خبرآنلاین - ترجمه از فارن افرز - محمد عارف معزی: پاپ لئو چهاردهم، که با نام رابرت پرووُست در مه ۲۰۲۵ به مقام پاپی رسید، در ماههای نخست حضورش در واتیکان چهرهای کمحاشیه داشت. او سفرهای از پیش برنامهریزیشده به ترکیه و لبنان را انجام داد و تنها یک سند رسمی کلیسایی منتشر کرد؛ متنی درباره «عشق کلیسا به فقرا» که کار آن از زمان پاپ فرانسیس آغاز شده بود. اما در سال ۲۰۲۶، لئو با مواضعی صریح و با استنادهای کتابمقدسی علیه جنگ، عملاً وارد میدان شد.
او در مراسم عشای ربانی اول ژانویه، پس از آنکه دولت ترامپ طی چهار ماه بیش از ۱۰۰ نفر را با حمله به قایقها در آبهای بینالمللی کشته بود، از سیاستهایی که «دیپلماسی، میانجیگری و حقوق بینالملل» را تضعیف میکند، انتقاد کرد. هشت روز بعد، در سخنرانی سالانه خود برای دیپلماتهای مورد تأیید واتیکان از ۱۸۴ کشور، صریحتر گفت: «جنگ دوباره مُد شده و اشتیاق به جنگ در حال گسترش است.»
این انتقادات واتیکان از سیاستهای نظامیگرایانه، توجه وزارت دفاع آمریکا را جلب کرد؛ بهطوری که نماینده قدیمی واتیکان (سفیر) به پنتاگون احضار شد. در ماه آوریل، تنشها بیشتر شد؛ زمانی که کاردینالهای آمریکایی نیز همراه با پاپ، مشروعیت اخلاقی جنگ با ایران را زیر سؤال بردند. ترامپ در شبکههای اجتماعی بهشدت به پاپ حمله کرد و او را «ضعیف در برابر جرم» و «فاجعه برای سیاست خارجی» خواند. معاون رئیسجمهور، جیدی ونس نیز تلاش کرد با ادبیاتی آموزشی، پاپ را درباره الهیات مورد خطاب قرار دهد.
با این حال، از نگاه نویسنده، حملات دولت ترامپ به پاپ، نهتنها موضع سنتی کلیسای کاتولیک درباره جنگ را نادیده میگیرد، بلکه این واقعیت را نیز درک نمیکند که پاپ لئو، با وجود آمریکایی بودن، در حال هدایت کلیسا به سوی رویکردی چندجانبهگرا و فاصلهگرفتن از محوریت آمریکا و اروپا است.
نظریه «جنگ عادلانه» و پیشینه تقابل پاپها با جنگهای آمریکا
کلیسای کاتولیک بر پایه نظریه «جنگ عادلانه» که ریشه در اندیشههای سنت آگوستین دارد، جنگ را تنها در شرایطی بسیار محدود مجاز میداند: دفاع از جان بیگناهان، آخرین راهحل بودن، مشروعیت مرجع تصمیمگیر و تناسب واکنش با تهدید.
پاپها از قرن نوزدهم تاکنون بارها از مداخلات نظامی آمریکا انتقاد کردهاند. پاپ لئو سیزدهم به اشغال فیلیپین اعتراض کرد. پاپ ژان پل دوم با جنگ خلیج فارس و حمله ۲۰۰۳ به عراق مخالفت کرد و حتی کاردینالی را برای هشدار مستقیم به جرج بوش پسر فرستاد.
پاپ لئو چهاردهم که عضو فرقه آگوستینی است، تحت تأثیر عمیق همین آموزهها قرار دارد. او سالها در پرو بهعنوان مبلغ مذهبی و سپس اسقف فعالیت کرده و هم خشونت چریکهای چپگرا و هم سرکوبهای خشن دولتی را از نزدیک دیده است.
نگرانیهای ژئوپلیتیکی و فناورانه واتیکان
واتیکان علاوه بر نگرانی اخلاقی، از رویکرد یکجانبهگرایانه آمریکا، بیاعتنایی به نهادهای بینالمللی مانند یونسکو و سازمان بهداشت جهانی و همچنین استفاده فزاینده از هوش مصنوعی در جنگ نگران است. نخستین منشور رسمی پاپ لئو که قرار است ۲۵ مه منتشر شود، به موضوع «فناوری و کرامت انسانی» میپردازد و انتظار میرود در آن خواستار توافقی جهانی برای مهار مخاطرات تسلیحات مبتنی بر هوش مصنوعی شود.
نگاه جهانی واتیکان و جایگاه ایران
روابط دیپلماتیک واتیکان و ایران به سال ۱۹۵۴ بازمیگردد و حتی پس از انقلاب اسلامی نیز قطع نشده است. واتیکان ایران را بخشی از «خانواده جهانی ایمان» میداند. اسقف اعظم تهران-اصفهان، که از سوی پاپ فرانسیس منصوب شد، تنها رهبر کاتولیک لاتین در ایران است و جامعهای حدود دو هزار نفره را رهبری میکند.
در جریان بحران اخیر، خانوادههای ایرانی که فرزندانشان در بمباران یک مدرسه ابتدایی کشته شدند، از پاپ خواستند «صدای کودکان بیصدای» آنها باشد و پاپ نیز بهسرعت به این درخواست واکنش نشان داد.
وحدت بیسابقه کاتولیکهای آمریکا
یکی از نکات قابل توجه، ایجاد وحدت میان کاتولیکهای آمریکا زیر نظر پاپ لئو است؛ وحدتی که در دوران بندیکت و فرانسیس وجود نداشت. بسیاری از اسقفها و مؤمنان آمریکایی، لئو را ترکیبی متعادل از پایبندی سنتی و دغدغههای اجتماعی میدانند.
نظرسنجی مشترک اکونومیست و یوگاو در آوریل نشان داد ۴۲ درصد کاتولیکهای آمریکا از موضع پاپ درباره جنگ ایران حمایت میکنند، در حالی که این رقم برای ترامپ ۳۱ درصد است.
پاپ لئو چهاردهم، با هویت آمریکایی اما رویکردی جهانی، به چهرهای کمسابقه در نقد سیاست خارجی آمریکا تبدیل شده است. او با تأکید بر این جمله که «هیچکس برای سلطهگری فراخوانده نشده، همه برای خدمت فراخوانده شدهاند»، تلاش دارد کلیسای کاتولیک را بیش از پیش به سوی مأموریتی جهانی، فروتنانه و صلحمحور هدایت کند.
۲۱۹
نظر شما