-
تأملی درباره مفهوم «خود» در تاریخ فلسفه؛
صعود و سقوط «خود» در فلسفه غربی / روایتِ سقوطِ انسانی که میخواست خدای جهان باشد
اخبار اندیشه علی اصغر اسلامی تنها نوشت: مفهوم «خود»، اگرچه در بستر غربی دستاورد بزرگی برای فلسفه این تمدن محسوب میشود، اما هنگامی که به عنوان چهارچوبی جهانشمول برای تحلیل همه فرهنگها به کار میرود، به ابزاری برای قوممداری علمی تبدیل میشود. انسانشناسی معاصر باید این پرسش اساسی را طرح کند: آیا میتوان مفاهیمی که ریشه در تاریخ فکری غرب دارند را بدون بازبینی انتقادی و ترجمه تاثیلی، به عنوان ابزار تحلیل فرهنگهای دیگر به کار برد؟
-
بازخوانی میراثِ احیاگرِ تفکرِ انتقادی در حکمتِ شرق؛ به مناسبت سالروز درگذشت عبدالجواد فلاطوری
انقلابِ فلاطوری در قلبِ حکمت؛ چگونه اندیشۀ قرآنی، استخوانبندی فلسفۀ یونان را درهم شکست؟ / روایتِ فلاطوری از احیای تفکر انتقادی شرق
اخبار اندیشهمیلاد نوری گفت: این کتاب با دقت و ظرافت نشان میدهد که متفکران مسلمان نه فلسفه یونانی را بهطور مطلق پذیرفتند و نه بهطور کامل رد کردند، بلکه آن را در افق اندیشۀ قرآنی بازخوانی کردند. نکتهای که برای من جالب بوده است، تحلیل فلاطوری از مفاهیمی مانند فیض و علت فاعلی است؛ او نشان میدهد که فیض در فلسفه اسلامی دیگر جریان درونبود مبدأ در معلول نیست، بلکه به شکل جود و اراده الهی فهم میشود...از منظر فلاطوری... در قرآن، موجودات و جهانِ مشهود نه در ارتباط با زمان سامانبخش و فرآیند تدریجی، بلکه به صورت مکانگونه و مستقیم از فعل خداوند پدید میآیند؛ «کون» نشاندهنده موجودیت مکانی هر شیء است و «هلک» نقطه پایان آن. علم نیز محصول تعلیم و فعل الهی است و انسان یا فرشته به طور مستقل قادر به تولید آن نیستند.
-
الهیات در عصر لایک و دیس لایک / زلزله ای که فناوری اطلاعات در مرجعیت های سنتی ایجاد کرد / دموکراتیزه شده بخش های سنتی با فناوری اطلاعات
اخبار اندیشهفضای مجازی زمینهای فراهم کرده است که باورهای الهیاتی و دینی به شیوههای جدیدی منتقل شوند و در این روند، پلتفرمهای چندرسانهای نقش بسزایی در ایجاد و تقویت تجربههای معنوی دارند. اما این تأثیرات، با وجود مزایای فراوان، چالشهایی نیز به همراه دارد، از جمله افزایش شک و تردید در منابع دینی و تغییرات سطحی در باورهای فردی. در نهایت، باید به یاد داشت که با توجه به رشد سریع فناوریهای دیجیتال، جوامع دینی باید بهطور هوشمندانهتری با این تحولات روبهرو شوند و ضمن بهرهبرداری از ظرفیتهای مثبت آن، به چالشها و خطرات آن نیز توجه داشته باشند.
-
تازهترین مصاحبه با جوستین هاوگه در باره این سوال که چرا بعضی کشورها در سیاست توسعه صنعتی موفق میشوند؟
پایانِ افسانهی بازارِ آزاد؛ بازگشت پرقدرت دولت به عرصه توسعه و تولید / خط بطلان بر دست پنهان آدام اسمیت
اخبار اندیشهمصاحبه کیت یپ با جوستین هاوگه نشان میدهد که سیاست صنعتی مؤثر دیگر به معنای حمایت بیقید و شرط نیست؛ بلکه ترکیبی هوشمند از بسیج مالی، شرط بندی هوشمند و مکانیسمهای کنترلی است که باید با شرایط نهادی و ژئوپلیتیک هر کشور سازگار شود. تجربههای موفق (ببرهای آسیایی، چین) و تلاشهای تازه (آمریکا) درسهای متعددی برای کشورهایی دارند که میخواهند دوباره یا برای اولینبار مسیر صنعتیسازی با ارزشافزوده بالا را طی کنند. در نهایت، کلید کار، داشتن چشماندازِ ملی، ابزارهای مالی مؤثر و سیستمهای یادگیری از شکست است.
