۶ نفر
۷ بهمن ۱۳۹۹ - ۱۱:۲۱

برجام جنگ بی فرجام!

غلامرضا فدائی
برجام جنگ بی فرجام!

در روز اول بهمن 99 و مصادف با تحلیف بایدن، رئیس جمهور امریکا، آقای رئیس جمهور ما سخنانی داشت که از نظر من به عنوان یک شهروند ساده که در هیچ جا دستی ندارد و به هیچ جریانی وابسته نیست خیلی عجیب آمد و باعث تأثر شد و آن این بود که خطاب به بایدن، نقل به مضمون اظهار داشت فرمان در برابر فرمان، امضا در برابر امضا و ...

این فرمایش مرا به یاد جنگ تحمیلی انداخت که در جنگ وقتی کشور مهاجم وارد خاک شما شده است اگر شما چنین حرفی بزنید معلوم است که نشان شکست است، زیرا او در خاک شماست. اول باید به یک موقعیت برابر برسید بعد این حرف را بزنید. در غیر اینصورت شما از موضع ضعف برخورد کرده و شکست را نابرابرانه پذیرفته اید!

ما با اجرای تعهدات کاری کردیم که اگر با جنگ همانند کنیم، انگار آنها در خاک ما هستند و حیثیت و امکانات ما را به گروگان گرفته و علاوه بر آن تحریمهای ظالمانه را برقرار کرده اند آنگاه ما می-گوئیم که خوب گام به گام، امضا در برابر امضا، فرمان در برابر فرمان. این نشانی از برابری و از موضعی مساوی ندارد.

به نظرمن برجام واقعاً جنگ بود و نه قرار داد صلح، زیرا آنها برای مهار ما آمده بودند. مگر برای کشور دیگری برجامی درست شد؟ و عجیب آنکه بعضی ها آن را سند افتخار می دانند. افتخار اگر برای رسوایی امریکا و سه کشور اروپایی باشد درست است ولی اگر چنین بود چرا آنها خجالت نمی کشند و باز طلبکارانه با ما سخن می گویند. معلوم است خجالت در دنیای سیاست مفهومی ندارد. می توان هر لحظه ایرادی گرفت و توجیهاتی داشت و با زور آن را به کشور ضعیف تر تحمیل کرد و دنیا هم نتیجه را می نگرد و از چگونگی رسیدن به آن نتایج در می گذرد.

برجام جنگ بود از این نظر که آنها چون در جنگ تحمیلی سرانجام نتوانسته بودند کاری بکنند و مدافعان کشور هم به واقع ادعاکردند که وجبی از خاک کشور را از دست ندادند، آمدند از طریق مذاکره و البته با خدعه و تهدید ما را سر میز مذاکره نشاندند و مطالبی را که می خواستند تحمیل کردند و ما در برجام خیلی چیزها را از دست دادیم.

البته بعضی استنادمی کنند که در سایه برجام ما توانستیم بخشی از مطالبات خود را بگیریم، این درست است اما نباید فراموش کرد که اصل حبس اموال ما کاری نامشروع و غیرقانونی بوده و نباید آن را به حساب خیرخواهی دشمن گذاشت و آن را فضیلتی مطلق برای برجام دانست.

برجام واقعاً جنگ بود زیرا اوباما گفت ما بدون شلیک یک گلوله توانستیم به اهدافمان برسیم. مگر نه این است که در جنگ دشمن چیزی طلب را می کند؛ آنها چیزهایی طلب کردند و به آن هم رسیدند. جنگ بود زیرا توانستند نظرات خودشان را به ما بقبولانند و چه خسارتهای هنگفتی بر جامعه ما تحمیل کردند. اما اینکه چرا ما داوطلبانه و پیشاپیش اینهمه خدمت کردیم بحثی است که در جای دیگر باید مطرح شود.

اگر در جنگ خسارتها را برآورد می کنند و تلفات نیروی انسانی و خسارتهای دیگر را اندازه می گیرند در اینجا هم می توان خسارات را برآورد کرد و تلفات ناشی از تحریمها را در ابعاد مختلف بررسی کرد. آنوقت می توان با جرئت بیشتر از جنگ بودن برجام سخن گفت.

جنگ تحمیلی 8 سال طول کشید و این جنگ 12 سال و هنوز هم ادامه دارد. علت چیست؟ علت این است که آنها ما را در این جنگ ارزیابی کرده اند و قدرت و توان ایستادگی ما را به زعم خود سنجیده اند که اینک پس از برجام نافرجام یا برجام بی فرجام سخن از برجام های دیگر می کنند.

به نظر می رسد همچنانکه در جنگ تحمیلی نظامیان و ملت ایران به آنها نشان دادند که نمی توانند در جنگ بر علیه ملت ما پیروز شوند در این جنگ هم باید درس عبرتی به آنها داده شود تا بفهمند با چه کسانی طرف اند. آنها باید مأیوس شوند از اینکه می توانند از نظر دیپلماسی بر ما غلبه کنند همچنانکه از نظر نظامی تا اندازه ای به این حقیقت دست یافته و رسیده اند.

