شاید شنیده​ باشید که اگر رئیس جمهور سابق، برای تبیین اختیاراتش لایحه به مجلس می​فرستاد، در عوض رئیس جمهور فعلی از حداکثر اختیاراتش بهره برده است.

نسرین وزیری: اصول 113 تا 141 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به امور قوه مجریه و مجموعه دولت پرداخته​اند. اما دو اصل 113 و 122، مشخصا بر دامنه اختیارات و وظایف رئیس​جمهور تاکید دارند. چه آنکه در اصل 113 آمده است​ «پس‏ از مقام‏ رهبری‏ رییس‏ جمهور عالیترین‏ مقام‏ رسمی‏ کشور است‏ و مسئولیت‏ اجرای‏ قانون‏ اساسی‏ و ریاست‏ قوه‏ مجریه‏ را جز در اموری‏ که‏ مستقیما به‏ رهبری‏ مربوط می‏ شود، بر عهده‏ دارد» و در اصل 122 هم چنین آمده است که «رییس‏ جمهور در حدود اختیارات‏ و وظایفی‏ که‏ به‏ موجب‏ قانون‏ اساسی‏ و یا قوانین‏ عادی‏ به‏ عهده‏ دارد در برابر ملت‏ و رهبر و مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ مسئول‏ است‏.»
اگرچه مناقشه بر سر اختیارات رئیس​جمهور با پایان یافتن دولت اصلاحات، به فراموشی سپرده شده بود اما در دوره دولت دهم با استناد مکرر دولت به اصل 113 و تاکید مجلس بر اصل 122 باردیگر در یادها زنده شد. اصرار دولت به استفاده از اختیاراتش تا آنجا پیش رفت که رئیس​جمهور هیات نظارت بر قانون اساسی که مولود دولت قبل بود را احیا کرد. {اینجا} اما شورای نگهبان چنین هیاتی را غیر قانونی دانست. {اینجا} شرح کامل اختلاف نظرهای دولت و شورای نگهبان درباره تفسیر اختیارات رئیس​جمهور در اصل 113 را اینجا و اینجا بخوانید.
فارغ از بحث شکلی درباره نص ماده 113 قانون اساسی، محمود احمدی​نژاد نشان داده است که در مقاطع مختلف از اختیارات خود فارغ از انتقاداتی که به او وارد شده است؛ استفاده می​کند. بخشی از این موارد را در ادامه مرور می​کنیم.
 
اخطار قانون اساسی به روسای قوای مقننه و قضاییه
اگرچه این روزها نامه نگاری های روسای قوای مجریه و قضاییه و آنچه که اخطار قانونی محمود احمدی نژاد به آیت الله آملی لاریجانی خوانده شد، صفحات روزنامه ها را پر کرده است، اما این اولین باری نیست که رئیس جمهور دست به قلم برده و با نامه هایش از ظرفیت های قانون اساسی برای اخطار به همترازانش در قوای دیگر بهره می برد.
نخستین بار اسفند 88 بود که او در اعتراض به نحوه تصویب لایحه بودجه 89 در مجلس، نامه ای در 14 بند نوشت و از به هم ریخته شدن لایحه ای که به مجلس فرستاده بود اعتراض کرد و در عین حال افزایش بودجه مجلس را زیر سوال برد. نامه ای که عنوان «اخطار قانون اساسی» به خود گرفته بود، با پاسخ قاطع رئیس مجلس مواجه شد که این اخطار وجاهت قانونی ندارد. با تایید مصوبه مجلس از سوی شورای نگهبان انتظار می رفت که قائله ای که به نفع مجلس تمام شده بود، پایان پذیرد اما باز هم در سال های بعد تکرار شد. کما اینکه بار دیگر رئیس جمهور بودجه 91 را به جای ابلاغ به هیأت حل اختلاف قوا فرستاد! او قانون بودجه را «استحاله شده» خواند و با این پاسخ روبرو شد که اظهاراتش فرافکنی است. {اینجا}
اگرچه به زعم حقوقدانان اخطارهای قانون اساسی رئیس جمهور وجاهت قانونی و ضمانت اجرایی ندارد {اینجا و اینجا} اما او در فاصله نه ماهه تا پایان دوره ریاست جمهوری اش، این بار به رئیس قوه قضاییه اخطار داد. او که پس از بازداشت علی اکبر جوانفکر مشاور رسانه ایش، عزم بازدید از اوین را کرده بود، در واکنش به نامه «خیلی محرمانه» رئیس قوه قضاییه، با افشای بخش هایی از نامه آیت الله آملی لاریجانی، بازدید از این زندان را در حیطه وظایفش در چارچوب اجرای قانون اساسی برشمرد. {اینجا} او که نه به سخنان سخنگوی قوه قضاییه - که چنین بازدیدی را به مصلحت نخوانده بود {اینجا}- توجهی نشان داده بود و نه نصیحت مشاور رئیس دستگاه قضا - که جای رئیس جمهور را دولت دانسته بود نه اوین، {اینجا} – را جدی گرفته بود؛ با پاسخ مکتوب قاضی القضات مواجه شد که به او هشدار داد: از هر دخالت نابجایی قاطعانه ممانعت خواهد کرد.
