خبرآنلاین - شهاب شهسواری: نشستهای خبری ترامپ در روزهای اخیر در مورد مذاکره با نظام جدید در ایران، برای افکار عمومی به یک نمایش کمدی تبدیل شدهاست.
هر چند نخستین اظهارنظرهای ترامپ مبنی بر مذاکره با ایران توانست اندکی قیمت نفت را کاهش دهد و وضعیت بازارهای سهام را بهبود دهد، اما با تکذیب تهران، این دستاوردها به سرعت به عقب برگشت.
ترامپ ادعاهای بسیار بزرگی در مورد توافق با ایران مطرح کردهاست، ادعاهایی که هیچ یک از آنها از سوی تهران تایید نشدهاست.
رئیس جمهور آمریکا همزمان با اینکه از مذاکره با تهران و دریافت «هدیه بزرگ مادی در حوزه نفت و گاز از سوی نظام جدید ایران» سخن میگوید، در حال اعزام نیروهای زمینی به منطقه است.
تناقضها در اظهارات ترامپ و تکذیب هرگونه مذاکره از سوی تهران، باعث شدهاست تا چشماندازی برای توافق احتمالی برای آتشبس میان دو طرف وجود نداشتهباشد.
به نظر میرسد که دونالد ترامپ با تصور پیروزی نظامی بر ایران، منتظر باشد تا در طول روزهای آینده، تهران کاملا تسلیم شود، اما شرایط میدانی نشان میدهد ایران همچنان تا رسیدن به تضمین پایدار پایان خصومتها از سوی اسرائیل و آمریکا به جنگ ادامه خواهد داد.
اگر در طول سه روز باقیمانده مذاکره معنیداری میان ایران و آمریکا شکل نگیرد، پیشبینی میشود که جنگ به شکل شدیدتری ادامه پیدا کند و در صورت ورود نیروهای زمینی آمریکا به خاک ایران، خروج از جنگ برای آمریکا از هر زمان دیگر مشکلتر شود.
هر چند امکان دارد که در طول روزهای آینده ایران برای مذاکره موافقت کند، اما شروط تهران و واشنگتن برای مذاکرات فاصله زیادی از یکدیگر دارند. گفته میشود آمریکا یک طرح ۱۵ مادهای برای صلح آماده کردهاست که در واقع به معنای همان خواسته ترامپ به منزله تسلیم بدون قید و شرط ایران است و در عین حال تهران هم شروطی مطرح کردهاست که نسبت به شروط قبلی در دو دور مذاکره قبلی با آمریکا در بهار و زمستان سال گذشته، سنگینتر است.
به نظر میرسد که هر دو طرف در شرایط فعلی احساس پیروزی نظامی میکنند و قصد دارند شروط خود را در شرایط موفقیت به طرف مقابل تحمیل کنند.
نشستن پای میز مذاکره، ممکن است مواضع دو طرف را به یکدیگر نزدیکتر کند و امکان آتشبس پایدار ایجاد کند، اما هنوز مشخص نیست که دو طرف آمادگی هرگونه انعطاف در مذاکرات داشتهباشند.
آیا مذاکرهای صورت میگیرد؟
تهران تاکنون آمادگی برای اصل مذاکره را رد نکردهاست. با این حال اظهارات ترامپ در مورد جریان داشتن مذاکرات در شرایط فعلی از سوی ایران قویا تکذیب شدهاست.
رئیس جمهور آمریکا ضربالاجل خود برای حمله به زیرساختهای برق ایران را به مدت ۵ روز به تاخیر انداخت تا فرصتی برای آغاز مذاکرات با ایران ایجاد شود.
مشخص نیست در این مهلت مذاکرهای آغاز شود یا نه. در صورتی که مذاکرات در این مدت شکل نگیرد و ترامپ تهدید خود برای حمله به زیرساختهای نیروگاهی ایران را عملی کند، آنگاه انتظار تشدید غیرقابل کنترل تنش در منطقه میرود.
دونالد ترامپ ادعاهای مضحکی در مورد مذاکره و تغییر نظام در ایران مطرح کردهاست که حتی رسانههای غربی هم چندان توجهی به آن نکردهاند.
تهران تاکید کردهاست که پیامهایی از طرف میانجیها دریافت کردهاست که آمریکا به مذاکره و پایان جنگ علاقمند است و در حال بررسی این پیشنهادها است.
