تاریخ انقلاب
-
سه خوانش فراستخواه، دینی‌ترکمانی و حاتمی درباره آینده تحولات ایران در اجلاس ملی «ایران در مسیر» اصفهان
فراستخواه: تغییر منتظر اصلاح ساختارها نمی‌ماند/ حاتمی: هدف تکرار اعتراض‌ها بدون تغییر نظام سیاسی ایجاد تعادل است/ راز پایداری «تعادل ناپایدار»
اخبار اندیشهسه زاویه برای یک پرسش مشترک مباحث نخستین پنل اجلاس ملی «ایران در مسیر» در مجموع سه سطح متفاوت از تحلیل وضعیت کشور را پیش روی مخاطب قرار داد: ظرفیت کنشگری جامعه و نهادهای میانی، نقش ساختارهای سیاسی و نهادی در عملکرد اقتصاد و سازوکارهای مؤثر بر پایداری سیاسی.اگرچه سخنرانان از زوایای متفاوتی به پرسش «چرا چنین شد؟» پرداختند، وجه مشترک بحث‌ها پرهیز از تحلیل تک‌بعدی و تأکید بر درهم‌تنیدگی عوامل اقتصادی، اجتماعی و سیاسی در شکل‌گیری وضعیت کنونی ایران بود.
-
نگذاریم نارضایتی از «گلایه» به «بحران» تبدیل شود
اخبار اندیشهانبار باروت نارضایتی؛ جرقه‌ها چگونه نظام‌های سیاسی را سورپرایز می‌کنند؟/ از وال‌استریت تا سیدی‌بوزید؛ فرمول ۵ مرحله‌ای تبدیل بحران معیشت به بحران مشروعیت
-
علیرضا مرادی و تبیین نقش مارکسیسم ایرانی؛ از آکادمی تا سنگر
«خوانش روسی» اندیشه چپ ایران را مصادره کرد/ انقلاب شکست‌خورده یا تئوری ناکام؟/ شکست واقعیت مارکسیسم در ایران
اخبار اندیشهدر تاریخ چپ ایران ساده‌سازی مناسبات اجتماعی و باور به رویکرد شکل‌دهی به جامعه با تکیه بر شماری نقل قول و سخنان از مارکس و لنین رواج داشته است و هر گونه خوانش خلاف آن به منزله خروج از مارکسیسم قلمداد می‌شده است. مصطفی شعاعیان از جمله افرادی است که در باره این بیماری به طور مفصل توضیح داده است.
-
تز تحسین‌شده اریک هوفر درباره روان‌شناسی جنبش‌های افراطی
متعصب ها مسئولیت پذیر نیستند؛ آنان با آمار و استدلال بیگانه اند/ چرا سیاست توده ای افراد تحقیر شده را جذب می کند؟ / ویژگی جنبش های افراطی: تعصب
اخبار اندیشهاستدلال هوفر این است که جنبش‌های فرهنگیِ افراطی و متعصبانه—چه دینی باشند، چه اجتماعی و چه ملی—زمانی سر برمی‌آورند که شمار زیادی از افراد سرخورده، با این باور که زندگی فردی‌شان بی‌ارزش یا تباه شده است، به جنبشی می‌پیوندند که خواستار تغییری رادیکال است. اما جاذبهٔ واقعی این جنبش‌ها برای این گروه، نه تحقق آرزوهای فردی، بلکه فرار از «خود» است: «یک جنبش توده‌ای پیروان خود را جذب و حفظ می‌کند، نه به این دلیل که می‌تواند اشتیاق به پیشرفت فردی را ارضا کند، بلکه به این دلیل که می‌تواند شور و اشتیاق برای ایثار و گذشتن از خود را سیراب سازد
-
سیره زنان صبور در بحران‌های ملی و بازتولید آن در مواجهه با چالش‌های انسان امروز
پشت سنگر کاسه‌های آب و قرآن؛ بازتعریف امید و فداکاری مادران جنگ تحمیلی
اخبار دینروایت مادران رزمندگان، داستان اشک‌های منفعلانه نیست؛ این سلوک خاموش و پرصلابت، ستون فقرات امید و پایداری ملتی بود که داغ سنگین فرزند را به اقتدار و هویت جمعی تبدیل کرد.
