به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از سرویس دینواندیشه ایبنا: بحث درباره زن و خانواده، همواره یکی از مناقشهبرانگیزترین موضوعات جوامع معاصر بوده است. از یک سو، گسترش الگوهای جدید زندگی، تغییر نقشهای اجتماعی زنان و دگرگونی ساختار خانواده، پرسشهای تازهای را پیش روی پژوهشگران و سیاستگذاران قرار داده و از سوی دیگر، نگاههای دینی همچنان بر اهمیت خانواده بهعنوان بنیادیترین نهاد اجتماعی تأکید دارند. در چنین فضایی، «زن و خانواده» میکوشد روایتی منسجم از دیدگاه آیتالله خامنهای درباره این مسائل ارائه کند.
کتاب بهکوشش امیرحسین بانکیپورفرد گردآوری شده و سومین جلد از مجموعه پنججلدی «نقش و رسالت زن» است که از سوی مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی منتشر شده است. گردآورنده در پیشگفتار توضیح میدهد که مطالب کتاب حاصل استخراج و دستهبندی بیانات رهبر شهید انقلاب درباره موضوع زن و خانواده است و تلاش شده است دیدگاههای ایشان در قالبی موضوعی و قابل مراجعه در اختیار مخاطبان قرار گیرد.
مولف معتقد است که جایگاه زن در طول تاریخ گرفتار افراط و تفریط بوده و تنها آموزههای اسلام میتواند تصویری متعادل از منزلت و نقش زن ارائه دهد. از نگاه بانکیپورفرد، انقلاب اسلامی نیز زمینهای برای احیای این نگرش فراهم کرده و در نتیجه، بررسی دیدگاههای رهبر انقلاب درباره زن و خانواده، ضرورتی فکری و اجتماعی پیدا کرده است.
مطالب کتاب در پنج فصل تنظیم شده است: «زن و ازدواج»، «جایگاه زن در خانواده»، «اهمیت خانواده»، «حقوق و وظایف زن و شوهر در خانواده» و «محبت و عواطف همسران». این تقسیمبندی نشان میدهد که کتاب از مرحله تشکیل خانواده آغاز میکند، سپس به نقش اعضای خانواده میپردازد و در ادامه، روابط اخلاقی و عاطفی میان زن و شوهر را بررسی میکند.
نخستین فصل کتاب به ازدواج اختصاص دارد. در این بخش، ازدواج نه صرفاً یک انتخاب شخصی، بلکه ضرورتی اجتماعی و دینی معرفی میشود. موضوعاتی مانند اهمیت تشکیل خانواده، مخالفت با تأخیر در ازدواج، نقد مهریههای سنگین، مخالفت با تشریفات پرهزینه، تأکید بر سادهزیستی و معیارهای انتخاب همسر، بخش عمده مطالب این فصل را تشکیل میدهد. کتاب با استناد به بیانات رهبر شهید انقلاب، ازدواج را عاملی برای آرامش، رشد اخلاقی و پایداری جامعه معرفی میکند و بر کاهش موانع اقتصادی و فرهنگی ازدواج تأکید دارد.
فصل دوم به جایگاه زن در خانواده میپردازد؛ شاید مهمترین بخش کتاب نیز همین فصل باشد. در این قسمت، زن محور عواطف خانواده، حافظ کانون خانواده و مهمترین عامل تربیت نسل آینده معرفی میشود. کتاب نقش مادری و همسری را جایگاهی ممتاز میداند و بر این باور است که خانواده بدون حضور فعال و مسئولانه زن، از مهمترین کارکردهای تربیتی و فرهنگی خود بازمیماند. درعینحال، کتاب حضور اجتماعی زنان را نیز میپذیرد، اما این حضور را مشروط به حفظ بنیان خانواده و ایفای مسئولیتهای خانوادگی میداند.