 
وقتی «برویم صفا کنیم» ترجیع بند پاسخ به سوالات نمایندگان می شود
نمایندگان مجلس هشتم که برای نخستین بار در تاریخ انقلاب کوشیدند از ظرفیت قانون اساسی برای «طرح سوال از رئیس جمهور» استفاده کنند، با پاسخی از سوی رئیس جمهور مواجه شدند که انتظارش را نداشتند. چرا که احمدی نژاد نیز با علم به ظرفیت های این قانون و البته اشراف به ضعف آیین نامه داخلی مجلس به راحتی از زیر بار این سوالات شانه خالی کرده، برخی را خارج از دامنه وظایف خود خواند، برخی را به شوخی گذراند و برخی دیگر را غیرضروری دانست. او بارها در خلال سخنانش خطاب به نمایندگان گفت : «شب عید است برویم با هم صفا کنیم.» {شرح کامل آنچه در آخرین نشست علنی مجلس هشتم در سال گذشته رخ داد و پرسش و پاسخ نمایندگان و رئیس جمهور را در این گزارش بخوانید}.
با این حال نمایندگان مجلس نهم برای بار دیگر ساز سوال از رئیس جمهور را کوک کردند تا با احضار او به صحن علنی مجلس، مشکلات اقتصادی اخیر بویژه نوسانات بازار ارز را ریشه یابی کنند. {اینجا}
 
از سخن گفتن درباره رابطه با آمریکا تا اعلام تعلیق غنی​سازی اورانیوم
اگرچه وزارت امور خارجه در دولت متولی پیگیری امور دیپلماتیک است اما بر کسی پوشیده نیست که تدوین سیاست های کلان نظام در این زمینه در حوزه اختیارات رهبر معظم انقلاب است. موضوعاتی همچون رابطه با آمریکا و تصمیم گیری درباره سرنوشت فعالیت هسته ای کشور، نیز در این مقوله می گنجند. درحالیکه هرگونه تلاشی خارج از این چارچوب تعریف شده، همواره با اخطارها و تذکراتی همراه بود، اما محمود احمدی نژاد در حاشیه سفرش به نیویورک برای شرکت در شصتمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل، هر دو مرز را در نوردید و از امکان برقراری رابطه با امریکا از یکسو و پذیرش تعلیق غنی سازی در صورت ارائه اورانیوم غنی شده به ایران سخن گفت. {اینجا و اینجا} انتقادهای مطرح شده به این موضع گیری احمدی نژاد را هم اینجا و اینجا و اینجا بخوانید.
با وجود این انتقادات او در نشست خبری ای که پس از پایان این سفر داشت، نه تنها از سخنانش دفاع کرد بلکه اعلام کرد «نظرم درباره رابطه با آمریکا را امام و رهبری قبول دارند». او در یکی از اظهاراتش در هفته ای که گذشت نیز از تلاش برای برقراری پرواز به امریکا سخن گفت. {اینجا}
 
و اما قبل....