-
خاطره ناطق نوری از سفر به کوبا در شهریور ۶۰: بعد از سخنرانی دکتر ولایتی یک‌دفعه همه تکبیر گفتیم، نزدیک بود همه فرار کنند
تاریخ ایرانگاهی هم با اتوبوس قراضه جلوی کنفرانس می‌رفتیم؛ در حالی که همه شرکت‌کنندگان با ماشین‌های مدل بالا می‌آمدند، آن‌ها ما را با تعجب نگاه می‌کردند که با چه وسیله‌ای به آن‌جا آمده‌ایم.
-
نقد و بررسی کتاب «دولت‌زدگی؛ رساله‌ای دربارهٔ جامعه‌سازی»
بیماری ایران «دولت زدگی» نه «دولت بد»، جامعه مشکل اصلی/ جسارتِ ستودنی در تشخیص بحران و آشفتگی در اثبات علمی
اخبار اندیشهحسن بهشتی‌پور نوشت: ایده اصلی کتاب این است که ایران به نوعی «دولت‌زدگی» دچار است؛ یعنی نه فقط نهادهای حکومتی، بلکه ذهن، زبان، اخلاق سیاسی و تخیل جمعی ما نیز در مدار دولت و قدرت مرکزی می‌چرخند.این ایده از حیث نظری جذاب است، چون مسئله را از سطح اشخاص و حکومت‌ها به سطح ساختارهای ذهنی و اجتماعی می‌برد. اما در مقام نقد، باید گفت که این انتقال از سطح سیاسی به سطح روانی و فرهنگی، همیشه با دقت کافی انجام نمی‌شود و گاهی شتاب‌زده به نظر می‌رسد.
-
۴۵۰ نقطه ترور در تهران اوایل انقلاب؛ پژوهشی درباره قربانیانی که نامشان کمتر شنیده شد
تاریخ ایرانکتاب «ترور در تهران» با بررسی اسناد دادستانی، بولتن‌های شهربانی و آرشیو مطبوعات، ۴۵۰ نقطه ترور و ۸۴۰ قربانی را در پایتخت شناسایی کرده و تلاش دارد روایت قربانیانی را بازگو کند که در میان آن‌ها کارگران، دانشجویان و کسبه نیز دیده می‌شوند.
-
نگاهی به کتاب «مارکسیسم و انقلاب در ایران» نوشته علیرضا مرادی
انقلابی که در ایران هرگز به وقوع نپیوست
اخبار اندیشه بر اساس آن‌چه مطالب کتاب نشان می‌دهد، می‌توان روایت کتاب را «انقلابی که هرگز رخ نداد» دانست، به مثابه انقلاب سوسیالیستی که جریان‌های مختلف چپ، با روایت‌های متفاوت، در افق تاریخی خود قرار داده بودند.
-
شعار " بهشتی بهشتی، طالقانی را تو کشتی" توسط چه کسانی ساخته شد؟
احزاب و شخصیت‌هاپس از رحلت زنده‌یاد آیت‌الله سیدمحمود طالقانی، بخش‌هایی از نیروهای سیاسی جامعه این رویداد را به یکدیگر منتسب ساختند! بخشی از این اتهامات، متوجه سازمان موسوم به مجاهدین خلق بود که با از میان برداشتن طالقانی، مسئولیت مرگ او را متوجه جریان خط امام و حزب جمهوری اسلامی ساخته و سعی در سوء استفاده سیاسی از این مقوله دارد.
-
علی امینی در شهریور ۵۷: دولت به هیچ وجه نمی‌بایستی مردم بی‌گناه را می‌کشت
تاریخ ایرانعلی امینی، نخست‌وزیر پیشین ایران، در گفت‌وگویی با بی‌بی‌سی در شهریور ۱۳۵۷، از گسسته‌شدن پیوند حکومت و مردم گفت و تأکید کرد که مردم معترض نباید گلوله‌باران می‌شدند؛ او همچنین آمادگی خود را برای تشکیل یک دولت مستقل و آشتی ملی اعلام کرد.
-
به مناسبت چهل‌وچهارمین سالروز
متن رأی دادگاه صادق قطب‌زاده؛ اتهاماتی که به اعدام او انجامید
تاریخ ایراندر شهریور ۱۳۶۱ دادگاه انقلاب ارتش به ریاست محمد محمدی ری‌شهری، صادق قطب‌زاده را به اتهام طراحی برای براندازی جمهوری اسلامی و ترور مسئولان نظام، از جمله آیت‌الله خمینی، به اعدام محکوم کرد؛ حکمی که روزنامه اطلاعات یک روز پس از اجرای آن، متن کامل رأی دادگاه را منتشر کرد.
