به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، تصور میشد انسان راستقامت (Homo erectus) حدود ۴۰۰ هزار سال پیش از سرزمین اصلی آسیا منقرض شده باشد؛ اما فسیلهای تازهکشفشده نشان میدهند این گونه بسیار بیشتر از آنچه پیشتر تصور میشد، به حیات خود ادامه داده و احتمالا تا ۱۸۴ هزار سال پیش در جنوب چین زندگی میکرده است. این فسیلها همچنین برای نخستین بار نشان میدهند که انسان راستقامت توانایی زندگی در محیط جنگلهای بارانی گرمسیری را داشته است.
این یافتهها که در دو مقاله تازه منتشرشده در مجله علمی Nature تشریح شدهاند، براساس بررسیهای جدید دندانهای انسان راستقامت (Homo erectus) به دست آمدهاند. یکی از این پژوهشها نشان میدهد انسان راستقامت تا ۲۱۶ هزار سال بیشتر از آنچه پیشتر تصور میشد، در سرزمین اصلی آسیا به حیات خود ادامه داده است. پژوهش دیگر نیز حاکی از آن است که این گونه از انعطافپذیری زیستمحیطی بسیار بیشتری نسبت به تصورات دانشمندان برخوردار بوده است.
دانشمندان معتقدند انسان راستقامت حدود یک میلیون و ۸۹۰ هزار سال پیش در آفریقا پدیدار شد. تصور میشود این گونه نخستین گروه از انسانتباران بوده که از قاره آفریقا خارج شده است. جمعیتهای آن حدود یک میلیون و ۸۰۰ هزار سال پیش به سرزمین گرجستان امروزی، در مرز اروپا و آسیا، رسیدند. انسان راستقامت سپس به سمت شرق و سرزمین چین امروزی گسترش یافت و درنهایت به جزیره جاوه در اندونزی رسید.
نخستین کشف فسیل انسان راستقامت در جاوه
اوژن دوبوا، کالبدشناس و زمینشناس هلندی، در اوایل دهه ۱۸۹۰ میلادی نخستین فسیل منتسب به انسان راستقامت را کشف کرد. او در جزیره جاوه، جمجمه و استخوان ران متعلق به نمونهای را یافت که بعدها به «انسان جاوه» شهرت پیدا کرد.
انسان راستقامت در مقایسه با انسانتباران پیشین، بدنی شبیهتر به انسان امروزی داشت؛ پاهای بلند و بازوهای کوتاه او برای راه رفتن و دویدن در مسافتهای طولانی مناسب بود. این گونه بهتدریج ابزارهای سنگی پیشرفتهتری ساخت، احتمالا از آتش استفاده میکرد و به شکار حیوانات بزرگ و قطعهقطعه کردن لاشه آنها میپرداخت.
دانشمندان هنگام کاوش در دو غار آهکی در چین که حدود ۹ مایل (۱۴٫۵ کیلومتر) از یکدیگر فاصله دارند، به طور اتفاقی ۹ دندان متعلق به انسانتباران کشف کردند. این دو غار در منطقه خودمختار گوانگشی ژوانگ قرار دارند. پژوهشگران با استفاده از اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT) و بررسیهای فیزیکی، دندانها را مورد مطالعه قرار دادند و درنهایت تشخیص دادند که هشت دندان به انسان راستقامت تعلق دارند. با این حال، هویت صاحب دندان نهم همچنان مشخص نیست.
پژوهشگران همچنین موفق شدند پروتئینهای باستانی را از پنج دندان، ازجمله دندانی که هویت صاحب آن مشخص نیست، استخراج کنند. در چهار دندان متعلق به انسان راستقامت، گونهای از پروتئین به نام «آملوبلاستین» (Ameloblastin) شناسایی شد که پیش از این فقط در فسیلهای قدیمیتر انسان راستقامت در آسیا مشاهده شده بود.
دندان پنجم نیز حاوی آملوبلاستین بود، اما با هیچیک از انسانتباران شناختهشده مطابقت نداشت. بنابراین، هویت صاحب این دندان همچنان نامشخص است. فریدو ولکر، انسانشناس مولکولی دانشگاه کپنهاگ و از نویسندگان یکی از این پژوهشها، در گفتوگو با نشریه ساینتیفیک امریکن به جک کریوکو گفت که به اعتقاد او، «نخستین گزینهای که باید در نظر گرفت، انسانتباران دنیسووا» هستند.