باید بپذیریم که از نظر نظامی ما به حدی رسیده ایم که قدرت بازدارندگی داریم اما از نظر دیپلماسی آنها به ضعف ما امیدوارند و برای این طمع دارند تا با سیر مذاکرات بتوانند دستاوردهایی بهتر داشته و ما راگرفتارترکنند. از این نظر دیپلماسی ما در موضع ضعف است که وزیر خارجه هم نقل به مضمون پس از تصویب برجام گفت این آنچه بود که توانستیم و نه آنچه که می خواستیم. حال چرا؟ بحث دیگری است.

بنابراین همانطور که از نظر نظامی نیروهای نظامی از همه جهات در این مدت قوی شده و باید همچنان بر قوت خود بیفزایند باید در امور دیپلماسی هم قوی شده تا طمع در مسئولان سیاسی ما نبندند. و نه تنها در امور سیاسی که در امور علمی و صنعتی و فرهنگی و اقتصادی هم باید قدرتمند شد.

عده ای که در داخل به حق و گاه به ناحق جوش توسعه را می زنند و اقتصاد و عقب افتادگی آن را مطرح می کنند باید راه علاج آن را در داخل جستجو کنند و نه در سازش وتسلیم؛ بلکه با نشان دادن اقتدار و محاسبات و برنامه ریزی درست داخلی تا دیگر نتوانند با ایران اسلامی این چنین برخورد کنند. قابل ذکر است که امریکا و اروپای زمان جنگ آن اروپا و امریکای فعلی نیست و به مراتب ضعیف تر شده و مشکلات داخلی آنها به لحاظ سخت افزاری و نرم افزاری و دلمشغولی بسیار بیشترشده است همچنانکه ایران ما هم ایران دیروز نیست و بسیار قدرتمند و قوی تر شده پس قدر خود را بدانیم واینگونه اظهارات نا متقارن را بر زبان نیاوریم و آنها را در اراده شوم شان تشویق نکنیم.

دولت فعلی امریکا همان دولت اوباما است و اجازه ندهیم تا بیش از حدِ خودشان زبان درازی کنند. آنها با شرایط پیش آمده سخت به کار خود مشغول اند، ما هم سخت به کار خود مشغول باشیم.

حال که دولت بایدن گفته باید با ایران هوشمندانه مبارزه و مقابله کرد ما هم باید هوشمندانه مقابله کنیم و اجازه ندهیم تا امریکای در حال افول دوباره قدرت به دست بگیرد و نقاط ضعف ما را بیشتر بشناسد و بر ما بیشتر بتازد.

از این بیان من منظورم این نیست که موقعیت ها را ارزیابی نکنیم و از فرصتها بهره نبریم بلکه هدفم این است که دشمن را درست ارزیابی کنیم. باید بپذیریم که ما در بسیار از حوزه ها ضعف داریم. اگر میخواهیم مذاکره کنیم فن و توانایی آن را بدانیم و بیاموزیم نه با دست خالی خوش خیال باشیم که ترامپ قلدر رفت و بایدن مهربان آمد. دشمن، دشمن است گاه نوبت این است و گاه نوبت آن. در سیاست دوستی معنا ندارد. نیاییم مناقشات داخلی را به توجه یا عدم توجه آنان گره بزنیم.

به نظر من چرا ما باید بگوییم ما برجام را زنده نگهداشتیم. مگر خیلی منافع ما را تأمین می کرد. اگر آنها از برجام بیرون آمدند ما هم می توانیم بگوییم که برجام ازنظر ما هم مرده است اما ما به لحاظ انسانی باز به شما فرصت می دهیم تا چنانچه بدون کم و کاست تحریم های ظالمانه را برداشتید ما بر شما منت می-گذاریم و به آن توافق برمی گردیم.

حربه تحریم شاید آخرین ترفند آنها برای شکست دادن ما است آنها سخت به آن امیدوارند. ترامپ با همه خباثتی که داشت اما باز به دولت بایدن در سیاست خارجی کمک کرد تا قدرت مانور آن را بالا ببرد. به قول نفیو (1397، 7):

«بررسی راهبرد تحریم ها یعنی اینکه چطور توانسته اند افعال کشور هدف و مورد تحریم را تغییر بدهند در حال حاضراز اهمیت بالایی برخوردار است، اینکه چه بخواهیم یانخواهیم تحریم ها به ابزاری محبوب در سیاست ایالات متحده امریکا تبدیل شده و می تواند در آینده برای سایر قدرت های جهانی نیز به ابزاری مطلوب تبدیل شود»

منبع: نفیو، ریچارد (1397) هنر تحریم ها؛ نگاهی از درون میدان. ترجمه مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.  

