به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از روزنامه اعتماد - محمود فاضلی: محمدتقی شریعتی به عنوان معلم اخلاق، مفسر قرآن و مدرس نهجالبلاغه از چهرههای ماندگار و شخصیتهای موثر فرهنگی و علمی دوره معاصر است. این اندیشمند، محقق، مفسر، نویسنده، مترجم و فعال سیاسی در سال ۱۲۸۶ در مزینان متولد شد. با سقوط دیکتاتوری ۲۰ ساله رضاخان، تدریس ادبیات فارسی عربی تعلیمات دینی را در دبیرستانهای فردوسی و دانشسرای عالی را آغاز کرد.
شریعتی «کانون نشر حقایق اسلامی» را در اوایل دهه ۱۳۲۰ با هدف ترویج روح متعالی اسلام و تقابل با جریانهای ضداسلامی تاسیس کرد. هدف اولیه کانون «مبارزه ایدئولوژیک با مارکسیسم، مبارزه با کجروی احمد کسروی، تربیت نسل جوان و ارائه اندیشه اسلامی» بود.
در کنار تدریس، به تفسیر قرآن در جلسات منازل پرداخت و از سوی دیگر با سه جریان ضداسلامی در عصر خود یعنی کمونیسم، بهاییت و کسرویگری، به مبارزه علمی و تحقیقی مشغول شد. مناظره با تودهایها در همین سال و تدوین کتاب: «اصول عقاید و اخلاق شریعتی» را منتشر کرد و این نوعی تشخیص و درک زمان برای تامین نیاز جوانان آن دوران بود.
استاد شریعتی در سال ۱۳۲۳ کانون نشر حقایق اسلامی را به عنوان مرکزی برای جذب جوانان و طرح مسائل اسلامی تاسیس و مباحث مهم علمی، دینی، نقد ایدئولوژیهای چپ و جریانهای انحرافی را ادامه داد. ایشان با توجه به مستندات قرآن و نهجالبلاغه خاصه مطالعات ویژه در آثار اندیشمندان جهان اسلام توانست سخنرانیها و مطالبی را ارائه کند که بسیار تاثیرگذار بود. با استقبالی که از سخنرانیهای او میشد، رادیو مشهد از ایشان دعوت کرد تا سلسله مباحث دینی خود را برای مخاطبان ارائه بدهد. در این سلسله سخنرانیها محمدتقی شریعتی نخست تحت عنوان «فایده و لزوم دین» مباحث پایهای و علمی و دینی بدیعی را مطرح که بعدها به صورت کتاب منتشر شد. این کتاب سالهای دهه ۵۰ چندین بار تجدید چاپ شد و برای نسلهای متوالی دهههای ۲۰ تا ۵۰ جذابیت داشته و پاسخ به برخی سوالات و شبهات و ابهاماتشان بود.
فعالیت ایشان در کنار دیگر فعالان مذهبی مشهد گسترش یافت. در همین راستا «جمعیتهای موتلفه اسلامی» مشهد در سال ۱۳۳۰ تأسیس شد و با استفاده از آزادیهای نسبی دوره حکومت مصدق و با پشتیبانی همین گروه توانست در انتخابات دوره هفدهم مجلس شورای ملی شرکت فعال داشته باشد و رای اول نماینده مجلس را به دست آورد. در این دوره جو مذهبی سیاسی مشهد در برابر جریانهای ملی چپگرا از کیفیت و کمیت بالایی برخوردار بود. با کودتای آمریکایی- انگلیسی ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و تأسیس نهضت مقاومت ملی، ایشان و فرزند جوانش علی شریعتی در این نهضت فعال شدند و با عدهای از جریانهای مذهبی مشهد متصل به فعالیت سیاسی در تهران علیه کودتاگران مشغول شدند. در سال ۱۳۳۶ وی و فرزندش دستگیر و در تهران زندانی شدند و تشکیلات نهضت مقاومت منحل شد.
با توجه به حکومت نظامی، کانون نشر از محمدتقی شریعتی دعوت کرد تا تفسیر قرآن را ادامه بدهد و از سوی دیگر از سیدجلالالدین آشتیانی برای طرح مباحث فلسفی - عرفانی دعوت کرد که در این جلسات برای نسل جوان مسائل فرهنگی را از نگاه معارف اسلامی مورد توجه قرار بدهد. از سال ۱۳۳۷ این امکان را پیدا کرد تا در دانشکده الهیات مشهد تفسیر قرآن کریم و نهجالبلاغه را برای دانشجویان ارائه بدهد. در سال ۱۳۳۹ فرصتی پدید آمد که بار دیگر کانون نشر حقایق اسلامی احیا شود. در این دوره با توجه به تجربه سالهای گذشته نیروهای جوان جذب کانون شدند.
