خبرآنلاین - محمد عارف معزی: وضعیت جهان در سال ۲۰۲۶ بهگونهای است که هر حرکت رهبران بزرگ میتواند پیامدهای ژئوپلیتیکی عمیقی داشته باشد، و سفر ولادیمیر پوتین به چین یکی از همین مواردی است که توجه سیاستگذاران، رسانهها و تحلیلگران را در سراسر جهان به خود جلب کرده است. پوتین پس از پایان سفر چند روزه دونالد ترامپ به پکن، روز سهشنبه وارد پایتخت چین شد تا با شی جینپینگ دیدار و گفتوگو کند.
رئیسجمهور روسیه در هنگام ورود، با استقبال رسمی و نظامی در فرودگاه پکن روبهرو شد؛ جوانانی با پرچمهای چینی و روسی او را خوشآمد گفتند و مقامهای چینی از او استقبال کردند. این سفر که از ۱۹ تا ۲۰ ماه مه ۲۰۲۶ برنامهریزی شده بود، بهعنوان بازتابی از روابط راهبردی دیرین میان مسکو و پکن تفسیر میشود؛ روابطی که سالهاست فراتر از مناسبات دیپلماتیک معمول بوده است.
در بیانیه وزارت خارجه چین آمده است که این ملاقات در آستانه ۳۰مین سالگرد «معاهده دوستی و همکاری خوب همسایگی» بین چین و روسیه و ۲۵مین سالگرد امضای این معاهده در سال ۲۰۰۱ برگزار میشود؛ رویدادی که سفری نمادین را به همراه دارد. پوتین پیش از رسیدن به چین در یک پیام ویدئویی تأکید کرد که روابط میان دو کشور اکنون در «سطحی واقعاً بیسابقه» قرار دارد، و این پیوند نقش مهمی در عرصه جهانی ایفا میکند.
پکن، صحنه نمایش اتحاد در برابر غرب
این دیدار در چارچوب تعمیق روابط اقتصادی، امنیتی و منطقهای است که مسکو و پکن طی سالها بهتدریج آن را توسعه دادهاند. چین از زمان جنگ اوکراین، بهعنوان شریک تجاری اصلی روسیه ظاهر شده و تقاضای پکن برای انرژی از روسیه افزایش یافته است؛ در حالی که مسکو به دلیل تحریمهای غرب به پشتیبانی اقتصادی و سیاسی چین نیاز دارد.
سفیران دو کشور در ابتدای نشستهای رسمی، بر اهمیت این مناسبات تأکید کردند و اعلام کردند که در کنار همکاری اقتصادی، موضوعات امنیتی و منطقهای نیز در دستور کار قرار دارد. بر اساس گزارشها قرار است در طول این سفر موضوعاتی مانند انرژی، امنیت جهانی و نقش دو کشور در بحرانهای منطقهای مورد بحث قرار گیرد.
یکی از جنبههای قابل توجه این دیدار، زمانبندی وقوع آن و شباهت به سفر رئیسجمهور آمریکا به چین چند روز پیش از آن است؛ موضوعی که باعث شده تحلیلگران برجسته بینالمللی در غرب نیز این سفر را نه صرفاً در چارچوب روابط دوجانبه، بلکه در یک بازی بزرگ ژئوپلیتیکی مشاهده کنند.
در دیدار رسمی صبح چهارشنبه در تالار بزرگ خلق یا «Great Hall of the People»، دو طرف نهتنها دیدگاههای استراتژیک خود را با یکدیگر همسو کردند، بلکه بر گسترش همکاریهای فناورانه، انرژی، امنیت سایبری و سیاستهای منطقهای تأکید کردند.
این نشست همچنین پس از اظهارات شی جینپینگ درباره لزوم پایان خصومتها در خاورمیانه، بهویژه در منطقه خلیج فارس، که در پیام رسمی خود بیان کرد که جنگها باید فوراً متوقف شوند، تا حد زیادی جنبه رسانهای نیز یافته است.
زمان دقیق امضای توافقهای مشترک هنوز اعلام نشده، اما رسانههای رسمی چین و روسیه اعلام کردهاند که این دیدار به تقویت و تعمیق روابط راهبردی دو قدرت بزرگ جهان کمک میکند.