لیست کردن مواردی که رئیس جمهور بنا به گفته خود، به استناد اختیاراتش در قانون اساسی برای پیشبرد خواسته هایش بهره برده است، بیش از این هاست. در این راستا می توان به اصرار وی به انتصاب اسفندیار رحیم مشایی به عنوان معاون اول خود اشاره کرد که نهایتا هم ناگزیر شد به استناد اصل 57 قانون اساسی نظر مقام معظم رهبری در برکناری وی را بپذیرد. روندی که در ماجرای عزل وزیر اطلاعات نیز با 11 روز خانه نشینی رئیس جمهور تکرار شد. روایت ها و واکنش های مختلف از این خانه نشینی را اینجا و اینجا و اینجا بخوانید. اما او در پایان این روزها گفت که « 11روز خانه نشینی به من نمی​چسبد»!
تصمیم به آغاز اجرای هدفمندکردن یارانه ها از یکسو و ادغام وزارتخانه ها به استناد موادی از قانون های برنامه های چهارم و پنجم از سوی دیگر، بدون ارائه لایحه ای به مجلس و طی روال قانونی لازم نیز از دیگر تصمیمات پرحاشیه رئیس جمهور بود. او به استناد اختیارات قانونی اش چنین تصمیماتی را در نظر داشت و هر دو بار این مجلس بود که لزوم «طی روند قانونی» و «ارائه لایحه به مجلس و کسب مجوز از خانه ملت» را به او گوشزد نمود. هرچند که به گواه برخی نمایندگان، او باز هم در اجرا، راه خود را در پیش گرفته و مثلا به جای لحاظ کردن شیب اجرای قانون هدفمندسازی در پنج سال، آن را در سه سال اجرایی نمود.
تمامی آنچه گفته شد، نشان از آن دارد که احمدی نژاد برخلاف رئیس دولت پیشین، رئیس جمهور را در سطح یک تدارکاتچی برای دیگر قوا، نمی بیند.
/2929
 
کد خبر 253676

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
2 + 9 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 21
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • بدون نام IR ۰۷:۳۳ - ۱۳۹۱/۰۸/۰۴
    متن بالا متین ولی مردم در این بین کجا هستند، اگر فردی که توسط رای مردم آمده، اختیار ندارد تا از یک ساختمان در مرکز کشور بازدید کند، و از مردمی که درآنجا هستند صیانت کند . پس در کشور بخش هایی وجود دارد که نظر مردم.............
    • بدون نام IR ۰۸:۴۰ - ۱۳۹۱/۰۸/۰۴
      9 15
      ببینم واقعا درک دخالت نکردن در وظاثف همدیگه انقدر براتون سخته؟!ایشون به رای مردم انتخاب شده؛درست ولی هیچ جای دنیا و از جمله تو قانون اساسی خودمون هم نگفتند که رای اوردن توسط مردم دلیلی میشه برای دست اندازی و دخالت در تمام امور کشور..ایشون از سوی مردم انتخاب شده برای انجام وظائف قانونی یک رئیس جمهور که در قانون اساسی پیش بینی شده نه دخالت در تمام شئون مملکت..کجای قانون نوشته شده کسی که رای مردم رو کسب کرد دگه مجازه هر کاری دلش خواست بکنه و تو هر قوه دیگه ای مداخله کنه؟!نخست وزیر انگلیس یک روز که به همراه همراهان خودش برای ملاقات با یک بیمار به بیمارستان رفته بود توسط مسئول بخش مربوطه بیمارستان به علت ایجاد سروصدا از بخش اخراج شد!حالا اینجا طرف میگه من باید تو همه چیز دخالت کنم کسی هم حرف نزنه
    • بدون نام EU ۱۰:۳۲ - ۱۳۹۱/۰۸/۰۴
      5 12
      اگر هر کسی بخواهد به استناد به رای مردم هر کاری که دلش میخواهد انجام دهد و توهم قدرت مطلق بودن در مملکت را داشته باشد که سنگ روی سنگ بند نخواهد شد. مردم دارند نظاره می کنند و فکر نمیکنم دیگر تعداد زیادی از مردم از ایشان حمایت کنند؛ کما اینکه در هر دو دوره، حمایتی که مردم از ایشان کردند به خاطر ضعف اقبال عمومی نسبت به رقبای ایشان بوده است نه شاهکارهای تبلیغاتی یا خرج بیت المال برای سفرهای استانی جهت تبلیغ (در دولت نهم) که تعطیلی این سفرها در اوج مشکلات معیشتی مردم موید این قضیه است. در جایی میخواندم آنچه در دنیای پس از این بیشترین عذاب را در پی خواهد داشت نه حب مال است، نه حب نفس است و نه.... بلکه حب جاه و قدرت است. خداوند به همه ما در به بند کشیدن نفسمان کمک کند و به مسئولین بیشتر از همه.
