پاسخ متخصصان تغذیه به تهدید روبیو: جامعه ایران گرسنه نیست / کاش روبیو گزارش جدید فائو را می‌دید / ۸۸ درصد غذای ایران در کشور تولید می‌شود

سه منخصص تغذیه با حضور در کافه خبر خبرآنلاین درباره وضعیت امنیت غذایی در کشور توضیحاتی داده و تاکید کردند با وجود کاهش قدرت خرید مردم و تورم مواد غذایی در کشور، جامعه ایران درگیر بحرانی به نام گرسنگی نیست.

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، طی روزهای اخیر وزیر خارجه آمریکا با تهدید ایرانیان به گرسنگی پیش‌بینی کرده بابت این‌که جامعه چیزی برای خوردن نیاز دارد، ایرانی‌ها پای میز مذاکره خواهند آمد.

 این تهدید البته سالیان قبل، در اولین دوره ریاست جهوری ترامپ از سوی پمپئو نیز اعلام شده بود.  ایران بیش از چهر و هفت سال است با تحریم‌های شدید روبه‌روست و در برخی سال‌ها حتی واردات مواد غذایی و دارویی نیز با مشکل مواجه شده است. حالا نیز ایران با تحریم دریایی، آن هم از پس وقوع سه جنگ روبه‌ورست.

در نشستی که با حضور سه متخصص تغذیه در کافه خبر خبرآنلاین برگزار شد، آمار و ارقام مرتبط با امنیت غذایی مورد بررسی قرار گرفت. این نشست با حضور دکتر محمدحسن ابوالحسنی، استاد دانشگاه و متخصص تغذیه، دکتر مهدی شادنوش، استاد دانشگاه و متخصص تغذیه، و دکتر عبدالرضا نوروزی، متخصص تغذیه و عضو انجمن تغذیه بالینی ایران و رییس دبیرخانه شورای سلامت و امنیت غذایی استان تهران برگزار شد که مشروح آن در پی می‌آید.

* طی روزهای اخیر، وزیر خارجه آمریکا درباره گرسنگی در ایران صحبت کرده و گفته است با توجه به وضعیت گرسنگی در ایران، طبیعتاً ایران مجبور است پای میز مذاکره بیاید. با توجه به واقعیت‌های آماری و شرایط جامعه ایران، چنین تهدیدی تا چه اندازه واقعی است؟

ابوالحسنی: وقتی این خبر را خواندم، به این فکر کردم ما چگونه باید با چنین تهدیدی مواجه شویم. واقعیت این است که مواجهه با این حرف از دو منظر امکان‌پذیر است؛ یک منظر سیاسی و یک منظر علمی و تخصصی. جایگاه ما در این نشست، جایگاه سیاسی نیست. ما به‌عنوان استادان دانشگاه و اعضای هیئت علمی که تخصص‌مان در حوزه تغذیه و غذاست، به این موضوع فکر می‌کردیم که آیا واقعاً این حرف می‌تواند به‌عنوان تهدیدی برای مردم ایران کارساز باشد یا نه. از منظر علمی گرسنگی در دنیا یک تعریف مشخص دارد. گاهی در محاورات روزمره با یکدیگر صحبت می‌کنیم و می‌گوییم فلان کودک یا طفل دچار مشکلی است. در گفت‌وگوی روزمره ممکن است واژه‌های نوزاد، کودک و طفل را به جای یکدیگر به کار ببریم، اما در محیط آکادمیک، وقتی از نوزاد صحبت می‌کنیم، مشخصاً منظور کودکی است که کمتر از ۲۸ روز سن دارد.

محمدحسن ابوالحسنی

این مثال را از این جهت مطرح می‌کنم که در مباحث تخصصی، اصطلاحات و واژه‌های فنی داریم و هرکدام از این واژه‌ها تعریف مشخصی دارند. من به‌عنوان یک عضو هیئت علمی، برای گرسنگی نیز تعریف علمی قائلم. گرسنگی یعنی این‌‍که یک انسان در طول ۲۴ ساعت، کمتر از مقدار مشخصی کالری دریافت کند؛ برای مثال، کمتر از حدود ۲۲۰۰ تا ۲۳۰۰ کیلوکالری در شبانه‌روز. حال باید به این سئوال پاسخ داد که آیا مردم ایران به طور عمومی کمتر از ۲۲۰۰ کیلوکالری در شبانه‌روز دریافت می‌کنند و وضعیت طوری است این اهرم آن‌ها را پای میز مذاکره بکشاند؟

من برای پاسخ به تجربه بالینی و فعالیت روزمره خودم در کلینیک رجوع می‌کنم. من روزانه تعداد زیادی بیمار می‌بینم که درگیر بحران چاقی هستند و با توجه به وجود داروهای جدید جی‌ال‌پی‌وان، تلاش می‌کنم اشتهای آن‌ها را کاهش دهم تا به درخواست خودشان، کالری کمتری دریافت کنند.