-
مقدمه ای بر کتاب "دیالکتیک و امید"، نوشته ارنست بلوخ
شکست رویای لیبرال دموکراسی / آیا از بیداری مطلقِ بشر خبری هست؟ / کابوسِ پوزیتیویسم و شبحِ ارنست بلوخ؛ چرا مارکسیسم به «امید» مجبور است؟
اخبار اندیشههستی شناسی مارکسی نمی تواند عنق و بدبین باشد. چرا؟ زیرا بنا به منطق درون ماندگار خود، هیچ لحظه ای خارج از تاریخ وجود ندارد و مسیر تاریخ نیز به تداوم امکان های تحقق نیافته در درون خود وابسته است ،بنابراین هستی پویا همیشه به آینده ای نه هنوز محقق شده وابسته است. نیرویی که میراث خود را در نوعی نه هنوز آگاهی منقوش می کند.
-
واکاوی فقر نظری در پروژههای نمایشی؛ منتقدان در دانشگاه تهران از زوالِ معنا و سیاستزدگی در «توسعه اجتماعمحور» میگویند
توسعه اجتماعمحور در ایران، در بستر فقر دانشی / چرا مدیران ایرانی معنای کارِ اجتماعمحور را نمیفهمند؟ /حتی یک دانشجوی گرایش توسعه در نشست شرکت نکرد
اخبار اندیشهتوضیح وهابی نشان داد که وضعیت از آنچه به نظر یکی از سخنرانها و یکی از مخاطبین آمده بود تاسفآورتر است. او گفت که در طول چهار نشستی که تا به الان انجام شده، مکررا تلاش کرده با دانشجویان و گروه توسعه اجتماعی ارتباط بگیرد به نحوی آنها را به این نشستها ترغیب کند تا نوعی همکاری بین تسهیلگران میدانی (مخاطبان معمول این بحثها) و دانشجویان این حوزه بهوجود بیاید که تا به آن زمان، موفقیت در این زمینه کسب نکرده است.
-
تحلیلی بر فرایند ملیسازی ایران از از اواخر قاجار تا پایان دوره رضاشاه،
استاد دانشگاه کالیفرنیا از تولد دولتملت در ایران میگوید / روایتی از دگرگونی هویت ایرانی در آستانه مدرنیته / روند تبدیل «سایهی خدا» به «معمارِ ملت»
اخبار اندیشهافشین مرعشی در «ملیسازی ایران» روایتی جذاب، مستند، و عمیق از تولد دولتملت در ایران ارائه میدهد. او با پیگیری ردپای این فرایند از اواخر قاجار تا پایان دوره رضاشاه، نشان میدهد که چگونه نمایشهای عمومی، بازخوانی تاریخ باستان، آموزش ملی، و آیینهای یادبود، در کنار نوسازی نهادهای دولتی، «ایران» را به عنوان یک کل یکپارچه (هم در ذهن شهروندان و هم در ساختار حکومت) خلق کردند.
-
کانادا چگونه با اجرای برنامه ملی خود توسعه یافت؟
ائتلاف سیاسی پایدار راز توسعه کانادا و دولت - ملت سازی /معجزه «حمایتگرایی هوشمند»؛ درسهای قرن نوزدهمی برای گذار از اقتصاد نفتی و رانتی
اخبار اندیشهدر واقع، سیاست های توسعه ای کانادا فراتر از یک ابزار اقتصادی، به عنوان یک پروژه «ملتسازی» عمل کرد که با ایجاد وابستگی متقابل میان شرق صنعتی و غرب کشاورز، از گسست ساختاری کشور جلوگیری کرد. ثبات نهادی و تداوم این سیاستها در طول چندین دهه نشاندهنده شکلگیری یک اجماع ملی حول محور استقلال اقتصادی بود که اجازه نمیداد تغییر دولتها باعث فروپاشی استراتژی بلندمدت صنعتی شود؛ این همسویی میان قدرت سیاسی و اهداف اقتصادی، بستری امن برای سرمایهگذاری بخش خصوصی فراهم کرد و با تبدیل تضادهای طبقاتی به منافع مشترک در قالب رشد ملی، یکی از موفقترین الگوهای مداخله هوشمندانه دولت در بازار را رقم زد.
