-
بازخوانی اندیشه فیلسوفی که عصر روشنگری را رقم زد (بخش نخست)
درس های زندگی جان لاک برای ایران و جهان امروز/ انگلیس ودستور دستگیری یک فیلسوف؛ اینگونه بنیاد آزادی مدرن پیریزی شد/ گذار از مطلقگرایی به حاکمیت مردم
اخبار اندیشهدر فرانسه بخش زیادی از وقت لاک صرف یادگیری درباره پروتستانتیسم در فرانسه شد. فرمان نانت اجرا میشد و از این رو درجهای از مدارای مذهبی در فرانسه وجود داشت. لویی چهاردهم قرار بود این فرمان را در ۱۶۸۵ لغو کند و پس از آن پروتستانهای فرانسه کشته شدند در حالی که حدود ۴۰۰,۰۰۰ نفر به تبعید رفتند...لاک در زمان تبعید، جستاری در خصوص فهم بشری را به پایان رساند و خلاصهای پنجاه صفحهای از آن را به زبان فرانسوی منتشر کرد. (این کار بخش اعظم اطلاعات جهان فکری قاره را درباره جستار فراهم کرد تا اینکه ترجمه فرانسوی پییر کوست در سال ۱۷۰۴ منتشر شد). او همچنین نامهای در باب رواداری (Epistola de Tolerentia) خود را به زبان لاتین نوشت و منتشر کرد.
-
برگزاری کارگاه «مداخله در بحران خودکشی»
اخبار اندیشهکارگاه آموزشی «مداخله در بحران خودکشی» توسط این معاونت آموزش و پژوهش سازمان نظام روان شناسی و مشاوره کشور برگزار میشود.
-
دربارهی آزادی علمی و مناسبات دانشگاهی در تونس
«در جهنم دانشگاه»؛ استادان میان علم و قدرت / تونس؛ پژوهشگران متعهد در فشار، سکوت و فروپاشی
اخبار اندیشهکتاب «در جهنم دانشگاه» نوشتهی الازهر ماجری، تجربهی استادان و پژوهشگران تونسی در مواجهه با ساختار دانشگاهی را بررسی میکند؛ روایتی که به گفتهی منیر کشّو، پرسشی گستردهتر دربارهی نسبت دانشگاه با قدرت، آزادی علمی و جامعه پیش میکشد.
-
گفتمان سازی جنگ اتمی علیه ایران توسط آمریکا
اخبار اندیشهبمب اتم در دست «ما» (غرب) ابزار نجات جهان است.· بمب اتم در دست «آنها» (ایران) تهدیدی وجودی است. استفاده مستقیم مقامات غربی از این فیلم در اظهارنظرهای هستهای، و شبیهسازیهای رسانهای مبتنی بر آن، نشان میدهد که «اوپنهایمر» از یک اثر سینمایی صرف، به ابزاری در عملیات روانی برای چارچوببندی افکار عمومی پیرامون پرونده هستهای ایران تبدیل شده است.
-
اردشیر منصوری و بزرگداشت شمس تبریزی با پرهیز دادن از خطاهای رایج در باره یک ملاقات تاریخی
تغییر عمیق؛ آتش شمس در خرمن مولانا/ آیا بدون شمس، مولانایی وجود نداشت؟ /شمس، مولانا را از دینورزی سرد به گرمای معنویت رساند
اخبار اندیشهاردشیر منصوری،مدرس فلسفه و متون ادبی، گفت:شمس مشوّقِ مولانای مستعد برای رهایی از تکلفها و دینورزی سرد و عبوس، و جهش به جهانِ تجاربِ گرم معنوی بود. شمس آن جرئت را به مولانا داد که از تلقین و تکرار کتابهای رسمی و آموزههای دیگران گذر کند. مولانا خود نوعی تنگنا در زیست روزمره و دینورزی عوامانه احساس میکرد. به روایت پسر مولانا و برخی تذکرهنویسان، مولانا پیش از شمس اهل ریاضتها و روزهگرفتنهای شدید بود.
-
در دویستوهفتمین نشست مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب برگزار می شود
سخنرانی ملکیان در روز بزرگداشت شمس و مولوی
اخبار اندیشهدویستوهفتمین نشست مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب به مناسبت ۷ و ۸ مهرماه روز بزرگداشت شمس و مولوی در باغموزه نگارستان با حضور مصطفی ملکیان و دیگر استادان این حوزه برگزار میشود.
