اتحاد جماهیر شوروی
-
به مناسبت هشتادوهفتمین سالروز
پیمان هیتلر و استالین؛ معاملهای که جنگ جهانی دوم را آغاز کرد
تاریخ جهاننازیها و شورویها دشمنان سرسخت بودند. پس چرا پیمان عدم تجاوز را امضا کردند و چرا این پیمان دوام نیاورد؟
-
زیدآبادی خطاب به ثابتی: نامه رعبآورت یادآور پروندهسازیهای رسوای روزنامهٔ «پراودا»ی کمونیست است
تاریخ ایرانکسانی که مدعیاند اظهارنظر فقط در صورتی حق شهروندان است که نظرشان درست باشد، اولاً درکی از آزادی اظهارنظر ندارند و درحقیقت به آن معتقد نیستند و ثانیاً در نهایتِ خودخواهی و استبداد رأی به سر میبرند چون به واقع نظرات خود را معیار درستی و غلطی در تمام امور میدانند!
-
به مناسبت هشتادوششمین سالروز ترور
ضربه نهایی استالین؛ چگونه یک «کلنگ» پرونده تروتسکی را در تبعید بست؟
تاریخ جهاندیوارهای بتنی و محافظان مسلح تروتسکی در مکزیک، حریفِ نقشه چندسالهای نشدند که استالین برای شکارِ رقیب دیرینهاش کشیده بود. این روایتی است از روزی که یک نفوذیِ فریبکار، معمار انقلاب روسیه را در قلبِ پناهگاهش از پا درآورد.
-
چرا اصلاحات گورباچف به جای نجات شوروی، به سقوط آن انجامید؟
تاریخ جهانمیخائیل گورباچف «پروستریکا» (بازسازی اقتصادی) و «گلاسنوست» (فضای باز سیاسی) را به عنوان اصلاحاتی با حسن نیت برای متحول کردن اتحاد جماهیر شوروی معرفی کرد.
-
دو کیف حاوی مرگ؛ وقتی ریگان و گورباچف در یک اتاق کوچک روبهروی هم ایستادند!
تاریخ جهاندر ۱۲ اکتبر، مذاکرات به پیشنهادی حیرتانگیز انجامیده بود: حذف کامل سلاحهای هستهای آمریکا و شوروی ظرف ۱۰ سال. این همان خواستهای بود که ریگان چند روز پیشتر بیان کرده و به یکی از مشاورانش گفته بود: «میخواهم از شر آن سلاحهای اتمی خلاص شوم؛ تکتکشان!»
-
به مناسبت شصتوپنجمین سالروز
چگونه دیوار برلین یک شهر را یکشبه از هم جدا کرد؟
تاریخ ایراندر ۱۳ اوت ۱۹۶۱ [۲۲ مرداد ۱۳۴۰]، برلین در حالی از خواب بیدار شد که شهری بود که با سیمهای خاردار و نگهبانان مسلح تقسیم شده بود.
-
برلین تقسیم شد؛ ۲۲ مرداد ۱۳۴۰
تاریخ جهانبسیاری از ساکنان برلین در نخستین صبح پس از احداث دیوار، ناگهان خود را از دوستان یا اعضای خانوادهشان در نیمه دیگر شهر جداشده یافتند. برلینیهای غربی به رهبری شهردارشان، ویلی برانت، در اعتراض به دیوار تظاهرات کردند.
-
روایتی جنجالی از دل تاریخ اتحاد شوروی
مردی که به صورت استالین سیلی زد
تاریخ جهانیک مغول، با ایستادگی در برابر یکی از هراسانگیزترین مردان جهان، شجاعت خود را نشان داد و بهای سنگینی برای آن پرداخت.
-
ریگان و خطرناکترین شوخی دوران جنگ سرد
تاریخ جهان«هموطنان آمریکایی من، امروز خوشحالم که به شما اطلاع دهم قانونی را امضا کردهام که روسیه را برای همیشه غیرقانونی خواهد کرد. ما بمباران را ظرف پنج دقیقه آغاز میکنیم.»
-
عکس/ استالین در کنار مولوتوف؛ سال ۱۳۰۹ خورشیدی
تاریخ جهانتصویری از ژوزف استالین را در کنار وی. ام. مولوتوف و در سال ۱۹۳۱ خواهید دید.
