مصرف سوخت‌های فسیلی می‌تواند با تولید آلاینده‌ها مشکلات متعددی را برای انسان ایجاد کند. می‌توان با ایجاد تغییراتی در موتور خودروها در کنار بهبود کیفیت سوخت این شرایط را به نفع انسان و زمین تغییر داد.

محبوبه عمیدی: آلاینده به هر ماده‌ای اطلاق می‌شود که تراکم آن بیش از حد معمول و استانداردهای تعریف شده باشد. به عنوان مثال دی‌اکسیدکربن، اکسیدهای نیتروژن و برخی از ترکیباتی که حاصل از مصرف سوخت در خانه‌ها، کارخانه‌ها و موتور خودروها هستند، به شکل عادی در طبیعت یافت می‌شوند؛ اما زمانی که تولید و انتشار آنها از حد مجاز بگذرد، آلاینده خواهند بود.

بخشی از این مواد همراه با ترکیبات سمی که از اگزوز اتومبیل‌ها خارج می‌شوند، باعث آلودگی شهرها و بر‌هم‌زدن توازن آب‌و‌هوایی زمین شده‌اند. به همین دلیل استانداردهایی برای حداکثر آلایندگی خودروها در بسیاری از کشورهای جهان تعریف شده که استانداردهای اتحادیه اروپا از معتبرترین آنهاست. مبنای آلایندگی خودروها در ایران نیز مبتنی بر همین استانداردهاست.

استانداردهای آلایندگی اروپا حداکثر میزان مجاز انتشار گازهای آلاینده توسط خودروهای جدیدی را تعریف می‌کند که در کشورهای عضو این اتحادیه تولید و وارد بازار می‌شوند. در این استاندارد، انتشار اکسیدهای نیتروژن (NOx)، هیدروکربن‌ها (THC)، هیدروکربن‌های بدون متان (NMHC)، مونوکسیدکربن (CO) و ذرات معلق (PM) لحاظ شده است. استانداردهای گوناگونی برای انواع خودرو و موتورسیکلت در نظر گرفته شده‌ است.

بنزین، فرآوری و بهسوزی
سوخت استاندارد در کنار موتور استاندارد می‌تواند به نحو قابل‌توجهی از آلودگی زیست‌محیطی بکاهد. بسیاری از خودروهایی که در شهرهای بزرگ و کوچک ایران تردد می‌کنند، بنزین‌سوز هستند و به همین دلیل تنها این سوخت و کیفیت آن در این گزارش بررسی شده است.

می‌توان برش هیدروکربنی بنزین را از روش‌های گوناگونی تهیه کرد. یکی از این روش‌ها روش فیزیکی تقطیر اتمسفری است که بنزین حاصل از آن عدد اکتان پایینی دارد و لازم است عملیات اصلاحی مانند رفورمینگ روی آن صورت گیرد. از روش‌های شیمیایی تولید بنزین می‌توان به کراکینگ‌کاتالیستی، هیدروکراکینگ، و آلکیلاسیون اشاره کرد که کراکینگ کاتالیستی و هیدروکراکینگ می‌توانند به صورت گروهی استفاده شوند. در نهایت بنزینی به دست می‌آید که ترکیب متفاوتی از پارافین‌ها، آلکان‌ها، آلکن‌ها، نفتن‌ها، سیکلوآلکان‌ها، آروماتیک‌ها و اولفین‌ها خواهد داشت. مشخصات بنزین سوپر بر اساس استانداردهای اتحادیه اروپا را در جدول 1 ببینید. 

جدول 1- مشخصات بنزین بدون‌سرب مطابق استاندارد EN 228

مشخصه

واحد

کمینه

بیشینه

استاندارد

چگالی در 15 درجه سانتی‌گراد

کیلوگرم بر مترمکعب

720

775

EN ISO 3675

عدد اکتان تحقیقی , RON

-

95

-

EN 25164

عدد اکتان موتور, MON

-

85

-

EN 25163

فشار بخار, VP

EN 13016-1

تابستان

kPa کیلوپاسکال

45

60

زمستان

kPa کیلوپاسکال

60

90

تقطیر ( در فشار 1013 میلی بار)

ISO 3405

تبخیر شده در 70 درجه سانتی‌گراد (تابستان)

درصد حجمی

20

48

تبخیر شده در 70 درجه سانتی‌گراد (زمستان)

درصد حجمی

22

50

تبخیر شده در 100 درجه سانتی‌گراد

درصد حجمی

46

71

تبخیر شده در 150 درجه سانتی‌گراد

درصد حجمی

75

-

پسماند تقطیر

درصد حجمی

-

2

ISO 3405

نقطه جوش پایانی , FBP

درجه سانتی‌گراد

-

210

ISO 3405

فراریت

محاسبات

تابستان

-

-

-

زمستان

-

1000

1250

آزمایش خوردگی نوار مس
در دمای 50 درجه سانتی‌گراد به مدت 3 ساعت

نسبی

Class 1

EN ISO 2160

مقاومت در برابر اکسیداسیون

ساعت

6

-

EN ISO 7536

هیدروکربن‌ها

ASTM D 1319

اولفین‌ها

درصد حجمی

-

18

آلفاتیک‌ها

درصد حجمی

-

35

بنزن

درصد حجمی

-

1

اکسیژن

درصد وزنی

-

2,7

EN 1601, EN 13132

ترکیبات اکسیژنه

EN 1601, EN 13132

متانول

درصد حجمی

-

3

اتانول

درصد حجمی

-

5

ایزوپروپیل الکل

درصد حجمی

-

10

ایزوبوتیل الکل

درصد حجمی

-

10

تترابوتیل الکل

درصد حجمی

-

7

اتر (5 اتم کربن یا بیشتر)

