به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، آیین رونمایی و معرفی این مجموعه با مشارکت انجمن جامعهشناسی ایران، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران و مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی برگزار میشود. این مراسم سهشنبه ۱۰ آذرماه از ساعت ۱۰ تا ۱۲، در تالار گفتوگوی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، واقع در بزرگراه آلاحمد، جنب بیمارستان شریعتی برگزار خواهد شد. این آیین فرصتی برای آشنایی با یکی از مجموعههای پژوهشی گسترده در حوزه جامعهشناسی ایران و بررسی ظرفیتهای علمی آن برای مطالعه و شناخت ابعاد مختلف جامعه معاصر کشور خواهد بود.
مجموعه ۹ جلدی «جامعهشناسی ایران معاصر» که حاصل چندین سال تلاش پژوهشی و علمی جمعی از استادان و پژوهشگران علوم اجتماعی ایران است، بهتازگی از سوی انتشارات دانشگاه تهران منتشر شده و در دسترس علاقهمندان، دانشجویان و پژوهشگران قرار گرفته است.
دکتر مصطفی ازکیا، ناظر و ویراستار این مجموعه، از استادان شناختهشده جامعهشناسی ایران است که بخش مهمی از فعالیتهای علمی و پژوهشی خود را به جامعهشناسی توسعه، توسعه روستایی و بررسی مسائل اجتماعی ایران اختصاص داده است. آثار و پژوهشهای او در این زمینه، بهویژه در حوزه شناخت ابعاد اجتماعی توسعه و تحولات جامعه روستایی ایران، جایگاه قابل توجهی در ادبیات جامعهشناسی کشور دارد.
این مجموعه علاوه بر نظارت و ویراستاری دکتر مصطفی ازکیا، استاد جامعهشناسی دانشگاه تهران، با همکاری ۷۵ نفر از استادان و پژوهشگران این حوزه تدوین شده است. گستردگی مشارکت علمی در تهیه این اثر، آن را به مجموعهای چندصدایی و میانرشتهای در زمینه شناخت جامعه ایران تبدیل کرده است که موضوعات مختلف اجتماعی، تاریخی، فرهنگی و جمعیتی را در بر میگیرد.
مجلدات این مجموعه با تمرکز بر ابعاد و زمینههای گوناگون حیات اجتماعی ایران، موضوعاتی همچون ساختار و ویژگیهای جوامع ایرانی، مسائل توسعه، تحولات تاریخی، تغییرات اجتماعی زنان، فرهنگ و ارزشها، آسیبها و مسائل اجتماعی، نهادهای اجتماعی و پویاییهای جمعیتی را مورد توجه قرار دادهاند.
تنوع موضوعی مجلدات نشان میدهد که این مجموعه میکوشد جامعه ایران را از منظرهای مختلف جامعهشناختی بررسی کند؛ از ساختارهای اجتماعی و زمینههای تاریخی تحولات گرفته تا مناسبات توسعه، تغییرات فرهنگی و ارزشی، مسائل اجتماعی و دگرگونیهای جمعیتی. چنین رویکردی امکان مطالعه وجوه مختلف جامعه ایران و ارتباط متقابل میان پدیدهها و فرایندهای اجتماعی را فراهم میکند.
مجموعه ۹ جلدی «جامعهشناسی ایران معاصر» به نظارت و ویراستاری دکتر مصطفی ازکیا، استاد جامعهشناسی دانشگاه تهران، و با مشارکت ۷۵ نفر از استادان و پژوهشگران علوم اجتماعی توسط انتشارات دانشگاه تهران منتشر شده است. این پروژه پژوهشی چندصدایی و میانرشتهای، محصول چندین سال کار علمی جمعی است و میکوشد ابعاد گوناگون حیات اجتماعی، تاریخی، فرهنگی، اقتصادی و جمعیتی ایران معاصر را در پیوند با یکدیگر واکاوی کند.
