-
نشست «بازاندیشی عدالت؛ تحلیل بخت و سرنوشت با عدالت رالزی» برگزار می شود
اخبار اندیشهانجمن جامعهشناسی ایران شعبه آذربایجان شرقی نشست «بازاندیشی عدالت؛ تحلیل بخت و سرنوشت با عدالت رالزی» را برگزار می کند.
-
چالشهای نظام آموزشی در نشست نقد و بررسی مستند «اصل ۳۰» در دانشکده علوماجتماعی دانشگاه تهران
یوسف اباذری: آموزش، حق عمومی است نه کالای قابل خرید/ نظام آموزشی با آینده جامعه کیفیت دموکراسی و عدالت اجتماعی پیوند مستقیم دارد
اخبار اندیشهدر نشست نقد و بررسی مستند «اصل ۳۰» که با محوریت بررسی گذار از حق قانونی آموزش به کالاییشدن فرصتها در دانشکده علوماجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد، این نکته مورد تأکید قرار گرفت که آموزش نه کالایی قابل خرید، بلکه حقی عمومی است که با کیفیت دموکراسی، عدالت اجتماعی و آینده جامعه پیوندی مستقیم دارد.
-
نشست چهارم «سمفونی فرهنگ و رسانه» برگزار می شود
اخبار اندیشهنشست چهارم «سمفونی فرهنگ و رسانه» با موضوع «جامعه خسته؛ خشمهای بیپایان چگونه جامعه را به بیتفاوتی میکشاند؟» برگزار می شود.
-
فراخوان تاریخی استاد دانشگاه علامه طباطبایی
خطاب جواد کاشی به سیاستمداران و روشنفکران: بیایید از نوستالژی گذشته، وعدههای موهوم آینده و نیهیلیسم معاصر عبور کنیم
اخبار اندیشهاستاد دانشگاه علامه طباطبایی گفت: من در این کتاب بهطور مشخص دو فراخوان اخلاقی مطرح میکنم: یکی خطاب به مردان سیاست و دیگری خطاب به روشنفکران. میخواهم آنان ما را از سه الگوی مألوف صد سال گذشته رها کنند: پناهبردن به گذشته، وعده خانهای در آینده، و نیهیلیسمی که به نظر من در برخی صورتهای ادبیات رادیکال لیبرالی نیز دیده میشود.
-
نشست «آمریکا و بازآرایی نظم منطقهای در غرب آسیا» برگزار می شود
اخبار اندیشهمؤسسه مطالعات آمریکای شمالی و اروپا دانشگاه تهران با همکاری انجمن علوم سیاسی ایران نشست «آمریکا و بازآرایی نظم منطقهای در غرب آسیا» را برگزار میکنند.
-
تقدم حق بر تکلیف؛ پروژه ناتمام فیرحی و ظرفیتهای دموکراسی
اخبار اندیشهدکتر فدایی مهربانی عضو هیات علمی دانشگاه تهران در یادداشتی که در روزنامه ایران منتشر کرده، تاکید می کند که داود فیرحی در واپسین سالهای پژوهش خود کوشید با جابجایی نقطه عزیمت فقه سیاسی از «تکلیف» به «حق» و بهرهگیری از اصول برائت و اباحه، ظرفیتی دموکراتیک در فقه شیعه بگشاید.
-
چالشهای نظری لیبرالیسم در گروه مطالعاتی پِرسِوی ژِن
آشکار شدن نقاط ضعف لیبرالیسم در خوانش فوکو، سعید، گالتونگ، کرنشاو و باتلر / نقد به قدرت در نظریه لیبرالیسم
اخبار اندیشهسام کان در گزارشی از دورههای «بوتکمپ فکری» مؤسسه پِرسِوی ژِن با بررسی آثار متفکرانی چون میشل فوکو، ادوارد سعید، یوهان گالتونگ، کیمبرلی کرنشاو و جودیت باتلر، خوانش دقیق این اندیشمندان نشان میدهد که چگونه مفاهیمی نظیر قدرت پنهان، شرقشناسی، خشونت ساختاری، تقاطعگرایی و اجراگرایی جنسیت، نقدی قدرتمند و منسجم علیه مبانی لیبرالیسم است. چالش پیشِ روی لیبرالها امروز یافتن نقطهتعادلی اصولی است تا ضمن پذیرش انتقادات برحق و مترقی این نظریات، بخشهای جزماندیشانه و زیانبار آن را پس بزنند.