هفته گذشته با دوستان درباره گردش مالی این داروها در کشور صحبت می‌کردیم. در کشوری که آقای وزیر خارجه آمریکا می‌خواهد مسئله گرسنگ را در آن به ابزار چانه‌زنی و مذاکره تبدیل کند، گردش مالی این داروها طی شش ماه گذشته در ایران؛ نه فقط تهران بلکه در سراسر کشور، بیش از چند هزار همت(هزار میلیارد تومان) بوده است. چند هزار همت صرف تجویز و مصرف داروهایی شده که با استفاده از آنها اشتهای مردم را کاهش می‌دهیم تا دریافت کالری‌شان کمتر شود.از سوی دیگر باید در نظر داشت شیوع چاقی و اضافه‌وزن که حاصل مستقیم دریافت مازاد کالری در یک فرد محسوب می‌شود، در ایران نزدیک به ۵۰ درصد است.

اما از منظر تخصصی و در بحث امنیت غذایی، ناامنی غذایی و گرسنگی را در تعاریف علمی، فقدان دسترسی اقتصادی و فیزیکی به غذا و مواد غذایی می‌دانیم. واقعیت جامعه این است که به دلیل فشارهای خارجی و تحریم‌های مختلف، مردم امروز از نظر معیشتی با مشکلاتی مواجه‌اند. این واقعیت کف جامعه است و بر کسی پوشیده نیست.

اما این‌که در صحنه سیاست از گرسنگی به‌عنوان ابزاری برای چانه‌زنی و وسیله‌ای برای پیشبرد مذاکرات استفاده شود، به نظر من نماد کامل افول سیاست است. بد نیست در این‌جا یک جمله سیاسی هم مطرح کنم. گفته می‌شود هژمونی آمریکا در حال افول است. من به‌عنوان یک متخصص تغذیه، وقتی فکر می‌کنم این جمله وزیر خارجه آمریکا را چگونه تفسیر کنم، به این نتیجه می‌رسم که همین اظهارنظر، نماد افول هژمونی آمریکاست.

عبدالرضا نوروزی: موضوع گرسنگی در تمام دنیا یک مسئله اخلاقی است. چانه‌زنی با غذا و استفاده از گرسنگی به‌عنوان ابزار فشار، از نظر اخلاقی محکوم است. با این حال، یک مقام دولتی و سیاسی رسماً غذا و گرسنگی را به‌عنوان ابزار چانه‌زنی مطرح می‌کند. این موضوع اساساً جنایت است. بحث مربوط به غذا و محدود کردن دسترسی افراد به مواد غذایی، از مصادیق جنایت علیه بشریت محسوب می‌شود. این مسئله در قوانین و اسناد سازمان ملل نیز مورد توجه قرار گرفته است.

شما می‌بینید که یکی از موارد محکومیت متجاوزان اسرائیلی در ارتباط با غزه، محدودیت‌هایی بود که برای دسترسی مردم به غذا ایجاد کردند. این موضوع در روند رسیدگی‌های حقوقی بین‌المللی نیز مطرح شد و به همین دلیل، امیدوارم مسئولان وزارت خارجه یا مسئولان حوزه حقوق بین‌الملل این مسئله را پیگیری کنند؛ چراکه به نظر من واقعاً قابلیت پیگیری دارد.

ابوالحسنی : اتفاقاً می‌خواهم نکته‌ای را مطرح کنم. دنیا درباره ۷۰ هزار کشته چندان مانور نداد، اما درباره مسئله غذا و استفاده از آن به‌عنوان ابزار چانه‌زنی واکنش نشان داد. این نشان می‌دهد که استفاده از غذا و گرسنگی به‌عنوان ابزار فشار، تا چه اندازه از نظر اخلاقی در جهان محکوم است.