فهرست ۹ مجلد مجموعه
-
جوامع ایرانی (ساختار و ویژگیهای جوامع ایرانی)
-
توسعه وابسته ۱
-
توسعه وابسته ۲
-
خوانش تاریخی
-
زنان و تغییرهای اجتماعی
-
فرهنگ و ارزشهای اجتماعی
-
آسیبها و مسائل اجتماعی ایران
-
نهادهای اجتماعی
-
تحولات و پویایی جمعیت
منطق کلی و معماری نظری مجموعه
ساختار این ۹ جلد بر سه لایه تحلیلی بنا شده است که یکدیگر را تکمیل میکنند:
-
لایه زیربنایی و تاریخی (جوامع ایرانی و خوانش تاریخی): این بخش با به کار بردن واژه جمع «جوامع ایرانی»، بر تنوع قومی، منطقهای، زیستبومی و طبقاتی ایران تأکید میکند و نشان میدهد بدون فهم ریشههای تاریخی و این تکثر درونی، هرگونه نسخهپیچی کلان درباره جامعه ایران دچار خطا میشود.
-
لایه ساختاری و اقتصاد سیاسی (توسعه وابسته ۱ و ۲): هسته تبیینی مجموعه در اینجا قرار دارد؛ جایی که چگونگی پیوند خوردن جامعه ایران به نظام جهانی، نقش دولت رانتی، شکاف شهر و روستا و پیامدهای نوسازی نامتوازن بررسی میشود.
-
لایه پیامدها، نهادها و زیست روزمره (زنان و تغییرهای اجتماعی، فرهنگ و ارزشها، نهادهای اجتماعی، آسیبها و مسائل اجتماعی و پویایی جمعیت): این پنج جلد نشان میدهند که سازوکارهای تاریخی و مدل توسعه، چگونه در سطح خانواده، جنسیت، ارزشهای نسلی، کارکرد نهادها و آسیبهای اجتماعی متبلور شدهاند.
-
چرا «توسعه وابسته»؟ انتخاب عنوان «توسعه وابسته» بیانگر یک موضع نظری مشخص است: تحولات اجتماعی ایران معاصر را نمیتوان صرفاً با الگوهای خطی و کلاسیک «نوسازی» توضیح داد. در ایران، فرایند توسعه نه از درونِ تحول تدریجی نیروهای تولیدی و نهادهای بومی، بلکه در تعامل نابرابر با اقتصاد جهانی و عمدتاً از مجرای دولت متکی به درآمدهای نفتی پیش رفته است.
-
محورهای اصلی در این دو جلد:
-
نوسازی آمرانه و شکافهای ساختاری: بررسی اینکه چگونه برنامههای توسعه در دهههای گذشته، بدون ایجاد پیوند ارگانیک میان بخشهای صنعت، کشاورزی و خدمات، به شکاف عمیق میان کلانشهرها و مناطق پیرامونی و حاشیهنشینی گسترده انجامید.
-
دگرگونی ساختارهای روستایی و عشایری: تحلیل پیامدهای اصلاحات ارضی و سیاستهای پس از آن بر زوال شیوههای تولید سنتی، مهاجرتهای بیرویه به شهرها و تغییر بافت طبقاتی جامعه ایران.
-
پیوند توسعه با نابرابری و آسیبها: تبیین این نکته که بسیاری از آسیبهای اجتماعی و بحرانهای نهادی در جلدهای بعدی، محصول جانبیِ همین مدل توسعه نامتوازن و وابسته هستند؛ مدلی که رشد اقتصادی مقطعی را بدون توسعه همهجانبه نهادی و اجتماعی رقم زده است.
-
-
در مجموع، نقطه قوت این مجموعه در آن است که به مخاطب اجازه میدهد برای مثال مسئله تغییرهای اجتماعی زنان یا آسیبهای اجتماعی را نه به عنوان پدیدههایی مجزا و صرفاً فرهنگی، بلکه در پیوند با توسعه وابسته و ساختار جوامع ایرانی تحلیل کند.
تمرکز بر محور کلیدی و شاخص مجموعه: مجلدات «توسعه وابسته ۱ و ۲»
در میان مجلدات این مجموعه، دو جلد «توسعه وابسته ۱» و «توسعه وابسته ۲» وزن نظری و تحلیلی برجستهای دارند؛ هم به این دلیل که به طور مستقیم با حوزه تخصصی دکتر مصطفی ازکیا (جامعهشناسی توسعه) پیوند خوردهاند و هم به این جهت که حلقه واسط میان تاریخ و مسائل اجتماعی امروز ایران محسوب میشوند.






نظر شما