-
روایت زیدآبادی از اضطراب پنهان در خیابانهای سنپترزبورگ/ تغییر نام شهرهای روسیه به نام رهبران شوروی گواه از ریاکاری ایدئولوژیهاست
احزاب و شخصیتهازیدآبادی نوشت: مردم سنپترزبورگ گویی در نوعی دلسردی و اضطراب پنهان به سر میبرند که آشکارا نتیجهٔ جنگ اوکراین است، جنگی که به زعم روسها ادامهٔ جنگهای ناپلئون و هیتلر و نشانگر تداوم چشمداشت اروپاییها به سرزمین پهناور آنهاست!
-
«برای ما» منتشر کرد
«اسلام در ایران» پطروشفسکی پس از سالها
اخبار اندیشهاین اثر که برای نخستینبار در دهه ۱۳۵۰ خورشیدی با ترجمه کریم کشاورز در ایران انتشار یافت، از جمله منابع معتبر و ماندگار در حوزه تاریخ اسلام و ایران به شمار میرود و طی دهههای گذشته همواره مورد توجه پژوهشگران، استادان و دانشجویان تاریخ، ایرانشناسی و مطالعات اسلامی بوده است.
-
سلاح جدیدی با «قدرت تخریب غیرعادی»/ روزی که ترومن غیرمستقیم خبر ساخت بمب اتم را به استالین داد؛ ۲ مرداد ۱۳۲۴
تاریخ جهانترومن در یادداشت روزانه خود در ۲۵ ژوئیه نوشت که این سلاح جدید قبل از ۱۰ اوت علیه اهداف نظامی در ژاپن استفاده خواهد شد. او بهطور خاص به پرهیز از هدف قرار دادن زنان و کودکان اشاره کرد و با خود اندیشید که قطعاً برای جهان خوشیمن است که نه گروه هیتلر و نه گروه استالین، زودتر به این بمب اتمی دست نیافتند.
-
عکس/ مرزبان ایرانی در حال نگهبانی دادن در مرز ایران و شوروی؛ سال ۱۳۳۰
رهبریتصویری از یک مرزبان ایرانی را در نقطه صفر مرزی ایران و شوروی در سال ۱۳۳۰ ملاحظه میکنید. (عکس درون متن)
-
اعتراضات در اتحاد جماهیر شوروی؛ مقاومت در پشت پرده آهنین
تاریخ جهانبا وجود حجم عظیم کنترل دولت بر زندگی اجتماعی، مردم همچنان موفق میشدند در اتحاد جماهیر شوروی دست به سازماندهی اعتراضات بزنند.
-
فاجعه چرنوبیل؛ روایتی مستند از انفجاری که آبروی شوروی را برد
تاریخ جهاندر ۲۶ آوریل ۱۹۸۶ [۶ اردیبهشت ۱۳۶۵]، در شهر پریپیات، واقع در اوکراین، که در آن زمان بخشی از اتحاد جماهیر شوروی بود، فاجعهبارترین حادثه هستهای تاریخ در نیروگاه هستهای چرنوبیل رخ داد. در ظاهر امر، علت فاجعه این بود که وقتی میخواستند عملیات اضطراری نیروگاه را به بوته آزمایش بگذارند، دچار اشتباه وحشتناکی شدند. اما درواقع، مشکلاتی بنیادی و داخلی بودند که موجب وقوع این رویداد فاجعهبار شدند.
-
آخرین دودمان تزارهای روسیه سقوط کرد؛ ۲۴ تیر ۱۲۹۷
تاریخ جهاندر سال ۱۹۱۴، نیکلای کشورش را وارد جنگ پرهزینه دیگری، یعنی جنگ جهانی اول، کرد؛ جنگی که روسیه آمادگی لازم برای پیروزی در آن را نداشت. با کمبود مواد غذایی، خستگی و فرسودگی سربازان از جنگ و شکستهای سنگین در برابر آلمان، نارضایتی عمومی بهشدت افزایش یافت و ناکارآمدی حکومت نیکلای بیش از پیش آشکار شد.