کد خبر 1480050

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
6 + 11 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 8
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • IR ۱۱:۳۲ - ۱۳۹۹/۱۱/۰۷
    24 1
    قدرت بازدارندگی یعنی اینکه اپراتور موشک روسی با تکنولوژی 40 سال پیش ، یادش بره موقعیت شمال رو ست کنه و بزنه هواپیمای مسافربری با 176 تا مسافر زن و بچه رو بترکونه ؟؟ شما دقیقا از چه قدرت بازدارندگی و استقلالی دارین حرف می زنین؟؟
  • IR ۱۲:۱۰ - ۱۳۹۹/۱۱/۰۷
    14 2
    جای تعجب رای من ! عجیب است که چرا این نوع نگاه در کشور من عمومی شده که باید همیشه با همه از دریچه جنگ و تقابل برخورد کرد . اینکه همواره بنشینیم و از نگاه اینکه من در جای حق نشستم و دیگران همیشه در حال زور گویی و ظلم به من هستند راه به جایی نبرده . شما بفرمایید چه باید کرد که تا بحال انجام نشده ؟ و چرا با این نوع نگاه که همه دشمن هستند هر روز وضعیت من به عنوان شهروند بدتر شده . و هنوز اسرار داری که همه ی عالم با من دشمن هستند .
    • IR ۲۰:۲۴ - ۱۳۹۹/۱۱/۰۷
      1 0
      به به خیلی نکته اخلاقی قشنگی گفتی ... فقط نمیدوننمیدونم چرا مردم امرررریکا و اروووپا این نکته اخلاقی شما رو رعایت نمیکنن و ۴۲ سال با دشمنیهای کشورشون علیه ایران سکوت کردن؟! ...
  • IR ۱۳:۰۳ - ۱۳۹۹/۱۱/۰۷
    12 1
    ایشان بفرمایند آیا پیروزی در این جنگ بدون نظر اکثریت قابل دستیابی است؟
    • IR ۲۰:۲۷ - ۱۳۹۹/۱۱/۰۷
      2 0
      یه بار میگن بررجام اومد که جنگ نباشه... یه بار میگن این خودش جنگه... یه بار میگن برد برده... یه بار میگن ۳ بر ۲ بردیم!!! سیبهامون رو که کرم خورده بود.... گلابی رو هم که اصلا ندیدیم... نمیدونم ابرهای شهر ما کجا میره؟! ما که تو بیابون نیستیم.... کاسب تحریم هم که.... چی بگم... اصلا پول نداریم که کاسبی کنیم..‌!!!!
  • رضا IR ۱۳:۴۸ - ۱۳۹۹/۱۱/۰۷
    4 2
    در حال حاضر بزرگترین مخالفان برگشت آمریکا به برجام عربستان و اسراییل هستند ؟ آیا این موضوع خود گویای خوب یا بد بودن برجام نیست ؟
  • as IR ۱۱:۲۰ - ۱۳۹۹/۱۱/۰۹
    0 0
    بسیار زیبا و منطقی - دوستانی که با این نوع نگاه مخالف هستند به وجدان خود مراجعه کنند و جواب بدهند 1- (درعمل نه شعار) ایران با مردم امریکا بیشتر دشمنی و عدامت داشته یا برعکس؟ 2- حتی اگر فقط جنبه اقتصادی مد نظر باشد - چرا هر وقت زیر بار گفتگوی تمدن ها و مذاکره و ... رفتیم قیمت نفت شد 10 دلار تازه پول همون رو هم نوچه های امریکا به ما ندادن و هر وقت گفتیم مذاکره نمی کنیم و تهدید کردیم قیمت نفت شد 100 دلار تازه برای خریدش هم صف بستن؟؟؟ در این جنگل هیچ وقت هیچ کجا هیچ کس نمی گذارد شما باخیال راحت نفس بکشی و کار کنی مگر اینکه شیر باشی و نترس
  • عجبا CZ ۱۵:۴۳ - ۱۳۹۹/۱۱/۱۹
    0 0
    واقعا تعجب می کنم که روحانی نه به عنوان رئیس جمهور بلکه به عنوان یکی از سابقون در انقلاب و نظام و دفاع مقدس و امنیت ملی و دیپلماسی که حقیقتا عنوانهای بزرگیست که خیلی از قدما ندارند چه برسد به نوگلان انقلابی امروز که به او حمله می کنند هر سخنش باید مورد حمله قرار بگیره اما افراد بیشماری کارها و حرفهاشون برای کشور هزینه درست کرده هیچ که هیچ .... جناب فدایی شما که مثلا آگاهید برجام تصمیم کل نظام بود بله از لحاظ تاکتیکی یا مذاکراتی دولت روحانی کار را پیش برد اما اراده نظام اصل بود پس اگر خوب یا بد باید همه تاوان بدهند در ضمن گویا فراموش کردید از همون ماه اول نه روز اول مخالفان او تصمیم داشتند که نباید هیچ امر مثبتی به نام او ثبت شود از طرح بیمه سلامت که هزینه دوا و درمان را کلی کاهش داد یا کنترل تورم یا قیمت دلار یا توسه روابط خارجی .... چطور شما حملات شبانه روزی و تهمتهای متعدد به روحانی و ظریف رو نمی بینید که واقعا سکوت بزرگان نظام در این مورد جز یک بار عجیبه اون وقت توقع دارید دولت با اقتدار کامل کارش رو انجام بده چطور میگید ضعف دیپلماسی وقتی محکم تر از قطعنامه شورای امنیت نداریم و ...