مظاهر گودرزی: از نهم اسفند سال گذشته، همزمان با شروع حمله نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران، خدمات دسترسی به حمل و نقل عمومی در تهران رایگان شد، وضعیتی که البته تا امروز ادامه دارد. حالا علیرضا زاکانی توانسته شعار انتخاباتی زهران ممدانی، شهردار نیویورک درباره حمل و نقل رایگان شهری را بیش از هفتاد روز در تهران اجرایی کند، طرحی که بهنظر میرسد روزهای آخر خودش را سپری میکند، با این وجود گروهی در شورای شهر و شهرداری تهران از ادامه طرح استقبال میکنند، آنها معتقدند این طرح علاوه بر صرفهجویی در مصرف سوخت سبب کاهش آلودگی هوا در تهران شده است، این طرح مخالفانی هم دارد، کسانی که معتقدند توسعه خدمات حمل و نقل شهری نیاز به بودجه دارد و بخشی از این بودجه از محل فروش بلیت تامین میشود؛ حالا باید دید فردا ۲۷ اردیبهشت آنطورکه مقامات شهری گفتند پایان روزهای حمل و نقل رایگان در تهران است یا تهرانیها از فردا باید کارت بلیتهای خودشان را شارژ کنند؟
تصمیمی در واکنش به شرایط جنگی
رایگان شدن مترو و اتوبوس در ابتدا تصمیمی مقطعی و در واکنش به شرایط خاص شهری بوده است. سیدجعفر تشکری هاشمی، رئیس کمیسیون عمران و حملونقل شورای شهر تهران، در این باره گفته است که این تصمیم در روزهای اوج جنگ برای تسهیل رفتوآمد شهروندان اتخاذ شد. تشکری هاشمی گفته که در آن مقطع برخی شهروندان امکان استفاده از خودروی شخصی را نداشتند و احتمال بروز اختلال در دسترسی به کارت بلیت یا شبکه بانکی نیز وجود داشت. به همین دلیل محدودیتهای پرداخت کرایه بهطور موقت برداشته شد تا رفتوآمد مردم در سطح شهر با مشکل مواجه نشود.
استدلال موافقان طرح
حالا که این طرح اجرا شده در میان اعضای شورای شهر موافقانی پیدا کرده است، برخی اعضای شورای شهر ادامه این طرح را فرصتی برای افزایش استفاده از حملونقل عمومی میدانند. مهدی پیرهادی رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران معتقد است گسترش استفاده از مترو و اتوبوس میتواند به کاهش آلودگی هوا و ارتقای سلامت عمومی کمک کند.
او میگوید کاهش تردد خودروهای شخصی علاوه بر کاهش آلودگی هوا، موجب صرفهجویی در مصرف سوخت و افزایش ایمنی سفرهای شهری نیز میشود. پیرهادی همچنین اشاره کرده است که در حال حاضر حدود ۹۵ درصد هزینه بلیت مترو توسط شهرداری بهصورت یارانه پرداخت میشود و حذف پنج درصد باقیمانده میتواند استقبال شهروندان از حملونقل عمومی را افزایش دهد.
حامیان این طرح همچنین معتقدند رایگان شدن حملونقل عمومی میتواند در شرایط اقتصادی دشوار، بخشی از فشار هزینههای روزمره شهروندان را کاهش دهد و استفاده از مترو و اتوبوس را به گزینهای در دسترستر برای اقشار مختلف تبدیل کند.
مخالفتها و تأکید بر بررسی کارشناسی
در مقابل، برخی اعضای شورای شهر نسبت به تداوم یا دائمی شدن این طرح هشدار میدهند. تشکری هاشمی تأکید کرده است که رایگان شدن دائمی حملونقل عمومی نه در دستور کار شورای شهر قرار دارد و نه مبنای کارشناسی مشخصی برای آن ارائه شده است.
او معتقد است در شرایط فعلی اولویت اصلی باید ارتقای کیفیت خدمات حملونقل عمومی، افزایش تعداد ناوگان و کاهش زمان انتظار شهروندان باشد. به گفته او، شهروندان بیش از حذف هزینه بلیت، انتظار دارند خدمات باکیفیتتری دریافت کنند و مدت انتظار برای اتوبوس و مترو کاهش یابد.
