به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایسنا، سیدقاسم ناظمی، رایزن فرهنگی ایران در ترکیه و نماینده بنیاد سعدی در این کشور به مناسبت روز پاسداشت زبان فارسی (۲۵ اردیبهشت) درباره وضعیت آموزش زبان فارسی در ترکیه، اظهار کرد: علیرغم اینکه زبان رسمی در ترکیه زبان ترکی استانبولی است، زبان فارسی سابقه دیرینهای در این کشور دارد. بخشی از بزرگان ترک به زبان فارسی آثار مکتوب دارند، برخی از پادشاهان امپراتوری عثمانی نیز دیوانهای شعر فارسی دارند و حتی در دورههایی زبان فارسی، زبان دیوانی این کشور بوده است بنابراین این موضوع سبب شده تا فرهنگ ایران با فرهنگ ترکیه درهمتنیدگی جدی داشته باشند. موضوع دیگری که باعث درهمتنیدگی فرهنگ این دو کشور و حضور زبان فارسی در ترکیه شده بحث ادبیات عرفانی است. بخشی از گروههای صوفی، گروههای عرفانی و طریقتهای عرفانی در آناتولی سابقه دیرین دارند و اتصالشان به سلسله طریقت به شخصیتهای عرفانی ایرانی برمیگردد.
او افزود: امروزه در کتابخانهها، مراکز پژوهشی و مراکز آرشیوی ترکیه آثار قابل اعتنایی از زبان فارسی وجود دارد و به ادعای برخی از پژوهشگران، بعد از هند بیشترین آثار نسخ خطی به زبان فارسی در ترکیه نگهداری میشود. به این دلیل و به دلیل تاریخ، دین و فرهنگ مشترک، زبان فارسی علاقهمندان زیادی در این کشور دارد.
راههای نرفته زیادی در ترکیه داریم
ناظمی با بیان اینکه در شرایط فعلی دو مرکز زبان فارسی در آنکارا و استانبول به امر آموزش زبان فارسی به علاقهمندان میپردازند، ادامه داد: در واقع آموزشهای این مراکز، آموزش غیرآکادمیک و برای کسانی است که به یادگیری زبان فارسی با هدف خواندن و نوشتن و گفتوگو علاقه دارند. خوشبختانه در چند سال اخیر با برنامهریزیها و تدابیری که انجام گرفته رشد قابل توجهی را در جذب زبانآموزان فارسی در آنکارا و استانبول شاهد بودیم. در واقع هم تعداد کلاسهای آموزشی و هم منابع آموزشی و هم تعداد فارسیآموزان رو به گسترش بوده است و ما توانستیم بخشی از جامعه علاقهمند زبان فارسی در ترکیه را پوشش بدهیم؛ البته در قیاس با آنچه باید انجام بگیرد باید اذعان کنیم که هنوز راههای نرفته زیادی در حوزه آموزش زبان فارسی در ترکیه داریم و نتوانستهایم به اقبال عمومیای که به زبان فارسی وجود دارد پاسخ دهیم.
او سپس بیان کرد: غیر از این دو مرکز رسمی که دارند زبان فارسی را در چارچوب بنیاد سعدی آموزش میدهند، در بخش خصوصی هم اتفاقات قابل اعتنایی در ترکیه در حال انجام است؛ هم مراکز آموزش زبان در ترکیه خدمات آموزش فارسی ارائه میدهند و هم برخی از افراد علاقهمند از طریق شبکههای اجتماعی به شکل مجازی دارند به شهروندان ترک این آموزشها را ارائه میدهند که آمار دقیقی از آنها در دسترس نیست چون کار مردمی و دلی است که توسط شهروندان ترک که زبان فارسی بلدند یا فارغالتحصیل زبان فارسی هستند انجام میشود که تعدادشان کم نیست.
