به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، سیره دو شخصیت برجسته تاریخ اسلام، حضرت حمزه بن عبدالمطلب (سیدالشهدا) و حضرت عبدالعظیم حسنی(ع)، الگویی جامع برای شناخت دشمن و مقابله با حیلههای آن در عرصههای مختلف ارائه میدهد. این نوشتار با روش تحلیلی-توصیفی و با استناد به منابع روایی و تاریخی، به تبیین این الگو میپردازد.
قرآن کریم مؤمنان را به شناخت دشمن و هوشیاری در برابر توطئههای آن فراخوانده است: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا خُذُوا حِذْرَکُمْ» (نساء:۷۱).
در این میان، مطالعه سیره بزرگان اسلام که در مواجهه با دشمنان زمان خود موفق عمل کردهاند، میتواند راهگشای جوامع اسلامی در دوره معاصر باشد.
۱. حمزه(ع) ، الگوی مقابله قاطع با دشمن آشکار
امام صادق (ع) میفرماید: پیامبر در مسجدالحرام بود و لباسهای تمیزی در برداشت، مشرکین شکمبه شتری را بر او افکندند و لباسهایش را آلوده کردند، پیامبر از این عمل بسیار ناراحت شد، آن بزرگوار نزد ابوطالب آمد و فرمود: ای عمو! حسب مرا در میان خود چگونه میبینی؟ ابوطالب پرسید: مگر چه شده ای برادرزاده؟ پس رسول خدا ص او را از ماجرا مطلع نمود.
ابوطالب، حمزه را فرا خواند و خودش هم شمشیر برگرفت و به حمزه گفت: شکمبه را بردار. سپس همراه پیامبر به سوی قریش رفتند تا نزد آن قوم رسیدند. آنها دور کعبه ایستاده بودند. آنگاه ابوطالب به حمزه گفت: شکمبه را بر سبیل همه بمال. او نیز آنچه ابوطالب خواسته بود، به انجام رسانید. سپس ابوطالب متوجه رسول خدا (ص) گردید و گفت: ای فرزند برادر، این است حسب تو در میان ما.
(مجله: مطالعات قرآنی نامه جامعه، ۱۳۸۴، شماره ۱۴ به نقل از: اصول کافی، ج 2، ص 340)
این رخداد نشان میدهد:
حمزه(ع) حتی پیش از اسلام، مدافع حریم نبوت بود.
در برابر اهانت به مقدسات، پاسخ باید قاطع و متناسب باشد.
دشمن آشکار نیازمند رویارویی مستقیم و شجاعانه است.
۲. عبدالعظیم حسنی(ع) ، الگوی مقابله هوشمند با دشمن پنهان
حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) در دوره خفقان عباسیان میزیست. در این دوره، دشمنان اهل بیت(ع) از دو ابزار استفاده میکردند: سرکوب مستقیم و تزریق عقاید انحرافی.
ایشان با روشهای زیر به مقابله پرداخت: نقل و تبیین احادیث اصیل اهل بیت(ع)، روشنگری در مرکز علمی و فرهنگی ری و حفظ پیوند با امامان معصوم(ع) و ترویج ولایتپذیری
این رویکرد نشان میدهد:
دشمن فرهنگی نیازمند مقابلهای هوشمند، مبتنی بر دانش و صبر است.
۳. تلفیق دو الگو ، رویکردی جامع در عصر حاضر
با ترکیب سیره این دو بزرگوار، میتوان الگوی کاملی برای مواجهه با دشمنان امروز ارائه داد:
الف) عرصه سخت (مانند الگوی حمزهای): مقابله قاطع با تهاجم نظامی و امنیتی، دفاع از مرزهای فکری و اعتقادی جامعه و مقاومت در برابر فشارهای اقتصادی
ب) عرصه نرم (مانند الگوی عبدالعظیمی): تولید علم و معرفت دینی، پاسخگویی به شبهات فرهنگی و اعتقادی، تقویت هویت دینی در فضای مجازی و حفظ وحدت جامعه حول محور ولایت فقیه
۴. نتیجهگیری
سیره حضرت حمزه(ع) و حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) نشان میدهد که مؤمنان باید:
الف) دشمن را در همه اشکال آن (آشکار و پنهان) بشناسند.
ب) برای هر نوع دشمنی، پاسخ مناسب آن عرصه را داشته باشند.
ج) همواره حریم مقدسات و ارزشهای دینی را پاس دارند.
د) با اتکا به ولایت معصوم(ع) و در عصر غیبت، ولایت فقیه، وحدت خود را حفظ کنند.
این دو الگو، همچون دو بال برای پرواز جامعه اسلامی در مواجهه با چالشهای پیچیده امروز هستند.
حسن صالحی از پژوهشگران حوزه علمیه امام حسن عسکری (ع)
نظر شما