مختلف تاریخ، وقتی گروه های نخبگان مختلف  (از جمله اشراف، نظامیان و کارگزاران دولتی) برای کسب قدرت در جامعه به رقابت می پرداختند، فرایندهای اصلاحی به جای حل مشکلات، باعث تشویش بیشتر و افزایش نارضایتی عمومی می شد .

پیام انجمن روان‌پزشکان برای اعتراضات دی‌ماه / مردم نیازمند همدلی و مسئولیت پذیری هستند نه قدرت نمایی

اخبار اندیشهانجمن علمی روان‌پزشکان ایران در مورد حوادث تلخ دی‌ماه ۱۴۰۴ پیام همدردی خود را در قبال این ضایعه فراموش‌نشدنی ابراز کرد.

به مناسبت سالگرد درگذشت تقی ارانی

ارانی، واردکننده جامعه شناسی غیرآکادمیک به ایران /ارانی، اسکندری و بزرگ علوی نویسندگان مجله دنیا/ متفکر و مارکسیست اروپایی

اخبار اندیشهمی‌توان مقالات نشریه دنیا را در موضوعات علمی، صنعتی، فلسفی و اجتماعی دسته‌بندی کرد که در کنار آن ها، سرمقاله هر شماره هم تحت عنوان «منظره دنیا»، مسائل اقتصادی و سیاسی جهانی را مورد بررسی قرار می‌داد. نویسندگان ثابت نشریه، تقی ارانی با نام مستعار احمد قاضی، ایرج اسکندری با نام مستعار الف. جمشید و بزرگ علوی با نام مستعار فریدون ناخدا بودند.

نگاهی به کتاب «مبارز: تاریخچه فوتبال علیه فاشیسم»

نقش تیم های فوتبال آژاکس آمستردام و المپیک مارسی در پشتیبانی از نهضت مقاومت / فوتبال به‌مثابه سنگر مقاومت در برابر ستم

اخبار اندیشهفوتبال، ورزشی که اغلب به‌عنوان سرگرمی توده‌ها شناخته می‌شود، در بزنگاه‌های تاریخی به عرصه‌ای برای مقاومت سیاسی و اجتماعی بدل شده است؛ کتاب «مبارز: تاریخچه فوتبال علیه فاشیسم» نوشته کریس لی، با مرور روایت‌هایی از بازیکنان، هواداران و باشگاه‌هایی که در برابر فاشیسم و دیکتاتوری ایستادند، نشان می‌دهد چگونه زمین فوتبال در قرن بیستم به یکی از میدان‌های نبرد علیه تمامیت‌خواهی تبدیل شد.

گفت و گو با مرتضی امیرعباسی مترجم کتاب «دام نبوغ» اثر دیوید رابسن

استمرار تصمیمات مرگبار در مدیریت نخبگان ایرانی / ویروس‌شناسی شناخت نخبگان / بحران ایران بحران فوران کژخردی و فقدان مسئولیت پذیری

اخبار اندیشهراه نجات، گذار از فرهنگ ستایش هوش و مدرک، به فرهنگ مطالبه‌ی مسئولیت و عقلانیت است. بحران ما بحران کمبود هوش و تخصص نیست؛ بحران فوران کژخردی و فقدان مسئولیت‌پذیری است. پیام کلیدی دام نبوغ برای ایران این است که باید از پرستش IQ دست برداریم و مطالبه‌گر RQ (ضریب عقلانیت) و در وسط گود باشیم.شهروند هوشمند کسی است که القاب را نادیده می‌گیرد و فقط به جای زخم‌های روی تن افراد و هزینه‌ای که خودشان پرداخت کرده‌اند نگاه می‌کند. شعار ما این است: اگر نمی‌توانی با ما سقوط کنی، حق نداری برای پرواز ما تصمیم بگیری. تمام.

