در صف چه چیزی را تجربه می کنیم؟/ نابرابری به نوبت

اخبار اندیشهکمک بزرگ صف، طرح این پرسش است که چه‌کسی زمان ما را تحت کنترل دارد؟ زندگی اجتماعی فقط در پرتو توزیع منزلت، ثروت یا قدرت شکل نمی‌گیرد، بلکه نحوه توزیع زمان، در سامان‌یافتن آن اهمیت دارد. صف جایی است که برای دقایقی کوتاه اما ملموس، این حقیقت را جلوی چشم قرار می‌دهد. در صف‌ فقط منتظر دریافت چیزی نیستیم؛ در حال تجربه رابطه خودمان با زمان، با جامعه و با دیگران هستیم.

معاونت فرهنگی جهاد دانشگاهی دانشگاه تهران برگزار می‌کند

نقد و بررسی کتاب «فوکو در ایران»

اخبار اندیشهدر نشست نقد و بررسی «فوکو در ایران»، رضا نجف‌زاده،محمد ملاعباسی و محمدرضا کلاهی راجع به کتاب «فوکو در ایران» نوشته بهروز قمری تبریزی سخنرانی می‌کنند.

مروری بر یک اختلاف 

اخبار اندیشهدر زندگی اجتماعی معمولا با مسائلی سروکار داریم که هر دو سمت انسان های خطاکاری قرار دارند و هیچ کس حق مطلق نیست چون هیچ کس معصوم نیست. نتیجه همیشه هر طرف حرف درست و بهانه درستی علیه طرف دیگر دارد. در این مواقع یافتن اصولی که بر اساس آن اصول بتوان قضاوت کرد بسیار بسیار مهم است زیرا آدمی را از حیران شدن در کشاکش اختلافات نجات می دهد.

گشایش نمایشگاه «ایران؛ روایت ویرانی و مقاومت» از امروز تا ۱۰ مرداد در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران

اخبار اندیشهنمایشگاه «ایران؛ روایت ویرانی و مقاومت» در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران با همکاری خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران و مرکز اسناد دانشگاه تهران برگزار شده است.

نشست «بازخوانی نسبت مجلس و مردم در آیینه جنگ رمضان» برگزار می شود

اخبار اندیشه نخستین نشست مجلس و مردم با موضوع بازخوانی نسبت مجلس و مردم در آیینه جنگ رمضان، به همت مرکز نوآوری قوه مقننه و با مشارکت اندیشکده حکمرانی شریف و خانه اندیشه‌ورزان، برگزار می‌شود.

حکمرانی دیجیتال و جنگ فناورانه امریکا و چین/ قدرت آینده را چه کسی می‌نویسد؟

اخبار اندیشهاین کتاب در آن است که نشان می‌دهد رقابت فناوری میان آمریکا و چین صرفاً رقابت دو اقتصاد بزرگ نیست، بلکه نشانه ورود جهان به مرحله‌ای تازه از سیاست بین‌الملل است؛ مرحله‌ای که در آن دولتمندی دیجیتال (Digital Statecraft) به یکی از ارکان اصلی دولت مدرن تبدیل می‌شود. در این چارچوب، داده، الگوریتم، امنیت سایبری، پلتفرم‌های دیجیتال، رایانش ابری، زیرساخت‌های ارتباطی و استانداردهای فنی، دیگر موضوعاتی تخصصی و حاشیه‌ای نیستند، بلکه در متن معادلات قدرت قرار گرفته‌اند.

مقاله پژوهشی سال ۲۰۲۵ مجله «فلسفه و فناوری» درباره مهندسی پنهان تخصص توسط هوش مصنوعی

هدایت پنهان کاربران هوش مصنوعی به سوی ارزش های غربی/ بردن انسان به مسلخ مهارت زدایی و ایجاد اعتماد کورکورانه

اخبار اندیشهشواهد تجربی مقاله ثابت می‌کند که کاربران به مرور زمان و بدون آنکه متوجه شوند، نگاه و سوگیری‌های مدل را به ارث می‌برند و این تغییر نگرش، حتی بعد از قطع ارتباط با ماشین هم در ذهن آن‌ها به عنوان باور شخصی باقی می‌ماند. این یعنی نوعی مهندسی پنهان ذهن کارشناسان توسط غول‌های فناوری. نکته مهم اینجاست که این سیستم‌ها عمدتاً بر اساس داده‌ها و ارزش‌های جوامع غربی، صنعتی و ثروتمند توسعه یافته‌اند. این یعنی اصالت فکری و فرهنگی متخصصان در جوامع غیرغربی و حاشیه‌ای، در معرض همسان‌سازی ناخواسته قرار دارد؛ آن‌ها ارزش‌هایی را می‌پذیرند که با هویت بومی‌شان در تضاد است، اما چون این فرآیند نامرئی است، توانایی ارزیابی و مقاومت در برابر آن را ندارند. 