دنیسوواها گروهی از انسانتباران بودند که حدود ۴۰۰ هزار تا ۳۰ هزار سال پیش در بخشهای مختلف آسیا زندگی میکردند. ولکر احتمال میدهد که انسان راستقامت و دنیسوواها در محدودهای از جنوب چین امروزی همزمان حضور داشتهاند. با این حال، او تأکید کرده است که برای شناسایی قطعی صاحب دندان پنجم، انجام پژوهشهای بیشتری ضروری است.
عکس: کیرا وستاوی / دانشگاه مککواری (Macquarie University)
پژوهشگران با استفاده از روشهای متعدد، سن دندانهای متعلق به انسان راستقامت را تعیین کردند و به این نتیجه رسیدند که قدمت آنها احتمالا بین ۳۲۴ هزار تا ۱۸۴ هزار سال است. به نظر میرسد در آن دوره، منطقه محل کشف فسیلها پوشیده از جنگلهای بارانی گرمسیری بوده است؛ زیستبومی که حضور انسان راستقامت در آن پیشتر ناشناخته و برای دانشمندان غافلگیرکننده است.
بن مارویک، باستانشناس دانشگاه واشینگتن که در این پژوهش مشارکت نداشته است، در گفتوگو با کریستینا لارسن از نشریه نشنال جئوگرافیک میگوید: «تصور میشد جنگلهای بارانی مرزی طبیعی هستند که تنها انسانهای امروزی توانایی زنده ماندن و عبور از آنها را دارند. اما اکنون به نظر میرسد این تصور که انسان خردمند (Homo sapiens) از تواناییهای منحصربهفردی برخوردار بوده، لزوما با واقعیت تاریخی مطابقت ندارد.»
بررسیهای بیشتر روی دندانها نشان داد که این افراد از گونه انسان راستقامت مسافتهای طولانی را طی میکردند و احتمالا از مناطقی به جنوب چین میآمدند که امروزه در شمال ویتنام قرار دارند؛ منطقهای که حدود ۱۵۵ مایل (۲۵۰ کیلومتر) با محل کشف فسیلها فاصله دارد. بن اوتینگ، باستانشناس دانشگاه کانکتیکت که در پژوهشهای جدید مشارکت نداشته است، در گفتوگو با کیتی هانت از شبکه خبری سیانان میگوید پیمودن چنین مسافتی مستلزم «شناختی پیشرفته از محیط پیرامون، از جمله ویژگیهای جغرافیایی منطقه و شبکه رودخانههایی بود که با تغییر فصلها دگرگون میشدند».
کارن باب، انسانشناس دیرینه دانشگاه میدوسترن که در این پژوهش مشارکت نداشته است، در گفتوگو با مایکل مارشال از نشریه نیو ساینتیست میگوید این یافتهها به شواهد فزاینده درباره انعطافپذیری رفتاری و زیستمحیطی انسان راستقامت میافزایند. او توضیح میدهد: «به نظر میرسد این گونه به طور کلی سازگاری و انعطافپذیری قابلتوجهی داشته است؛ زیرا در طیف شگفتانگیزی از زیستگاهها و محیطهای طبیعی زندگی میکرده است.»
احتمالا همین توانایی سازگاری به انسان راستقامت کمک کرد حدود یک میلیون و ۸۰۰ هزار تا یک میلیون و ۹۰۰ هزار سال دوام بیاورد؛ دورهای نزدیک به شش برابر طول عمر گونه انسان خردمند امروزی. به این ترتیب، انسان راستقامت طولانیترین گونه شناختهشده در سرده انسان (Homo) به شمار میرود.
با این حال، دانشمندان هنوز دلیل انقراض این گونه را نمیدانند. انسان راستقامت احتمالا بین ۱۰۸ هزار تا ۱۱۷ هزار سال پیش منقرض شده است. نظریه غالب این است که این گونه نتوانست خود را با تغییرات محیطی سازگار کند؛ بهویژه زمانی که جنگلهای بارانی بهتدریج به زیستگاه نهایی آن، یعنی جزیره جاوه، گسترش یافتند.
کیرا وستاوی، زمینشناس زمانی دانشگاه مککواری و نویسنده اصلی یکی از این پژوهشها، در گفتوگو با ویل دانم از خبرگزاری رویترز میگوید: «یافتههای جدید این روایت را کاملا وارونه میکنند.» او اضافه میکند: «این کشف فصل تازهای در شناخت ما از انسان راستقامت میگشاید.»
منبع: www.smithsonianmag.com منتشرشده در ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶ برابر با ۲۹ آبان ۱۴۰۵
۲۵۹






نظر شما