-
مراسم نقد کتاب «ترویج کتابخوانی؛ پژوهش ها و بهترین شیوه ها» برگزار می شود
اخبار اندیشههمزمان با هفته کتاب پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، مراسم رونمایی و نقد کتاب «ترویج کتابخوانی؛ پژوهش ها و بهترین شیوه ها» را برگزار می کند.
-
نقدی بر اندیشه های طباطبایی و فیرحی؛ ۱۹ سوال در باره نسبت نواندیشی دینی و ایران
اخبار اندیشه سیدصادق حقیقت استاد اندیشه سیاسی در یادداشت پیش رو که در روزنامه ایران منتشر شده، معتقد است ادبیات نواندیشی دینی معاصر در مواجهه با «مسأله ایران» — به عنوان حافظه تاریخی، تنوع فرهنگی و میدان تلاقی سنت و تجدد — دچار غفلت و کاستی است. این یادداشت با تفکیک نواندیشی حوزوی از روشنفکری دانشگاهی و نقد آرای طباطبایی و فیرحی، استدلال میکند که حل مسأله ایران نیازمند گذار از الگوهای هرمی کهن به نظریههای مدرنِ مشارکتی و رویکرد میانرشتهای است.
-
دشواریهای بنیادین فلسفه در گفتوگو با بهنام جودی
اندیشیدن با استعارهها / مفاهیم علمی و فلسفی مدرن از پسزمینههای استعاری مصون نیستند
اخبار اندیشهبه گفته بهنام جودی: «انسان نمیتواند نسبت خود با واقعیت را صرفاً از طریق زبان دقیق و بیان مفهومی برقرار کند. اگر زبان قادر بود واقعیت را بهطور کامل و بیابهام بازنمایی کند، نیازی به استعاره وجود نداشت؛ اما چنین نیست: انسان ناگزیر است با استفاده از امکانات زبان، از حدود آنچه بهطور مستقیم میشناسد فراتر برود و درباره آنچه هنوز برایش روشن نیست، فرضیهپردازی و داوری کند.»
-
مرزبندی «واقعگرایی اهداف» و «واقعگرایی ابزارها» در سیاست خارجی
فوکویاما: «واقعگرایی اهداف»، درک عمیقاً نادرستی از جهان ارائه میدهد/ قدرت های بزرگ از مداخله گری های پرهزینه پرهیز کنند
اخبار اندیشهفرانسیس فوکویاما در مقاله واشینگتنپست، «واقعگراییِ اهداف» امثال مرشایمر را نقدی تقلیلگرایانه میداند که دولتها را فاقد هویت داخلی فرض میکند. او در مقابل، از «واقعگراییِ ابزارها» دفاع میکند که ضمن پیوند دادن منافع ملی به ارزشهای لیبرال، قدرت نظامی را پشتوانه ضروری دیپلماسی و مهار تمامیتخواهی میداند؛ مشروط بر آنکه قدرتهای بزرگ با خویشتنداری از مداخلهگریهای پرهزینه پرهیز کنند.
-
عبدالله انوار، آدم «اهل گمنامی» که خیلی سخت از خودش حرف می زند/ دانشگاهش خیابان آجودانیه است
اخبار اندیشهبجنوردی مینویسد: «مصاحبه با کسی که در جستوجوی گمنامی است، دشواریها و محدودیتهای بسیاری دارد؛ خصوصاً اگر بفهمد مصاحبه برای نوشتن خاطرات و زندگینامه اوست. ولی حیف بود که خاطرات سیدعبدالله انوار، فرهنگپژوه برجسته معاصر ثبت و ضبط نشود.»
