به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، در پایان جنگ جهانی دوم، با وجود تعهد متفقین به خروج نیروهایشان از ایران، ارتش سرخ شوروی همچنان در شمال کشور باقی مانده بود و از دولت خودمختار آذربایجان به رهبری جعفر پیشهوری حمایت میکرد. این وضعیت به یکی از مهمترین بحرانهای سیاسی ایران در سالهای ۱۳۲۴ و ۱۳۲۵ تبدیل شد. دولت احمد قوامالسلطنه برای حل این بحران وارد مذاکره با مقامات شوروی شد؛ مذاکراتی که ابتدا در مسکو آغاز گردید و سپس در تهران ادامه یافت. سرانجام در نیمهشب پانزدهم فروردین ۱۳۲۵، قوامالسلطنه و ایوان سادچیکف، سفیر شوروی در ایران، به توافقی دست یافتند که بر اساس آن خروج نیروهای شوروی از ایران، طرح تشکیل یک شرکت مختلط نفتی و حل مسئله آذربایجان از راهی مسالمتآمیز مورد توافق قرار گرفت. گزارش زیر، که در روزنامه اطلاعات مورخ ۱۷ فروردین ۱۳۲۵ منتشر شده، متن اعلامیه مشترک و شرح کوتاهی از این مذاکرات را بازتاب میدهد.
مذاکرات قوام – سادچیکف
سه ساعت و نیم بعد از نیمهشب روز پنجشنبه پانزدهم فروردین در کاخ وزارت امور خارجه مذاکرات بین ایران و شوروی، به نتیجه رسید و در همان ساعت اعلامیهای در این باره به امضای آقای قوامالسلطنه نخستوزیر و وزیر خارجه دولت ایران و آقای سادچیکف سفیرکبیر شوروی در ایران بدین شرح به امضا رسید:
تهران دیروز [جمعه ۱۶ فروردین ۱۳۲۶] هنگامی از فعالیتی که شب پیش در کاخ وزارتخارجه برپا بود، اطلاع یافت که رادیو تهران خبر امضای اعلامیه مشترک و متن آن را در ساعت هفت و ربع صبح انتشار داد.
ابلاغیه درباره مذاکرات شوروی و ایران
مذاکراتی که از طرف نخستوزیر ایران در مسکو با اولیای دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی آغاز و در تهران پس از ورود سفیرکبیر شوروی ادامه یافت در تاریخ پانزدهم فروردین ۱۳۲۵ مطابق با چهارم آوریل ۱۹۴۶ به نتیجه ذیل رسید و در کلیه مسائل موافقت کامل حاصل گردید:
۱- قسمتهای ارتش سرخ از تاریخ ۲۴ مارس ۱۹۴۶ یعنی یکشبه چهارم فروردین ۱۳۲۵ در ظرف یک ماه و نیم تمام خاک ایران را تخلیه مینمایند.
۲- قرارداد ایجاد شرکت مختلط نفت ایران و شوری و شرایط آن از تاریخ ۲۴ مارس تا انقضای مدت هفت ماه برای تصویب به مجلس پانزدهم پیشنهاد خواهد شد.
۳- راجع به آذربایجان چون امر داخلی ایران است ترتیب مسالمتآمیزی برای اجرای اصلاحات بر طبق قوانین موجوده و با روح خیرخواهی نسبت به اهالی آذربایجان بین دولت و اهالی آذربایجان داده خواهد شد.
نخستوزیر دولت شاهنشاهی ایران – احمد قوام
سفیرکبیر دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی مقیم تهران – سادچیکف
۲۵۹
نظر شما