بر اساس گزارش رسانهها ترکیه، مصر و پاکستان، تلاشهای بیوقفهای برای از سرگیری دیپلماسی میان ایران و آمریکا و توقف تنشها در پیش گرفتهاند.
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، در طول روزهای گذشته اظهار آمادگی کردهاست که از مذاکرات احتمالی میان ایران و آمریکا میزبانی کند.
ایران هنوز رسما واکنشی به این درخواستها نشان ندادهاست.
بر اساس گزارش رسانههای خارجی، ایران دیگر تمایلی به مذاکره با فرستادگان قبلی ترامپ، یعنی استیو ویتکاف و جرد کوشنر ندارد و معتقد است که آنها به مذاکره خیانت کردهاند.
سیانان گزارش دادهاست که قرار است جیدی ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا هدایت مذاکرات را از طرف آمریکا در اختیار بگیرد.
ترامپ تایید کردهاست که ونس و مارکو روبیو در فرآیند مذاکرات نقش خواهند داشت.
طرح پانزده مادهای: دستور العمل شکست مذاکرات
دونالد ترامپ، شب گذشته به طرحی ۱۵ مادهای برای صلح با ایران اشاره کرد. رسانههای مختلف جزئیاتی از این طرح ارائه دادهاند که نشاندهنده رویکرد حداکثری دولت آمریکا به مذاکره احتمالی با ایران با توهم پیروزی نظامی است.
بر اساس برآورد تحلیلگران بینالمللی احتمالی وجود ندارد که ایران حاضر باشد طرح ۱۵ مادهای ترامپ را برای صلح بپذیرد.
پاتریک وینتور، سردبیر دیپلماتیک روزنامه گاردین در این مورد نوشتهاست که طرح پانزده مادهای «بر پایه پیشنهادی است که تیم مذاکرهکننده او حدود یک سال پیش در جریان مذاکرات هستهای ارائه کرده بود. آن طرح اولیه ۱۵ مادهای، مبنای مذاکرات در اواخر مه ۲۰۲۵ بود؛ یعنی درست مدتی پیش از آنکه گفتگوها به دلیل حملات هوایی اسرائیل به برنامه هستهای ایران با شکست مواجه شود.»
یادداشت گاردین ادامه میدهد: «گمانهزنیهای زیادی درباره محتوای آخرین طرح ادعایی ترامپ و میزان بهروزرسانی آن نسبت به سندِ اکنون قدیمی و از رده خارجشدهای که آمریکا مه گذشته به ایرانیها ارائه کرده بود، وجود دارد. این واقعیت که طرح مذکور احتمالاً تا حد زیادی تکرارِ همان چیزی است که ایران یک سال پیش نپذیرفت، یا نشاندهنده عدم جدیت ایالات متحده در مورد گفتگوهای برنامهریزیشده برای این هفته است، و یا (که محتملتر است) نشان از تمایل ترامپ دارد تا به هر دلیلی، روز دوشنبه چنین وانمود کند که نسبت به واقعیت، پیشرفت بیشتری به سوی یک توافق داشته است.»
جزئیاتی که از این طرح در رسانهها منتشر شدهاست، از جمله کنار گذاشتن کامل برنامه هستهای ایران، محدودیت توانمندیهای دفاعی و قطع رابطه با متحدان منطقهای همواره از سوی ایران رد شدهاند.
در شرایط فعلی نیز هیچ دورنمایی وجود ندارد که ایران چنین پیشنهادهایی را بپذیرد.
به نظر میرسد که طرح پانزده مادهای ترامپ در صورت اصرار دستور العملی ساده برای شکست کامل مذاکرات احتمالی باشد و نه تنها کمکی به کاهش تنش نکند، بلکه جنگ را تشدید کند.
شروط ایران برای مذاکره
ایران تاکید کردهاست که شروع کننده این جنگ نبودهاست و شرط اصلیاش برای پذیرش هر آتشبسی توقف فوری و بدون بازگشت تمام خصومتها از سوی اسرائیل و آمریکا است.
ایران تاکید دارد که تا رفع کامل تهدید علیه خاک خود به جنگ ادامه میدهد و حاضر نیست بدون تضمین توقف حملات نظامی دفاع از خود را متوقف کند.