-
نقد تاریخی و ساختاری بر دیدگاههای اصلاحی و مدنی در ایران امروز
نقد تکثرگرایی بدون پشتوانه نهادی در افق تحولات ساختاری ایران/ ضرورت گذار از گفتوگوهای اخلاقی به سازمانیابی مدنی و اصلاحات گامبهگام
اخبار اندیشهاین نقد با تأیید تغییر تدریجی و پرهیز از خشونت، هشدار میدهد که گفتوگو بدون پشتوانه سازمانیابی مدنی به سازگاری با وضع موجود میانجامد. مشکل بنیادین جامعه ایران ضعف نهادهای میانجی است؛ به گونهای که تکثر پراکنده کنونی بهجای ساختارهای رسمی، در فضای مجازی به دوقطبیسازی دامن میزند. گذر به اصلاحات ساختاری نیازمند پیوند میان انجمنهای صنفی و حل گامبهگام مسائل است.
-
جامعهٔ بیحوصله؛ تأملی درباره صبر، تاریخ و آینده (پاره دوم)
با تعهد به تاریخ فردا و عبور از منفعت فوری، ایران را بسازیم/ تمدنسازی نیازمند افق مسئولیت بیننسلی و سنت کاشتن برای آیندگان
اخبار اندیشهیادداشت پیش رو با واکاوی اخلاق بیننسلی نشان میدهد که تمدنها با انباشت تلاشها و کاشتن برای آیندگان ساخته میشوند. این سنتِ آیندهنگری از قناتها تا شاهنامه فردوسی امتداد داشته است؛ اما پرسش بنیادین این است که آیا جامعه امروز ما صرفاً مصرفکننده میراث گذشتگان است یا جامعهای سازنده که برای نسلهای آینده نیز میاندیشد؟
-
پیوند آرایش قدرت جهانی، توسعه اقتصادی و تحولات سیاسی داخلی بر اساس نظریه کارلس بویکس
گذار به دموکراسی در تلاقی سیاست داخلی و موازنه قدرتهای بزرگ/ چهار الگوی نظم بینالملل و چگونگی تغییر توازن منابع میان دولتها و مخالفان
اخبار اندیشهداود نجفی، پژوهشگر موسسه پویش فکری توسعه، با تکیه بر نظریه کارلس بویکس توضیح میدهد که گذار به دموکراسی نه صرفاً محصول تحولات داخلی، بلکه نتیجه تعامل سیاست داخلی با آرایش قدرت جهانی است. قدرتهای بزرگ از طریق تحریم یا حمایتهای مالی و امنیتی، توازن منابع را میان دولتها و مخالفان تغییر میدهند؛ اما سرنوشت نهایی دموکراسی به ظرفیت سازمانی نیروهای داخلی برای بهرهبرداری از فرصتهای بینالمللی وابسته است.
-
نشست گفتوگوی جامعهشناختی درباره کتاب «تنهایی پر هیاهو» برگزار می شود
اخبار اندیشهانجمن جامعهشناسی ایران ـ دفتر قزوین با همکاری ادارهکل کتابخانههای عمومی استان قزوین نشست خوانش و گفتوگوی جامعهشناختی درباره رمان «تنهایی پر هیاهو»، اثر بهومیل هرابال، نشر ماهی را برگزار می کند.