خوبی و اخلاق به مثابه حقایق عینی این جهان / دین داری در میان بی خدایان

اخبار اندیشهکتاب دین‌داری در میان بی‌خدایان اثر فیلسوفِ بزرگِ حقوق و اخلاق، رانلد دورکین یکی از مهم‌ترین و جسورانه‌ترین کتاب‌های فلسفیِ دهه‌ی اخیر بوده، منتشر شد.

مغز انسان نوشته‌های روی کاغذ را بهتر پردازش می‌کند

اخبار اندیشهنتایج یک پژوهش جدید در دانشگاه توکیو نشان می‌دهد مغز انسان هنگام مطالعه متون روایی روی کاغذ، اطلاعات داستانی را کارآمدتر از نمایشگرهای دیجیتال سازمان‌دهی و پردازش می‌کند.

عاشورا در آیینه کتاب‌های دانشگاهی جهان

اخبار اندیشهمطالعات دانشگاهی درباره عاشورا تنها به روایت تاریخی واقعه کربلا محدود نمی‌شوند، بلکه ابعاد هویتی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی آن را نیز بررسی می‌کنند.

داستان هادی خانیکی از «همنشینی با سرطان؛ روایت رویارویی و رهایی»

اخبار اندیشهنشر اگر به‌زودی کتاب «همنشینی با سرطان؛ روایت رویارویی و رهایی» نوشته هادی خانیکی را منتشر خواهد کرد، که از تجربه‌ای شخصی آغاز می‌شود، اما به پرسش‌هایی فراتر از زندگی فردی می‌رسد. این کتاب روایت مواجهه‌ی نویسنده با سرطان است، اما صرفاً کتابی درباره بیماری نیست. «هم‌نشینی با سرطان» تلاشی است برای روایت تجربه‌ی رنج، امید، مراقبت، دوستی، گفت‌وگو و معنای زندگی در روزگار دشوار. این کتاب به ما نشان می‌دهد چگونه می‌توان تجربه‌ای کاملاً شخصی را به تجربه‌ای عمومی و قابل فهم برای دیگران تبدیل کرد.

چرا ایرانیان در کربلا نبودند؟

اخبار اندیشهایرانیان در روز عاشورای سال ۶۱ نتوانستند به سپاه حسین(ع) بپیوندند، اما پس از آن در کنار کسانی قرار گرفتند که پرچم آل محمد(ص) را در دست داشتند. آغاز حرکت آنان با همراهی مختار بود؛ سپس‌تر سپاه سیاه‌جامگان که از سوی ابومسلم خراسانی به سوی کوفه آمده بودند، در بیرون شهر اردو زدند تا درست در روز عاشورای سال ۱۳۲ هجری قمری وارد دارالاماره شوند و بساط خلافت بنی‌امیه را برچینند.

نگاهی به کتاب «جنبش‌های نافرجام» نوشته وینست بوینز

«جنبش‌های نافرجام» از سائوپولو تا استانبول / جنبش‌های خیابانی و طغیان‌ اعتراضی توده‌ای

اخبار اندیشهنویسنده با مقایسه جنبش‌های اعتراضی در ترکیه و برزیل نوشته است:‌«در چند هفته بعدی عکس‌ها و پیام‌هایی از مردم حاضر در پارک گزی (محل اعتراضات ترک‌ها) دریافت کردم که پلاکاردهایی در دست داشتند با شعارهایی همچون «همه جهان سائو پائولو است» و «ترکیه و برزیل یکی هستند».

نگاه پدیدارشناسانه هانربن کربن به واقعه کربلا/ عاشورا ، تجلی مابعدالطبیعی حماسه الهی

اخبار اندیشهاز نظر کربن، حادثه کربلا یک رویداد تمام‌شده در تقویم تاریخی نیست، بلکه واقعه‌ای جاری و سرمدی است. او معتقد است که شهادت امام حسین(ع) در یک «زمان آفاقی» (زمان معمولی و خطی) محصور نمی‌شود، بلکه در «زمان انفسی» (زمان باطنی و روحی) رخ می‌دهد. به همین دلیل، انسان شیعی در هر عصر و زمانی می‌تواند خود را در جبهه کربلا و در محضر امام ببیند.

