با این که سازمان فضایی دستاوردهای ارزشمندی داشته اما متاسفانه در چند سال اخیر نقاط مداری ایران که از مهم‌ترین سرمایه‌های ملی کشور به حساب می‌آمدند، از دست رفته‌اند.

عباس خاراباف*: در حالی که در دولت‌های نهم و دهم، مهم‌ترین اولویت فضایی ایران پرتاب انسان به مدار و آزمایش‌های پرتاب موجود زنده (میمون رزوس) به ارتفاع 120 کیلومتری انتخاب شده بود و به نوعی بخشی از آن برنامه هم اکنون نیز در حال پیگیری است، اخیرا مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی ایران طی گزارشی اعلام کرده که متاسفانه بنا به دلایلی، تاکنون دو نقطه مداری زهره 1(34 درجه شرقی) و زهره 3 (47 درجه شرقی) از دست رفته و اتحادیه بین‌المللی مخابرات راه دور، (آی.تی.یو) در تلاش است تا نقطه‌ مداری زهره2 (26 درجه شرقی) را نیز از ایران گرفته و به کشورهایی همچون قطر یا عربستان واگذار کند. این اتفاق بسیار تاسف‌برانگیز در حالی رخ داده است که یکی از مهم‌ترین وظایف سازمان فضایی ایران در زمان تاسیس، دفاع از حقوق ملت ایران در عرصه‌های بین‌المللی تعریف شده بود.

نقاط مداری چیست؟
مدار زمین‌ثابت (ژئو)، مناسب‌ترین محل برای قرارگیری ماهواره‌های فضایی با کاربردهای مخابراتی و به خصوص تلویزیونی است. این مدار در ارتفاع حدود 36000 کیلومتری از سطح زمین و به اصطلاح موازی با خط استوای کره زمین قرار دارد. کاربرد این مدار بسیار ارزشمند است و به همین دلیل برای دولت‌مردان و سیاست‌مداران کشورها نیز اهمیت خاصی دارد. بر همین اساس سازمانی بین‌المللی تحت عنوان اتحادیه بین‌المللی مخابرات راه دور (آی.تی.یو) تاسیس شده تا متولی اصلی واگذاری نقاط این مدار به کشورها باشد. این سازمان درخواست‌های دولت‌ها را برای نقاط مداری دریافت می‌کند تا نقاط مداری را به آنها واگذار کند و مراقب است که این نقاط مخصوصا آنهایی‌که مشتری بیشتری دارند، خالی نمانند. به همین دلیل وقتی کشوری موفق می‌شود یک نقطه مداری را تصاحب کند، مهلتی از آی.تی.یو دریافت می‌کند تا ماهواره مخابراتی خود را در آن نقطه مداری قرار دهد. در این صورت اگر نقطه مداری پر طرفداری بدون دلیل موجه برای مدتی خالی باقی بماند، آی.تی.یو حق دارد که مالکیت کشور اول را لغو و نقطه مداری را به تملک کشور دیگری درآورد. این همان بلایی است که این روزها سر دو نقطه مداری کشور عزیزمان در آمده و ممکن است نقطه سوم هم به قطر یا عربستان واگذار شود.

سرمایه‌هایی که از دست رفت
به نقل از پایگاه اینترنتی دانش فضایی و گزارش مکتوب مرکز پژوهش‌های مجلس، در سال ‌۱۳۵۶ هجری شمسی بود که ایران با تلاش فراوان و پیش‌دستی زیرکانه توانست سه نقطه مداری استراتژیک را در مدار زمین ثابت از آن خود سازد؛ نقاطی بسیار ایده‌آل که در موقعیت‌های ۲۶ ٬ ۳۴ و ۴۷ درجه شرقی قرار گرفته‌ بودند. در آن زمان ایران 9 سال به صورت قانونی مهلت داشت تا نقاط مذکور را عملیاتی کند که با پیروزی انقلاب اسلامی و شرایط وقت و به‌خصوص آغاز جنگ تحمیلی، تا سال 1365 که مهلت 9 ساله ایران به پایان رسید، کشورمان موفق به عملیاتی کردن نقاط مذکور نشد.