-
علیرضا ملایی توانی نویسنده «زندگینامه سیاسی آیت‌الله طالقانی»
آیت‌الله طالقانی در برخی موارد از بازرگان نیز نواندیش‌تر و معتدل‌تر شد
تاریخ ایرانفضایی که طالقانی در آن به دنیا آمد و خانواده‌ای که در آن رشد کرد، تا حدودی سیاسی شده بود. خانواده او با مرحوم مدرس و شخصیت‌های روحانی نواندیش آن دوره ارتباطاتی داشتند.
-
مهندس بازرگان در سال‌های پایانی زندگی‌اش؛ دهه ۷۰ / عکس
تاریخ ایرانتصویری کمتر دیده شده از مهدی بازرگان را در سال‌های پایانی زندگی‌اش و در دهه ۷۰ هجری شمسی می‌بینید.
-
نه هوای کسب نان و نه هوای فتح جاه داشت/ مرجع و ملجأ معنوی خاص و عام بود
اخبار اندیشهحکمت‌الله ملاصالحی، استاد دانشگاه تهران، در یادداشتی به مناسبت چهل‌وهفتمین سالگشت درگذشت آیت‌الله سید محمود علایی طالقانی، از او به‌عنوان شخصیتی ممتاز و ویژه یاد کرده و نوشته است: «آیت‌الله طالقانی، هرچند از تبار حوزویان بود و طلبه‌ای از طلبگان درس و بحث و دانش‌آموخته حوزه، لیکن جان و وجدان، روان و رفتار، اندیشه و زبان، اسلام و مسلمانی او پیراسته از جزم و جمود بود.»
-
فروپاشی دموکراسی نیم‌بند؛ چگونه گذار سیاسی و آنوکراسی جرقه‌زن جنگ‌های داخلی می‌شود؟(بخش آخر)
سیاست کجا تعطیل و جنگ داخلی کجا آغاز می شود؟؛ ظهور آنوکراسی/ از شکنندگی نهادها تا انتقام نخبگان: آناتومی سقوط به ورطه‌ی درگیری‌های خونین
اخبار اندیشهشیفتگی به دموکراتیک‌سازی که در سراسر قرن بیستم و آغاز قرن بیست‌ویکم بر جهان حاکم بود، به پایان رسیده است. این دوره در سال ۲۰۰۶ پایان یافت؛ زمانی که شمار دموکراسی‌ها در سراسر جهان به اوج خود رسید. حتی دموکراسی‌هایی که زمانی امن و استوار تصور می‌شدند، مانند فرانسه و کاستاریکا، نیز شاهد فرسایش بوده‌اند؛ همچنین کشورهایی مانند ایسلند که نتوانسته‌اند حقوق و آزادی‌ها را به‌طور یکسان در میان همه‌ی گروه‌های اجتماعی تضمین کنند.
-
دستور تغییر نام غربی داروخانه‌ها در شهریور ۵۸
تاریخ ایرانچند ماه پس از انقلاب ۱۳۵۷، حتی نام داروخانه‌ها نیز به موضوعی برای بازنگری در نشانه‌های شهری تبدیل شد؛ واکنش صاحبان داروخانه‌ها به این تغییر، روایت جالبی از فضای اجتماعی شهریور ۱۳۵۸ به دست می‌دهد.
-
روایت احمد بنی جمالی از بازخوانی یک تیپولوژی در تاریخ‌نگاری سیاسی با فراروی از روایت‌های رسمی و ایدئولوژیک
کتاب آشوب که در جوانی درباره مصدق نوشتم به فهم موضوع کمکی نمی کند/ جلال آدمی بود که مدام پای خودش را سست می‌کرد/گسست‌ها و ائتلاف‌های یک روشنفکر عمومی
اخبار اندیشهاحمد بنی‌جمالی که امروز در باره کتاب آشوب تجدیدنظر اساسی کرده در باره آل احمد گفت:وقتی نخستین بار سراغ آل‌احمد رفتم، اصلاً از او خوشم نیامد؛ اما هرچه جلوتر رفتم، بیشتر احساس کردم چقدر جالب است. این‌همه تناقض، این‌همه کنتراست در شخصیتش، آدم را جذب می‌کند؛ برخلاف کسانی که خیلی یک‌دست و مستقیم‌اند. این‌که چقدر می‌توانست این‌همه تناقض را در خود تحمل کند، کار سختی است؛ آدم بالاخره نیاز دارد چیزی روشن داشته باشد که بر اساس آن زندگی کند، سلوکش را شکل دهد، و عمل کند. اما جلال آدمی بود که مدام پای خودش را سست می‌کرد.