-
تازهترین گزارش بنیاد برتلزمن از وضعیت ۱۳۷ کشور در حال توسعه منتشر شد
تحمیل جنگ آمریکا، ایران را در پایین جدول شاخص های حکمرانی، دموکراسی و اقتصاد قرار داد
اخبار اندیشهبنیاد برتلسمان از سال ۲۰۰۵ گزارش شاخص تحول را منتشر میکند که کشورهای جهان را در سه بخش تحول سیاسی، تحول اقتصادی و حکمرانی رتبهبندی میکند. در گزارش امسال ۲۰۲۶ تایوان، اسلوونی، استونی، جمهوری چک، لیتوانی، اروگوئه، لتونی، شیلی، کرواسی و لهستان ده کشور اول هستند. یمن، سودان، اریتره، میانمار، سومالی، افغانستان، کره شمالی، سودان جنوبی، سوریه و لیبی نیز در آخر جدول قرار دارند. نباید فراموش شود که بخش مهمی از امتیازهای پایین ایران در محاسبات، مربوط به تحمیل جنگ و تحمیل شرایط امنیتی به جمهوری اسلامی ایران است.
-
پرونده چند سطحی مجله پایاب، در تقاطع نظریه، توسعه، دیپلماسی، اقتصاد سیاسی و در دگرگونی های نظم جهانی
اقدام اندیشمندانه ظریف و همفکرانش/ گذار از واکنشهای روزمره و تدوین معماری عاملیت ایران در افق نظم پساقطبی
اخبار اندیشهشماره دوم مجله اندیشکده «پایاب»، فراتر از واکنشهای روزمره، مسائل ایران را در پیوند با دگرگونیهای نظم جهانی و چالشهای حکمرانی و توسعه واکاوی و بررسی کرده است. این مجموعه ۱۶۳ صفحهای با گردآوری آثاری پیرامون روابط راهبردی با شرق، گذار سبز، اقتصاد نفت و گاز، امنیت تنگه هرمز و روانشناسی سیاسی، و توسعه نشان میدهد که عاملیت مؤثر ایران در جهانِ در حال تغییر، نیازمند هماهنگی میان ادراک نظری، دیپلماسی، اقتصاد سیاسی و ظرفیتهای اجرایی است.
-
ترویج علم نهادی، حلقه مفقوده ارتباط علم و جامعه در ایران
اخبار اندیشهگروه اندیشه: دکتر سید محمدحسین میرهاشمی پژوهشگر ارتباطات علم در روزنامه ایران یادداشتی نوشته در باره مهمترین گسست های نهادهای علمی از جمله دانشگاه و حلقه مفقوده ارتباط علم و جامعه در ایران. این یادداشت را در ادامه می خوانید:
-
بررسی کتاب «راهی جز گفتوگو نیست»؛ بازخوانی اندیشه گفتوگویی امام موسی صدر و کارآمدی دین در جامعه متکثر
هرنوع انحصارطلبی را با «دین گفت و گویی» امام موسی صدر از میان برداریم/ صدر در لبنان، مخالف و معترض را به دشمن تبدیل نمی کرد
اخبار اندیشهدر سومین نشست همخوانی کتاب «راهی جز گفتوگو نیست»، ابعاد «دین دیالوگی» و الهیات عملی در اندیشه امام موسی صدر بررسی و تاکید شد که دین گفت و گویی صدر عامل همبستگی مسالمت آمیز و حل مسائل اجتماعی و عدم تبدیل مخالف و معترض به دشمن است. سخنرانان با تأکید بر اینکه گفتوگو هرگز به معنای سازش یا چشمپوشی از حقوق جامعه نیست، نشان دادند که چگونه امام صدر در لبنان توانست دین را از سطح نظریههای انتزاعی به عرصه خدمترسانی، پیوند میان ادیان و تحکیم انسجام اجتماعی و به چالش کشیدن هر نوع انحصارطلبی از طریق گفت و گو وارد کند.
-
گزارش دومین نشست ماهانه ققنوس «از روانکاوی تا شیزوکاوی»
انسان در مغز خودش محصور نیست
اخبار اندیشه عبدالرحمن نجل رحیم گفت:من از منظر پدیدارشناسی نورولوژیک به این مسأله نزدیک میشوم؛ رویکردی که نه اهمیت مغز را انکار میکند، نه تجربه انسانی را به فعالیت مغز یا سازوکارهای روانی فرومیکاهد. مغز برای تجربه انسانی اساسی است اما انسان در مغز خودش محصور نیست، او با بدنش در جهانی زندگی میکند که پیشاپیش از معنا، عادت، امکان، محدودیت و رابطه تشکیل شده است.