در آن زمان به‌دلیل متوقف ماندن مناقصه ماهواره زهره و عدم پرتاب این ماهواره ملی، برای جلوگیری از دست رفتن این نقاط استراتژیک، با مصوبه شورای عالی امنیت ملی وقت، تصمیم گرفته شد سه ماهواره مستعمل از طرف ایران برای قرارگیری در نقاط مداری اجاره شوند و بدین ترتیب برای مدت حدود دو سال، نقاط مداری ایران با قرار گرفتن سه ماهواره استیجاری، عملیاتی شد. همین روند ادامه پیدا کرد تا این‌که به دلیل اتفاقات عجیب و غریب در زمستان 2009/1387 (دولت نهم)، نقطه زهره1 و در سال 2012/1391 (دولت دهم) نقطه زهره 3 از دست رفت. در آخرین ماه‌های فعالیت دولت دهم نیز اعلام شد نقطه زهره2 نیز به دلیل شکایت شرکت یوتل‌ست فرانسه ممکن است از دست رفته و به قطر یا عربستان واگذار شود.

تدبیر چاره است
اکنون در شرایطی قرار گرفته‌ایم که بخش عظیمی از مهم‌ترین سرمایه‌های مداری و فضایی ایران از دست رفته و تنها افسوس آن بر دل‌ها باقی مانده است. با این وجود خوشبختانه سازمان فضایی در یک اقدام مثبت برای جبران این خسارت جبران‌ناپذیر، اقدام به رزرو 13 نقطه مداری تحت عنوان ایران‌ست کرده است. اینجاست که آی.تی.یو تصمیم می‌گیرد کدام یک از این نقاط رزرو شده را به ایران واگذار کند. کارشناسان می‌گویند طی خوش‌بینانه‌ترین پیش‌بینی‌ها ممکن است تا حدود 5 سال دیگر دست‌کم دو یا سه نقطه از این نقاط رزرو شده به ایران واگذار شود. البته در صورتی که سازمان فضایی حضورش را در مجامع بین‌المللی جدی‌تر پیگیری کرده و روابط خوبی با بقیه کشورها برقرار کند.

البته این همه در حالی است که بنا بر گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، کشورهای منطقه نیز بیکار ننشسته‌اند و به‌عنوان مثال امارات متحده عربی، بیش از 120 نقطه، ترکیه بیش از 70 نقطه، رژیم صهیونیستی بیش از 50 نقطه، مصر 18، پاکستان 15 و قطر نیز همانند کشورمان اقدام به رزرو 13 نقطه جدید کرده‌‌اند و در نوبت واگذاری قرار دارند.

حال این سوال مطرح است که در چنین شرایطی تدبیر چیست و اولویت با کدام است، تداوم و ورود به پروژه‌های فضایی نمایشی و تبلیغاتی که دستاوردهای زیادی برای مردم ندارند، یا دفاع از سرمایه‌های ملی در عرصه‌های بین‌المللی که با ایجاد روابط خوب بین‌المللی قابل تحقق است؟