رئیس کمیسیون عمران و حملونقل شورای شهر تهران همچنین به آثار مالی این تصمیم اشاره کرده و گفته است بخشی از هزینههای اداره مترو و اتوبوسرانی در بودجه شهرداری از محل فروش بلیت تأمین میشود. به گفته او، با توجه به جابهجایی روزانه بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار تا یک میلیون و ۵۰۰ هزار مسافر در مترو، حذف بهای بلیت میتواند روزانه خسارت قابل توجهی به شبکه حملونقل عمومی وارد کند و حتی روند توسعه و نگهداشت ناوگان را با مشکل مواجه کند.
تشکری هاشمی همچنین یادآور شده است که مترو و اتوبوسرانی در حال حاضر نیز با مشکلات مالی و مطالبات پیمانکاران روبهرو هستند و کاهش منابع درآمدی میتواند فشار بیشتری بر این بخش وارد کند.
در همین حال، مهدی چمران رئیس شورای اسلامی شهر تهران نیز تأکید کرده است که موضوع رایگان شدن دائمی حملونقل عمومی هنوز در صحن شورا بررسی نشده و در حال حاضر بیشتر در حد یک پیشنهاد و مرتبط با شرایط جنگی مطرح است.
او گفته است تصمیم اولیه برای رایگان شدن مترو و اتوبوسهای تندرو با هدف ایجاد آرامش برای شهروندان در دوران جنگ اتخاذ شد، اما اجرای دائمی چنین طرحی نیازمند نشستهای تخصصی و بررسیهای کارشناسی دقیق است.
چمران همچنین با اشاره به شرایط نوسازی ناوگان حملونقل عمومی تأکید کرده است که شورا نه این طرح را رد میکند و نه فعلاً آن را تأیید؛ چرا که توسعه و نوسازی مترو و اتوبوسرانی نیازمند برنامهریزی مالی جدی است. او همچنین مطرح شدن بحث رایگان شدن دائمی حملونقل عمومی را در آستانه انتخابات شوراها تا حدی متأثر از فضای تبلیغاتی دانسته است.
نیاز به منابع پایدار
در همین حال، معاون حملونقل و ترافیک شهرداری تهران نیز معتقد است بررسی دقیق ابعاد اقتصادی و اجرایی این طرح ضروری است. به گزارش ایسنا، محسن هرمزی گفته است در صورت ایجاد منابع درآمدی پایدار، امکان ارائه خدمات رایگان یا تخفیفی برای برخی اقشار از جمله دانشجویان، دانشآموزان، سالمندان و بانوان باردار وجود دارد. او تأکید کرده است که توسعه خطوط مترو، تأمین واگنهای جدید و ایجاد منابع مالی پایدار از پیششرطهای اجرای چنین طرحهایی محسوب میشود.
تصمیم نهایی در انتظار شورا
با توجه به دیدگاههای متفاوت مطرحشده، سرنوشت ادامه رایگان بودن حملونقل عمومی در تهران هنوز مشخص نیست. در حالی که شهرداری تهران و برخی اعضای شورا این طرح را فرصتی برای کاهش فشار اقتصادی بر شهروندان و تشویق استفاده از حملونقل عمومی میدانند، منتقدان معتقدند اجرای دائمی آن بدون پشتوانه مالی پایدار میتواند توسعه ناوگان و کیفیت خدمات را با چالش مواجه کند. اظهارات اخیر مهدی چمران نیز نشان میدهد مدیریت شهری هنوز به جمعبندی مشخصی درباره دائمی شدن این سیاست نرسیده و تصمیمگیری نهایی را منوط به بررسیهای کارشناسی و جلسات تخصصی آینده میداند. در حال حاضر این طرح تا ۲۷ اردیبهشت ادامه دارد و پس از آن شورای شهر باید درباره تمدید یا پایان آن تصمیم بگیرد. به این ترتیب، تجربه تهران در زمینه رایگان شدن حملونقل عمومی اکنون در نقطهای قرار گرفته است که باید دید در نهایت به یک سیاست پایدار در مدیریت شهری تبدیل میشود یا تنها اقدامی موقت در شرایط خاص باقی خواهد ماند.
۲۳۳۲۳۳
نظر شما