زینب کامرانی: این استانداردها به وضوح در نحوه تربیت دختران و شکلگیری شخصیت آنها منعکس میشود. به ویژه در جوامع عرب، بسیاری از والدین به دنبال القای این ویژگیها در دختران خود هستند و آنها را به خاطر آرام بودن و همکاری، پایبندی به قوانین و اجتناب از درگیری، و عدم مشاجره یا بلند نکردن صدایشان تحسین میکنند، در حالی که اگر دختران قاطعیت یا استقلال نشان دهند، ممکن است آنها را توبیخ یا تنبیه کنند.
اگرچه مهربانی و همدلی بدون شک ویژگیهای مثبتی هستند، اما فشار مداوم برای تجسم «تصویر کمال مطلوب» میتواند به یک بار روانی تبدیل شود که برخی از دختران و زنان را به فدا کردن خودشان برای جلب رضایت دیگران و برآورده کردن انتظارات آنها سوق میدهد، پدیدهای که به عنوان «سندرم دختر خوب» شناخته میشود.
سندرم دختر خوب چیست؟
این سندرم به یک الگوی رفتاری اشاره دارد که در آن دختران و زنان احساس میکنند باید بینقص، مطیع و مورد قبول همه باشند تا بتوانند تأیید والدین، معلمان و افراد پیرامون حلقه اجتماعی خود را به دست آورند.
این وضعیت اغلب ترکیبی از فشارهای اجتماعی و فرهنگی، همراه با تأثیر رسانهها است که تصویر دختر «خوبی» را که هیچ مشکلی ایجاد نمیکند، بیسروصدا کار میکند و دائماً به دنبال تأیید دیگران است، حتی اگر به قیمت سلامت روانی و عاطفی خود باشد، ناشی میشود. با گذشت زمان، ممکن است یک اعتقاد درونی ریشه بگیرد که عشق و پذیرش منوط به یک شرط است: مطابقت با این تصویر.
سوزان آلبرز، روانشناس، در وبسایت «کلینیک کلیولند» توضیح میدهد سندرم دختر خوب در طبقهبندیهای پزشکی یک اختلال روانشناختی شناختهشده نیست، بلکه یک اصطلاح اجتماعی است که مجموعهای از رفتارها و ویژگیهایی را توصیف میکند که در اصل مثبت هستند، اما وقتی اغراقآمیز میشوند، به منبع آسیب تبدیل میشوند، زیرا اعتماد به نفس زن را تضعیف کرده و هر زمان که سعی میکند از نقشی که به او محول شده منحرف شود، احساس گناه و ترس از انتقاد را در وی افزایش میدهد.
نشانههایی که نشان میدهد در نقش «دختر خوب» گرفتار شدهاید
*کمالگرایی بیش از حد: این حالت به صورت موفقیت بیش از حد و خودنظارتی مداوم، به دلیل ترس از اشتباه کردن یا ناامید کردن دیگران، بروز میکند و ناشی از یک باور درونی است که هر گونه نقصی برابر با شکست است.
*پیروی کورکورانه از دستورالعملها و اجتناب از رویارویی: بسیاری از دختران و زنان در این الگو تمایل دارند از بحث و جدل اجتناب کنند، سکوت و آرامش را انتخاب میکنند و مراقب هستند همیشه کاری را که از آنها خواسته میشود انجام دهند، حتی اگر به قیمت سلامت روان یا نیازهای شخصیشان تمام شود.
*مشکل در «نه» گفتن: اینگونه افراد به دلیل ترس از خودخواه خوانده شدن یا ناامید کردن دیگران، رد درخواستها را دشوار میدانند، حتی اگر آنها را خسته کند یا کل روزشان را مختل کند. این امر باعث میشود که خشنود کردن دیگران به یک اولویت مطلق تبدیل میشود.
*غفلت از خود و فداکاری مداوم: یک زن ممکن است وقتی برای خودش وقت میگذارد، احساس گناه کند، انگار که همیشه باید برای کمک به دیگران در دسترس باشد، در حالی که راحتی و نیازهای خودش در اولویت دوم اهمیت قرار دارد.
این سندرم چگونه بر سلامت روان و روابط شما تأثیر میگذارد؟
ریتکا آگاروال، روانشناس، به وبسایت«هلث شاتس» میگوید سندرم دختر خوب میتواند تأثیر عمیقی بر سلامت روان و عاطفه، از جمله عزت نفس پایین، از دست دادن اعتماد به نفس و احساس مداوم اضطراب و استرس داشته باشد.
با گذشت زمان، یک زن ممکن است خود را در بیان نیازها یا دفاع از حقوقش ناتوان بیابد و این وضعیت در روابط شخصی و حرفهایاش منعکس میشود، زیرا او از ترس انتقاد یا متهم شدن به پرخاشگری، تمایل دارد نقش «مطیع» را بازی کند که منجر به سرخوردگی، نارضایتی و خستگی روانی در نتیجه تلاش برای راضی کردن همه به قیمت از دست دادن خودش میشود.