* کارشناس مهندسی هوافضا

5353

کد خبر 329205

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
8 + 2 =

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 23
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • بدون شرح ! A1 ۰۴:۴۶ - ۱۳۹۲/۱۰/۰۴
    73 2
    در سال ‌۱۳۵۶ هجری شمسی بود که ایران با تلاش فراوان و پیش‌دستی زیرکانه توانست سه نقطه مداری استراتژیک را در مدار زمین ثابت از آن خود سازد ؟
    • بی نام IR ۰۵:۵۴ - ۱۳۹۲/۱۰/۰۴
      40 2
      روحشان شاد
    • بی نام IR ۰۶:۲۱ - ۱۳۹۲/۱۰/۰۴
      31 0
      و در سالهاي بعد نتوانست آن را حفظ نمايد!
    • پارسا US ۱۶:۱۷ - ۱۳۹۲/۱۰/۰۴
      19 4
      لطف کرده خودتان را با عرب های حوزه خلیج فارس مقایسه نکنید. چون آنها شیوه اداره علمی و امتحان شده غرب را در پیش گرفته اند و برای 100 سال آینده خود برنامه دارند. دانشگاه های مجهز بسیاری احداث کرده اند. در انرژی ها خورشیدی و باد و صنعت و تکنولوژی سرمایه گذاری سنگین کرده اند. رفتارهای عقیدتی و نژاد پرستانه را کنار گذاشته اند و به ایجاد آینده ای بهتر برای مردمانشان فکر میکنند.
    • دکتر IR ۲۰:۵۹ - ۱۳۹۲/۱۰/۰۸
      6 0
      اتفاقا همین اعرابی که شما می گین مثل امارات عربستان قطر و.. با همکاری کره جنوبی و ژاپن برنامه های ساخت چندین رئاکتور هسته ای رو دارند
  • بی نام IR ۰۵:۵۷ - ۱۳۹۲/۱۰/۰۴
    35 4
    جایی هست که دولت احمدی نژاد آسیب به منافع ملی نزده باشه؟
    • بی نام EU ۱۷:۱۹ - ۱۳۹۲/۱۰/۰۴
      14 2
      به منافع شخصي بعضي ها كه خيلي حال داده. همين بعضي از مديران سازمان فضايي!!
  • بی نام IR ۰۶:۲۳ - ۱۳۹۲/۱۰/۰۴
    7 4
    اينقدر ميمون هوا كنين كه ..... عجبا! آقا مشكلات بي شمار مملكت و مردم رو حل كنين پيشرفت فضايي خوبه اما اصولي و صحيح و با برنامه و بدون شتابزدگي و با نيت تعالي مملكت و حتي نوع بشر، نه اسم در كردن...! نترس چاپ كن
  • بنده خدا A1 ۱۳:۴۵ - ۱۳۹۲/۱۰/۰۴
    26 0
    تدبیر این است که روابط عمومی و بین الملل سازمان فضایی ایران بدست افرادی اداره شود که درکی از فناوری فضایی و حتی درکی از روابط عمومی ندارند؛ حتی زبان نمیدانند و انگیزه ای جر کارمندی کردن و منتظر بازنشستگی بودن ندارند. تدبیر این است که مدیران سازمان فضایی شب عید چند ده میلیون چند ده میلیون بابت از دست دادن دو نقطه مدار ژئو و پرتاب میمون دریافت کنند. تدبیر این است که یک بچه دکتر حقوق 6 میلیونی بگیره اونوقت صدها جوان باانگیزه و دانش دارای مدرک کارشناسی یا حتی ارشد پشت در بمانند. تدبیر این است که یک شرکت خلق الساعه وابسته به خود پرسنل سازمان قرارداد میلیاردی بگیره اونوقت ده ها مجموعه با سابقه ان ساله پست در بمانند. تدبیر این است که ریاست سازمان مدام خودشو بندازه جلو دوربین صداو سیما و ....
  • بی نام A1 ۱۶:۲۹ - ۱۳۹۲/۱۰/۰۴
    4 0
    گذشتگانی که مسئولیت تدبیر این موضوع را داشتند وظیفه خود را انجام دادند. کاری نکنیم که فرزندان ما در آینده ما را سرزنش کنند.
  • بی نام EU ۱۶:۳۲ - ۱۳۹۲/۱۰/۰۴
    5 0
    تدبير يعني به كارگيري شعبان بي مخ ها كه بيان الان دوباره هرچي از دهنشون در مياد به نويسنده بگن.
  • بی نام A1 ۱۶:۳۵ - ۱۳۹۲/۱۰/۰۴
    4 0
    بعضی کارها خرج زیادی نداره و به فکر و مسئولیت پذیری مربوط میشه مثل همین موضوع حفظ یا گرفتن نقاط مداری اما خب شاید چون مثل پرتاب میمون به فضا تبلیغات نمیشه روش کرد توجهی هم بهش نمیشه.
  • شاهد IR ۱۷:۲۹ - ۱۳۹۲/۱۰/۰۴
    13 0
    تدبیر این است که کارهای بزرگ را به دست آدمهای بزرگ بسپاریم...