-
روایت مهدی کروبی از بحران‌های بنیاد شهید در سال ۵۹
تاریخ ایراندر شهریور ۱۳۵۹، گزارش میدانی مجله «زن روز» از بنیاد شهید، ابعاد تازه‌ای از چالش‌های مدیریتی و نظارتی این نهاد تازه‌تاسیس را بازگو کرد.
-
روایت رسمی حکومت پهلوی از ۱۷ شهریور؛ بازخوانی اطلاعیه فرمانداری نظامی تهران
تاریخ ایرانساعاتی پس از واقعه ۱۷ شهریور ۱۳۵۷، فرمانداری نظامی تهران با صدور اطلاعیه‌ای رسمی، تظاهرات میدان ژاله را «توطئه‌ای هدایت‌شده از سوی بیگانگان» خواند.
-
کتاب «در باب انقلاب‌ها؛ سیاست سرکشی در دنیای امروز» منتشر شد
انقلاب‌ها چگونه آغاز می‌شوند و به کجا می‌رسند؟
اخبار اندیشه«در باب انقلاب‌ها» نویسندگان برای توضیح آن به تجربه‌های مختلفی در جهان از انقلاب مصر تا تحولات ایرلند شمالی و پاپوآی غربی رجوع می‌کنند و پرسش‌هایی را درباره امکان مطالعه انقلاب‌ها در جهانی که با بحران، نابرابری و اقتدارگرایی مواجه است، مطرح می‌کنند.
-
برگزاری مراسم یادبود آیت‌الله طالقانی با موضوع ناجیان جنگ و حامیان صلح
احزاب و شخصیت‌هامراسم چهل و هفتمین سال درگذشت آیت‌الله سید محمود طالقانی به میزبانی خانواده طالقانی برگزار می‌شود.
-
در نشست بررسی کتاب «بر لبه تنهایی» در کتابخانه ملی مطرح شد
روایت ولی نصر از دوراهی تاریخی مقابل کلان‌راهبرد ایران/ آزمون سخت ایران در موازنه سازی میان «استقلال - امنیت» با «توسعه» پس از تکانه‌های جنگ
اخبار اندیشهاستقلال در مرکز کلان‌راهبرد ایران قرار دارد، پرسش باید این باشد که ایران چگونه می‌تواند در یک نظام بین‌المللی چندقطبی، روابط خود را به شکلی تنظیم کند که بیشترین امکان انتخاب و آزادی عمل را داشته باشد؟ بنابراین، یکی از پرسش‌های مهم در دوران پیش رو این خواهد بود که آیا ایران می‌تواند از سیاستی که عمدتاً بر بازدارندگی و مقابله با تهدید استوار بوده است، به سمت سیاست منطقه‌ای حرکت کند که در کنار بازدارندگی، دیپلماسی، همکاری اقتصادی و ایجاد ترتیبات امنیتی پایدارتر را نیز در بر بگیرد.
-
فروپاشی خودکامگی با خوانشی از کتاب «بحران و فروپاشی رژیم‌های غیردموکراتیک»
مرگ خودکامگی از درون؛ فروریزی حکومت مستبد قبل از خیابان‌ها، در قدرت/ چگونگی تبدیل اختلالات داخلی به پایان اقتدارگرایی/ منابع سیاسی فروپاشی خودکامگی
اخبار اندیشهتحلیل گریلی دی کورتونا، با تمرکز عامدانه بر عوامل سیاسی داخلی، نگاه ما را از شرایط کلی جامعه به مکانیزم‌های درونی قدرت منتقل می‌کند. در این چارچوب، پایان خودکامگی را نمی‌توان صرفاً نتیجه نارضایتی اجتماعی، بحران اقتصادی یا فشار خارجی دانست. مسئله اصلی آن است که چه زمانی رژیم دیگر قادر نیست ائتلاف حاکم را حفظ کند، مخالفان را مهار و انتقال قدرت را مدیریت کند.