وقتی همکاریها از تجارت عبور میکند
سفر دو روزه ولادیمیر پوتین به چین در هفتهای که پکن همچنین میزبان دونالد ترامپ بود، بازتابهای جهانی گستردهای داشته است. اگرچه مقامات روسی اصرار دارند که ارتباطی مستقیم بین سفر ترامپ و پوتین وجود ندارد، تحلیلها نشان میدهد که این دو سفر در کنار هم نمایانگر سیاست پکن در تقویت نقش جهانی خود است.
در ابتدای نشستها، شی جینپینگ با برگزاری یک مراسم استقبال رسمی و نمادین از پوتین، پیامی روشن فرستاد مبنی بر اینکه چین بهدنبال حفظ و تعمیق روابط با مسکو است. رهبران دو کشور در نشست «Great Hall of the People» بر آمادگی خود برای توسعه همکاریهای چندوجهی تأکید کردند؛ از جمله در حوزههای انرژی، تجارت، فناوری اطلاعات و مسائل جهانی.
یکی از مهمترین بخشهای سخنان پوتین در این دیدار، اشاره به رشد بیسابقه روابط چین و روسیه بود. او تأکید کرد که این مناسبات در سطحی قرار دارد که پیشتر دیده نشده است و حتی دعوتی رسمی برای شی به روسیه در سال آینده مطرح کرد. این اظهارات در رسانههای بینالمللی بازتاب گستردهای یافت، بهویژه در منابع خبری غربی که به تحلیل زوایا و پیامدهای سیاسی این رویداد پرداختهاند.
پیامی که از پکن به واشنگتن مخابره شد
در بیانیه مشترک منتشرشده، پکن و مسکو همچنین تلاش کردند نظام جهانی چندقطبی را برجسته کنند و ضمن انتقاد از سیاستهای یکجانبه امریکا، بر اهمیت همکاریهای راهبردی میان قدرتهای بزرگ تأکید کردند. دو کشور همچنین در بیانیهای مشترک سخنان خود را علیه طرح دفاع موشکی «Golden Dome» آمریکا ابراز کردند، که آن را تهدیدی برای ثبات استراتژیک جهانی قلمداد نمودند.
در حوزه اقتصادی، رسانههای رسمی گزارش کردهاند که چین بزرگترین شریک تجاری روسیه است و واردات انرژی روسیه توسط پکن افزایش قابلتوجهی یافته است. صادرات نفت و گاز روسیه به چین در سهماهه نخست ۲۰۲۶ حدود ۳۵ درصد افزایش داشته و همین امر موقعیت پکن را بهعنوان مشتری اصلی انرژی مسکو تثبیت کرده است.
اگرچه برخی مسائل مهم مانند پروژه Power of Siberia ۲ که میتوانست مناسبات انرژی را تعمیق کند همچنان با چالشهایی روبهرو هستند، دو طرف تأکید کردند که مشغول کار بر روی چارچوبی برای پیشبرد همکاریهای بزرگتر در این حوزه هستند.
نکته دیگری که تحلیلگران بینالمللی به آن اشاره کردهاند، تلاش چین برای حفظ نقش خود بهعنوان میانجیگر جهانی است؛ پکن بدون اینکه موضع خصمانهای نسبت به واشینگتن اتخاذ کند، سعی دارد روابط خود را با روسیه حفظ کند در حالی که مسیر گفتوگو با ایالات متحده را نیز باز نگه دارد.
شراکتی که آرامآرام شبیه اتحاد میشود
سفری که در نگاه رسانههای چینی نماد «تقویت ثبات جهانی» قلمداد میشود، در چشم ناظران غربی همچنین بهمنزله پذیرش نقش راهبردی پکن در برابر رهبری آمریکا تعبیر شده است، جایی که چین در حال تعریف مجدد توازن قدرت در عرصه جهانی است.
در پایان، سفر پوتین به چین تنها یک دیدار دیپلماتیک معمول نبوده، بلکه نمایانگر مرحلهای جدید از تقویت روابط راهبردی و همکاریهای گسترده میان دو قدرت بزرگ است که فراتر از مناسبات دوجانبه، پیامدهایی ژئوپلیتیکی در سطح جهانی به همراه دارد.
۲۱۹
نظر شما