رایزن فرهنگی ایران در ترکیه درباره دلیل اینکه چرا از همه ظرفیتها برای گسترش زبان فارسی استفاده نشده است، گفت: منابع و امکانات ما در کشور میزبان محدود است. امروز علاقهمندی که در قونیه میخواهد زبان فارسی را یاد بگیرد و به شکل حضوری در کلاسها شرکت کند، عملاً به آنکارا دسترسی ندارد و نمیتواند به خاطر آموزش زبان فارسی به آنکارا بیاید و در آنجا مستقر شود. بالاخره ترکیه کشور وسیعی است و رفتوآمد بهراحتی میسر نیست. از سوی دیگر امکانات سختافزاری ما هم این اجازه را نمیدهد این مطالبه و علاقهمندی را که به زبان فارسی وجود دارد پاسخ دهیم و دورههای آموزش زبان فارسی بگذاریم.
او افزود: البته راهحل این است که ظرفیتهای بومی موجود را فعال کنیم یعنی افراد علاقهمند به آموزش زبان فارسی را به عنوان مدرس جذب کنیم تا آنها متکفل برگزاری دورههای آموزش زبان فارسی در شهرهای مختلف باشند. ما فعلاً در استانبول و آنکارا میتوانیم این خدمات را ارائه دهیم و امیدواریم با حمایتهایی که از گسترش زبان فارسی در چارچوب بنیاد سعدی در کشور انجام میگیرد، بتوانیم فعالیتهای آموزش زبان فارسی را از مجموعه دولتی و رسمی به بخشهای خصوصی کشور میزبان توسعه دهیم و از این فرصت و علاقهمندی زایدالوصفی که در میان فارسیآموزان یا علاقهمندان به زبان فارسی وجود دارد استفاده کنیم.
ناظمی در پاسخ به این پرسش که آیا تفاهمنامهای برای گسترش آموزش زبان فارسی و استفاده از مراکز آموزشی و دانشگاهی ترکیه داریم، اظهار کرد: بخش دیگری که در حوزه زبان فارسی متکفل آموزش است، حوزه آکادمیک است و دانشگاههای ترکیه را شامل میشود. امروز در دانشگاههای ترکیه ۹ کرسی زبان فارسی داریم که مشغول فعالیت هستند. عمدتا دانشگاهها، دانشگاههای معتبری در ترکیه هستند و سابقه برخی از گروههای زبان و ادبیات فارسی در این کشور به سالهای دور برمیگردد. خوشبختانه در دو سال گذشته، گروه زبان فارسی در دانشگاهها از پنج دانشگاه به ۹ دانشگاه افزایش پیدا کرده است. برخی از دانشگاههای ترکیه نیز مجوز راهاندازی دورههای زبان و ادبیات فارسی را دریافت کردهاند که آنها هم به محض جذب دانشجو در این بخش فعالیت خواهند کرد.
او افزود: البته در برخی از دانشگاهها آموزش زبان فارسی در دانشکدههای غیر زبانشان پیگیری میشود به سبب اینکه در برخی از رشتهها مانند تاریخ یا الهیات دانشجویان به زبان فارسی نیازمند هستند بنابراین به شکل غیرمتمرکز آموزش زبان فارسی را پیگیری میکنند. اینها بخشی از کارهایی است که انجام میگیرد و ما هم از طریق رایزنی فرهنگی ایران تلاش میکنیم برخی خدمات و امکانات را برای دانشگاهها فراهم کنیم و این ارتباطات را داشته باشیم.
نماینده بنیاد سعدی در ترکیه سپس خاطرنشان کرد: دورههای آموزش زبان فارسی از طریق بنیاد سعدی با موافقت طرف ترک انجام میگیرد و متولی دانشگاهها نیز دولت ترکیه است که کار را با جدیت انجام میدهد. بعضا فارغالتحصیلان زبان فارسی دانشگاهها هم در مراکز مختلف بهکار گرفته میشوند و فرصتهای شغلی خوبی دارند. در تعامل با دولت ترکیه تاکنون مشکل خاصی نبوده و همراهیهای لازم انجام گرفته است. اما ظرفیت محدود منابع و امکانات این اجازه را برای گسترش آموزش رسمی از طریق نهادهای رسمی داخل ایران نمیدهد، طبیعی است هرچقدر این امکانات بتواند گسترش پیدا کند، میشود کارها را با سرعت بیشتری پیش برد.
