سومین سمینار بین المللی جشنواره نمایش های آئینی و سنتی در روزهای 23 تا 26 تیر، پیش از آغاز اجرای نمایش های جشنواره در سالن کنفرانس مجموعه تئاتر شهر برگزار شد.
در این دوره از سمینار پژوهشگران چندین کشور جهان به همراه پژوهشگرانی از ایران مقالات خود را درباره آئین ها و نمایش های آئینی کشور های مختلف ارائه دادند. مقالات این سمینار را در منظر کلی از دو نگاه مختلف می توان مورد بحث قرار داد. تعداد زیادری از مقالات این سمینار آثاری بودند که به توصیف و معرفی آئین ها پرداخته بودند. اینگونه مقالات در تقسیم بندی عمومی به عنوان مقالات توصیفی طبقه بندی می شوند. در مقاله توصیفی نویسنده می کوشد با رجوع به اسناد و مدارک به معرفی و رشد و نمو یک مورد خاص پرداخته و آن را به دیگر پژوهشگران معرفی کند. این رویکرد می تواند در توسعه فرهنگ عمومی کاری سترگ محسوب شود. پرداختن به آئین های زنده و از دست رفته باعث می شود که بر غنای فرهنگ یک کشور افزوده شده و از سوی دیگر ریشه های کهن نمایش به عنوان یکی از نمادین ترین روش های ارتباطی مورد توجه قرار گیرد.
اما در میان این مقاله های توصیفی، به جز چند مورد اندک جای خالی مقالات نظری به شدت به نظر می رسید. این روزها بیشتر پژوهشگران در عرصه های جهانی می کوشند با جست و جوی روش های تازه، به نظریه پردازی درباره داشته های کهن خود بپردازند. سمینار نمایش های آئینی و سنتی سومین دوره خود را پشت سر گذاشت و به نظر می رسد در طول دوره های بعدی می بایست توجه خود را بیشتر به سمت مقاله های نظری معطوف دارد تا از رهگذار آن اندک اندک بتواند مجراهای نظریه پردازی درباره نمایش های آئینی ایرانی را گسترش دهد.
در این میان می توان از عنصر مهم علوم میان رشته ای یاری گرفت. برای مثال در یکی از مقالات همین دوره از سمینار دکتر محمدرضا آزاده فر با ارائه مقاله تاثیر پذیری ساختار دراماتیک از موسیقی سعی داشت به این نکته بپردازد که بر خلاف آنچه در بین عموم کارگردان ها تصور می شود، موسیقی در یک نمایش صرفا خصلت فضاسازی نداشته و توجه به ساختار های علمی موسیقی می تواند یک نویسنده را در چگونگی نگارش یک متن دراماتیک یاری رساند. چنین پژوهشی برای تئاتر می تواند بسیار کارگشا باشد، زیرا همین نظریه ها پس از تبیین از سوی نظریه پرداز در صورت کاربردی شدن خواهد توانست تکرارها را از میان برده و رهیافت های مهمی را در حوزه علوم آکادمیک نمایش پدیدار سازد. چند سال پیش دکتر علی عباسی که جزو نشانه شناسان حلقه تهران محسوب می شود در چهارمین هم اندیشی نشانه شناسی هنر مقاله ای را با عنوان نشانه شناسی نقالی، سیالیت گفته پردازی و گفته در نقالی ارائه داد که به راستی می توان ادعا کرد تا اندازه بسیاری به ارائه نظریه در زمینه نقالی نزدیک شده است. جای خالی چنین مقاله هایی در سمینار تخصصی نمایش های سنتی و آئینی به شدت به چشم می خورد.
بی شک دست اندرکاران برگزاری این سمینار برای خود اهدافی را از چگونگی انتخاب مقالات مد نظر داشته اند که بسیار محترم است، اما می توان توجه بیشتر به مقالات نظری را برای دوره های بعد این جشنواره به عنوان یک پیشنهاد مدنظر قرار داد.
نظر شما