-
مقاله تاریخی کانت در عصر سیطره الگوریتمها و شبکههای اجتماعی
کانت علیه الگوریتم؛ چگونه در دنیای مدرن به ماشینهای بیفکر تبدیل شدهایم؟/ خصوصیسازی عقل؛ چرا در عصر اینترنت و لابیگری دیگر «خودمان» نمیاندیشیم؟
اخبار اندیشهکانت نمیگفت که امکان دارد انسان کاملاً از تأثیرات بیرونی آزاد باشد؛ اما بر این باور بود که هر عصری که شایسته نام «روشنگری» است، باید شرایطی را پرورش دهد که در آن تفکر مستقل بتواند پدید آید — شرایطی که در آن طیف متنوعی از مردم بتوانند نقش «پژوهشگر و اندیشمند» را ایفا کنند.
-
ایمانوئل کانت که بود؟ از «انقلاب کوپرنیکی» تا اخلاق و قانون اخلاقی
اخبار اندیشهبرخی پرسشها در نگاه اول ساده به نظر میرسند، اما پاسخدادن به آنها میتواند مسیر اندیشه انسان را تغییر دهد: چه چیزی را واقعاً میدانیم؟ آیا اخلاق بدون ترس از مجازات یا انتظار پاداش ممکن است؟ آزادی یعنی هر کاری را که بخواهیم انجام دهیم؟ و آیا ذهن انسان جهان را همانگونه که هست میبیند؟
-
انجمن جامعه شناسی ایران برگزار می کند
نشست مجازی «سلامت روانی- اجتماعی سالمندان»
اخبار اندیشهگروه جامعهشناسی پزشکی و سلامت انجمن جامعهشناسی ایران به مناسب روز جهانی سالمند، نشست مجازی را با موضوع «سلامت روانی- اجتماعی سالمندان» برگزار میکند.
-
گزارشی تحلیلی بر نوآوری خلاقانه شماره جدید «فصلنامه سیاست» دانشگاه تهران
خودانتقادی علمی بی سابقه ظریف و همکارانش در فصلنامه سیاست/ از کاربست نظریه در میدان تا بازخوانی نسبت تن، متن و قدرت
اخبار اندیشهاین شماره با گردآوردن قلمهای متنوع از طیفهای مختلف فکری و شکستن قیدوبندهای سنتی، الگویی موفق از «پژوهش چندبُعدی و انتقادی» ارائه کرده است: از یکسو، خودانتقادی ظریف و همکارانش به جامعه علمی یادآوری میکند که نظریه تا زمانی که نتواند منافع ملی را در میزهای مذاکره صیانت کند، ارزشی انضمامی ندارد. از سوی دیگر، تحلیلهای هستیشناختی و نهادی بر اهمیت پایدار ریشههای تاریخی و فلسفی در درک ناکامیهای سیاسی تأکید میورزند. و نهایتاً، واکاویهای اقتصاد سیاسی و ژئوپلیتیک کوانتومی نشان میدهند که جهان فردا عرصه برهمکنشهای سیال است و درک آن، ابزارهایی ورای دوگانهسازیهای کلیشهای را طلب میکند.
-
بازخوانی نظریه انقلابی توماس کوهن در نحوه تحول دانش و بازتاب آن در علوم انسانی
توماس کوهن و نظریه انقلاب علمی با تغییر پارادایم/ علم چگونه پیش میرود؛ تجمع تدریجی دادهها یا زمینلرزه پارادایمی؟
اخبار اندیشهکوهن به نسبیگرایی (Relativism) متهم شده است. آیا همه نظریهها به یک اندازه معتبرند؟ چرا باید به علم امروز باور داشته باشیم وقتی ممکن است در آینده سرنگون شود؟ کوهن در برابر این برداشت مقاومت کرد، اما نه با این ادعا که تغییرات پارادایمی علم را به حقیقت نزدیکتر میکنند. در عوض، او این مفهوم را ارتقا داد که پارادایم بعدی معمولاً ابزار بهتری برای حل معماهایی است که برای جامعه علمی اهمیت دارد.