-
عبور از کلانروایتهای رسمی، و بررسی ریشههای «بیخردی» و «عدالت ابزاری»
داریوش رحمانیان و تبیین انواع مستی قدرت و چالش مهار آن / توسن خودکامگی و توهم پند و اندرز
اخبار اندیشهاز زبان مبارک حضرت علی (ع) اگر حافظه من هم درست یاری بدهد، نقل است که قدرت یک توسن سرکش است. مرکبی است که سوار خودش را بر زمین میزند.... اندرزنامه نویسی در ایران بر خلاف پندار خیلیها اندرزنامهها و نصایح ساده نیست. یک نوع متن انتقادی هم هست. قائنی در این کتاب در مقام یک منتقد ظاهر میشود و خواستههای معینی دارد و زبانش هم تیز و برنده است. مثلاً اینکه خواسته تا بعضی از رسم و رسوم ناهنجار ضد شرعی و ضد مردمی مثلاً در حوزه مالیاتها بر افتد. بنابراین اینکه ما سنت اندرزنامه نویسیمان را فکر کنیم منفعل بوده است و فقط اندرز میکردند و پند میدادند این ظلم به این سنت فخیم، فاخر و ارجمند است.
-
محمد زینالی اُناری در واکاوی هشتاد سال ناکامی علوم اجتماعی و فقدان توسعه در ایران مطرح کرد
توسعه در ایران به فعالیتی پلاستیکی و بیروح تبدیل شد / جامعهشناسی در جامعه ایرانی بیشتر یک پیشآمد است، شبیه خود مدرنیته
اخبار اندیشهمحمد زینالی معتقد است: ما توسعه را در ایران بهشدت تقلیل دادهایم. توسعه بیشتر به توسعه کالبدی، عمرانی و اقتصادی فهم شده است. جاده، سد، برج، شهرک بسازیم و بفروشیم به دولت و مردم. اما توسعه اجتماعی، یعنی انسانیتر شدن روابط، شکل نگرفته است. بنابراین توسعه در ایران که از دهه ۱۳۲۰ زیرجلد استقرار حکومت میرود، به فعالیتی پلاستیکی و بیروح تبدیل شد.
-
چرا «خاموشی اجتماعی» از فریادهای خیابانی خطرناکتر است؟
اخبار اندیشهاتفاقات اخیر تهران شاید در ظاهر نزاعی بر سر قیمتها باشد، اما در عمق، نشانه تلاش جامعه برای بازتعریف رابطه خود با آینده است. جامعه ایرانی امروز در نقطهای ایستاده که ناچار است به این پرسش پاسخ دهد که چگونه میخواهد در شرایط بیثباتی اقتصادی و سیاسی، زندگی جمعی خود را معنادار نگه دارد. پرسش اصلی امروز این نیست که چرا بازاریان اعتراض کردند، بلکه این است که جامعه چگونه به مرحلهای رسید که بخشهای مختلف آن ناچار به بیان اعتراض شدند به ویژه از این زاویه که بعد از جنگ ۱۲ روزه هنوز با پاداش متناسب با عمل بزرگ خود مواجه نشده اند. پاسخ به این پرسش نه در یک تصمیم اقتصادی خلاصه میشود و نه در یک اقدام مقطعی. برای پاسخ به این سوال، به تحولی جدی در نگاه به مردم، در فهم معنای امنیت اجتماعی و در اهمیت دادن به احساس عمومی جامعه نیازمندیم.
-
مناظره محمد قوچانی و میثم مهدیار در باره ایرانشهری و امر ملی
دوئل بر سر میراث طباطبایی؛ نبرد «ایرانگرایان» و «امتگرایان» در قاب رسانه ملی / رمزگشایی قوچانی و مهدیار از چرخش بزرگ جامعه به سمت امر ملی
اخبار اندیشهقوچانی: ایرانشهری بههیچوجه یک مفهوم ایدئولوژیک نیست. یعنی ما اگر راجع به ایرانشهر صحبت میکنیم، دکتر طباطبایی حتی از به کار بردن کلمه «پروژه» برای نظریهاش ابا داشت و میگفت این پروژه نیست، یک «کار تحقیقاتی» است میثم مهدیار: روایت [طباطبایی]بیشتر از یک موضع مدرن اندیشه ایرانشهری را طرح میکند ... این روایت از ایرانشهری از قضا خیلی ضد ایران است و بیشتر از یک موضع مدرن اتفاق میافتد و خودش میتواند بحرانآفرین باشد. .