* شاخص امنیت غذایی در ایران بر اساس آمار و ارقام موجود در چه وضعیتی است؟

نوروزی: ما دو بحث داریم؛ یکی امنیت غذایی و دیگری امنیت تغذیه‌ای. امنیت تغذیه‌ای به میزان غذایی مربوط می‌شود که من و خانواده‌ام دریافت می‌کنیم؛ یعنی اینکه این غذا برای من و اعضای خانواده فراهم باشد. اما بحث امنیت غذایی به تولید غذاهایی مربوط است که برای تأمین غذای مردم کشور از آنها استفاده می‌کنیم.

آخرین آماری که وجود دارد، مربوط به سال ۲۰۲۶ است. این آمار را فائو، که از سازمان‌های زیرمجموعه سازمان ملل در حوزه کشاورزی است، منتشر کرده است. بر اساس این آمار، ایران در حال حاضر ۸۸ درصد غذای مورد نیاز مردم خود را تولید می‌کند. این عدد بسیار خوب و قابل توجهی است؛ یعنی ما در داخل خاک و سرزمین خودمان، ۸۸ درصد غذای مورد نیازمان را تولید می‌کنیم.

عبدالرضا نوروزی

آن ۱۲ درصد باقی‌مانده را هم که وارد می‌کنیم، به این دلیل است که واردات برخی محصولات برای ما بسیار ارزان‌تر تمام می‌شود. برای مثال، وارد کردن نهاده‌های دامی و طیور، مانند سویا و ذرت، از نظر اقتصادی برای ما به‌صرفه‌تر است. قیمت این محصولات در واردات تقریباً یک‌چهارم هزینه‌ای است که در صورت تأمین از داخل باید پرداخت کنیم.

ما این کار را انجام می‌دهیم تا بتوانیم قیمت مرغ را در سطحی نگه داریم که اکنون در اختیار مردم قرار می‌گیرد. اگر قرار باشد همه این نهاده‌ها را از داخل کشور تأمین کنیم، قیمت مرغی که مثلاً اکنون ۳۵۰ هزار تومان است، ممکن است به بیش از ۷۰۰ هزار تومان برسد.

این را هم بگویم که ما در حال حاضر جزو ۱۰ کشور پیشرو جهان در این زمینه هستیم. یعنی فقط ۱۰ کشور هستند که می‌توانند به این میزان غذای مورد نیاز مردم خود را تولید کنند.

اگر دو کشور همسایه خودمان را هم بررسی کنیم، می‌بینیم عراق و افغانستان در همین آمار جزو کشورهای پایین جدول هستند. برای مثال، کشوری مانند عراق با آن پیشینه تمدنی و با توجه به اینکه بین‌النهرین یکی از مراکز کشاورزی جهان بوده است، حدود ۶۸ درصد غذای مورد نیاز جمعیت ۴۰ میلیونی خود را وارد می‌کند. یعنی این کشور به‌شدت به غذایی وابسته است که باید از خارج از مرزهایش وارد کند.

در افغانستان نیز با وجود اینکه ممکن است تصور کنیم کشاورزی و ظرفیت‌های مشابهی وجود دارد، میزان تولید غذای مورد نیاز کشور بسیار پایین است. بیش از ۵۲ درصد غذای مورد نیاز مردم افغانستان از خارج از مرزهای این کشور تأمین می‌شود.

بنابراین، می‌بینیم که خوشبختانه ما در وضعیت خوبی قرار داریم، اما اگر اندکی غفلت کنیم، ممکن است با مشکلاتی مواجه شویم که اکنون دو کشور همسایه ما، با وجود شباهت‌هایی که از نظر جغرافیایی با ما دارند، با آنها روبه‌رو هستند.

پس وضعیت تولید غذای ما خوب است. این را هم باید بگویم که بر اساس تجربه‌هایی که در دوران جنگ ۱۲روزه و به‌خصوص جنگ ۴۰روزه و جنگ رمضان داشتیم، ساختار تولید و توزیع غذا، ساختاری بسیار پایدار بوده است.

شادنوش: من هم می‌خواهم از این زاویه به موضوع نگاه کنم که واقعیت این است آمریکایی‌ها این بار شدیدترین مشکلات را ایجاد کرده‌اند. برای مثال، در تمام خباثت‌هایی که طی چهل و چند سال گذشته انجام داده‌اند، دارو و درمان تا حدودی استثناهایی داشت. اما این بار واقعاً روی دارو هم دست گذاشته‌اند. هیچ نوع بشر و انسانی نمی‌پذیرد که بیماران تحت اذیت و آزار قرار بگیرند، اما آمریکایی‌ها این بار دقیقاً مسیر دارو را هم هدف قرار داده‌اند.

