به گزارش خبرآنلاین، روحالله حریزاوی، قائم مقام و معاون آموزش سازمان تبلیغات اسلامی در پیش همایش اربعین و رسالت نبوی با اشاره به موضوع مقاله اش با عنوان « اربعین، نقش حضرت زینب(س) و انتقام»، به تبیین و تفسیر متفاوتی از معنای انتقام پرداخت.
انتقام صرفاً به معنای تلافی یا قصاص نیست
حجت الاسلام روحالله حریزاوی با تبیین معنای انتقام و پیوند آن با اربعین گفت: « در فرهنگ حسینی، انتقام (ثار) صرفاً به معنای تلافی یا قصاص نیست. اگرچه مجازات قاتل و جلوگیری از تکرار جنایت لازم و بجاست، اما وسیعتر از آن است. به معنای جلوگیری از هدر رفتن خون شهید است.
وی افزود: مفهوم انتقام در فرهنگ حسینی نباید به طور تقلیلگرایانه صرفاً به عنوان انتقام یا قصاص یا چیزی مشابه درک شود. علیرغم اینکه برخی از کسانی که در جنایت تاریخی کربلا دست داشتند، در طول تاریخ به سزای اعمالشان رسیدند. لذا پرچم انتقام حسین بن علی(ع) در طول اعصار برافراشته میماند. در این زمینه، مفهوم انتقام اهمیت نظری و عملی عمیقی پیدا میکند. در حالی که پاسخگو کردن عاملان و جلوگیری از تکرار جنایت در حوزه عدالت ضروری است، انتقام در عمیقترین سطح خود، به معنای حفظ خون شهید از هدر رفتن اخلاقی و تاریخی، تضمین تداوم پیام و جهاد تبیین و مقابله با تحریفی است که میخواهد فداکاری او را تضعیف کند. به این معنا، انتقام به مفهومی از عدالت، تمدن و هویت تبدیل میشود که با بقای پیام مرتبط است.
انتقام، گستردهتر از صلاحیت قضایی یا اقدام نظامی
معاون آموزشی سازمان تبلیغات اسلامی با تاکید بر جهاد تبیین در پیام اربعین گفت: واقعیت اربعین و انتقام، صرفاً یک واکنش احساسی به یک رویداد نیست. مفهوم انتقام امام حسین (ع) در طول تاریخ، علیرغم مجازات برخی از کسانی که مستقیماً در قتل عام کربلا دست داشتند، همچنان پابرجا مانده است. این نشان میدهد که مفهوم انتقام، گستردهتر از صلاحیت قضایی یا نظامی است. این مفهوم با تداوم معیار حسینی در ارزیابی واقعیت، با موضع اصولی و نه اقتضایی در برابر بیعدالتی و با مبارزه مداوم بین منطق حق و منطق انحراف مرتبط است.
بنابراین، انتقام در بینش عاشورا با نابودی عاملان پایان نمییابد، بلکه تا زمانی که بیعدالتی ادامه دارد و تا زمانی که نیاز به حفظ پیام از تحریف و انحراف وجود دارد، ادامه مییابد.
وی ادامه داد: بر اساس این اصل، فداکاری برای بقای اسلام و به خاطر انتقام سنت نبوی، به عنوان یک مسئولیت تاریخی، نه صرفاً یک انتخاب شخصی، ظاهر میشود. از این رو، قیام امام حسین(ع) به عنوان یک راه برای مظلومان، معنای عمیق خود را به دست میآورد و تضمین میکند که دین همچنان پابرجا بماند و حقیقت خاموش نشود و امت در جریان های انحرافات، گم نشود.