چگونه بر سندرم دختر خوب غلبه کنیم؟
طبق گفتهی مجله «روانشناسی امروز» و منابع دیگر، چندین گام عملی میتواند به شکستن این الگو کمک کند:
*آنچه را که میخواهید و شایسته آن هستید، درخواست کنید: مطالعهای که در سال ۲۰۰۳ توسط «هاروارد بیزینس ریویو» منتشر شد، نشان داد تنها ۷ درصد از فارغ التحصیلان زن مدیریت کسبوکار در مقایسه با ۵۷ درصد از مردان، حقوق خود را مذاکره میکنند. این شکاف نشان میدهد که عدم بیان صریح حقوق و خواستهها، چه در محل کار و چه در روابط اجتماعی، میتواند شانس دستیابی به آنها را کاهش دهد.
*یاد بگیرید که "نه" بگویید: کمک به دیگران تا زمانی که انرژی شما را تحلیل نبرد یا با مسئولیتهای اصلیتان در تضاد نباشد، فوقالعاده است. وقتی شرایط اجازه نمیدهد، «نه» گفتن شما را به فرد بدی تبدیل نمیکند؛ بلکه شما را از فرسودگی و استثمار محافظت میکند.
*مرزهای واضحی تعیین کنید: مرزهای سالم از زمان، انرژی و سلامت روان شما محافظت میکنند. آنها را به آرامی اما قاطعانه بیان کنید و به یاد داشته باشید که موظف نیستید برای هر تصمیمی که میگیرید، توجیهات طولانی ارائه دهید.
*نظر خود را با اعتماد به نفس بیان کنید: احساسات خود را نادیده نگیرید یا کماهمیت جلوه ندهید. با خود و دیگران صادق باشید و بگذارید دیدگاهتان شنیده شود، حتی اگر با آنچه اطرافیانتان انتظار دارند متفاوت باشد.
*برای خودتان اولویت قائل شوید: مراقبت از خود، خودخواهی نیست؛ بلکه برای حفظ تعادل ضروری است. به صورت منظم زمانی را برای گذراندن با عزیزان، دنبال کردن سرگرمیهایتان یا استراحت به تنهایی و بدون احساس گناه اختصاص دهید. اگر تغییر این الگو به تنهایی برایتان دشوار است، کمک گرفتن از یک روانشناس میتواند گام مهمی در جهت کمک به شما برای ایجاد تصویری سالمتر از خودتان، درک مرزهایتان و هدایت روابطتان باشد.
نقش مادران در شکستن چرخه دختر خوب
تربیت، نقش محوری در شکلگیری این الگوی رفتاری ایفا میکند. در این زمینه، لیندسی سیلی، روانشناس، در وبسایت «موسسه روانشناسی کودک کانادا» بر اهمیت احساس دوست داشته شدن و پذیرفته شدن بیقید و شرط کودکان - به ویژه دختران - تأکید میکند و اینکه تأیید والدین نباید صرفاً منوط به سکوت و اطاعت باشد.
او بر لزوم تشویق دختران به ابراز احساسات خود به هر شکلی، چه مثبت، مانند همدلی و شادی، و چه منفی، مانند خشم و ناامیدی، بدون ترس از قضاوت یا طرد شدن تأکید میکند.
طبق گفتهی وبسایت «کلینیک کلیولند»، سوزان آلبرز پیشنهاد میکند مادران به فرزندانشان بیاموزند که به درک خود گوش دهند و بر اساس باورها و اعتقاداتشان تصمیم بگیرند. این امر اعتماد به نفسشان را تقویت کرده و آنها را از افتادن در دام خشنود کردن دیگران به قیمت از دست دادن رفاه خودشان محافظت میکند.
مهربان بودن به معنای کامل بودن نیست
در نهایت، مهربان بودن، یاری رساندن و همدلی کردن فوقالعاده است، اما تظاهر به خوب بودن در همه حال میتواند پرهزینه باشد و جایی برای راحتی یا صداقت با خود باقی نگذارد.
تغییر با راضی نگه داشتن همه شروع نمیشود، بلکه با آشتی با خودتان شروع میشود: به خودتان اجازه دهید یک انسان واقعی باشید، اشتباه کنید و یاد بگیرید، دوست داشته باشید و عصبانی شوید و در صورت لزوم «نه» بگویید.
با صادق بودن با خودتان شروع کنید، به بدن، احساسات و محدودیتهایتان گوش دهید تا بتوانید همان کسی باشید که واقعا هستید، نه کسی که دیگران از شما انتظار دارند.
منبع: الجزیره
۴۷۲۳۲
نظر شما