تحلیلی از واقعه عاشورا با نگاهی به کتاب «اربعین در فرهنگ شیعه»

سکوت امام مجتبی به همان اندازه مورد رضا حق است که قیام سیدالشهدا (ع) / راز ماندگاری جریان کربلا

اخبار اندیشهحضرت سیدالشهدا(ع) قبل از خلق حادثۀ عاشورا یک امام بود، امام معصوم؛ و ارزش تاریخ عاشورا به حضور یک امام معصوم در آن است، نه یک فرد عادی ولو اینکه به هر مرتبه از مراتب علم و تقوا و تقرّب رسیده باشد.

تبیین تلاقی مابعدالطبیعی «صحرای عرفات» و «میدان کربلا» در تکوین حماسه تاب‌آوری

سیدمحمدرضا بهشتی و راز تاب‌آوری امام‌حسین(ع)/ قفل معمای تاب‌آوری عاشورا با کلید «عرفه» گشوده می‌شود

اخبار اندیشهخداوند غایب نیست؛ همواره حاضر است. مسأله این است که انسان بتواند این حضور را دریابد. شاید همین دعا پاسخی قانع‌کننده به آن پرسش آغازین این گفتار باشد: چه می‌شود که انسانی آن همه محنت را تاب می‌آورد و در واپسین لحظات زبان به «الهی رضاً بقضائک و تسلیماً لأمرک»(خشنود به قضای تو و تسلیم امر و فرمانت هستم) می‌گشاید؟ آنچه در واقعه عاشورا آشکار شد، ثمره همان معرفتی است که در دعای عرفه جلوه کرده است. عاشورا را نمی‌توان جدا از عرفه فهمید. آن رضایت، آن استقامت و آن تاب‌آوری، ریشه در نوعی خداشناسی و انسان‌شناسی دارد که در این نیایش به زیباترین صورت بیان شده است.

در نشست «آسیب‌های وضعیت نه جنگ و نه صلح» مطرح شد

 هشدار خانیکی نسبت به فرسودگی سرمایه اجتماعی در دالان «نه جنگ و نه صلح» / احساس افتخار به ایرانی بودن از ۷۶ تا ۸۴ درصد؛ نرخ مهاجرت کاهش یافت

اخبار اندیشههادی خانیکی عضو هیات علمی گروه علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به آثار اجتماعی مثبت جنگ گفت: در کنار شاخص‌های منفی، برخی شاخص‌های مثبت در رشد موقت همبستگی اجتماعی مشاهده می‌شود که نباید از آن ها غافل شد. برای مثال، احساس افتخار به ایرانی بودن که در برخی سنجش ها به حدود ۸۴ درصد و در برخی به ۷۶ درصد رسیده است. این مسئله را می‌توان نتیجه شرایط جنگی، ایستادگی نیروهای مسلح، تاب‌آوری مردم و همچنین اقدامات دولت در مدیریت شرایط بحرانی دانست. یکی دیگر از شاخص‌های قابل توجه، کاهش تمایل به مهاجرت است.

نگاهی به کتاب «سیاستی دیگر: خلق جهان مشترک ایرانی»، نوشته‌ی محمدجواد غلامرضا کاشی

هبوط از آسمان ایدئولوژی به واقعیت زمین ؛ روایت زلزله‌ای که سقف‌هایمان را ربود / خلق جدید سیاست از دل دوستی، و تحقق سیاست غیرحاکمانه

اخبار اندیشهاگر جهان فقط از رهگذرِ گفت‌وگوی منظرهای متکثر آشکار می‌شود، آنگاه آرزوی آن نقطه‌ی نگاهِ ناکجا- آن نقشه‌ی کاملِ واقعیت که ایدئولوژی وعده‌اش را می‌داد- نه‌تنها یک خطای معرفتی، که یک فاجعه‌ی سیاسی است. زیرا برای تحقق‌یافتن‌اش باید کثرتِ منظرها را خاموش کند؛ باید گفت‌وگو را تعطیل کند؛ باید همه‌ی غارهای جداگانه را در یک تاریکیِ واحد فرو ببرد و نام‌اش را روشنایی بگذارد. و این، فشرده‌ترین صورت‌بندیِ همان چیزی است که قرن بیستم بر سرِ انسان آورد.