در سال ۱۳۴۰ در حرم مطهر رضوی به مناسبت عاشورا سخنرانی و جوانان عضو کانون سالهای (۱۳۴۱-۱۳۴۰) با نظم خاص و شعارهای برگرفته از خطبههای امام حسین(ع) در خیابانهای مشهد حرکت کردند که درنهایت در سال ۱۳۴۲ ساواک مانع از ادامه فعالیتهای کانون شد.
با تاسیس حسینیه ارشاد از سوی آیتالله مطهری به تهران دعوت شد و در حسینیه به فعالیت پرداخت. در سال ۱۳۴۱ اجازه فعالیت دوباره به کانون داده شد اما به شرط آنکه کانون تنها به عنوان سازمانی فرهنگی - مذهبی که دخالتی در امور سیاسی نداشته باشد. شریعتی در سال ۱۳۴۱ از آموزش و پرورش بازنشسته شد و از آن پس بیشتر وقت خود را در کانون نشر حقایق اسلامی در مشهد صرف کرد. با تأسیس حسینیه ارشاد در سالهای (۱۳۴۴-۱۳۴۳) برای سخنرانی به دعوت مطهری حاضر میشد. استاد در این دوره در حسینیه ارشاد به بحث مهم «خلافت و امامت» از منظر قرآن و سنت پرداخت.
به مناسبت یک هزار و چهارصدمین سال بعثت پیامبر اکرم (ص) «تفسیر نوین» را منتشر کرد. این تفسیر حاصل دروس دانشگاه و مجالس مشهد بود که بعضا به صورت سلسله مقاله در مجله «آستان قدس رضوی» به مدیریت فخرالدین حجازی انتشار مییافت. در سال ۱۳۴۷ به کمک اعضای کانون و پشتیبانی مالی خیرین، ساختمان جدیدی ساخته میشود و جلسات کانون در آن برگزار میشد.
کانون مانند همه اجتماعات مذهبی دیگر با گردهم آمدن عدهای از افراد، به دور یک شخصیت مقبول برپا شد. کانون به یکی از پایگاههای مهم مذهبی- سیاسی در مشهد تبدیل شده بود.
شریعتی در کانون نشر حقایق، روشنگری دینی و سیاسی خود را در قالب سخنرانیهایی با محوریت قرآن و نهجالبلاغه به جامعه مسلمان عرضه میکرد. کانون تبدیل به مرکز فعال دفاع از ایمان نسلی شد که در برابر انواع هجمههای فکری و ایمانی قرار داشت و این باعث افزایش محبوبیت شریعتی و بعدها فرزند او در میان مردم شد.
فعالیت او در حسینیه ارشاد مستمر بود و بحثهای «مهدویت»، «امت»، «رسالت» را داشتند که در ۱۷ آبان ۱۳۵۱ توسط ساواک تعطیل شد و ساواک ایشان را دستگیر و راهی زندان کرد. در مرحله اول به بهانه مخفی شدن علی شریعتی بود، اما با دستگیری فرزندش، پدرش تا اسفند ۱۳۵۳ در حبس بود. وی همواره تحت فشار غیرمستقیم ساواک بود. با درگذشت علی شریعتی در ۲۹ خرداد ۱۳۵۶ استاد در سوگ فرزندش به سوگ نشست و اجازه مجلس ختم نداشت. در چهلم درگذشت علی شریعتی، مجلس بزرگداشتی در منزل ایشان برگزار شد. محمدتقی شریعتی با بیش از نیم قرن تلاش بیدریغ علمی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی در ۳۱ فروردین ۱۳۶۶ در مشهد درگذشت.
از ایشان آثاری همچون «آغاز وحی»، «تفسیر نوین» ۲ جلد، «ولایت در قرآن»، «امامت در نهجالبلاغه»، «چرا حسین قیام کرد؟»، «سنت الهی در جامعه بشری»، «علم و ایمان»، «علی شاهد رسالت»، «مهدی موعود امم»، «فایده و لزوم دین»، «وحی و نبوت در پرتو قرآن»، «واقعه غدیر خم»، «تعلیمات دینی»، «مبانی اقتصادی در اسلام»، «علی شاهد رسالت و نیایش» برجای مانده است.
۲۵۹
نظر شما