-
آیا بحران دموکراسی در جهان معاصر یک واقعیت ساختاری است؟
رد فرضیه بازگشت به عصر اقتدارگرایی با کتاب «هفت افسانه در باره دموکراسی»/ بحران دموکراسی در جهان امروز حاصل یک سیاهنمایی ساختاری است
اخبار اندیشهکتاب «هفت افسانه درباره دموکراسی» نوشته یورگن مولر و سوئند-ایریک اسکونینگ با عبور از هراسهای رسانهای و مقایسههای اغراقآمیز با دوران میاندو جنگ، به چالش روایتِ فراگیرِ «زوال آزادی» میپردازد. نویسندگان با اتکا به دادههای تجربی نشان میدهند که بحرانهای معاصر بازتاب سیاهنماییهای ساختاریاند و دموکراسی همچنان کارآمدترین و صلحآمیزترین فرمول برای مدیریت اختلافنظرها و حراست از حقوق شهروندی در جهان امروز محسوب میشود.
-
در شصتویکمین نشست «صد کتاب ماندگار قرن»
«سیر حکمت در اروپا» اثر محمدعلی فروغی نقد و بررسی می شود
اخبار اندیشهشصتویکمین نشست از سلسلهنشستهای «صد کتاب ماندگار قرن» به نقد و بررسی کتاب «سیر حکمت در اروپا» اثر محمدعلی فروغی، نویسنده و مترجم، اختصاص دارد
-
چندپارادایمیبودن فلسفۀ آموزش عالی در جهان ما
اخبار اندیشهمقصود فراستخواه نوشت: آنچه در این کتاب، محل توجه و تأکید قرار گرفته است، چندپارادایمیبودنِ فلسفۀ آموزش عالی در جهان ماست. نه فلسفۀ آموزش عالی چین و نه حتی فلسفۀ قارهای آموزش عالی، لزوماً تابع جریان اصلی آموزش عالی آنگلوساکسونی نبودهاند. فلسفههای پستمدرن آموزش عالی نیز حتی تا رهیافت «ناسازمانْانگار» و آنارشیستی به علم پیش رفتهاند.
-
شجاع احمدوند درباره میراث علمی و روششناختی داود فیرحی در ششمین سال درگذشتش
فیرحی دایره احکام را به موضوع جدی علوم سیاسی بدل کرد/ منادی گفتوگوی سنت و تجدد
اخبار اندیشهشجاع احمدوند معتقد است داوود فیرحی با بهرهگیری از رویکرد تبارشناختی و بهمثابه پلی میان حوزه و دانشگاه، فقه را از دایره احکام تاریخی خارج کرد و به یکی از موضوعات جدی علوم سیاسی بدل ساخت. او با طرح ظرفیتهای حقمحور در سنت اسلامی، تلاش کرد تا نسبتی میان دین و دولت مدرن برقرار سازد. پروژه فکری او ناتمام و گشوده است و بر ضرورت استمرار پرسشگری و گفتوگوی سازنده تأکید دارد.