    • بدون نام IR ۱۹:۵۴ - ۱۳۹۱/۰۸/۰۵
      5 4
      من فکر نمیکنم بازدید از زندان دخالت تو قوه قضاییه باشه .چون قرار نیست تو رای کسی دخالت بشه ...این چیزایی که دوستان میگن بیشتر فرافکنیه.
  • بدون نام IR ۱۲:۰۱ - ۱۳۹۱/۰۸/۰۴
    63 16
    رئیس جمهور کشور اسلامی می خواهد از زندان کشور اسلامی دیدار کند اجازه ندارد. این یعنی چه؟ کدامشان مشکل دارند؟
  • احمدي IR ۱۳:۰۵ - ۱۳۹۱/۰۸/۰۴
    23 54
    رئيس جمهور بايد به فكر اولويت كار خود باشد و در درجه اول به فكر آحاد مردم ،مشكلي اقتصادي فشار سنگين به تمامي اقشار جامعه وارد كرده اول كار خودتو انجام بده بعد دخالت و نظارت به كار بقيه بكن.
  • بسیجی1 IR ۱۴:۳۷ - ۱۳۹۱/۰۸/۰۴
    9 15
    سلام علیکم ضمن احترام.درسالهای 84.85.86.87.88.89.90.به کدام زندان سرکشی کرده لطفا آدرس دهید
    • بدون نام IR ۲۱:۰۰ - ۱۳۹۱/۰۸/۰۴
      15 5
      به خیلی جاها سرکشی نکرده این که دلیل نمیشه.
  • بدون نام IR ۱۵:۱۹ - ۱۳۹۱/۰۸/۰۴
    12 17
    انلاین! درودخدابررییس جمهورخادم ومخلص وشجاع آقای دکتراحمدی نژادباد،که دشمنانی چون شما دارد.
    • ساناز US ۱۲:۵۶ - ۱۳۹۱/۰۸/۰۵
      7 3
      کاش معنی کلمه خادم و مخلص رو میدونستی
  • بدون نام IR ۱۵:۴۳ - ۱۳۹۱/۰۸/۰۴
    16 7
    قطعا" رئیس جمهور حق بازدید از زندانهای کشوررا بعنوان نماینده مردم دارد اینطور نیست؟
  • Mokhalef IR ۱۷:۴۴ - ۱۳۹۱/۰۸/۰۴
    10 2
    از زاویه صرفا حقوقی (به فرض عدم دخالت سیاست!): 1. اصول ق.ا.ج.ا.ا، در راس شمول قواعد آمره و لازم الاتِّباع، قرار می گیرند (و نه تکمیلی و تفسیری). 2. در قواعد آمره، اصل بر"تفسیر مضیق" (یعنی اکتفا به نص = منطوق) است. 3. محتوای قوانین ماهوی، " حق و تکلیف" " تنظیم و تنسیق جرائم و مجازاتها (ضمانت اجرای تخلف از تکلیف یا تجاوز به حقّ دیگران) و نوع شکلی آن، راهکارهای دادرسی (مدنی و کیفری) است. 4. مسکوت ماندن اجرای تمام یا بخشی از مفاد یک قانون، حتی در مدتی طولانی معادل "نسخ" آن نیست. با توجه به آنچه آمد (ادامه، در کامنت بعدی):
    • بدون نام IR ۲۲:۰۰ - ۱۳۹۱/۰۸/۰۴
      8 2
      این که گفتی یعنی چه؟
  • Mokhalef IR ۱۷:۴۵ - ۱۳۹۱/۰۸/۰۴
    11 1
    1. مفاد اصل 113 ق.ا.ج.ا.ا، به صراحت تماما " تکلیفی" است و اصل 122 ، تمهید "ضمانت اجرای" این تکالیف است و آن را تخصیص نمی زند! و محدود نمی کند (بر خلاف ادعاهای موجود) و از قضا درست به عکس،، بر لزوم اجرای آن، با برقراری مکانیسم بازخواست، تاکید موکد می کند. 2. ابهام اساسی در متن اصل 113، بخش "... مسئولیت‏ اجرای‏ ... " بوده است. ضمن احترام به شورای محترم نگهبان، تفسیر ایشان از این اصل در تزاحم (یا حتی تضاد) با قواعد حقوقی (که در ابتدا ذکر شدند) بوده و با پوزش مجدد، دستوری و سیاست ورزانه به نظر می رسد. در شرع مقدس هم قاعده " ممنوعیت اجتهاد با وجود نَصّ " از قواعد مسلم بوده که در واقع، ریشه در الزام به تمکین در برابر قانون شریعت دارد (خاتمه، در کامنت بعدی).