-
صدام؛ تیر ۵۷: برخلاف آنچه دشمنانمان ادعا میکنند آرزو نداریم که یهودیان را به دریا بریزیم
تاریخ جهانچیزی که ما میخواهیم به طور ساده عبارت از این است که ارتشی نیرومند داشته باشیم، ارتشی که توانایی داشته باشد تا از حقوق حاکمیت ملی و تمامیت ارضی ما دفاع کند و استقلال ما و همچنین مشارکت ما در نبردهای ملت عرب به وسیله آن تضمین شود.
-
ماجرای شش سال پایانی
شوروی؛ ابرقدرتی که هیچکس سقوطش را پیشبینی نکرد
تاریخ جهانگورباچف بعدها گفت که در سال ۱۹۸۴ با وزیر خارجه آیندهاش، ادوارد شواردنادزه، گفتوگویی داشته است. آنها در بحث درباره سرخوردگی مردم، توافق کردند که رؤیاهای کمونیستیِ فراوانی و برابری به چیزی جز شعارهایی توخالی تبدیل نشدهاند. تنها اصلاحات بنیادین میتوانست باور مردم به آرمانهای کمونیستی را دوباره زنده کند. به گفته گورباچف، آنها بر سر فرمولی بسیار ساده به توافق رسیدند: پرسترویکا (بازسازی)، گلاسنوست (گشودگی) و دموکراتیزهکردن.
-
رویایی که به باد رفت
پارادوکس گورباچف: تلاش برای احیا یا شتاببخشی به مرگ اتحاد جماهیر شوروی؟
تاریخ جهانآیا اتحاد شوروی بمبی ساعتی بود که در انتظار انفجار به سر میبرد و گلاسنوست و پرسترویکا فقط این فرایند را تسریع کردند، یا اینکه سیاستهای گورباچف چیزی جدید را فعال کردند که به سقوط اتحاد شوروی انجامید؟
-
اتحاد جماهیر شوروی؛ چرا و چگونه فروپاشید؟
تاریخ جهاناتحاد جماهیر شوروی در ۳۱ دسامبر ۱۹۹۱ [۱۰ دی ۱۳۷۰] از هم پاشید. اما این ابرقدرت چگونه و به چه دلایلی فروپاشید؟ برای آشنایی با واقعیت این رویداد تاریخی، ادامه مطلب را بخوانید.
-
دانشجوی تاریخی که «بانوی مرگ» لقب گرفت
تاریخ جهانجنگ، لیودمیلا پاولیچنکو را از کلاس تاریخ دانشگاه کییف به سنگرهای اودسا و سواستوپل برد و در کمتر از یک سال به مشهورترین تکتیرانداز زن ارتش سرخ تبدیل کرد. پس از پایان مأموریت در خط مقدم، سفری تاریخی به آمریکا داشت و از کاخ سفید تا صفحه نخست روزنامههای غرب رفت تا نماد مقاومت شوروی در جنگ جهانی دوم باشد.
-
به بهانه هفتادونهمین سالمرگ
پیشهوری که بود و چه کرد؟
تاریخ ایراندفتر سیاسی (پولیتبورو) شوروی در ۶ ژوئیه ۱۹۴۵ [۱۵ تیر ۱۳۲۴] دستورالعملهایی را صادر کرد که در آن به میرجعفر باقروف، دبیر اول حزب کمونیست آذربایجان، ابلاغ شد تا یک جنبش جداییطلبانه در آذربایجان ایران سازماندهی کند؛ این دستور شامل تشکیل یک منطقه خودمختار با اختیارات گسترده، گروههای مبارزه مسلح و تأسیس «حزب دموکرات آذربایجان» برای هدایت فعالیتهای جداییطلبانه بود. این دستورات، مبلغ ۱ میلیون روبل ارز خارجی را برای این جنبش و برگزاری انتخابات اختصاص داد و در کنار آن، حمایتهای لجستیکی نظیر چاپخانهها، کاغذ برای چاپ ۳۰,۰۰۰ نسخه از مطالب تبلیغاتی و تجهیزات حملونقل را نیز در نظر گرفت.
-
از دوبچک تا هاول؛ روایتی از شکست دیکتاتوری در چکسلواکی/ چرا بهار پراگ با رژه تانک ها سرکوب شد؟
تاریخ جهانپایان دادن به بهارِ پراگ با اعزامِ تانک و سرباز برایِ مقابله با راهی که یک ملت برگزیده بود، شکستِ منطقی بود که براساسِ ایدئولوژیکاندیشی و خشونت شکل گرفته بود.