در دوره‌های قبل، به‌صورت غیرمستقیم این کار را انجام می‌دادند. به‌خصوص در دوره اول ترامپ نیز چنین اقداماتی صورت گرفته بود، اما خودشان منکر می‌شدند و می‌گفتند دارو از تحریم‌ها مستثناست و ما با دارو کاری نداریم. اما این بار کاملاً راه‌های دسترسی به دارو را هم دچار مشکل کرده‌اند. وقتی چنین اتفاقی می‌افتد، طبیعی است که هر کاری از دستشان بربیاید انجام خواهند داد.

اما مسئله این است که بد نبود آقای روبیو، همان‌طور که گفته شد، نگاهی هم به گزارش فائو می‌کرد که مربوط به دهم نوامبر است. برای مثال در آن گزارش، درباره گندم گفته شده که تولید امسال کشور مطابق با میانگین پیش‌بینی‌شده انجام شده است. همچنین برای سال زراعی ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۷ پیش‌بینی شده که میزان واردات گندم ایران نسبت به پنج سال گذشته کمتر خواهد بود.

بنابراین، قطعاً تصمیم‌گیرندگان و سیاست‌گذاران کشور با قدرت و توجه کافی تلاش خواهند کرد امنیت غذایی جامعه را حفظ کنند.

از طرف دیگر، بد نیست نگاهی هم به تاریخ خودمان داشته باشیم. در جنگ‌های گذشته‌ای که بزرگان دنیا راه انداختند، کشور ما حتی با وجود بی‌طرفی کامل، مورد ظلم و ستم قرار گرفت. تعداد زیادی از هم‌وطنان ما بر اثر قحطی دچار مشکل شدند و حتی جان خود را از دست دادند، اما ایران سربلند همچنان باقی ماند. امروز ما وارثان آن نسل‌هایی هستیم که آن‌گونه مقاومت کردند و قطعاً عزت ایرانی خودمان را بازیچه چنین اقداماتی قرار نخواهیم داد.

از طرف دیگر، از خالقان جزیره اپستین، جز این انتظار نمی‌رود که هیچ‌گونه انسانیتی را مورد توجه قرار ندهند و حتی بتوانند چنین تهدیدهای ضد انسانی را در برابر بشریت و عالم هستی به زبان بیاورند و صراحتا بگویند می‌خواهیم از ابزار گرسنگی استفاده کنیم تا یک کشور را به زانو دربیاوریم و دچار مشکل کنیم.

*در این فضا هیچ تهدیدی را متوجه امنیت غذایی در ایران نمی‌دانید؟

شادنوش: آن‌چه امروز توجه به آن بسیار اهمیت دارد، حفظ قدرت خرید مردم است. توجه به قدرت خرید مردم فقط در شهرهای بزرگ یا مناطق خاص مطرح نیست؛ ما باید همه اقشار جامعه را در نظر بگیریم. یکی از روش‌های موجود، حمایت از اقشار آسیب‌پذیر بوده که با همین طرح‌های کالابرگ اتفاق افتاده. این سیاست‌ها باید مرتب به‌روز شوند.

مهدی شادنوش

تأمین مواد غذایی و دارویی مردم، به نظر من، باید در اولویت این سیاست‌ها باشد. حتماً باید امکان تهیه این مواد برای همه اقشار جامعه وجود داشته باشد.

از نظر موجودی مواد غذایی و اقلام مختلف، شرایط فعلی مناسب است، اما تأمین زنجیره برای فصل‌های آینده نیز از وظایف دولت است. نباید هیچ خللی در تأمین زنجیره اتفاق بیفتد. این زنجیره شامل حمل‌ونقل مواد غذایی، نهاده‌های دامی و موارد مختلف دیگری است که باید انجام شود و حتماً کسانی که اداره کشور را بر عهده دارند باید به آن توجه کافی داشته باشند.

نوروزی:  من در رابطه با این قضیه نکته‌ای را بگویم. گزارشی در دبیرخانه شورای سلامت و امنیت غذایی استان تهران مورد بررسی قرار گرفت که نشان می‌دهد ذخیره‌سازی غذا در استان تهران به خوبی مورد توجه قرار گرفته است و در بدترین سناریوها نیز غذای مردم با تهدید روبه‌رو نخواهد بود.