  • مهدی A1 ۲۰:۵۴ - ۱۳۹۲/۱۰/۰۴
    10 3
    والله تو این سازمان فضایی داره غارت میشه. بخصوص در حقوقها و پاداشها و سفرهای خارجی. بابا به خدا فرستادن یه محموله زیستی به 120 کیلومتری و گرفتنش کار 6 ماهه یه کالج رده دوی اروپایی یه اگه اراده کنن. نیازی به به کارگیری هزاران نیروی با حقوق و پاداشهای آنچنانی نداره بابا به خدا اینا تو سازمان فضایی دارن غارت میکنن...
  • فضایی IR ۲۱:۲۴ - ۱۳۹۲/۱۰/۰۴
    12 1
    رئیس این سازمان بشدت علاقه به مطرح شدن در رسانه ها داره. کوچکترین حضوری رو جلو دوربین از دست نمیده. برین تحقیق کنین ببینین رییسای سازمان فضایی های کشورهای دیگه اینقدر جلو دوربین میان؟! اونهم برای پروژه های دبیرستانی که به هزینه های ملی صرفشون میشه. خدا میدونه شب عید امسال جناب رئیس و مجموعه معاونان و معاونان معاونان چند میلیادر پاداش برای خودشون در نظر گرفتن
  • سید جواد IR ۰۹:۲۱ - ۱۳۹۲/۱۰/۰۵
    5 0
    دولت وقت باید به این گونه موارد اهمیت دهد چراکه نقاط مداری نیز همانند حق بهره مندی از انرژی هسته ای یک حق مسلم و برای آینده کشور است. وقتی نقاط مداری کافی وجود نداشته باشد ما چگونه خواهیم توانست ماهواره مخابراتی و تلویزیونی پرتاب کنیم؟
    • بی نام EU ۱۶:۴۲ - ۱۳۹۲/۱۰/۰۵
      16 0
      متاسفانه دولت وقت خيلي داره با احتياط عمل ميكنه. به نظر من يه كاري بكنن همه صاحب نظران حوزه فناوري فضايي بتون بيان بدون ترس حرفاشونو بزنن. الان دور آقاي شريعتمداري معاون اجرايي رييس جمهور رو همون فضايي هاي انحرافي گرفتن. ايشون بايد نظرات همه كارشناسان و صاحب نظران رو بشنون.
  • بی نام EU ۱۴:۱۸ - ۱۳۹۲/۱۰/۰۵
    3 0
    چرا نظرات رو منتشر نمي كني خبر؟؟؟؟؟؟
  • کامبیز IR ۲۰:۵۷ - ۱۳۹۲/۱۰/۰۸
    4 3
    البته بعد از اعلام هندی ها برای پرتاب فضا نورد تا سال 2016 به فضا و نیز چینی ها برای ارسال فضا نورد به کره ماه در کنار ارسال ایستگاه فضایی به مدار بهتره خبر آنلاین که ادعا می کرد تمام کشورهای دنیا پرتاب انسان به فضا رو کنار گذاشتن یه شفاف سازی بکنه!!! تازه بگذریم از اینکه برنامه سفر انسان به مریخ و خود حضور انسان در ایستگاه فضایی نشون میده هنوز هم برنامه های پرتاب انسان به فضا در جریانه!!.....نه؟؟
    • بی نام FI ۱۱:۰۱ - ۱۳۹۲/۱۰/۰۹
      3 2
      همه اين كشورهايي كه ميگي اولويتشون پرتاب هاي سرنشين دار بدون هدف نيست. خبرآنلاين هم اينو گفته. اول به واژه( اولويت ) دقت كن بعد هم به واژه (هدف).
  • شهریار هدایتی A1 ۰۶:۴۹ - ۱۳۹۲/۱۰/۱۸
    2 5
    خدمت کارشناس نابغه هوا فضا بگم که وقتی ما ماهواره ای برای ساختن به فضا نداریم ( بدلیل تنگ نظری امثال شما برای بودجه زیاد پروژه) . رزرو کردن نقاط مداری به چه درد می خوره . قطعا رزرو کردن نقاط مداری با ماهواره فرسوده عرب ها به قول شما باعث غرور ملی و تدبیر بشه
    • بی نام A1 ۱۴:۵۴ - ۱۳۹۲/۱۰/۳۰
      5 1
      تو چی از ماهواره و هوا و فضا میدونی دقیقا آقای دانشمند؟
  • مریم IR ۰۸:۳۸ - ۱۳۹۳/۱۱/۱۵
    1 0
    با سلام متاسفانه هنوز گامهای اولی توسعه را برنداشته ایم. آقای خاراباف به عنوان نویسنده مباحث فضایی خبرآنلاین هر روز از سویی به سوی دیگر جهت گیری میکنند. یک روز میگویند هیچ کشوری برنامه ارسال فضانورد ندارد و روز دیگر میگویند باید فضانورد ارسال نمود. یک روز میگویند ارسال میمون به فضا برای ما آب و نان میشود و روزی دیگر میگویند فقط جنبه تبلیغاتی دارد. راستش به نظر این جانب بهتر است خبرآنلاین خودش با خودش به توافق برسد بعد ما را سر کار بگذارد