-
بیش فعالی سیاسی تندروها نظم مستقر را می بلعد
اخبار اندیشهیکی از پایین و دیگری از بالا، یکی از برون و دیگری از درون، یکی ناخودی و دیگری خودیتر از خودی، یکی بهنام اکثریت و دیگری بهنام اقلیت، یکی برای زندگی و دیگری برای آرمان. اما با اندکی تامل، درمییابیم نظم و نظام موحود به علت هویت دینی آن، از «دگر درون» (دگر بهظاهر مذهبی) آسیبپذیرتر است تا «دگر برون» (بهلحاظ گفتمانی).به بیان دیگر، آن جریان که از درونِ قدرت حاکم، و با زبان و بیان و مفاهیم و آموزهها و باورها و ارزشها و آیات و روایتها و احکام و فرامین گفتمانی خودِ آن، به مقابله با آن برمیخیزد، یا به بیان دیگر، با شمشیر و اسپر خودش به مصاف به آن میرود، جریان دوم است.
-
موسسه فرهنگی خانه آشنا برگزار میکند
مصطفی ملکیان و جواد حیدری در آیین رونمایی از کتاب «فلسفهای برای خوب زیستن»
اخبار اندیشهآیین رونمایی و معرفی کتاب «فلسفهای برای خوب زیستن» با ترجمه مهدی رضایی با سخنرانی مصطفی ملکیان، امیرحسین خداپرست و جواد حیدری برگزار میشود.
-
گروه جامعهشناسی ادبیات انجمن جامعهشناسی ایران برگزار می کند
مست عشق؛تاملی بر روایت سینماییِ زندگی شمس و مولانا
اخبار اندیشهگروه جامعهشناسی ادبیات انجمن جامعهشناسی ایران به مناسب هفتم و هشتم مهر روز شمش و روز مولانا، نشست «مست عشق؛تاملی بر روایت سینماییِ زندگی شمس و مولانا» را برگزار می کند.
-
اسرار مگو در اختلاف اخلاقی میان چپ و راست چیست؟/ خبرنامه انجمن روان شناسی اجتماعی ایران منتشر شد
اخبار اندیشهخبرنامه انجمن روان شناسی اجتماعی ایران تابستان ۱۴۰۵ با انتشار مطالب متنوعی از استادان و دانشجویان برجسته این رشته، منتشر شد.
-
نگذاریم نارضایتی از «گلایه» به «بحران» تبدیل شود
اخبار اندیشهانبار باروت نارضایتی؛ جرقهها چگونه نظامهای سیاسی را سورپرایز میکنند؟/ از والاستریت تا سیدیبوزید؛ فرمول ۵ مرحلهای تبدیل بحران معیشت به بحران مشروعیت
-
علیرضا مرادی و تبیین نقش مارکسیسم ایرانی؛ از آکادمی تا سنگر
«خوانش روسی» اندیشه چپ ایران را مصادره کرد/ انقلاب شکستخورده یا تئوری ناکام؟/ شکست واقعیت مارکسیسم در ایران
اخبار اندیشهدر تاریخ چپ ایران سادهسازی مناسبات اجتماعی و باور به رویکرد شکلدهی به جامعه با تکیه بر شماری نقل قول و سخنان از مارکس و لنین رواج داشته است و هر گونه خوانش خلاف آن به منزله خروج از مارکسیسم قلمداد میشده است. مصطفی شعاعیان از جمله افرادی است که در باره این بیماری به طور مفصل توضیح داده است.
-
نوآوریهای بنیادی شیخالرئیس در برابر میراث یونانی
از شاگردی ارسطو تا انقلاب در فلسفه؛ ۵ شاهکار ابنسینا که جهان اندیشه را تکان داد / آیا ابنسینا معمار یک نظام فلسفی مستقل از ارسطو شد؟
اخبار اندیشهوقتی نام ابنسینا به میان میآید، بیشتر مردم ابتدا به پزشکی و کتاب «قانون در طب» فکر میکنند؛ اما ابوعلی سینا فقط پزشک نبود.