*منظور شما این است که پیش‌بینی‌ها از افزایش تاب‌آوری حکایت دارد؟

 بله ذخیره‌سازی‌ها انجام شده. این را هم خدمتتان عرض کنم که بحث امنیت غذایی در کشور ما موضوع جدیدی نیست. ما می‌بینیم که کشورمان جزو نخستین کشورهایی بوده که اساساً به موضوع امنیت غذایی پرداخته است.

شاید بتوان گفت نخستین نوشته‌هایی که در این زمینه وجود دارد، به بیش از ۲۷۰۰ تا ۲۸۰۰ سال پیش برمی‌گردد؛ به دورانی که در شوش باستان، لوح‌های گلی با خط میخی نوشته می‌شدند. تعداد زیادی از این لوح‌ها در زمان رضاشاه به دانشگاه شیکاگو برده شدند تا ترجمه شوند. تعدادی از آنها بازگردانده شده‌اند و تعدادی دیگر همچنان در آنجا هستند.

یکی از موارد جالبی که در میان لوح‌های ترجمه‌شده وجود داشت، مربوط به توزیع نان و فراهم بودن آن در شهر شوش در ۲۷۰۰ سال پیش بود. این موضوع را با خط میخی روی گل نوشته بودند؛ یعنی در آن زمان خبری از کاغذ، پوست و موارد مشابه نبود. در آن نوشته توضیح داده شده بود که نانی که قرار است برای طبقات مختلف جامعه، از اعیان و اشراف گرفته تا سربازان و حتی زندانیان، توزیع شود، باید چه شرایطی داشته باشد.

یعنی شما می‌بینید که حتی ۲۷۰۰ سال پیش، حقوق زندانیان هم به رسمیت شناخته می‌شد. حالا فردی که به قول خودش وزیر خارجه ابرقدرت دنیاست و از مرکز تمدن غرب صحبت می‌کند، چنین حرفی می‌زند، در حالی که ۲۷۰۰ سال پیش در کشور ما حتی برای نانی که قرار بود به زندانی داده شود، استاندارد تعیین می‌کردند. پس ما چنین پیشینه‌ای داریم. در زمان معاصر نیز سازمان غله یکی جزء اولین سازمان‌هایی است که در ایران تشکیل شده است. این سازمان در سال ۱۸۷۰ میلادی یا تقریبا سال ۱۲۶۰ شمسی تشکیل شد و وظیفه‌اش تأمین و توزیع نان و آرد برای تمام قسمت‌های مختلف کشور بود. بنابراین، می‌بینیم که این تجربه تاریخی در شرایطی که امروز با آن مواجه هستیم، خودش را نشان می‌دهد.

* با توجه به چنین تهدیدی، چه سیاست‌گذاری‌هایی باید در دستور کار قرار بگیرد تا بتوانیم از این شرایط عبور کنیم و اجازه ندهیم این تهدید عملی شود؟

نوروزی: برای خود من جامعه ایرانی جامعه بسیار جالبی است. شما می‌بینید که در همین دوران جنگ و با وجود همه مسائلی که وجود دارد، جامعه ایران در حوزه‌ی غذا با مشکل روبه‌رو نمی‌شود. در مطالبی که در نشریات معتبر جهان منتشر شده به این موضوع اشاره شده که رنسانس غذایی در دنیا از ایران شروع شده. در سه سال گذشته، میزان تغییرات در استفاده از غذاهای آماده و رفتن به رستوران‌ها را ببینید. جهش کسب‌وکارهای مرتبط با غذا در کشور قابل ملاحظه است و این تغییر را در تمام نقاط کشور می‌بینیم؛ نه فقط در شهرهای بزرگ.

این موارد سبب شده از تغییرات جامعه ایران به ‌عنوان یک رنسانس یا انقلاب غذایی یاد ‌شود.

به فرهنگ  استفاده از قهوه و فرهنگ کافه‌نشینی نگاه کنید. شما می‌بینید که در کشوری که در آن جنگ وجود دارد، بر اساس آخرین آماری که استانداری ارائه کرد، در تهران ۴۵۰۰ کافه دارای مجوز وجود دارد.