مسعود نیلی: خشم جوانان از فقر، بیکاری، تبعیض، فساد، بی‌آیندگی و نبود امید است / اگر از اتفاقات درس نگیریم خشونت رواج می یابد

اخبار اندیشهامید چندانی ندارم؛ ولی نمی‌توانم نسبت به آینده غمبار محتمل این سرزمین عزیز هم بی‌تفاوت باشم و سکوت اختیار کنم. تاکیدی، توصیه‌ای، درخواستی، خواهشی و حتی التماسی، اگر بتواند به ادامه حیات این مادر عزیز و جلوگیری از سقوط آن از این پرتگاه هولناک، کمک کند، چه باک.

کتابخوانی: «درباره‌ی جنبش‌های اشغال در آرژانتین»

جنبش تعاونی های کارگران آرژانتینی/ کارگران اداره ۵۰ کارخانه تعطیل شده را به دست گرفتند / از «خودمدیریتی» کارگران تا اقتصاد مردمی

اخبار اندیشهبهرام قدیمی و امین حضوری در این کتاب با هدف ثبت این تجربه‌ی تاریخی به میان کارگران و اداره‌کنندگان کارخانه‌هایی مانند ایمپا، زنون، بروکمن و دیگر واحدهای صنعتی آرژانتین رفته‌اند و روایت مستقیم آنان را از دل فرایند مبارزه، راه‌اندازی و بازگرداندن چرخ تولید ضبط کرده‌اند.

نیش «هویت» سیما بر «هویت» علمی ندوشن / ندوشن: ایرانیان در مسافرخانه علم زندگی می کنند نه خانه علم / رسالت ایران به پایان نرسیده

اخبار اندیشهبازخوانی آثار بزرگان - خصوصا بزرگان معاصر به ما یادآوری می‌کند که تاریخ این سرزمین انباشته از تجربه‌های درس آموز است. کسانی که چکیده آموزه‌ها و تجربه‌های خود را در قالب کتاب و مقاله در اختیار ما قرار داده‌اند تا ما را از هرگونه خطای تکراری برحذر دارند. دکترندوشن در شمار همان چهره‌های فرهنگی برجسته‌ای بود که از نیش زهرآگین برنامه تلویزیونی «هویت » در امان نماند و او نیز از سوی «کژاندیشان هویت‌ساز » گزیده شد.

ماهیت اعتراضات در ایران سیاسی یا سیاستی / حوادث دی ماه عبور از مطالبات صنفی به پرسش های بنیادین / اشتباه بزرگ تقلیل اعتراضات به روایتگری صرف

اخبار اندیشهدر اعتراضات سیاسی و نه سیاستی،‌ مطالبات مردم متفاوت است و با یک اقدام دولتی، معترضان قانع نمی‌شوند و بیشتر خواهان تغییرات بنیادی و ساختاری در حوزه دولت‌سازی هستند که نقش و جایگاه مردم پررنگ‌تر شود و مبانی مشروعیت به سمت مشروعیت قانونی-‌عقلایی پیش برود... در چنین شرایطی، بهترین راهکار شنیدن صدای مردم و انجام اصلاحات ساختاری و سیاسی مبتنی بر اراده عمومی است.

ارزیابی خیابان های زمستان ۱۴۰۴ / ناامیدی بلندمدت و آمادگی انفجاری کوتاه‌مدت / فهم اعتراضات، پایه اصلی ایجاد آرامش و پاسخگویی به مردم

اخبار اندیشهموج‌های اجتماعی در شرایط اقتصادی دشوار، الزاما بازتاب مستقیم شدت بحران نیستند، بلکه از تفسیر جمعی بحران تغذیه می‌کنند. روایت‌های رسانه‌ای، گفتمان‌های سیاسی و تجربیات روزمره زیسته، در تثبیت یا تشدید این موج‌ها نقش تعیین‌کننده دارند. از این رو، تحلیل پیامدهای اجتماعی بحران‌های اقتصادی بدون درک موج اجتماعی مسلط، همان‌قدر ناکافی است که تحلیل بازارهای مالی بدون توجه به مود بازار ناقص است. موج اجتماعی-سیاسی در این معنا، حلقه مفقوده‌ای است که ساختار اقتصادی را به رفتار جمعی پیوند می‌زند.