-
دو بهرام بیضایی؛ باشو غریبه کوچک و دانشگاه استنفورد
اخبار اندیشهتصوّر ایرانِ بدون مهرجویی، بیضایی و شجریان واقعا دشوار است. اینها فقط افراد نیستند؛ لایههایی از حافظهٔ جمعی ما هستند. در هیاهوی سیاست و روزمرگی، آنها که نرفتهاند را دریابیم. بیضایی رفته ولی رضا میرکریمی هست. افشین علا هست. یداله کابلیخوانساری هست.
-
میراث فکری ساموئل هانتینگتون در سالمرگ او؛ نگاهی به آرای رحمن قهرمانپور
شاه، قربانیِ «مدرنیته بدون مدیریت»/ "رؤیای تمدنی" تلهای برای حذف ایران است؟/ تقسیم تمدنی جهان، نقشه نفوذ روسیه و چین بر ایران است
اخبار اندیشهبهگفته قهرمانپور: « هانتینگتون و نسل هانتینگتون، پارسونز و دیگر نظریهپردازان مدرنیست فرضشان این بود که چهره غالب سیاست در جهان، لیبرال خواهد بود و ارزشهای عصر روشنگری با تکیه بر عقلانیت، جهانگستر خواهند شد ... فرض هانتینگتون و همفکران او این بود که چون لیبرالیسم با ذات، خودمختاری، استقلال و فردگرایی انسان سازگار است، جهانگیر خواهد شد...اگر قرار باشد واحد تحلیل و بازیگری را از دولت-ملتها به تمدنها تغییر دهیم، واقعیت این است که آمریکا، چین و روسیه وقتی از رقابت تمدنی حرف میزنند تقریباً جایگاهی برای ایران قائل نیستند و بنابراین این مسأله به ضرر ماست.
-
کالبدشکافی شناخت ذهن بازار در گفت و گو با مترجم کتاب فروید در خیابان مدیسون
شبح فروید در بازار تهران؛ چرا ایرانیها برای تسکین روحشان خرید میکنند؟/ وقتی غریزههای سرکوبشده برای ما تصمیم میگیرند
اخبار اندیشهامروز استارتاپهای ایرانی هم ناچارند دیکتر را بازخوانی کنند. اسنپ و دیجیکالا و علیبابا دیگر نمیتوانند فقط با سرویس خوب رقابت کنند. آنها باید وارد لایه معنایی شوند. باید ببینند وقتی کاربر دکمه سفارش را میزند، در ناخودآگاهش دنبال چه حسی است؟ راحتی؟ سروری؟ یا فرار از تنهایی؟ کتاب فروید در خیابان مدیسون به ما میگوید که تکنولوژی عوض میشود، اما طبیعت انسان و آن کودک درون که عاشق قصه و نوازش است، ثابت میماند. پس بله، دیکتر امروز زندهتر از همیشه در گوشیهای هوشمند ما نشسته است.
-
درهمایش نکوداشت غلامحسین ابراهیمی دینانی بررسی شد؛ واکاوی میراث حکمی و چالشهای فیلسوف
دینانی و روایت یارانش از روحی که در خانهای سکنی نمیگزیند / هر روز یک ایمان، هر روز یک کفر / یک بیماری ملی؛ چرا اندیشمندان آثار یکدیگر را نمی خوانند
اخبار اندیشهکنفرانس بینالمللی «ماجرای فکر فلسفی در اندیشههای غلامحسین ابراهیمی دینانی» با هدف بررسی نظاممند میراث فلسفی و فکری استاد دینانی و واکاوی جایگاه او در تداوم و تحول تفکر فلسفی معاصر ایران و جهان اسلام با حضور جمعی از استادان و پژوهشگران فلسفه و جامعهشناسی، به همت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی روزهای ۵ و ۶ دیماه برگزار شد.