اینها برای من که به‌عنوان پزشک با بیماران سروکار دارم، نشانه هستند. البته این به هیچ وجه به این معنا نیست که ما اکنون تورم غذایی نداریم یا با افزایش قیمت مواد غذایی مواجه نیستیم. به این معنا نیست که مردم ما هیچ مشکلی ندارند یا گرسنگی وجود ندارد. منظور این است که گرسنگی ابزار تهدید نیست و نباید باشد. .

ابوالحسنی: آقای روبیو بهتر بود به جای پرداختن به گرسنگی متغیر دیگری را برجسته می‌کرد. من می‌خواهم همین‌جا نکته‌ای را اشاره کنم. در اول و دوم آذرماه، انجمن تغذیه بالینی یک رویداد بسیار بزرگ در حوزه غذا و تغذیه کشور، در قالب کنگره چاقی بالینی، برگزار می‌کند.

در دوره قبلی این کنگره که کمتر از دو سال پیش برگزار شد، یکی از سخنرانان، کار تحقیقاتی بسیار بزرگی را ارائه کرد. در آن جلسه، عددی درباره میزان کل غذای دورریز کشور ارائه شد. این آمار مربوط به کمتر از دو سال پیش است. اگر میزان غذای دورریز در کشور را به کالری تبدیل کنیم، سرانه کالری حاصل از این دورریز، بیش از ۵۰ درصد کالری مورد نیاز همه مردم کشور را تأمین می‌کند. این اتفاق، اتفاق بدی است و باید مدیریت شود و کاهش پیدا کند. اما به هر حال، کشوری که به اندازه ۵۰ درصد کالری مورد نیاز جمعیتش غذا را به‌اشتباه دور می‌ریزد، به دلیل گرسنگی پای میز مذاکره نمی‌آید.

نکته دوم اینکه جفری ساکس، از استادان شناخته‌شده دانشگاه کلمبیا، چند روز پیش در برنامه‌ای صحبت می‌کردو می‌گفت پس از جنگ جهانی دوم، میزان شیوع گرسنگی در دنیا با استفاده از کودهای نیتروژن و افزایش تولید محصولات غذایی کنترل شد.

امروز تنگه هرمز، به اذعان دیگران و خود جفری ساکس اهرمی قابل اعتناست. اگر به اندازه دو فصل کشاورزی دیگر مسیر تردد و ترانزیت کودهای شیمیایی از تنگه‌ هرمز توسط ایران محدود شود، تمام اروپا و آمریکا به دلیل محدودیت دسترسی به کودهای شیمیایی با مشکلات غذایی و تأمین انرژی مواجه خواهند شد.

می‌خواهم این نکته را عرض کنم، اگر قرار باشد غیراخلاقی بودن مبنای مذاکرات قرار بگیرد، ممکن است اهرم‌ها فقط در اختیار یک طرف ماجرا نباشند.

نوروزی: البته من خوشحال شدم که این حرف را وزیر خارجه آمریکا شنیدم. این نشان از بی‌اطلاعی وی از جامعه‌ی ایران دارد و هرچه اطلاعات دشمن از شما کمتر باشد، بهتر است؛ چون نمی‌تواند برنامه‌ریزی دقیقی برای زمین زدن شما داشته باشد.

شادنوش: از طرف دیگر، حتی اطلاعات آنها هم ناقص است. برای مثال، ترامپ در مصاحبه‌های مختلف خود از تورم ۳۰۰ درصدی در ایران صحبت می‌کند، در حالی که سیستم‌هایی که خودشان به‌صورت علمی برآورد می‌کنند، می‌گویند در گروه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها، نسبت به سال گذشته، چیزی حدود ۱۲۰ درصد تورم در ایران وجود داشته است؛ آن هم با وجود سه جنگی که با آن شدت پشت سر گذاشته‌ایم.

اما از این طرف، کسانی که در حوزه امنیت غذایی مسئولیت دارند و سیاست‌گذاری می‌کنند، به نظر من باید یک مثلث را رعایت کنند.