در ادامه، کتاب اهمیت خانواده بهعنوان بنیادیترین نهاد اجتماعی را تبیین میکند. از منظر این اثر، خانواده تنها محل زندگی مشترک زن و شوهر نیست، بلکه نخستین مدرسه تربیت، انتقال فرهنگ، شکلگیری هویت و پرورش اخلاق محسوب میشود. نویسنده با کنار هم قرار دادن سخنان مختلف رهبر شهید، بر این نکته تأکید میکند که سلامت جامعه وابسته به سلامت خانواده است و بسیاری از آسیبهای اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی از تضعیف این نهاد ناشی میشود. همچنین در این فصل، نسبت میان فرهنگ غرب و تغییر الگوهای خانواده نیز مورد توجه قرار گرفته و نویسنده از تأثیر برخی الگوهای فرهنگی غرب بر تزلزل خانواده سخن میگوید.
فصل بعدی کتاب به حقوق و وظایف متقابل زن و شوهر اختصاص دارد. در این بخش، رابطه همسران بر پایه همکاری، احترام متقابل، عدالت، مدارا، گذشت و مسئولیت مشترک در اداره زندگی خانوادگی تبیین میشود. کتاب تأکید میکند که زن و مرد، هرچند از نظر ویژگیهای طبیعی تفاوتهایی دارند، اما در کرامت انسانی برابرند و هر یک وظایف مشخصی در حفظ و تقویت خانواده بر عهده دارند. همچنین موضوعاتی مانند تأمین معیشت، احترام به شخصیت همسر، تفاهم، رازداری، پرهیز از تحقیر، توجه به نیازهای عاطفی و رعایت اخلاق اسلامی، از جمله محورهای این فصل است.
آخرین فصل کتاب به محبت و عواطف میان همسران میپردازد. شاید بتوان گفت این فصل، وجه اخلاقی کتاب را برجستهتر از بخشهای دیگر نشان میدهد. نویسنده بر اساس بیانات رهبر شهید انقلاب، محبت را ستون اصلی خانواده معرفی میکند و از عشق، وفاداری، همدلی، رعایت حقوق یکدیگر، توجه به احساسات، حفظ حریم خانواده و پاسخگویی به نیازهای عاطفی و جنسی همسران بهعنوان عوامل پایداری زندگی مشترک یاد میکند. برخلاف تصور رایجی که آثار دینی را صرفاً متکی بر احکام و تکالیف میداند، این فصل نشان میدهد که در این منظومه فکری، عاطفه و محبت جایگاهی اساسی در دوام خانواده دارد.
بررسی کلیت کتاب نشان میدهد که بانکیپورفرد توانسته است حجم گستردهای از سخنرانیها، پیامها و توصیههای پراکنده را در قالب موضوعات مشخص سامان دهد. این ویژگی، کتاب را به اثری مرجع برای کسانی تبدیل میکند که میخواهند دیدگاههای رهبر انقلاب درباره خانواده را بدون مراجعه به صدها سخنرانی مطالعه کنند.
ویژگی دیگر کتاب، پیوند میان مباحث اخلاقی و اجتماعی است. برخلاف برخی آثار که خانواده را صرفاً از منظر احکام فقهی یا اخلاق فردی بررسی میکنند، این کتاب تلاش دارد خانواده را بهعنوان نهادی اجتماعی و حتی تمدنی معرفی کند. از این منظر، سلامت جامعه، رشد فرهنگی، تربیت نسل آینده و حتی پیشرفت کشور، با استحکام خانواده پیوند میخورد.
کوتاه سخن آنکه، «زن و خانواده» را میتوان اثری دانست که میکوشد تصویری منسجم از نگاه رهبر شهید انقلاب به زن، ازدواج و خانواده ارائه دهد. کتاب بر این ایده استوار است که خانواده، هسته اصلی جامعه و زن، محور پایداری آن است؛ از همین رو، بسیاری از مباحث کتاب پیرامون تحکیم خانواده، تقویت روابط همسران، تربیت فرزند و ایجاد تعادل میان نقشهای خانوادگی و اجتماعی زنان شکل گرفته است.
«زن و خانواده» در ۱۵۲ صفحه بههمت مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی منتشر شده است.
۲۱۶۲۱۶
نظر شما