به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایبنا، مولفان با مراجعه به منابع معتبر تاریخ ایران و جهان اسلام، مدت حکومت سلسلهها و شمار فرمانروایان هر دوره را با دقت استخراج و در قالب جداول و نمودارهای تطبیقی تنظیم کردهاند. کتاب «تاریخ حکومتهای ایرانی و اسلامی» به روایت جداول و نمودارهای آماری تالیف سینا فروزش و مریم مبینی از سوی انتشارات جهاد دانشگاهی منتشر شده است.
این کتاب پس از پیشگفتار به ساختار حکومتهای پادشاهی در طول تاریخ ایران، اطلاعات توصیفی سلسلههای حکومتی ایران باستان، اطلاعات توصیفی سلسلههای حکومتی ایران دوره اسلامی، اطلاعات توصیفی سلسله حکومتهای محلی در ایران، اطلاعات توصیفی تاریخ امامان شیعه اثنی عشری / دوازده امامی و اطلاعات توصیفی خلافتهای اسلامی پرداخته است.
در بخش حکومتهای ایران باستان به مادها، هخامنشیان، سلوکیان، اشکانیان و ساسانیان اشاره شده و در بخش حکومتهای ایران دوره اسلامی، طاهریان، صفاریان، علویان، سامانیان، زیاریان بویهیان، سلجوقیان، غوریان، خوارزمشاهیان، اسماعیلیان نزاریه، مغولان، ایلخانان، تیموریان، ترکمانان آق قویونلوها، ترکمان قره قویونلوها، صفویان، افاغنه، افشاریه، زندیه، قاجاریه و پهلوی آمده است.
مدت حکومت سلسلهها و شمار فرمانروایان هر دوره
این اثر پژوهشی تلاشی نوآورانه برای تحلیل ساختارهای حکومتی ایران از روزگار باستان تا دوران اسلامی بر مبنای دادههای آماری است. مولفان با مراجعه به منابع معتبر تاریخ ایران و جهان اسلام، مدت حکومت سلسلهها و شمار فرمانروایان هر دوره را با دقت استخراج و در قالب جداول و نمودارهای تطبیقی تنظیم کردهاند.
این کتاب با بهرهگیری از روشهای آماری در تحلیل تاریخی، رویکردی تازه در مطالعات تاریخ سیاسی ارائه میدهد و کوشیده است تصویر روشنتری از پویایی و تحول حکومتها در گستره سرزمین ایران ترسیم کند. این اثر گامی مهم در پیوند دادن علوم تاریخی با روشهای کمی است و میتواند منبعی سودمند برای پژوهشگران تاریخ، دانشجویان و علاقهمندان به سیر تطور حکومتها در ایران باشد.
بهرهمندی از یافتهها کشف و تحولی بزرگ در تاریخ
شیوه آموزش دانش تاریخ در مراکز علمی و دانشگاهی ما کاملاً سنتی و در برخی مواقع، مندرس است؛ سنتی به این معنا که از هم تکنولوژی و فناوریهای گوناگون بیبهره است و هم اینکه محققان عرصه تاریخ، از یافتههای علوم دیگر و دانشهای همگن، در حقیقتیابی وقایع و رویدادهای تاریخی، استفاده نمیکنند. بهرهمندی از یافتههای دانش پزشکی، باستانشناسی، زبانشناسی، جغرافیا، زمینشناسی، ژنتیک و… در پژوهشهای تاریخی میتواند به کشف و تحولی بزرگی بیانجامد.
یکی از علومی که در تبیین و تحلیل کمی و کیفی وقایع و رویدادهای تاریخی (بهویژه تاریخ اقتصادی) میتواند موثر واقع شود، علوم ریاضی و آمار است. سالها بود که این دغدغه ذهنی آزارمان داد تا اینکه تصمیم گرفتیم به نوعی کاربرد علم آمار را در دانش تاریخ نشان دهیم. به این منظور با مراجعه به منابع اصلی تاریخ ایران و اسلام سعی شد طول مدت سلسلههای حکومتهای محلی، فرامحلی (منطقهای) و ملی در محدوده فلات ایران (ممالک محروسه ایران) و جهان اسلام استخراج و در جدول و نمودارهای میلهای و دایرهای محاسبه و مقایسه شود.
مولفان کتاب بر این باورند که اگر چه اثری نو و بدیع باشد که تا کنون پیشینه نداشته است اما خالی از ایراد و اشکال نیست. امید اینکه «مقبول طع مردم صاحبنظر شود» در پایان این گفتار به منظور رفع ابهامات احتمالی، ذکر توضیحاتی چند لازم و ضروری به نظر میرسد که در ذیل به آنها اشاره میشود
رفع ابهامات احتمالی و ذکر توضیحاتی لازم و ضروری
در مقدمه کتاب درباره علائم و برخی اصطلاحات به کار رفته در آن توضیحاتی ارائه شده است. این اطلاعات به خواننده کمک میکند تا مطالب آن را به خوبی درک کند. این علائم و اصطلاحات عبارتند از:
علامت سوال (پرسش) در ذیل «طول مدت زمان حکومت» به معنای نامشخص بودن آغاز تا پایان سال حکومت یا هر دوی آنها خواهد بود. علامت سوال (پرسش) در ذیل «اسامی حاکمان / پادشاهان» به معنای نامشخص بودن اسم حاکم / پادشاه خواهد بود.دوره فترت، دورهای است که سلسله حکومتی مورد نظر، در آن مقطع خاص، فاقد حاکم یا پادشاه بوده است. در نتیجه در نمودارها و محاسبه طول مدت سلسلههای حکومتی به دوره یا دورههای فترت پرداخته نشده است.
در مقاطعی از برخی سلسلههای حکومتی، همزمان با حاکم / پادشاه موجود افرادی از همان سلسله در بخش دیگری از قلمرو تشکیل حکومت دادهآند که طول مدت زمان حکومتشان در طول مدت زمان حکومت حاکم اصلی ادغام و محاسبه شده است. در برخی از سلسلههای حکومتی دو روایت برای سال شروع حکومت وجود داشت که سال دورتر مبنای محاسبه قرار گرفته است.
در برخی از جداول سال آغاز یا پایان حکومت برخی از حاکمان مشخص نبود که به ناچار میزان طول مدت زمان حکومت این دسته از حاکمان در طول حکومت حاکمانی که آغاز و پایان حکومتشان مشخص بود ادغام و محاسبه شده است.کتاب «تاریخ حکومتهای ایرانی و اسلامی» به روایت جداول و نمودارهای آماری تالیف سینا فروزش و مریم مبینی در ۱۹۲ صفحه و قیمت ۲۵۲ هزار تومان از سوی انتشارات جهاد دانشگاهی منتشر شده است.
۲۱۶۲۱۶
نظر شما