  • Mokhalef IR ۱۷:۴۶ - ۱۳۹۱/۰۸/۰۴
    14 1
    با این توضیح، حتی اگر قانونی عادی هم بر خلاف دستور اصل 113 تدوین و تصویب گردد؛ قطعا باطل است. 3. با فرض فصل الخطاب بودن تفسیر شورای محترم، باز هم مشکل باقی است و حتی شدیدتر: متن کاملا صریح سوگند ریاست جمهوری در اصل 121 (معاون حقوقی جناب احمدی نژاد هم با زیرکی به آن استناد کرده اند) ، که باز هم می تواند، تاکید مجددی بر دستورات مندرج در اصل 113 (و حتی اصل 122 با وجود تاخّر) تلقی گردد چرا که بار حقوقی و اثباتی "سوگند"، در قوانین فعلی ایران، بسیار قوی است و هرگز نمی توان آن را تشریفاتی دانست ؛ به خصوص در این جا! مختصری که آمد؛ در قواره یک (یا 3! ) کامنت بود و حتما نقائصی دارد، ولی ای کاش خوانده شود (حتی بدون انتشار!)
  • بدون نام CA ۲۱:۰۹ - ۱۳۹۱/۰۸/۰۴
    12 8
    من از ابتدا هم طرفدار اقای احمدی نژاد بوده ام. . البته بیشتر برای مواضع عدالتخانه ایشان. دیدار از زندان ها فقط یک کار کوچک در مقابل سایر کارهای خیرخواهانه ایشان بوده است. درود بر آقای احمدی نژاد.
  • jak IR ۲۳:۵۹ - ۱۳۹۱/۰۸/۰۴
    9 5
    درود برابر مرد ایران زمین اقای دکتر احمدی نژاد جانم فدای دکتر..............
  • بیطرف IR ۰۱:۲۲ - ۱۳۹۱/۰۸/۰۵
    5 6
    ای کاش جوانفککر رو آزاد میکردن تا این بنده خدا زحمت نکشه بره اوین انشاله که همه کارا فی سبیل الله انجام میشه
  • رضا CN ۱۶:۵۷ - ۱۳۹۱/۰۸/۰۵
    3 3
    دوباره از مسائل اصلی جامعه منحرف شدیم کی چی بروند یا نروند از زندان بازدید گنند مگر فرقی هم دارد انها که در زندان هستند یک لقمه نان و سرپناه دارند بیرونی ها چی که در صورت عدم رسیدگی و حل مشگلات اقتصادی رایج که وظیفه اصلی ایشان است نیز خلافکار میشوند
  • یکی IR ۲۰:۲۳ - ۱۳۹۱/۰۸/۰۵
    2 2
    اقای دکتر می خواد از اوین بازدید کنه که از زندانی بودن فرزندان اقای هاشمی مطمئن بشه
  • خاکستری مایل به سفید DE ۲۰:۵۵ - ۱۳۹۱/۰۸/۰۵
    3 2
    درود بر عدالت طلبی و مبارزه با فساد و تبعیض، من برای آقای دکتر احترام زیادی قائلم اما معتقدم افراد امکان تغییر در هر زمان دارند پس بهتر است به جای ستایش افراد از حرکتهای مثبت از جانب هر که می خواهد باشد دفاع کنیم و از حرکات منفی نهی نماییم. در واقع همان امر به معروف و نهی از منکر. همه چیز را سیاه یا سفید نبینیم. این حرکت دکتر به نظر بنده شجاعانه و بی نظیر است قبلا هم کارهای مهم و مثبتی انجام داده اما اقدامات نسنجیده ای هم داشته است.