انتقام؛ پیگیری مجازات عاملان یا انتقال آگاهانه پیام
روحالله حریزاوی در پایان سخنانش درباره نسبت مفهوم انتقام و احیاگری پیام عاشورا تاکید: بر اساس این برداشت، وفاداری به شهدا، محدود به پیگرد قانونی جرم یا پیگیری مجازات عاملان آن نیست، بلکه شامل حفظ اصولی است که آنها برای آن شهید شدند. به طور خلاصه، عاشورا با شهادت آغاز شد، اما اکنون تنها به این دلیل به یک رویداد جاودانه تبدیل شد که بر اساس سخنان حضرت زینب (س) بنا نهاده شد و از طریق زیارت اربعین گسترش یافت و از طریق انتقال آگاهانهای که پیام آن را از جذب و فراموشی حفظ کرد، ادامه یافت. راز جاودانگی کربلا نه در بُعد تراژیک واحد آن، بلکه در توانایی مداوم آن در ایجاد وحدت نهفته است.
اربعین، نقشه راه بودن برای احیای ملت
قائم مقام و معاون آموزش سازمان تبلیغات اسلامی با تاکید بر نگاهی فراتر از روایت یک ظلم تاریخی و نقشه راه بودن عاشورا برای احیای ملت، گفت: « رویدادهای بزرگ کم نیستند، اما همه رویدادهای بزرگ جاودانه نیستند. بسیاری از رویدادها در زمان خود میدرخشند و سپس در غبار فراموشی گم میشوند. بلکه یک رویداد از محدوده زمان فراتر میرود و به یک واقعیت زنده تبدیل میشود که بر مسیر تاریخ تأثیر میگذارد. این صرفاً عظمت خود رویداد نیست، بلکه وجود عناصری است که آن را حفظ، روشن و در آگاهی نسلها بازتولید میکند. عاشورا از این نوع است. وی افزود: اگرچه کربلا در یک روز رخ داد، اما واقعیت آن در آن روز متوقف نشد. عاشورا ماند چون زینب (س) حضور داشت و عاشورا ماند چون اربعین برگزار شد.
حضرت زینب(س)، شخصیتی احساسی یا شخصیت تمدنی و تاریخساز
حجت الاسلام حریزاوی در بخش تبیین شخصیت حضرت زینب(س) در اربعین افزود: « بدن امام حسین (ع) هدف اصلی نبود؛ بلکه هدف اساسی دفن پیام حسین (ع) بود. از نظر آنها، خاموش کردن نام حسین (ع)، تحریف فلسفه قیام او و به فراموشی سپردن خونش در میان غوغای قدرت، ضروری بود. اما از اینجا نقش حضرت زینب (س) آغاز شد. حضرت زینب (س) را نباید صرفاً از دریچه صبر و رنج نگریست، هرچند صبر او اوج بینظیری بود. زینب کبری (س) پس از عاشورا، استراتژیست بزرگ صحنه پس از شهادت بود، زنی که اجازه نداد کربلا به عرصه عمومی محدود شود. او روایت آزادی را از دل اسارت بیرون کشید، از دل تراژدی، پیامی ساخت و از اعماق غم، آگاهی آفرید.
معاون آموزشی سازمان تبلیغات اسلامی با اشاره به استراتژیک بودن شخصیت حضرت زینب(ع) ادامه داد: اگر زینب (س) نبود و اگر خطبههای شریفش در کوفه و شام نبود و اگر آن پایداری شگفتانگیز در رویارویی با دستگاه تبلیغاتی اموی نبود، شاید عاشورا در تاریخ به عنوان یک قیام سرکوبشده معرفی میشد، نه به عنوان احیای دین و کرامت انسانی. در واقع، زینب (س) اولین کسی بود که پرچم ارزیابی انتقادی را در تاریخ عاشورا به دوش کشید. او دریافت که میدان نبرد پس از شهادت تغییر کرده است؛ مبارزه دیگر نبرد شمشیرها نیست، بلکه نبرد روایتهاست. حقیقت باید گفته میشد. این نقطهای است که زینب(س) از یک شخصیت احساسی به یک شخصیت تمدنی و تاریخساز تبدیل شد.
پیشنشست «اربعین حسینی و رسالت نبوی» از مجموعه نشست های علمی پژوهشی کمیته فرهنگی آموزشی ستاد اربعین پنجشنبه ۸ مرداد 1405 در کربلای معلی برگزار شد.
عکاس: حسین ظهره وند
نظر شما