او درباره برنامههایی که رایزنی برای گسترش زبان فارسی در ترکیه دارد نیز گفت: در طول سال گذشته در آنکارا، حدود ۱۱۸ کلاس در مرکز زبان فارسی برگزار کردیم. غیر از این کلاسهای حضوری، ۵۰ کلاس برخط برگزار شد. در سال ۱۴۰۴ توانستیم به ۷۵۰ زبانآموز خدمات آموزشی ارائه بدهیم. این مربوط به دورههای عمومی مرکز آموزش زبان فارسی است. در کنار کلاسهای عمومی، دورههای تخصصی هم داریم که در سال گذشته ۱۶ دوره کلاس با عنوان آمادگی آزمون برای دانشگاههای ترکیه برگزار کردیم. چهار دوره تخصصی خوانش متون کهن فارسی و چهار دوره تخصصی بازخوانی متون تاریخی فارسی را برگزار کردیم. شاید برایتان جالب باشد که از ۲۴ کشور جهان در سه سال گذشته به صورت آنلاین دانشجوی مجازی داشتیم. یک دوره هم، دوره حضوری برای مهارتافزایی دانشجویان اروپایی در آنکارا برگزار کردیم.
ناظمی ادامه داد: برخی از برنامههای جنبی را نیز در این مراکز داریم مانند برگزاری دورههای خوشنویسی فارسی، برگزاری شاهنامهخوانی و برگزاری نشست جایگاه زبان فارسی در مطالعات دوره عثمانی. این نشستها قابل توسعه و گسترش است اما خب نیازمند حمایتهای بیشتر است. در ترکیه نیز بهخاطر نزدیکی به ایران از جهت جغرافیایی و قرابتهای فرهنگی این مطالبه وجود دارد که در صورت توسعه این کارها شدنی است.
او تأکید کرد: یکی از راههای جدی توسعه زبان فارسی در کشورهای خارجی به ویژه ترکیه استفاده از تکنولوژی و فناوریهای جدید برای آموزشهای غیرحضوری است که میتواند حجم و تعداد زبانآموزان را به یکباره توسعه دهد.
مشکل آموزش زبان فارسی در ترکیه!
رایزن فرهنگی ایران در ترکیه درباره وضعیت کتابها و منابع آموزش زبان فارسی که بعضاً با این انتقاد مواجه است که به شیوه سنتی امر آموزش را پی میگیرند، بیان کرد: در این حوزه در ترکیه نیازمند منابع هستیم. البته در آموزشهای عمومی زبان فارسی که در چارچوب بنیاد سعدی دارد انجام میگیرد مشکلی نداریم. خوشبختانه کتابها با روشهای جدید علمی و آموزشی در ایران تهیه و چاپ شده است و بر اساس درخواست و نیاز ما در اختیار ما قرار میگیرد و ما هم در اختیار زبانآموزان قرار میدهیم. از این بابت مشکلی نیست و کتابها بهروزرسانی میشوند. این کتابها متناسب با اقلیم کشورها تفاوتهایی با یگدیگر دارند و روشهای جدید آموزشی در آنها لحاظ شده است.
او در ادامه خاطرنشان کرد: درباره کرسیهای زبان فارسی در دانشگاهها مشکل اساسی توقف دورههای بازآموزی زبان و ادب فارسی برای استادان ترکیه در ایران است. اتصال استادان ترک که در دانشگاهها تدریس میکنند به مراکز علمی و دانشگاهی ایران یک ضرورت است اما این ضرورت متأسفانه بنا به دلایل مختلف در سالهای اخیر با محدویتهایی مواجه شده است. رفت و آمد نداشتن استادان و تبادل نشدن آثار مکتوب منجر به این شده که روند آموزش زبان و ادبیات فارسی در دانشگاههای ترکیه، با بحرانهای بیمحتوایی یا بحران عدم بهروزرسانی آثار مواجه شود. بعضا آموزشهایی که استادانی بهخاطر دسترسی نداشتن به منابع دست اول ارائه میدهند آموزشهای قابل اعتتنایی نیست و یا آموزشهایی است که نیازهای اولیه دانشجویان را برآورده نمیکند. شاید افرادی که در دانشگاهها درس میخوانند، برای اینکه زبان را بهتر بشناسند، مجبور میشوند به مرکز آموز زبان فارسی مراجعه کنند تا حداقل خواندن و نوشتن را یاد بگیرند. توقف رفت و آمد استادان این اختلال را به وجود آورده است.