یک ضلع این مثلث، همان‌طور که عرض کردم، قدرت خرید مردم است. قدرت خرید مردم، به‌خصوص اقشار آسیب‌پذیر، باید مورد توجه قرار بگیرد و برای آن برنامه‌ریزی شود. ضلع دوم، نظارت بر قیمت‌ها و کیفیت مواد غذایی تولیدشده است. این موضوع نیز بسیار اهمیت دارد و باید مورد توجه قرار بگیرد. ضلع سوم این مثلث، تأمین زنجیره غذایی برای فصل آینده است. اگر قرار باشد این فشارها و اذیت و آزارها طولانی شود، حتماً باید برای فصل‌های زراعی آینده کشور نیز برنامه‌ریزی صورت بگیرد و این موضوع باید مدنظر سیاست‌گذاران باشد.

* با توجه به شرایط فعلی، میزان تاب‌آوری جامعه ایران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ با توجه به آمار و ارقامی که در اختیار دارید و همچنین سیاست‌های جاری، به‌ویژه اینکه اکنون فصل تدوین بودجه سال آینده است، فکر می‌کنید چه مواردی باید در بودجه لحاظ شود تا از امنیت غذایی حراست شود و شاخص امنیت غذایی در چنین شرایطی افزایش پیدا کند؟

ابوالحسنی : مان چندین ماه است درگیر جنگ هستیم و بیش از ۴۰ سال است که با تحریم‌های ظالمانه دشمن مواجهیم.

اجازه بدهید یک مثال پزشکی بزنم. هموگلوبین طبیعی معمولاً بالای ۱۲ تا ۱۳ است. بیماری که هموگلوبینش به زیر ۱۰ برسد، اگر من و شما باشیم، احتمالاً صبح نمی‌توانیم از جایمان بلند شویم. اما من در مطب بیمارانی داشته‌ام که هموگلوبین آنها شش بوده اما سر پا بودند. این وضعیت اساساً یک شرایط اورژانسی محسوب می‌شود. اما چطور این بیمار همچنان سرپاست؟ وقتی شرح حال می‌گیریم، می‌بینیم مدت طولانی است که هموگلوبین پایینی داشته و به اصطلاح با این وضعیت سازگار شده است. ما بیش از ۴۰ سال است که مردممان با تحریم مواجه‌اند و به نوعی تاب‌آوری را آموخته‌ایم. البته این آموختن همراه با رنج، زجر و زحمت بوده، اما به هر حال نوعی تاب‌آوری شکل گرفته است.

قبل از این نشست که با یکدیگر صحبت می‌کردیم، به‌شدت تأکید داشتیم که در کلاممان به سمتی نرویم که خدای نکرده مخاطب آزرده شود و بگوید این افراد انگار در این جامعه زندگی نمی‌کنند.

ما هر روز برای تهیه نان به نانوایی می‌رویم. ماهی یک بار، کم یا بیشتر، برای تهیه گوشت به قصابی مراجعه می‌کنیم و به همین میزان دنبال برنج و روغن هستیم. ما هم در همین جامعه زندگی می‌کنیم و درگیری‌های اقتصادی مردم را لمس می‌کنیم. حرف ما این است که دشمن نباید مساله‌ی گرسنگی را ابزار چانه‌زنی کند اما این کار را می‌کند. به شاتباه هم معتقد است این جامعه درگیر گرسنگی است.

* به کالابرگ و سیاست حمایتی مبتنی بر آن اشاره شد. اخیرا گزارشی از سوی دبیرخانه شورای سلامت و امنیت غذایی استان تهران درباره میزان خرید مواد غذایی با استفاده از کالابرگ تهیه شده. بفرمایید داده‌های این گزارش چه نکته‌ای را برای حفظ قدرت خرید نشان می‌دهد؟

نوروزی:  بله. در این قالب طرحی با موضوع بررسی فرسایش کالابرگ الکترونیکی در تأمین غذا بررسی شد. میزان مصرف مواد غذایی بر اساس یک سفره غذایی که وزارت بهداشت و دفتر بهبود تغذیه در سال ۱۴۰۱ برای ایرانیان تهیه کرده بودند، مشخص شده است. یعنی در این الگو، میزان مصرف سرانه لبنیات، گوشت قرمز، گوشت مرغ و سایر مواد غذایی تعیین شده و همه‌چیز در حد یک الگوی مناسب و مطلوب در نظر گرفته شده بود.

ما بررسی کردیم و به این نتیجه رسیدیم که در دی‌ماه، یعنی زمانی که تغییرات قیمت و اجرای طرح کالابرگ کلید خورد هزینه خرید این سبد حدود چهار یملیون بود که با تغییرات اعمال شده به پنج میلیون رسید و دولت یک میلیون را در قالب کالابرگ داد اما به تدریج با رشد تورم این مبلغ دچار فرسایش شد. برای حفظ قدرت خرید این رقم باید افزایش یابد.