-
بررسی آثار عزتالله فولادوند مترجم برجسته به مناسبت ۹۰ سالگی او
داوری اردکانی مخالف پوپر در باره فولادوند مترجم آثار پوپر چه گفت؟ / در مسیر خرد و آزادی
اخبار اندیشهداوری در مقاله «علم و آزادی آری، التقاط نه» که فروردین ۱۳۶۵ در مجله «کیهان فرهنگی» منتشر شد، پوپر را یک سوفسطایی وابسته به منورالفکری قرن هجدهم دانست... جالب آنکه سه دهه بعد و در دوم خرداد ۱۳۹۶، رضا داوری یکی از سخنرانان مراسم رونمایی از کتاب ارجنامه عزتالله فولادوند با عنوان «در جستوجوی خرد و آزادی» بود و از تلاشهای او برای ترجمه آثار فلسفی قدردانی کرد و گفت: «قسمت زیادی از دانشی که دانشجویان فلسفه و فلسفهدوستان ایران دارند، مدیون کار و همت دکتر فولادوند است. ایشان هم به معنای لغوی لفظ و هم به معنی اصطلاحی فیلسوف است و امروز اینجا آمدهام که به ایشان ادای احترام بکنم.
-
چرا جامعه ایران دیگر منتظر نمیماند؟ / جامعه قدرتمند و استراتژی «خروج مولد» / خروج رهایی بخش؛ جامعه در حال ساختن زیرساخت های یک زندگی متعارف است
اخبار اندیشهاستراتژی «خروج مولد» باعث شده تا پوستهای سخت و مقاوم از روابط اجتماعی شکل بگیرد که در آن، مردم به یکدیگر بیش از نهادها اعتماد دارند. مردمی که حتی میتوانند همدیگر را نشناسند. هیچ تشکیلات سازمانیافتهای نداشته باشند. از همان اسمبلیها و گروههای خرد غیر رسمی تشکیل شده باشند. تحلیل پدیدههای مشاهده شده در این روزها نشان میدهد که جامعه ایران نه منفعل است و نه ناامید؛ بلکه به شدت «مشغول به کار» است. او در حال ساختن زیرساختهای یک زندگی متعارف در فضاهای خالی و شکافهای قدرت است. این همان «خروج» رهاییبخشی است که هارت و نگری نوید میدادند؛ خروج از زمین بازیِ قدرت برای ساختنِ زمینی که در آن «زندگی» حرف اول را میزند.
-
در جستوجویِ آینهی بیغبار با تقی آزاد ارمکی؛ واکاویِ هشت دهه نوسانِ جامعهشناسی میانِ حاشیه و متن
تقی آزاد ارمکی و معمای مشروعیت علم در ایران/ جامعهشناسی؛ دانشِ مهارِ رادیکالیسم یا علمِ خاکخورده در سیاست / جامعهشناس از مسائل سخت سخن میگوید
اخبار اندیشه تقی آزاد ارمکی گفت: جامعهای که دائم در وضعیت بیثباتی، بحران و تعلیق زندگی میکند، جامعهشناسی خنثی تولید نمیکند. در چنین جامعهای، جامعهشناسی ناچار است موضع بگیرد، داوری کند و درباره مسیر آینده هشدار بدهد، حتی اگر این موضعگیری به مذاق قدرت، افکار عمومی یا سیاست روز خوش نیاید.
-
تأملاتی در زیستِ فکری و میراثِ نظریِ مترجم؛ بازخوانیِ انتقادیِ حسینعلی نوذری
نقشِ عزت الله فولادوند در تکوینِ زبانِ فلسفیِ معاصر در ایران/ سهولت فلسفهخوانی را مدیون فولادوند هستیم
اخبار اندیشهبهگفته نوذری: «میبینید که ایشان چه تکنیکها، شگردها، چموخمها، و شیوههای مشخص و متدهای بسیار جالب، زیبا، بدیع و ابتکاری را در امر ترجمه بهکار میگیرند، بهگونهای که وقتی خواننده آثار ایشان را در دست میگیرد، با آنها اخت میشود و شروع میکند به خواندن».
-
کافه ها به مثابه متولدِ سازی کنشگری در شکافِ گفتمانها در گفت و گو با الناز شیری
چرا سعید جلیلی با پاتوق ها ی جوانان از جمله کافه ها مخالف است؟ / نادیده انگاری سیاست رسمی در پاتوق ها / پاتوق ها مقوم حوزه عمومی و جامعه مدنی
اخبار اندیشهدر عمل جوانان در این عرصه ها دارند پیام خود را صادر می کنند. همان طور که گفتم فضاهای جدید شکلگرفته از یک سو فضای بروز فردیت به شمار میآیند، زیرا بروز فرد در برابر سیستم را نشان میدهند. سیستمی که به خواستههای مردم توجهی ندارد و مردم نیز اعتراضات خود را به صورت خیلی نرم، در قالب زندگی گرایی، میتوانند با چنین حضوری نمایش دهند. تأکید دوباره این است که این حضور ممکن است با آگاهی همهی افراد نبوده باشد، اما آغازی است برای شکلگیری کنشگری به شیوهای خلاقانه و جدید که ممکن است مواردی شبیه آن در موقعیتهای دیگر تکرار شود.