«عاشورا» و ایران؛ تاملی در نسبتِ امر ملی و امر دینی

اخبار اندیشهدر تجربه تاریخی ایران، حذف دین از معادله هویت جمعی و یا ستیز با آن، فهمی ناقص از ایران به دست داده و می‌تواند به خطاهای راهبردی بینجامد، چنان که «ملیت ستیزی» نیز فرجامی نداشته است  و حافظه ی جمعی ایرانیان پر از تلخکامی از این گونه ستیزهای بی حاصل است. بی‌تردید هیچ جریان اجتماعی پایداری نمی‌تواند خود را از مهم‌ترین سرچشمه‌های هویت و حافظه تاریخی جامعه خویش جدا سازد یا با آن به ستیز برخیزد، مگر‌آنکه در بزنگاه‌های سرنوشت‌ساز با نوعی آشفتگی در مواضع، ناتوانی در تشخیص امر ملی، یا لکنت و لغزش در ایفای نقش تاریخی برای «حفظ موجودیت و هویت ایران» مواجه شود.

نگاهی به «جامعه‌شناسی جنگ و خشونت» نوشته سینیشا مالشویچ

جنگ، هم معلول و هم‌ علت رشد سازمان‌ها و ایدئولوژی‌های اجتماعی

اخبار اندیشهاستدلال استاد دانشگاه ملی ایرلند در این‌ کتاب آن است که برخلاف تلقی عامه، جنگ پدیده تاریخی نوظهوری است که معلول و هم‌زمان علت رشد سازمان‌ها و ایدئولوژی‌های اجتماعی است.

درباره کتاب «اخلاق رسانه‌های دیجیتال» نوشته چارلز اس

پایان حریم خصوصی / واکاوی اخلاق در هزارتوی رسانه‌های نوین

اخبار اندیشهدر جهانی که مرز میان واقعیت و مجاز بیش از هر زمان دیگری رنگ باخته است، چارلز اِس، پژوهشگر برجسته بین‌المللی، در ویراست جدید کتاب تحسین‌شده خود، به کالبدشکافی چالش‌های اخلاقی پرداخته است که هویت، حریم خصوصی و حتی دموکراسی را در چنبره الگوریتم‌ها و نظام‌های نظارتی گرفتار کرده‌اند.

درس های نگران کننده شکست جمهوری ها، برای دموکراسی ها / "سقوط جمهوری‌ها" منتشر شد

اخبار اندیشهانتشارات دانشگاه پرینستون خبر از انتشار کتاب "سقوط جمهوری‌ها" داده است.

بازخوانی عبرت‌های عاشورا؛ جنایت در ذیل هدف وسیله را توجیه می کند

قیام برای نجات اسلام / داستان کربلا داستان دین فروشان مومن نما / عاشورا صحنه تقابل دنیاطلبان و آزادگان

اخبار اندیشهامام حسین(ع) در تبیین دلایل مخالفت با «یزید بن معاویه» تأکید می‌فرمود:«هدف من احیای دین جدم و امر به معروف است» و اینکه اگر حاکمی مثل یزید بر مسلمانان مسلط شود، «علی الاسلام والسلام» که یعنی دیگر چیزی از اسلام باقی نمی‌ماند.

نشست « بررسی کارنامه مرحوم علینقی عالیخانی» برگزار می شود

اخبار اندیشه انجمن علمی علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی و پویش راه باریک آبادانی با همکاری پویش فکری توسعه و مرکز مطالعات سیاسی-اقتصادی دانشگاه شهید بهشتی نشست « بررسی کارنامه مرحوم علینقی عالیخانی( به مناسبت سالگرد درگذشت وی )» را برگزار می کنند.

 تبارشناسی هژمونی فلات ایران؛ بازخوانی روابط تاریخی با همسایگان درتبیین فیاض زاهد

با توافق متفاوت می شویم؛ عبور از پیله ایدئولوژی به پارادایم تمدنی / اعتبار ایران امروز با پیش از جنگ قابل مقایسه نیست / توافق با ما چه خواهدکرد؟

اخبار اندیشهبه‌گفته زاهد: «ایران همیشه در پی یک تولرانس بوده. بارها به حوزه مدیترانه رفته، تضعیف شده و به فلات ایران بازگشته. بعد، دوباره فرصت پیدا کرده و قلمرو خود را گسترش داده است. این نگاه چه در دوره پادشاهان باستانی ایران، چه در دوره صفویه، چه در دوره محمدرضا پهلوی، و چه در زمان جمهوری اسلامی همواره حاکم بوده است. هر حکومت دیگری هم بیاید و فرصت پیدا کند، مجدداً قدرت و برتری هژمونیک خود را اعمال خواهد کرد».