البته می‌خواهم در اینجا درباره زیرساخت کالابرگ الکترونیکی هم نکته‌ای بگویم. من فعلاً کاری به جزئیات و ماهیت این طرح ندارم، اما واقعاً زیرساخت بسیار جالب و خوبی ایجاد شده است که خود این زیرساخت نیز کمک زیادی به امنیت غذایی ما می‌کند.

شما می‌توانید برای تمام ایرانیانی که در این کشور کد ملی دارند، با دقتی دست‌کم ۹۰ درصدی، امکان دسترسی به غذا و تغییرات مربوط به آن را فراهم کنید. این کار بسیار بزرگی است که انجام شده است.

*بیشترین ماده غذایی که با کالابرگ خریداری شده چیست؟

در یک دوره سه‌ماهه که آمار را بررسی می‌کردیم، بیشترین میزان خریدی که مردم از طریق کالابرگ انجام داده بودند، مربوط به گوشت مرغ و گوشت قرمز بود. البته من آمار استان تهران را در اختیار دارم و درباره همین استان صحبت می‌کنم. این خودش نشانه خوبی است؛ به هر حال نشان می‌دهد که وضعیت به‌گونه‌ای نیست که مردم فقط به غذاهای پایه و حداقلی محدود شده باشند و مجبور باشند صرفاً از همان اقلام استفاده کنند.

* اگر بخواهیم بحث را جمع‌بندی کنیم، با توجه به صحبت‌های وزیر خارجه آمریکا، از نظر شما که متخصص تغذیه هستید، جامعه ایران درگیر بحران گرسنگی نیست؟ درست است؟

ابوالحسنی:  قطعاً ما درگیر بحران گرسنگی نیستیم. اصلاً آن چیزی که او مطرح می‌کند، بحران قحطی است که در ایران وجود ندارد.

نوروزی: با توجه به تدابیر اندیشیده شده ما درگیر این بحران هم نخواهیم شد. حتی در محاصره دریایی تدابیری برای واردات مواد مورد نیاز اندیشیده شده و در حال انجام است.

شادنوش: همان‌طور که فرمودند، مسئله گرسنگی و قحطی موضوعی نیست که بتوان از آن به‌عنوان ابزار چانه‌زنی استفاده کرد. همه ما در همین جامعه زندگی می‌کنیم. نه نیازی به دانشگاه رفتن دارد و نه نیازمند استفاده از ماهواره و ابزارهای دیگر است تا واقعیت را ببینیم. در همین روزها که ایام شهادت حضرت زهرا(س) بود، در محله‌های مختلف نذری‌هایی که مردم می‌دادند و غذاهایی که در سراسر کشور توزیع می‌شد، قابل مشاهده بود. کسی در اینجا احساس و لمس گرسنگی و قحطی ندارد.

البته همان‌طور که عرض کردم، فشار گرانی وجود دارد. قیمت‌ها افزایش پیدا کرده و نرخ تورم بالا رفته است. ارزش پول ملی کاهش پیدا کرده و همه این مشکلات وجود دارند، اما به هر حال مواد غذایی در دسترس هستند.

نوروزی: این را هم بگویم که ما تفاوتی با بسیاری از کشورهای دیگر داریم. ما می‌گوییم یک سرزمین تمدنی و یک کشور تمدنی هستیم. ما کشوری نیستیم که دو سفیر انگلیس و فرانسه دو خط‌کش روی نقشه گذاشته باشند و بگویند این قسمت فلان کشور شود و آن قسمت کشور دیگری.ما کشوری هستیم که دست‌کم حدود پنج هزار سال سابقه کشوری و تمدنی داریم. در طول این پنج هزار سال، جنگ‌های بسیاری را پشت سر گذاشته‌ایم؛ از حمله مغول گرفته تا جنگ‌های متعدد دیگر. با این حال، کشورمان همچنان باقی مانده است. خدا را شکر که هیچ‌وقت کشورمان از بین نرفته است. اگر قرار بود با یک حرف، مثلاً حرف آقای فلان، بترسیم و از هم بپاشیم، دیگر کشور پنج‌هزارساله‌ای نبودیم.

کد مطلب 2303377

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
8 + 3 =

آخرین اخبار

پربیننده‌ترین