سارا معصومی: گوردون براوون نخست وزیری بریتانیا هم در کمیته تحقیقاتی جنگ عراق در لندن شرکت کرد. آسیاب پاسخگویی در خصوص این جنگ به نوبت به سران حزب کارگر و اعضای کابینههای آنها میرسد . قریب به یک ماه پیش بود که تونی بلر نخست وزیری بریتانیا در زمان حمله به عراق در سال 2003 میلادی،سینه را سپر کرده و در مقابل کمیته تحقیقاتی چیلکات از آنچه که انجام داده بود دفاع کرد. این تونی بلر بود که درست در شرایطی که همگان از او انتظار عذرخواهی یا حداقل ابراز تاسف داشتند به راحتی در پاسخ به تمامی انتقادها مبنی بر عدم وجود ستلیحات کشتار جمعی در عراق گفت: حتی اگر یقین داشتیم که این تسلیحات وجود خارجی ندارند باز هم به عراق حمله میکردیم.
اینبار اما کمیته تحقیقاتی جنگ عراق معروف به چیلکوت حضوری متفاوت از رهبر فعالی حزب کارگر را تجربه کرد. مردی که امده بود تا هم بابت مرگ هموطنانش در عراق عذرخواهی کند و هم من باب کشته شدن غیرنظامیان در این کشور. تا هم ابراز ندامت کند و هم تقصیرها را گردون جورج بوش رئیسجمهوری سابق ایالات متحده بیندازد . مردی که در زمان نخست وزیری تونی بلر، وزیر خزانه داری بود اما در نهایت بهترین گزینه شد برای نشستن بر کرسی نخست وزیری و بهبود وجهه رهبر حزب کارگر . هر چند این گزینه آخر را چندان زیرکانه به بار ننشاند.
گوردون براوون سیاستمداری که بسیاری او را تندخو و دارای اخلاقهای ریاست مابانه میدانند در حالی مقابل کمیته تحقیقاتی چیلکوت حاضر شد و سوگند خورد جز راست بر زبان نیاورد که انتخابات سراسری در بریتانیا نزدیک است و افکار عمومی در این کشور به شدت از جنگ عراق ناراضی هستند. براوون چهار ساعت تمام در این کمیته حضور داشت و به پرسشها پاسخ داد و انتقادها را توجیه کرد. او جنگ عراق را موجه خواند اما خواهان تحقیق در خصوص جنگ در کشوری شد که واشنگتن برپایی ناآرامی در آن پس از انتخابات را پنهان کرده بود. شش سال از حمله ایالات متحده و همراهش بریتانیا به عراق میگذرد و براوون در چهار ساعت تمام تلاش خود را به کار گرفت تا هم بابت کشته شدن سربازان انگلیسی عذرخواهی کند و هم از حانوادههای عراقی که فرزندان انها در این سالها کشته شدند دلجوئی کند . گفتن یک جمله از زبان براوون توجه همگان را به خود جلب کرد: هم در لندن و هم در واشنگتن چه برای آغاز و چه برای ادامه این مسیر اشتباهاتی وجود داشت .
درست چند روز پیش از این جلسه بود که گوردون براوون به عدم توجه به جان سربازان انگلیسی در عراق متهم شد . او در فاصله سالهای 1997 تا 2007 بر مسند رئیس خزانهداری تکیه کرده بود. براوون انتقادها مبنی بر عدم اعظای بوجه کافی به ارتش بریتانیا و وادار کردن سربازان به جنگیدن بدون تجهیزات کافی نظامی را هم تکذیب کرد .
براوون در این چهار ساعت درست مانند تمامی متهمان از عملکرد خود در آغاز و ادامه جنگ عراق دفاع کرده اما تمام تلاش خود را به کار گرفت تا بر اعتبار خود در آستانه انتخابات سراسری در بریتانیا چوب حراج نزند . براوون در ادامه سخنانش گفت: ما باید بپذیریم که شاید این جنگ لازم بود. اما تلاشهای ما هم برای دفاع از جان انسانها ناکام ماند.
براوون که مانند بسیاری از حقوقدانها و سیاستمداران انگلیسی به آغاز جنگ در سال 2003 میلادی رای مثبت داده بود گفت: این قیبل تصمیمگیریهای هیچ گاه آسان نبودهاند . من اعتقاد دارم که تصمیمگیریهای درستی بر مبنای دلایل درستی اتخاذ شدهاند .
براوون در مقام انتقاد از ایالات متحده که آغازگر این نبرد بود،گفت: یکی از بزرگترین حسرتهای من این است که ما نتوانستیم ایالات متحده را برای ارائه تضمینهایی برای عراق پس از جنگ تحت فشار قرار دهیم. ما باید برنامههایی برای بازسازی سیاسی و اقتصادی عراق در دست میگرفتیم.
براوون اعتراف کرد که در ماه مارس سال 2003 طرح هایی را برای بازسازی عراق تنظیم و به واشنگتن فرستاده است . این سومین کمیته تحقیقاتی است که در خصوص جنگ عراق و چرایی آغاز آن فعالیت میکند. 180د سرباز نظامی بریتانیایی در این نبرد جان خود را از دست دادند و در نهایت بریتانیا سال گذشته میلادی سربازان خود را از عراق بیرون کشاند . این کمیته از ابتدا اعلام کرده که قرار نیست کسی را محاکمه و یا حکمی را صادر کند . اما حداقل کاری که انجام خواهد داد، ممانعت از تکرار اشتباهات در آینده خواهد بود .
براوون در ابتدای آغاز سخنان خود بسیار عصبی به نظر میرسید و دائما با کت خود بازی میکرد اما پس از گذشت چند دقیقه توانست بر اضطراب خود غلبه کند و حتی به مخاطبان هم لبحند بزند .در حالی که تونی بلر ، صدام حسین را دیکتاتوری میدانست که کنار زدن او از قدرت به خودی خود بهانه خوبی برای حمله به عراق بود، گوردون براوون تصریح کرد که حمله به عراق منصفانه بود چرا که صدام حسین از چندین قطعنامه سازمان ملل بدون اندک توجهی گذشته بود . او تصریح کرد که پس از جنگ جهانی دوم حضور مردی به نام صدام حسین در عراق جدیترین خطری بود که جامعه جهانی را تهدید میکرد : نگاه داشتن فردی مانند صدام در قدرت به دیگر دیکتاتورها هم جرات و جسارت میداد .
براوون همچنان تمام تلاش خود را به کار گرفت تا بر خلاف تونی بلر فاصله با جورح بوش را حفظ کند و حتی از بسیاری از اعضای کابینه او انتقاد کرد . نخست وزیری بریتانیا ادغان کرد که نقش خود در آغاز جنگ عراق را میپذیرد اما در بسیاری از جلسات تصمیمگیری در خصوص این نبرد حتی حضور هم نداشته است .
پس از پایان این جلسه چیلکوت که ریاست کمیته تحقیقاتی را بر عهده دارد تصریح کرد که در یک ماه آینده با مقامهای وقت دولت جورج بوش دیدار خواهد کرد .
نظر شما