-
گذر از تساهل موقت حاکمیت به شناسایی حقوق مدنی؛ آزمون بزرگ همبستگی ملی برای تثبیت آزادی مدنی در ایران
همبستگی بزرگ باروسریها و بی روسریها را در جنگ علیه آمریکا نهادینه کنیم/ خیابان های ایران شاهد آشتی سنت و مدرنیستم در بخش پوشش/از تغافل تا حق
اخبار اندیشهگروه اندیشه: سعید عابدپور، نویسنده و پژوهشگر ساکن سارایوو، در مطلب پیش رو نشان میدهد که همزیستی مسالمتآمیز زنان با پوششهای گوناگون در فضای عمومی ایران ــ که در دل همبستگی ملی در مواجهه با تهدیدهای خارجی شکوفا شده ــ به نقطه عطف شگرفی رسیده است؛ اما ماندگاری این تجربه نیازمند گذار از «تغافل موقت حاکمیت» به «شناسایی رسمیِ حق» است. نویسنده با بهرهگیری از مفاهیم علوم سیاسی و جامعهشناسی، از جمله «اثر گرد آمدن زیر پرچم» و نظریه «ناجنبشهای اجتماعی» آصف بیات، هشدار میدهد که همبستگیهای ناشی از بحران، در صورت عدم تبدیل به ساختارهای نهادی و قانونی، آسیبپذیر و کوتاهعمر خواهند بود. عابدپور تأکید میکند که پایداری این گشایش اجتماعی در گروِ اصلاح ماده ۶۳۸ قانون مجازات اسلامی، لغو لایحه عفاف و حجاب، پرهیز از قطبیسازی جامعه به دو گروه مذهبی و سکولار، و اتکا به هویت فراگیر ملی است. در نهایت او بازگشت به خوانشهای روادارانه دینی و جایگزینی اجبار پلیسی با کدهای پوشش عرفی را ضامن حفظ سرمایه اجتماعی کشور می داند. این مطلب را در ادامه می خوانید:
-
نظارت حداکثری به فرسایش سرمایه اجتماعی و مرگ تعهد در سازمانها میانجامد
چرا چشمهای شیشهای، سازمان را فلج و مدیران را ناتوانتر میکنند؟/ خلق قفس آهنین؛ کنترلِ اپتیکال به جای انضباط، ریاکاری سازمانی میآفریند
اخبار اندیشهدکتر محسن جاویدموید و احمد آخوندی در مقالهای مشترک با ردیابی پدیدارشناسانه «قفس آهنین» وبر، نشان میدهند چگونه سامانههای نظارتی حداکثری و پایش بصری در بنگاهها ــ بهویژه چشمان شیشهای ــ به جای انضباط، به انهدام انگیزش درونی، رواج «تئاتر تمکین»، ریاکاری و فلج نهادی میانجامند. به باور آنان، خروج از این بحران نیازمند جراحی شناختی در لایههای رهبری، تفکیک صیانت از اموال از ارزیابی روان کارکنان، و جایگزینی تفتیش اپتیکال با الگوی حکمرانی مبتنی بر اعتماد است. در ادامه این مقاله را می خوانید:
-
شناخت اندیشه سیاسی اسلام در بستر تاریخ/ بررسی کتاب «روایت آغاز؛ برآمدن اسلام و تشیع»
اخبار اندیشهدکتر علی هاشمی مدرس دانشگاه، در یادداشتی کوتاه بر کتاب «روایت آغاز؛ برآمدن اسلام و تشیع» حاصل همکاری جعفر شیرعلینیا و دکتر سعید طاووسی مسرور، بر شناخت اسلام در بستر تکوین تاریخی آن تاکید می کند تا بتوان پرسش های محققانه تری را در باره آن مطرح کرد.
-
نشست «فرانسه؛ از اعتراض دانشآموزی تا منازعه سیاسی» برگزار می شود
اخبار اندیشهمؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی نشست «فرانسه؛ از اعتراض دانشآموزی تا منازعه سیاسی» را برگزار می کند.
-
انتشار اسناد تازه میشل فوکو از روزهای انقلاب ۵۷ در صد سالگی تولد میشل فوکو
وقتی ایران زمین را لرزاند
اخبار اندیشهانتشار این کتاب پس از نزدیک به پنجاه سال، فرصتی برای بازخوانی یکی از مهمترین مواجهههای اندیشه اروپایی با تاریخ معاصر ایران است؛ مواجههای که نه میتوان آن را صرفاً ستایش فوکو از انقلاب دانست و نه با برچسب یک خطای سیاسی، تمام اهمیت آن را نادیده گرفت.