-
ماجرای عجیب اسکناس‌های روسیاه در شهریور ۵۸
تاریخ ایران«تصویر شاه مخلوع در سمت راست اسکناس با خطوط مشکی از طریق چاپ یک کادر سیاه‌رنگ پوشیده شده است و در سمت چپ اسکناس نیز که تصویر شاه به صورت نیم‌رخ و نامرئی چاپ گردیده، به وسیله دایره‌ای از شیر، شمشیر و خورشید با رنگ سیاه محو گردیده است.»
-
به مناسبت چهل‌وپنجمین سالروز
فردای انفجار دفتر نخست‌وزیری؛ وقتی کشمیری هم در فهرست شهدا بود!
تاریخ ایرانیک روز پس از انفجار دفتر نخست‌وزیری در ۸ شهریور ۱۳۶۰ که به شهادت محمدعلی رجایی و محمدجواد باهنر انجامید، روزنامه کیهان روایت نخستین ساعات این حادثه را منتشر کرد؛ روایتی که در میان قربانیان، نام مسعود کشمیری را نیز به عنوان یکی از شهدا آورده بود. کشمیری بعدها به عنوان عامل نفوذی و متهم اصلی بمب‌گذاری شناخته شد.
-
رسالت نبوی در گفتار پرفسور محمد لگنهاوزن
میراث پیامبر برای امروز / توحید و نفی انحصارگرایی؛ از مبارزه با طاغوت درون تا شکستن انحصار نجات/ الهیات مقاومت و رهایی و مقابله با ستم
اخبار اندیشهالهیات ادیان در آموزه‌های پیامبر(ص)، در برابر ادعاهای انحصارطلبانه رایج در جوامع یهودی و مسیحی نیز می‌ایستد. شاید به همین دلیل است که اولین گزارش مکتوب به‌جامانده از یک مسیحی درباره ظهور پیامبری در میان اعراب، حاکی از آن است که وی ادعا می‌کند کلیدهای بهشت را در اختیار دارد. کلیدهای بهشت در میان مسیحیان غربی نماد اقتدار پاپ بود و هیچ‌کس نمی‌توانست بدون تأیید پاپ به بهشت راه یابد. پیامبر(ص) این انحصارگرایی نجات‌شناختی را مردود شمرد و دروازه‌های بهشت را به روی تمام کسانی که به خداوند، روز جزا و رستاخیز مردگان ایمان داشتند گشود و آنان را به عضویت در امت خویش فراخواند. در اینجا نیز شرط وضع‌شده، توحید بود. توحید فرد را به سوی خداوند و جامعه مؤمنان را به سوی وحدت رهنمون می‌شد.
-
درنگی بر کتاب «محمد و مؤمنان در صدر اسلام» اثر فرد ام. دانر انتشارات دانشگاه هاروارد
اسلام، نهضتی دینی و نه جنبشی اجتماعی، اقتصادی و حتی ملی/ روایت مورخ هاروارد از انگیزه‌های دینی و تحول جامعه مؤمنان به امپراتوری
اخبار اندیشه دانر معتقد است جامعه نخستین پیروان محمد (ص) را بهتر است در مرحله آغازین، «جنبش مؤمنان» بدانیم. اعضای این جنبش کسانی بودند که به خدای یگانه ایمان داشتند، زندگی اخلاقی و پرهیزکارانه‌ای را دنبال و خود را برای روز داوری آماده می‌کردند.
-
عکس/ آیت‌الله جنتی بعد از بازداشت، در ۴۶ سالگی؛ سال ۱۳۵۱
تاریخ ایرانتصویری کمتر دیده شده و قدیمی از آیت‌الله احمد جنتی را بعد بازداشت شدن توسط ساواک در ۴۶ سالگی و در سال ۱۳۵۱ مشاهده می‌کنید.
-
عکس/ گروه سرود یک مدرسه راهنمایی در دهه ۶۰
تاریخ ایرانتصویری از گروه سرود یک مدرسه راهنمایی را در اواخر دهه ۱۳۶۰ ملاحظه می‌کنید.