به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، شهرتطلبی در دوران ما به پدیدهای بسیار فراگیرتر از هر دوره تاریخی دیگری تبدیل شده است. با ظهور شبکههای اجتماعی، دیگر نیازی نیست برای شناختهشدن به رسانههای سنتی مانند رادیو، تلویزیون یا روزنامهها متوسل شوید. هر فرد میتواند رسانه شخصی خود را داشته باشد و هر لایک، کامنت یا بازنشر، گامی در جهت افزایش شهرت است.
بنابر روایت ایکنا، در همین خصوص قاسم درزی، استادیار پژوهشکده مطالعات میانرشتهای قرآن دانشگاه شهید بهشتی یادداشتی نوشت که در ادامه میخوانیم؛
هنگامیکه اشتهای سیریناپذیر انسان برای دریافت توجه را میبینیم و اینکه حاضر است بهخاطر آنچه کارهایی انجام دهد بیش از هر زمان دیگری حکمت این کلام امام رضا(ع) را درک میکنیم که: گمنامی نزد عاقل گواراتر از پُرنامی (و آوازهطلبی) است.
شهرت دیگر محدود به افراد خاص نیست و توده مردم نیز هر روز با آن درگیرند. این اشتهای بیپایان، اگر با خودکنترلی و پرهیز همراه نباشد، زندگی انسان را از جنبههای روانی و اجتماعی آسیب میزند. برخلاف تصور اولیه که شهرت ارتباطات انسانی را افزایش میدهد، در واقعیت، پرنامی فرد را بیشتر به انزوا و عزلت میکشاند. حضور در اجتماع برای فرد مشهور دشوارتر میشود و اطرافیان او اغلب بیشتر از خودش از مزایای شهرت بهره میبرند و در نتیجه شهرت اختلال جدی در روابط آزاد اجتماعی ایجاد میکند و فرد را به نوعی ایزوله (جداسازی) میرساند. این انزوا شخص را بیش از پیش تحت تأثیر اطرافیان نزدیک قرار میدهد و تعقل او را با سوگیری شناختی بالا همراه میسازد.
شهرت و اختلال در روابط خانوادگی
پژوهشهای متعدد نشان دادهاند که شهرت تأثیر منفی قابل توجهی بر روابط خانوادگی دارد، بهویژه در زنان، اما این آسیب در مردان نیز بهوضوح مشاهده میشود. شهرت توانایی حفظ تعادل در روابط با همسر و فرزندان را کاهش میدهد و میتواند ضربههای جدی و گاهی غیرقابل جبران به بنیان خانواده وارد کند. این آسیبها در زندگی گمنام و دور از توجه توده مردم، بسیار کمتر دیده میشود. بهعنوان نمونه کارن وی (۱۹۹۷) در پژوهشی مفصل در قالب رساله دکتری خود این تأثیر را بهخوبی نشان داده است.
شهرت فقط یک آسیب اجتماعی نیست و در فضای علمی نیز مشکلساز است. کریستوفر فرگوسن (۲۰۱۹) در مقالهای معروف، شهرت را به «هیولا» تشبیه کرده که دقت و ارزش علمی تحقیقات را تهدید میکند. بسیاری از پژوهشهای مشهور فاقد دقت کافی بودهاند و حتی مواردی از سرقت علمی یا جعل داده در آنها گزارش شده است.
به عبارت دیگر، وقتی فردی مشهور میشود، مخاطبان کمتر به عمق و دقت محتوای او توجه میکنند و خود فرد هم اغلب دچار توهم دانایی میشود و احساس میکند دیگر نیازی به کسب دانش بیشتر و جستوجوی حقیقت ندارد، در حالیکه دانشمندان واقعی هرچه بیشتر میدانند، جهان مجهولات بیشتری پیش روی خود میبینند. شهرت با ایجاد خودشیفتگی، انسان را از کمال عقل دور میکند و انگیزه یادگیری را در او کاهش میدهد.
در این جستار تلاش کردیم با تأمل بیشتر در یکی از مؤلفههای کمال عقل از نگاه امام رضا(ع) زوایای کمتر شناخته شده آن را بررسی کنیم. شواهد روانشناختی و علمی نشان میدهد که گمنامی برخلاف شهرت وقتی در کنار سایر مؤلفههای عقل قرار گیرد، میتواند به اعتلا و کمال عقل کمک کند.
نظر شما