درصد حجمی

-

15

دیگر ترکیبات اکسیژنه

درصد حجمی

-

10

گوگرد

میلی‌گرم بر کیلوگرم

-

10

EN ISO 20846

سرب

میلی‌گرم بر لیتر

-

5

EN 237

صمغ‌ها

میلی‌گرم بر 100 میلی‌لیتر

-

5

EN ISO 6246

خصوصیات ظاهری

شفافیت و روشنایی

بررسی ظاهری

نسبت این ترکیبات در فراورده نهایی به عوامل متعددی بستگی دارد که مهم‌ترین آنها عدد اکتان بنزین است. عدد اکتان که مهم‌ترین شاخص کیفی بنزین به شمار می‌رود، مقیاسی است برای نشان دادن مقاومت سوخت در مقابل احتراق خودبخودی که آرام‌سوزی سوخت و عدم ضربه‌زدن در حین احتراق به بخش‌های داخلی موتور را نشان می‌دهد. با افزایش درصد ایزواکتان -که تراکم‌پذیری خوبی دارد- نسبت به هپتان آن می‌توان تراکم سوخت را در موتور بالا برد و بدون تغییر در اندازه آن، قدرت بیشتری به خودرو داد. به دلیل اهمیت عدد اکتان، این شاخص در شرایط گوناگونی اندازه‌گیری می‌شود و بسیاری از کشورها حداقلی برای آن تعریف کرده‌اند که آن‌ها را در جدول 2 می‌بینید.

جدول2: اکتان سوخت رایج در چند کشور

کشور

اکتان سوخت‌های رایج

استرالیا

91

95

98

100

اندونزی

88

92

95

انگلستان

95

97

99

102

ایتالیا

95

98

100

ایرلند

95

 

 

 

آلمان

بنزین معمولی
91

بنزین سوپر

95

بنزین سوپر پلاس

98 و 100

بحرین

90

ترکیه

95

95

چین

93

98

روسیه

حداقل 80

97

فنلاند

95

92

95

مالزی

95

98

هند

89

97

99

هنگ‌کنگ

98

91

93

97

ایران

اعداد مختلفی از 87 تا 110 اعلام شده است

آلایندگی دی‌اکسید‌کربن و گازهای خطرناک
در پیمان کیوتو پیش‌بینی شده میزان انتشار گاز دی‌اکسید‌کربن در سال‌های 2008-2012 نسبت به سال 1990 به مقدار درصد کاهش یابد، اما هنوز محدودیتی برای انتشار این گاز توسط خودروها مشخص نشده ‌است. تنها باید اطلاعات مربوط به آلایندگی هر خودرو در اختیار مشتریان قرار داده شود تا با علم به میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای آن برای خرید تصمیم‌گیری کنند.

اما در مورد گازهای خطرناک استاندارهای سخت‌تری حاکم است. بسیاری از هیدروکربن‌های غیرآلیفاتیک که به طور طبیعی در بنزین وجود دارند، مخصوصا هیدروکربن‌های آروماتیک مانند بنزن همانند تعدادی از افزودنی‌های ضدضربه که در آن به کار گرفته می‌شوند، سرطان‌زا هستند. علاوه بر این بنزینی که حاوی سرب، گوگرد و دیگر ترکیبات شیمیایی خطرناک نیست، زمانی که می‌سوزد دی‌اکسید‌کربن، اکسیدهای نیتروژن و مونوکسیدکربن تولید خواهد کرد. بنزین تبخیرشده نیز می‌تواند با نور خورشید واکنش داده و مه‌دود فتوشیمیایی تولید کند. به عبارت دیگر نه‌تنها فرایندهای تولید بنزین و روش‌های به کار گرفته شده در تهیه آن حائز اهیمت هستند، بلکه کاهش حجم مصرف آن و جلوگیری از هدر رفتن این سوخت در پمپ‌بنزین‌ها و مخازن بزرگ می‌تواند از سطح آلودگی هوای شهرها بکاهد.

سطح مجاز گازهای خطرناک در استانداردهای اروپایی یورو ۱، ۲، ۳، ۴ و ۵ برای سوخت خودروهای سبک آمده است. برای خودروهای سنگین از استانداردهایی با شماره رومی مانند یورو I،II و غیره استفاده می‌شود. در کنار اجرای این استانداردها نیز می‌بایست تا پایان سال 2010، 5.75 درصد سوخت‌های فسیلی با سوخت‌های زیستی (مانند اتانول حاصل از ذرت) جایگزین شوند. زمان اجرای این استانداردها و موارد پیش‌بینی شده به ترتیب جدول 3 است.