-
تحلیلی از ساختارشکنی در بوروکراسی و نظام حکمرانی آمریکا
فوکویاما: ترامپ قدرت دولت در آمریکا را متحول کرد/ «دکترین قوه مجریه یکپارچه» نظام شایسته سالاری را نابود کرد
اخبار اندیشهسیستم غنایم به فساد در تمامی سطوح حکمرانی، از رسوایی «کردیت موبیلیر» تا «تمنی هال» معروف بود. امروز ما شاهد فساد گسترده در سطوح عالی حکومت، از خود دونالد ترامپ گرفته تا دوستان و خانوادهاش هستیم. اما حذف یک بدنه تخصصی خدمات کشوری، عرصههای عظیم جدیدی را برای رفتار فاسد در هر شهر و شهرستان ایالات متحده باز خواهد کرد. پروژه ۲۰۲۵ بدون هیچ ابراز پشیمانی از این موضوع دفاع میکند و مدعی است که سیستم غنایم بهناحق مورد انتقاد قرار گرفته است.
-
چین چگونه فقر را از کشورش دور کرد؟/ چاپ دوم کتاب «برخاستن از فقر» رسید
اخبار انتشاراتکتاب «برخاستن از فقر» نوشته شی جینپینگ با ترجمه محمدرضا نوروزپور، توسط انتشارات خبر امروز به چاپ دوم رسید.
-
سروش حافظ ؛ حافظ سروش
اخبار اندیشهجناب آقای دکتر عبدالکریم سروش در جلسۀ چهارم از پادکست «جرس جنبانان اصلاح» در حدود دقیقه بیست و سوم، جبرگرایی را یکی از علل انحطاط ایرانیان برشمردند.
-
حسین کیانی، مترجم «آزادی بیان» نوشته نایجل واربرتون و تبیین چگونگی مخالفت با یک اندیشه
یکی از دشوارترین تمرینهای زندگی در یک جامعه متکثر/ میتوان با یک اندیشه به شدت مخالف بود اما از حق بیان آن دفاع کرد
اخبار اندیشهحسین کیانی گفت: مدارا به معنای پذیرفتن یا تأیید همه عقاید نیست. به نظرم یکی از درسهای مهم کتاب این است که میتوان با یک اندیشه بهشدت مخالف بود، آن را نقد کرد و حتی از نظر اخلاقی نادرست دانست، اما همچنان از حق بیان آن دفاع کرد؛ مگر آنکه بیان مورد نظر از مرزهایی عبور کند که بتوان برای محدود کردنش دلایل مشخص و قابل دفاعی ارائه کرد.
-
انجمن جامعه شناسی ایران با همکاری سایرنهادهای علمی برگزار می کند
نشست «جامعه سالمند؛ چالشهای مراقبت، حمایت و امنیت اجتماعی و اقتصادی»
اخبار اندیشهگروه جامعهشناسی سالمندی انجمن جامعهشناسی ایران با همکاری دانشکدهی علوم اجتماعی دانشگاه تهران، موسسه تحقیقات جمعیتی کشور و انجمن جمعیت شناسی ایران نشست «جامعه سالمند؛ چالشهای مراقبت، حمایت و امنیت اجتماعی و اقتصادی» را برگزار می کنند.
-
بوردیو و راز شورش نسلها؛ وقتی مدرک، فقر را درمان نمیکند!
اخبار اندیشه نکته درخشان دیگر بوردیو، نقد یکسانانگاری تجربه جوانان است. در گذشته تفاوت طبقاتی آشکاری میان جوانان بورژوا و جوانان طبقه کارگر وجود داشت. اما با تحول و انبساط نظام آموزشی، پدیده مدرکگرایی حتی به فرزندان طبقات فرودست و کارگری نیز سرایت کرد؛ کسانی که حالا برای تغییر سرنوشت طبقاتی وارد دانشگاهها شدند. پیامد محتوم این همگانیشدن بدون تغییر ساختارهای اقتصادی، شکلگیری «تورم مدرک» و افت شدید ارزش آن در بازار کار بود.
-
نگاهی به کتاب «علم اقتصاد و جامعه خوب» نوشته جوزف ای. استیگلیتز
آیا هایک نمیدانست فقط منافع قدرتمندان را تامین می کند؟/ نئولیبرالیسم مقوم دیکتاتوری و تضعیف دموکراسی / چرا نظریه هایک شکست خورد؟
اخبار اندیشهکتاب «علم اقتصاد و جامعه خوب» یک فراخوان برای بازاندیشی است. استیگلیتز ما را وادار میکند که از مفاهیم سطحی آزادی که تنها منافع قدرتمندان را تأمین میکند، فراتر رویم و به دنبال آزادیای باشیم که برای همه مردم، به ویژه آسیبپذیرترینها، امکان شکوفایی و انتخاب معنادار را فراهم سازد.