مروری بر «تاریخ زبان فارسی»

فرمان داریوش، مهم‌ترین کتیبه فارسی باستان / کتاب علمی خانم مهری باقری به چاپ بیست و نهم رسید

اخبار اندیشهمهم‌ترین کتیبه فارسی باستان کتیبه بیستون (بهستان=بغستان) است که به فرمان داریوش در دل کوه بیستون کنده شده است. این کتیبه که به تنهایی چندین برابر بقیه نوشته‌ها و کتیبه‌های دیگر فارسی باستان لغات و مواد زبانی در بردارد، علاوه بر ارج و ارزشی که در بررسی تاریخ زبان فارسی داراست، از جهت اشتمال بر حقایق تاریخی نیز دارای اهمیت بی‌نظیری است.

«خشم انباشته»، نتیجه ایجاد محدودیت برای اعتراض / نقش اعتراض و گفت‌وگو در گذار به توسعه پایدار

اخبار اندیشهوضعیت دشوار ایران کنونی نیازمند عزمی است جمعی برای حل مسائل پیچیده و متراکم. این عزم زمانی پدید می‌آید که فضایی امن برای بیان تمام اندیشه‌ها، و شنیده شدن تمام نظرات از جمله صداهای اعتراضی انتقادی، وجود داشته باشد. اعتراض نه تهدید که نشانه‌ای است از زنده‌ بودن جامعه و فرصتی است برای یادگیری جمعی.

انحلال روشنفکرانی که دنبال خالص سازی هستند!

اخبار اندیشههیچ بهانه‌ای، هیچ وضعیت فوق‌العاده‌ای، هیچ موقعیت خطیری و هیچ «برهه حساسی» نمی‌تواند خاموش‌کردن صداهای گوناگون را توجیه کند. جامعه‌ای که در آن فقط یک صدا مجاز است، نه‌تنها به انسداد سیاسی گرفتار خواهد شد بلکه به فقر فکری و اخلاقی نیز دچار خواهد شد. ما یک بار آزموده‌ایم در این ورطه بخت خویش را؛‌ هم‌رنگ‌شدن با جماعت و پیامدهایش را دیده‌ایم.

نگاهی به کتابی از لارنس اسونسن که با دو ترجمه منتشر شده

۲۰۰ معنا از آزادی / از آزادی خیال تا فلسفه آزادی

اخبار اندیشهاسونسن در پی پاسخ به این است که آزادی چیست؟ از چه چیز باید آزاد شد؟ آزادی برای چه؟ «فلسفه آزادی» تلاشی است برای فهم این پرسش که «آزادی چیست؟» پرسشی که در عین بداهت، یکی از گنگ‌ترین، پیچیده‌ترین و بعضاً فریبنده‌ترین واژگان در تاریخ اندیشه است.

نگاهی به کتاب «خودهای فارسی‌خو»

«ادب» مفهوم مشترک در جهان فارسی خوی / جهان فارسی‌زبان پیش از ظهور ناسیونالیسم

اخبار اندیشه«خودهای فارسی‌خو» چگونگی شکل‌گیری هویت‌ها در جهان فارسی‌زبان بین قرون چهاردهم تا نوزدهم میلادی را تحلیل می‌کند؛ دوره‌ای که زبان فارسی نقش برجسته‌ای در مناطق جنوبی و غربی آسیا ایفا می‌کرد.

اعتماد مخاطب به «سیما» چگونه برمی گردد؟ / حکمرانی رسانه‌ای

اخبار اندیشهبا شرح صدر مدیران واقع‌بین و اهل فکر، جریان آزاد اطلاعات چنان برقرار می شود که دیگر نیازی هرروزه برای اقناع از شبکه‌های ماهواره رخ ندهد. دو دیگر آنکه از همه صاحب‌نظران مخالف و موافق دعوت صمیمانه شود تا آسیب‌شناسی دقیقی برای راه‌انداختن موتور نیرومند رسانه صورت گیرد، به طوری که همه دست‌ها با یکدیگر بتوانند کارایی مؤثر گذشته دور را به جعبه جادویی برگردانند. این تحول مبارک می‌تواند وحدت را به شکل زنده‌تری هجی کند.