-
عکس/ «لنین» در دیدار با کمونیستهای بینالمللی در مسکو؛ سال ۱۲۹۸
تاریخ جهانتصویری از ولادیمیر لنین را در دیدار با کمونیستهای بینالمللی در مسکو و در سال ۱۹۲۰ میبینید. (عکس درون متن)
-
مقایسه تشییع آیت الله خامنهای با استالین؛ ۵ منبع و ۳ اشتباه
اسدزاده، محمدرضاوالودیا، اهل گرجستان، مرا به کناری کشید، به اطراف نگاه کرد تا کسی ما را نبیند. دهانش را به گوشم نزدیک کرد و آهسته گفت: استالین مرد. ما در چنین فضایی بودیم که حتی کسی جرات فکر کردن درباره مرگ استالین را هم به خودش نمی داد....
-
بقایای خانواده رومانوف با استفاده از DNA شناسایی شدند
تاریخ جهاندر شب ۱۶ ژوئیه ۱۹۱۸ [۲۴ تیر ۱۲۹۷]، سه قرن سلطنت خاندان رومانوف با اعدام نیکلای و خانوادهاش توسط نیروهای بلشویک به پایان رسید. جزئیات این اعدام و محل دفن نهایی آنها بیش از شش دهه به عنوان یک راز شوروی باقی ماند. در نبود شواهد فیزیکی، پس از انقلاب بلشویکی شایعاتی در سراسر اروپا پخش شد مبنی بر اینکه یکی از فرزندان رومانوف، که معمولاً کوچکترین دختر یعنی آناستازیا نام برده میشد، از این قتلعام جان سالم به در برده است.
-
دفتر خاطرات یک ژنرال آلمانی، نقشههای هیتلر برای روسیه را فاش کرد
تاریخ جهانفرانتس هالدر، به عنوان رئیس ستاد، دفتر خاطراتی از فرایند تصمیمگیریهای روزمره داشت. از آنجا که هیتلر با موفقیتهایش در روسیه جسورتر شده بود، هالدر نوشت که «پیشوا قاطعانه تصمیم دارد مسکو و لنینگراد را با خاک یکسان کند.»
-
خطاهای بزرگ اندیشمندان از هابسبام، برشت تا فوکو
اخبار اندیشهبه گمانم ریشه پارادایم جنگ سرد را باید در سه عامل یافت: ۱-از دیدگاه این روشنفکران، جهان تنها دو جبهه بود: سرمایهداری امپریالیستی ( نمادشر) و سوسیالیسم (نمادخیر). آنان فکر کردند که هرگونه نقد به جبهه سوسیالیسم، عملاً کمک به جبهه سرمایهداری است. ۲- آنان باورمند بودند جامعه بیطبقه آینده(اتوپیا) آنقدر باارزش و باشکوه است که رنجها، شکنجهها و کشتارهای مسیر، برای رسیدن به آن، «بهای ناچیزی» است که باید پرداخت شود. ۳- بسیاری از این روشنفکران در کافهها و دانشگاههای پاریس، لندن و نیویورک در امنیت کامل زندگی میکردند و هرگز طعم واقعی زندگی زیر سایهKGB شوروی یا خمرهای سرخ پل پوت و شومبختی های چین مائو را نچشیده بودند. برای آنها، کارگران و قربانیان، صرفاً «اعداد و مفاهیمی روی کاغذ» بودند. به هر حال برای من روشن است که عالِمی، می تواند عالَمی را فاسد کند.
-
استالینگراد؛ جهنمی که رؤیای هیتلر را به خاکستر تبدیل کرد
تاریخ جهاندر ۳۱ ژانویه ۱۹۴۳ [۱۱ بهمن ۱۳۲۱]، پائولوس مقر ویرانشدهاش را در قلب استالینگراد — که مدفوع تا کمر بالا آمده بود — ترک کرد و به شورویها تسلیم شد. وقتی هیتلر این خبر را شنید، پیشوای اغلب تندخو، ساکت به سوپش خیره ماند.