در عین حال تهران تاکید دارد که به مذاکره با آمریکا هیچ اعتمادی ندارد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در گفت و گویی با پایگاه خبری ایندیا تودی گفت: «ما در طول ۹ ماه، زمانی که در میانه یک فرآیند مذاکره برای حل مساله هستهای بودیم، دو بار مورد حمله قرار گرفتیم. این خیانت به دیپلماسی بود. این عبارت الان در ایران خیلی معروف است، چون نه یک بار، بلکه دو بار اتفاق افتاده است؛ بنابراین هیچکس نمیتواند به دیپلماسی ایالات متحده اعتماد کند.»
با این حال تهران رسما آمادگی برای مذاکره را رد نکردهاست.
بر اساس گزارش جماران والاستریت ژورنال به نقل از منابع آگاه شروط ایران را برای آتشبس به این شرح اعلام کردهاست «غرامت بابت حملات به ایران، لغو همه تحریمها و بسته شدن تمام پایگاههای نظامی ایالات متحده در خلیج فارس».
طبق این گزارش، افزون بر اینها، ایران خواستار تضمینهایی برای تکرار نشدن جنگ و همچنین توقف حملات اسرائیل به حزبالله لبنان است. به گزارش والاستریتژورنال، خواستههای ایران همچنین شامل ترتیبات جدید در خلیج فارس است که جمهوری اسلامی ایران بتواند از کشتیهایی که از تنگه استراتژیک هرمز عبور میکنند، عوارض دریافت کند.
به گزارش تایمز اسرائیل به نقل از روزنامه آمریکایی، ایران در عین حال از مذاکره درباره محدودیتهای برنامه موشکهای بالستیک خود خودداری میکند.
اعزام نیروی زمینی: زمینهساز جنگ بیپایان
دونالد ترامپ همزمان با ادعاها در مورد مذاکره صلح، دستور دادهاست تا نیروهای هوابرد و تفنگداران دریایی آمریکا به منطقه اعزام شوند.
بر اساس گزارشها بیش از ۲۲۰۰ تفنگدار دریایی و بیش از ۱۰۰۰ نیروی هوابرد در راه منطقه هستند که در پایان مهلت ۵ روزه ترامپ برای حمله به زیرساختهای نیروگاهی ایران در خاورمیانه مستقر خواهند شد.
استفاده از نیروهای زمینی علیه ایران، برای یک عملیات محدود زمینی میتواند زمینهساز تشدید تنش بیسابقهای در منطقه باشد که بیش از هر زمان دیگر ترامپ را در باتلاق جنگ فرو ببرد و امکان خروج او را از جنگ از بین ببرد.
دونالد ترامپ که خود را رئیس جمهور صلح نامیدهبود و مدعی دریافت جایزه صلح نوبل بود و با شعار پایان دادن به جنگهای بیپایان در انتخابات ریاست جمهوری رای آورد، اکنون نزدیک به چهار هفته است که وارد یک جنگ پرهزینه با ایران شدهاست و در صورت پیشبرد برنامههایش برای تهاجمی زمینی به ایران وارد جنگی بیپایان خواهد شد که امکان خروج از آن دیگر وجود ندارد.
همین حالا نیز محبوبیت ترامپ با رسیدن به ۳۶ درصد در پایینترین سطح از زمان ورود مجددش به کاخ سفید قرار گرفتهاست.
انتظار میرود افزایش قیمت حاملهای انرژی و تورم در آمریکا بر اثر بحران انرژی ناشی از جنگ و ناامن شدن تنگه هرمز، محبوبیت ترامپ بیش از پیش در آمریکا کاهش پیدا کند و در انتخابات میاندورهای پیش روی آمریکا در ماه نوامبر، دموکراتها موفقیت چشمگیری پیدا کنند.
حزب دموکرات ممکن است در صورت کسب اکثریت در سنا و مجلس نمایندگان، دونالد ترامپ و معاون او را استیضاح کنند.
تا همین امروز جنگ با ایران هزینههای بسیار سنگینی برای ترامپ بر جا گذاشتهاست، اما توهم او مبنی بر امکان پیروزی نظامی باعث شدهاست که او روز به روز با تشدید بیشتر تنش، راههای خروج خود را از جنگ مسدود کند.
نتیجه قمار بزرگ ترامپ در جنگ با ایران به زودی مشخص خواهد شد، اگر ترامپ تصمیم بگیرد که به سرعت از جنگ خارج شود، این امکان برای او وجود خواهد داشت که هزینههای سیاسی آن را کنترل کند، اما در صورت تشدید تنش، از جمله حمله زمینی به ایران، این جنگ تا فروپاشی کامل جایگاه سیاسی او ادامه خواهد یافت.
۴۲/۴۲
نظر شما