ناظمی سپس گفت: در سالهای قبلتر استادان مهمان در دانشگاههای ترکیه حضور پیدا میکردند که این موضوع نیز محدود شده است، امروز تقریبا استاد مهمانی در این حوزه در ترکیه نداریم، غیر از دو استاد که در سالهای اخیر آمدهاند کسی نیست. اینها منجر به این شده که فضای دانشگاهی با مشکلاتی از باب آموزش زبان و ادب فارسی مواجه شود. راهحل این است که مراکز مختلفی که در ایران در این حوزه به صورت تخصصی کار میکنند مانند بنیاد ایرانشناسی، دانشگاههایی که در حوزه علوم انسانی فعال هستند و مراکز علمی و پژوهشی که در حوزه تاریخ و الهیات کار میکنند فرصتهایی را برای حضور استادان ترک به عنوان استاد مهمان فراهم کنند.
او افزود: راه دومی که باید با جدیت پیگیری شود تأمین نیاز منابع آموزشی برای دانشگاههاست مثلاً کتابهای جدیدی که در حوزه ادبیات منتشر میشود در دسترس دانشگاهها و دانشجویان قرار گیرد. مراکز کتابخانهای ایران با مجموعه کتابخانههای ترکیه در تعامل و ارتباط باشند تا آثار و کتابها رد و بدل شوند. اینها راههایی است که میتواند در گسترش زبان فارسی در آناتولی و ترکیه کمک کند.
از فرصت ترکیه برای گسترش زبان فارسی استفاده کنیم
نماینده بنیاد سعدی در ترکیه یادآور شد: نکتهای که باید به آن توجه کنیم این است که بخش عمدهای از گسترش زبان فارسی در منطقه بالکان و اروپای شرقی مدیون ترکهاست. این را نباید نادیده گرفت. بالاخره در دورههای تاریخی ترکها بودند که آثار زبان فارسی را به این مناطق بردند. این شرایط، امروز هم هست و ترکیه به جهت موقعیت جغرافیایی ارتباط وسیعی با کشورهای مختلف دارد که ما میتوانیم از فرصت ترکیه برای امر گسترش زبان فارسی در کشورهای دیگر استفاه کنیم. همچنین حضور دانشجویان خارجی در این کشور نکته دیگری است و ما با برنامهریزی دقیق و ظرفیتسازی میتوانیم آنها را به سوی زبان فارسی سوق دهیم، کاری که در قبرس انجام دادیم. تفاهمنامهای بین ما و یکی از دانشگاههای قبرس منعقد شد و توانستیم در آنجا با آنکه نماینده رسمی بنیاد سعدی حضور ندارد، راه را برای برگزاری دورههای زبان فارسی باز کنیم.
رایزن فرهنگی ایران در ترکیه در پاسخ به این پرسش که شرایط جنگ اخیر در حوزه آموزش زبان فارسی چه تأثیری داشته است، توضیح داد: برخی از اتفاقات سیاسی گرچه به همراه خود سختیها و تلخیهای فراوانی در داخل کشور دارد ولی در خارج از کشور منجر به این میشود که توجهها به این فرهنگ و کشور زیاد شود. ما در ایام جنگ رمضان خیلیها را میدیدیم و یا مراجعه میکردند و اظهار علاقه داشتند که با زبان فارسی آشنا شوند تا از این طریق فرهنگ ایرانی را بشناسند. خیلیها مراجعه میکردند و پیام میدادند که چگونه میتوانیم زبان فارسی را یاد بگیریم. هم در حوزه زبان و هم در حوزه فرهنگ و حتی در حوزه دین هم بازخوردهایی داشتیم و فضای عمومی کشورهای پیرامون و یا برخی از کشورهای جهان متأثر از این جنگ علاقهمند است تا بتواند با ایران، زبان فارسی و فرهنگ ایرانی آشنا شود.
59243
نظر شما