-
بازخوانیِ توسعه و توسعه نیافتگی به قصد گشایش راه و طرحی نو
فراخوان داوری اردکانی برای نقد اندیشه هایش در باره توسعه / گروههای با نفوذی با تجدد به شدت مخالفند / توسعهنیافتگی گم شدن در بیابان فنا است
اخبار اندیشهرضا داوری اردکانی نوشت:توسعه و توسعهنیافتگی به جهان جدید تعلق دارد. جهانهای قدیم نه توسعهیافته بودند نه توسعهنیافته و هر جهانی به راه خود میرفت و خرد خاص خود داشت. اکنون دو وضع وجود دارد: توسعهیافتگی و توسعهنیافتگی که این یک وضع بدی است که با درک و فهم وضع جهان و شرایط و امکانهای زمان بیگانه است و از آن بیرون باید رفت که متاسفانه راه بیرون رفتن را به آسانی نمیتوان یافت. اما اگر راه پیدا شود، پیمودنش چندان دشوار نیست. من به گشایش این راه فکر کردهام و این مسالهای بزرگ و کاری صعب است.
-
در مراسم رونمایی از کتاب «روایت رضا» مطرح شد
چرا داوری اردکانی راهِ میانبر برای توسعه را محال میداند؟ / چرا ایران به "روایتِ شکست" رسید اما راهِ درمان را بست؟
اخبار اندیشهعصر روز چهارشنبه با حضور چندین تن از اساتید دانشگاه و نظریهپردازان توسعه، مراسم رونمایی از کتاب «روایت رضا» که به بررسی روایت دکتر رضا داوری اردکانی از مسأله توسعه در ایران میپردازد، در دانشگاه تهران برگزار شد.
-
هادی خانیکی از راههای برونرفت از «اکنون خطیر ایران» می گوید / زبان ما نباید زبان انقلابی باشد / هیچ جریان سیاسی دارای نسخه شفابخش نیست
اخبار اندیشهخانیکی: مسائل پیشروی ما، راهحل سادهای ندارد و هیچ جریان سیاسی دارای نسخهای شفابخش نیست و گفتوگو با پایین و جلب مشارکت تمام جامعه، تنها راهحل ممکن است. حاکمیت باید تصمیماتی را برای حل مشکلات بگیرد که نظرات تمام جامعه را تامین کند، نه اینکه تصمیمی را بگیرد و سعی در قانعسازی مردم برای اجرای آن داشته باشد. خود ما اصلاحطلبان نیز باید زبان خود را تغییر دهیم و فکر نکنیم با واژگان تند میتوانیم نظر جامعه را جلب کنیم. در شرایطی که ما اصلاحطلبان نمیتوانیم انقلاب کنیم و نباید هم به این سمت برویم، پس زبانمان هم نباید انقلابی باشد.
-
اگر مولانا در ایران بود، مکتبش از بین رفته بود؟ْ!
اخبار اندیشهمولانا در ایران، تنها در کتابخانهها زنده نیست؛ او در میان مردم زنده است. موسیقی سنتی و مدرن ایرانی پر است از تأثیرات مولانا؛ نمایشهای تئاتر و اجراهای صحنهای با الهام از میراث او برگزار میشوند؛ کلاسهای مثنویخوانی در سراسر ایران برقرار است و مردم مثنوی میخوانند و میآموزند. صفحات اجتماعی نیز پر است از بیتهای مولانا که زبان دل مردم است؛ گزیدههایی از آثار مولانا و شمس و شرحهای مثنوی و برگردان مثنوی به نثر ساده در دسترس همگان قرار دارد؛ حتی برای کودکان و نوجوانان نیز کتابهایی سودمند و بدیع تهیه شده که مدخلی برای آشنایی آنان با جهان مولاناست.