-
عقل سرخ چگونه متولد شد؟/ سهروردی وارث و منتقد ابن سینا/ سهروردی نور را جایگزین وجود کرد
اخبار اندیشهبرخی فیلسوفان تنها با کتابهایشان شناخته نمیشوند، بلکه تصویری که از جهان به جا میگذارند، آنها را ماندگار میکند.
-
خطر فرسایش شالودههای اخلاقی مدرنیته در عصر سیطرهٔ رفاه
بدون این مفهوم، لیبرالیسم هیچ است؛ آنچه توماس جفرسون میدانست/ «مادهگرایی» جوامع مدرن را سردرگم کرد/ رفاه اقتصادی بدون «کرامت انسانی» شکننده است
اخبار اندیشهبه این ترتیب، مادهگرایی (کموبیش ناخواسته) شالودهٔ اخلاقی لیبرالیسم را از درون بلعیده است. «فرزندان روشنایی» نه چندان به دست «فرزندان تاریکی»، بلکه به دست فرزندان غروبی تاریکتر و خاکستریرنگ — یعنی مادهگرایی — بلعیده شدهاند...و اگر میخواهیم شکوفایی واقعی انسان را تسهیل کنیم، باید مهمترین شالوده فکری لیبرالیسم را به یاد آوریم — اینکه تمامی افراد، فارغ از جایگاهشان در زندگی، از «کرامت انسانی برابر» برخوردارند.
-
مروری بر «چرا ملتها شکست میخورند؟»
عجم اوغلو و رابینسون: ریشه ای ترین عامل شکست ملت ها وجود نهادهای استثماری و استعماری است/ اهمیت نهادهای سیاسی در تحلیلهای اقتصاد توسعه
اخبار اندیشهعجماوغلو و رابینسون بر این باورند که این نهادهای اقتصادی و سیاسی ساخته دست بشرند که شالوده موفقیت اقتصادی یا فقدان آن را میگذارند. مولفان بر مبنای پانزده سال مطالعه منابع اصلی، به شواهد تاریخی ارزشمندی از امپراتوری روم، دولت-شهرهای مایا و نیز دوران قرون وسطی، اتحاد جماهیر شوروی و آفریقا میپردازند که ارتباطی گسترده با پرسشهای سترگ امروز ما دارد.
-
ارتباطات مدرن در عصر فناوریهای نوین
هوش مصنوعی: خادم خوب؛ ارباب بد
اخبار اندیشهساروخانی معتقد است: «ما باید فناوری را بشناسیم و از هوشمصنوعی استفاده کنیم؛ اما نباید اجازه دهیم روباتها برای ما تصمیم بگیرند یا الگوریتمها جای اندیشه انسانی را بگیرند.» این تأکید او، مرز روشنی میان «استفاده از فناوری» و «وابستگی به فناوری» ترسیم میکند. در نگاه ساروخانی، سرعت و کارآمدی نباید به بهای از دست رفتن داوری انسانی، خلاقیت و حریم خصوصی تمام شود. او تصریح میکند: «تکنولوژی ساخته انسان است و باید در خدمت انسان قرار گیرد، نه اینکه انسان در خدمت تکنولوژی باشد.»
-
محمد بقایی ماکان نابغه شرق را به تبیین نشست
یونسکو: ۱۸ هزار عنوان در باره اقبال تا سال ۱۹۸۷ نوشته شده / ارزش معنوی ایران و تهران برای اقبال لاهوری
اخبار اندیشهمحمد بقایی ماکان، اقبالشناس و پژوهشگر حوزه ادبیات و فلسفه به انگیزه چاپ کتاب جدیدش با نام «اقبال چنان که هست» اظهار کرد: میتوان گفت در شعر فارسی معاصر تنها به اقبال لاهوری میشود لقب جامعالاطراف داد؛ اندیشمندی که شخصیت چندوجهی دارد و تنها شاعر یا فیلسوف نبود.