جدول 3: استاندارد اتحادیه اروپا برای انتشار گازهای خطرناک

استاندارد

زمان اجرا

خودروهای هدف

یورو1

1993 / 1372

خودروهای سواری و وانت‌ها

یورو2

1996 / 1375

خودروهای سواری

یورو3

2000 / 1379

تمامی وسایل نقلیه

یورو4

2005 / 1384

تمای وسایل نقلیه

یورو5

2008/ 1387

 2009  / 1388

خودروهای سواری سبک و تجاری

یورو6

2014 / 1383

خودروهای سواری سبک و تجاری

دولت جمهوری اسلامی ایران در راستای حفاظت از محیط‌زیست و جلوگیری از آلودگی هوا، جدول زمانی استاندارد حد مجاز آلایندگی انواع خودرو‌های بنزینی، ‌گازوئیلی و دوگانه‌سوز ساخت داخل، وارداتی و موتورسیکلت‌ها را تعیین کرده است.

بر این اساس، استاندارد حد‌مجاز آلایندگی خودروهای سبک، سنگین و نیمه‌سنگین در سال‌های ‌١٣٨٩ و ‌١٣٩٠ یورو‌٢ خواهد بود اما طی سال‌های ‌١٣٩١، ‌١٣٩٢ و ‌١٣٩٣ این خودروها باید استاندارد یورو‌٤ را کسب کنند. موتورسیکلت‌های چهارزمانه نیز تا سال ‌١٣٩٣ فرصت دارند استاندارد یورو‌٢ را کسب کنند.
50172

کد خبر 121226

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
1 + 4 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 11
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • بدون نام IR ۲۰:۴۸ - ۱۳۸۹/۱۰/۲۱
    7 0
    آمار مربوط به اکتان بنزین ایران دروغه.
  • بدون نام IR ۰۳:۴۰ - ۱۳۸۹/۱۰/۲۲
    3 0
    تمام کارهای ما کلکه
  • ب.س IR ۰۴:۰۱ - ۱۳۸۹/۱۰/۲۲
    5 0
    اين كه عدد خاصي را در جلوي نام ايران ثبط نكرده ايد و نوشته ايد " اعداد مختلفي اعلام شده است :‌مگر اعداد ديگر كشورها را شما خودتان آزمايش كرده ايد ؟! خوب آنها را هم خودشان اعلام كرده اند . لا اقل يك عددي مينوشتيد كه بتوان مقايسه كرد
  • حاجی IR ۰۴:۱۳ - ۱۳۸۹/۱۰/۲۲
    2 0
    دروغ که مالیات نداره
  • بدون نام IR ۰۴:۳۵ - ۱۳۸۹/۱۰/۲۲
    2 0
    عدد اكتان به تنهايي بيانگر الودگي نمي باشد
  • مهدی DE ۰۶:۰۵ - ۱۳۸۹/۱۰/۲۲
    1 0
    در ایران هیچ استانداردی برای سقف گوگرد و بنزن در سوخت وجود ندارد. http://www.ifqc.org/UserFiles/file/Misc/Top100BenzeneFeb2010.pdf
  • بدون نام IR ۰۶:۱۰ - ۱۳۸۹/۱۰/۲۲
    1 0
    عدد اكتان در ايران 85 است
  • سعيد IR ۰۶:۵۱ - ۱۳۸۹/۱۰/۲۲
    2 1
    چرا بي خود دروغ مينويسيد مردم بيچاره كه بدون اينكه حرفي بزنند از اين بنزينهاي بي كيفيت استفاده ميكنند .من خودم حاضرم اين موضوع را ثابت كنم .من مسير روزانه تا محل كارم را قبل از بنزين پتروشيمي با هفته اي چهل ليتر ميپيمودم ولي الان همان مسير را با چهل و هفت ليتر ميپيمايم اين هفت ليتر اضافه مصرف ايا دليلي براي بيكيفيت بودن بنزين هاي خودكفايي نيست
  • ناظم IR ۰۸:۱۵ - ۱۳۸۹/۱۰/۲۲
    2 0
    مطلب خوبی است ولی متاسفانه در مورد میزان "بنزن" در سوخت بنزین ایران چیزی نگفته اید همچنین "فراریت " و "ترکیبات اکسیژنه" که این موارد بسیار از استانداردهای جهانی دور هستند و منشا آلودگی و سرطان. اکتان بنزین اصولا مربوط به بهسوزی درون موتور و صدمه نزدن مکانیکی به قطعات موتور است و خیلی کاری به سلامت و جان انسانها ندارد. کارشناس محترم این مقاله لابد مجاز به توضیح این موضوع نبوده است.
  • بدون نام IR ۱۰:۲۵ - ۱۳۸۹/۱۰/۲۴
    3 0
    الآن 5 سال میشه که هیچ آمار درستی در هیچ کدام از موسسات داده نشده .
  • بدون نام IR ۱۳:۱۰ - ۱۳۸۹/۱۱/۰۷
    3 0
    خودت چيزي از اين مقاله فهميدي