مجاهدی از ایران در تله‌ی هم‌زمانی می گوید: مقارنت فشار بیرونی و فرسایش درونی / راه اصلاح کماکان گشوده و تصمیم گیری دشوار تر شده

اخبار اندیشهدر چنین وضعی، دولت‌ها اغلب به همان دامی گرفتار می‌شوند که تاکمن آن را «بی‌خردی» می‌نامد: اصرار بر سیاست‌هایی که هزینه‌ی کوتاه‌مدت عقب‌نشینی از آن‌ها، بیش‌تر از هزینه‌ی بلندمدت پافشاری بر آن‌ها نیست، اما ساخت قدرت اجازه‌ی اصلاح آن‌ها را نمی‌دهد...وضع کنونی کشور را می‌توان مصداقی از قرار گرفتن در تله‌ی هم‌زمانی دانست، بی‌آن‌که از این تحلیل بتوان نتیجه‌ای قطعی گرفت. راه اصلاح هنوز گشوده ولی تصمیم‌گیری برای پیمودن آن دشوارتر شده است.

چرا اعتراضات دی‌ماه به اینجا رسید؟ / از خیابان‌های داغدار تا تریبون‌های خاموش؛ هزینه‌ی سنگینِ انسداد مسیر اصلاحات

اخبار اندیشهدر این روزها ملت ایران در حالی که با خطر تهاجم خارجی روبه‌رو است و تصوری از فردای پس از بروز جنگ احتمالی ندارد، هم‌زمان داغدار هزاران نفری است که در رویدادهای اخیر کشته شده‌اند و نگران هزاران نفر دیگری است که زخمی یا بازداشت شده‌اند. در چنین شرایطی‌ سخن‌گفتن با ملت ایران چندان ساده نیست. در این شرایط دشوار به‌جز آرزوی شکیبایی و صبوری و مهربانی با یکدیگر و پناه‌بردن به عقل و تدبیر متین بر منافع ملی چیزی برای گفتن باقی نمانده است.

پلمب آژانس سربازگیری دشمن یا تخریب دیوار بی‌اعتمادی / دوراهی سخت حکمرانی؛ پیش به سوی حکمرانی یادگیرنده

اخبار اندیشهاینک بعد از چند روز تنش و التهاب در برخی شهرهای کشور، آرامش حکمفرما شده‌ و توطئه دشمنان و بدخواهان کشور نقش بر آب شده است، اما آیا مسئولان و صاحب‌منصبان متوجه این نکته مهم شده‌اند که شیوه حکمرانی و اداره کشور نیازمند اصلاحات عمیق است تا بتواند از نیروی عظیم و سازنده جوانان کشور در مسیر توسعه و سربلندی ایران استفاده کند و اجازه سربازگیری کم‌هزینه و آسان را به بدخواهان ندهد یا اینکه ‌در باز هم بر همان پاشنه گذشته خواهد چرخید؟ 

ورود به عصر «جنگ بی‌پایان» / ظهور «رژیم جهانی جنگی» دموکراسی را می بلعد

اخبار اندیشه«یک رژیم جهانی جنگی در حال ظهور است؛ رژیمی که در آن حکمرانی و ادارات نظامی با ساختارهای سرمایه‌داری درهم تنیده شده‌اند». کمتر از دو سال پیش، زمانی که مایکل هارت و ساندرو متزادرا، فرضیۀ ظهور «یک رژیم جهانی جنگی» را مطرح کردند، شاید هنوز بدل‌شدن بحران به امر عادی، برای ما تا این حد ملموس و عینی نبود.