-
ضرورت بازسازی پیوند دولت-ملت/ چرا «وفاق» نیازمند تغییر پارادایم در حکمرانی است؟
اخبار اندیشهدر ستایش واقعیت گزنده ایران در پایان آذرماه ۱۴۰۴، در تقاطع هولناکی از «استهلاک منابع» و «بحران معنا» ایستاده است. اگرچه بیانیه اخیر جبهه اصلاحات با اشاره به تورم ۷۰ درصدی و سیطره شبکههای رانتی، زنگ خطری جدی را به صدا درآورد، اما تقلیل این وضعیت به یک ناتوانی مدیریتی صرف، نادیده گرفتن لایههای زیرین و استراتژیکی است که موجودیت ملی ما را تهدید میکند. ما امروز نه با یک تلاطم اقتصادی گذرا، بلکه با وضعیتی روبهرو هستیم که در ادبیات سیاسی میتوان آن را «کسوف دولت-ملت» نامید.
-
ضرورت اقدام جهانی برای عدالت اقلیمی؛ واکاوی پیوند تاریخ استعمار، نابرابریهای اجتماعی و بحران اقلیم
فکوهی از دوزخِ زیستمحیطی برای فقرا در شهرهای مدرن جهان می گوید / بهشتِ پاک برای شمال و چرخه های فقر در سایه نئولیبرالیسم
اخبار اندیشهچرخه فقر، نابرابری و فرودستی، با چرخه آلودگی زیستمحیطی، اقلیم نامناسب و بیماری و ناتوانی تکمیل میشود. نظام شهری در کشوری چون آمریکا به مثابه قلب جهان سرمایهداری بیش از پیش این امر را نشان میدهد: محلههای شهری فقیر و غنی، کثیف و تمیز، ناسالم و سالم، مهاجرنشین یا رنگینپوستنشین و سفیدپوستنشین.
-
تحمیل هفتاد همت به مردم؛ حماقت یا خدمت؟
اخبار اندیشهاگر سیاست مداری اشتباه کرد اشکالی ندارد. بالاخره انسان است و جایز الخطا. ولی اگر به علتی از علت های سه گانه (منفعت گروه های فشار یا به ترس از پذیرش اشتباه یا تصلب) حاضر به کنار گذاشتن سیاست شکست خورده نیست، آنگاه مردم سیاست مدار را عوض می کنند تا سیاست ها هم عوض شود. پس در عمل گردش آزاد قدرت، مکانیزمی برای «خروج و تعویض سیستماتیک» سیاست گذاران شکستخورده یا متصلب یا ناسالم است.
-
قدرت «تصویر ذهنی» در جهتدهی نظریههای اجتماعی
از رنجِ کارگر تا بغضِ دخترِ دانشجو؛ درک تبعیضهای نامرئی
اخبار اندیشهمفهوم «تبعیض» همچنان یک ابرمفهوم تحلیلی ضروری در جامعهشناسی است و هدف این رشته نیز جلوگیری از بازتولید مکانیسمهای آن است. اما اگر تصویرهای پشتیبان این مفهوم اصلاح نشوند، فهم ما از تبعیض به شکل تاریخی و صنعتی آن محدود میماند. نمونهای روشن از این وضعیت را میتوان در مقایسه میان دو موقعیت دید: یک دختر دانشجو را فرض بگیرید و یک کارگر با حقوق اندک در یک کارخانه خودروسازی را هم به عنوان مورد دیگر در نظر بگیرید. جامعهشناسی ایرانی معمولاً مورد دوم را جدیتر میگیرد و اولی را کماهمیت میپندارد. اما جامعه از جامعهشناسی ایرانی جلوتر است و هر دو اینها را جدی میگیرد، زیرا تبعیض را در ملموس بودن و انسانی بودن آن تجربه میکند.
-
حافظ و مسیح - شجریان و مسیح
اخبار اندیشهبا وجود تسلط شگفتآور حافظ به عربی و به قرآن، او هیچ واژه و کلامی از اسامیِ تاریخِ صدر اسلام را در کلامش به کار نبردهاست ولی به تاریخ مسیحیت و همچنین به نام پیامبر یهود (موسی (ع)) بارها و بارها ارجاع داده است. او از این تعمّد چه منظوری داشته است؟ شاید بتوان این انتخاب حافظ را نوعی فاصلهگذاری آگاهانه با دینِ رسمیِ ریازده دانست؛ فاصلهای که از گشودگیِ افق معنوی او و توجهاش به تجربههای قدسی بیرون از قالبهای رایج حکایت میکند. نگاهی که در خوانش امروزی، با همشنوی و گفت وگوی ادیان قرابت دارد.