آرمان شهر جهانی؛ از اندیشه فیلسوفان تا آموزه‌های مهدویت

شکوفایی عقل در عصر پساجنگ؛ مختصاتِ حکمرانی عادلانه در دکترین انتظار فعال / «جمهور» افلاطون تا «دولت» مهدوی؛ تبارشناسیِ صلح کهن‌ترین رؤیای بشر

اخبار اندیشهحکومت جهانی عدل مهدوی، پاسخی الهی به فطرت عدالت‌خواه آدمی است. این آموزه، از یک سو با اشاره به ریشه‌های مشترک این اندیشه در همه تمدن‌ها، دست دوستی به سوی تمام انسان‌های نیک‌نهاد دراز می‌کند و از سوی دیگر با ارایه طرحی منسجم و مبتنی بر وحی، از آن یک «آرمان‌شهرِ محال» به «آینده‌ای قابل‌چشم‌انداز» تبدیل می‌کند.

راهکارهای سید جواد میری، جامعه‌شناس برای عبور از التهابات اخیر

سانسور در صدا و سیما یعنی تقویت اینترنشنال اسراییل/ به شوک بزرگ اصلاحی نیاز داریم؛ ایران به مثابه ملک مشاع مردم / سند امنیت ملی را سریعتر تدوین کنیم

اخبار اندیشهما برای عبور از بحران‌های مزمن و تکراری، نیازمند تدوین یک استراتژی امنیت ملی هستیم که مبتنی بر واقعیات داخلی و منطقه‌ای و بین‌المللی باشد. در کوتاه مدت و گذر از التهابات اخیر نیاز به یک شوک بزرگ اصلاحی داخلی داریم. جامعه هم منتظر و هم پذیرای این شوک است. نیازمند شهامت برای گفت‌وگو و نقد هستیم. تکثر و تنوع، امتیاز و فرصت ایران است. از پذیرش آن هراس نداشته باشیم.‌

آینده جهان از نگاه داوُس

روایت سریع القلم از جمله کلیدی در داوُس: گزینش هوشمندانه درگیری ها / دوئل «شورای صلح» ترامپ با سازمان ملل/ عصر«پاکس سیلیکا» مرزهای ملی را می‌بلعد؟

اخبار اندیشهشاید مهم‌ترین موضوع داوُس۲۰۲۶، روش‌های مهارت‌افزایی شهروندان برای مدیریت و انطباق با شرایط جدید اقتصادی و محیطی در جهان بود. آماده شدن نیروی کار با چالش‌های دنیای جدید، آموزش و مهارت‌افزایی می‌طلبد. مجمع جهانی اقتصاد، ابتکاری تحت عنوان «انقلاب مهارت‌افزایی» (Reskilling Revolution Initiative) آغاز کرده است که ۸۵۰‌میلیون نفر را در دنیا شامل خواهد شد.

یونگ؛ هیتلر نتیجه کهن الگوی جبار نهفته در تاریخ

اخبار اندیشهشاید آنچه امروزه که در فاشیسم های مذهب بنیادگرا مشاهده می شود نیز از کهن الگویی اسطوره ای مذهبی در ناخودآگاه جمعی مردمی مذهبی سرچشمه می گیرد که نقشی همانند «ووتان» ژرمن ها را دارد، یک کهن الگوی جبارِ خفته که شرایط بروز و ظهور آن مهیا شده است.

گفت و گوی بیل کریستول با فرانسیس فوکویاما

تحلیل روانشناختی فوکویاما: با دیوانه طرفیم، مماشات با ترامپ جواب نمی دهد/ آمریکا به امپراتوری تهاجمی امپریالیستی یک روان پریش تبدیل شده

اخبار اندیشه  گفت و گوی بیل کریستول [ تحلیل‌گر سیاسی محافظه‌کار، بنیان‌گذار مجله The Bulwark و یکی از منتقدان سرسخت دونالد ترامپ در میان جمهوری‌خواهان] با فرانسیس فوکویاما– استاد برجسته دانشگاه استنفورد، فیلسوف سیاسیِ «محافظه کارِ لیبرال»  و نویسنده کتاب‌های مشهور «پایان تاریخ و آخرین انسان» (۱۹۹۲) و «لیبرالیسم و نارضایتی‌های آن» (۲۰۲۲) در باره سیاست های تهاجمی ترامپ.