روزگار مدرن و تلفیق آن با اوضاع و احوال سنتی ما ایرانیان، شرایط عجیبی را برایمان ساخته است. این روزها آنچنان غرق در روزمرگی و کار روزانه هستیم که مجبوریم تمام روز را برای کار و کسب درآمد صرف کنیم. غافل از اینکه نیاز یک زندگی سالم، بالا بردن سطح شادی به کمک تفریح و گشت و گذار است. با این حال مسائل و گرفتاریهای بشر امروزی دیگر زمانی برای گشت و گذار و تفریح در روز را برای کسی باقی نگذاشته است.
از این رو خانوادهها برای دستیابی به سطحی مطلوب از شادی مجبورند از ساعات فراغت شبانه برای تفریحات خود بهره ببرند، مسالهای که زندگی شبانه(night life) را برای بشر امروزی و زندگی شهری او به ارمغان آورده است. به همین دلیل باید گفت زندگی شهری تنها برای کار کردن روزانه و به هنگام شب خسته و خواب آلود به خانه رفتن نیست، اما این موضوع در زنجان تاحدود زیادی نادیده گرفته شده است.
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان در گفت وگو با همشهری توضیح میدهد: اینکه فضاهای شهری در شب زنده باشند در تمام شهرها ظرفیت جذب گردشگر را ایجاد کرده است. برای مثال کپنهاگ که پایتخت کشور دانمارک است با ارائه طرحی به نام کپن اوپن (cph open) یا کپنهاگ همیشه فعال، فعالیت و سرزندگی 24 ساعته شهر را به ارمغان آورده است. با این حال در زنجان فضایی برای گردش شبانه ایجاد نشده، حتی محیطی نمیبینیم که خانوادهها بتوانند در شب قدم بزنند. این درحالی است که از نظر سخت افزاری آمادگی خوبی داریم اما مهیا کردن گردشگری شبانه، نیازمند همکاری دستگاههای بین بخشی و برنامهریزی در مبحث گردشگری شبانه است.
با این همه «یحیی رحمتی» بر این باور است که موضوعاتی که میتواند در گردشگری شبانه مؤثر واقع شود و توسعه در این بخش را به ارمغان بیاورد، مواردی چون نورپردازی حرفهای و فضاسازی معابر بوده که هنوز توجه ویژهای به آنها نشده است. همچنین موضوعاتی مثل وجود برخی بخشنامهها که اجازه فعالیت صنفی پس از ساعت 12 شب را نمیدهد تا میزان زیادی دست و پای گردشگری شبانه را میبندد. البته حل این مشکل در گرو برداشتن موارد دست و پاگیر و به جای آن، حفظ امنیت محورهای توریستی و تقویت فضاهای خاص توریست پذیر در شب است.
سینما رکن اصلی گردشگری شبانه
سینما یکی از مراکز مهم برای گردش در شب است. موضوعی که زنجان تنها با داشتن یک سینما، بهرهای از این فرصت نبرده و یکی از بهترین زمینهها را برای بالا بردن سطح گردشگری از دست داده است.
از طرفی دیگر، وعدهای که سالها پیش مسئولان فرهنگی مبنی بر احداث پردیس سینمایی در زنجان بودند، محقق نشده است. حتی بهانه احداث پردیس سینمایی موجب تخریب سینما قدس، که یکی از قدیمیترین سینماهای استان بود، شد.
در این زمینه یکی از فیلمسازان زنجانی مشکل اصلی را در میان مسائل فرهنگی و باورهای عمومی مردم زنجان جستوجو میکند. به نظر «ناصر قهرمانی» زنجانیها خیلی از تماشای فیلم در سینما استقبال نمیکنند و فعالیت آن در شب خیلی چشمگیر نخواهد بود. البته دلیل اصلی و قسمت مهم این موضوع به مدیریت نامناسب مسئولان هنری و گردشگری، در کنار آشنا نبودنشان به مسائل هنری میگردد.
قهرمانی میافزاید: پردیس سینمایی مهمترین ابزاری است که میتواند باعث رونق سینماها در گردشگری شبانه مردم زنجان باشد. چراکه پردیسهای سینمایی موجب ایجاد اعتماد و حضور یک خانواده در سینما میشود و در کنار آن میتوانند از رستورانها و مراکز خرید این پردیسها نیز استفاده کنند. با این حال میبینیم که چند سالی است فقط صحبت از احداث پردیس سینمایی در زنجان وجود دارد اما هیچ عملکردی دیده نمیشود. به نظر من بهترین راهکار برای حل این مشکل، ورود بخش خصوصی در سینمای زنجان است.
رستورانها
آغاز شب در آخرین ساعات هفته، شلوغی زیادی را برای رستورانهای زنجان به بار میآورد، به ویژه رستورانهایی که از بلوار آزادی تا خیابان خرمشهر قرار دارند، اغلب پذیرای مهمانانی هستند که میخواهند انتهای یک هفته پر از مشغله را با صرف غذا در این رستورانها به پایان برسانند.
یکی از این رستورانداران در این خصوص به همشهری میگوید: اغلب مواقع میزبان کسانی هستیم که میخواهند ساعاتی را در کنار خانواده خود بگذرانند و از مشغلهای که در طول هفته داشتند رهایی بیابند. معمولا روال بر است که آخر هفتهها رستورانهای زنجان شلوغ میشوند، البته در مقاطعی چون ماه رمضان نیز این میزان افزایش مییابد.
«علی نجفی» ادامه میدهد: مردمی که به رستورانها مراجعه میکنند غالبا خوردن غذا برایشان بهانه است و بیشتر برای تفریح میآیند. البته بدیهی است که کیفیت رستوران و محیط آن در جلب مشتری تأثیر بسیاری دارد؛ مسالهای که در جایی مثل زنجان کمتر توجهی به آن میشود. البته برخی رستورانها هستند که برای آخر هفته برنامهریزیهای ویژهای میکنند و معمولا از ظرفیتهایی مثل استفاده از گروههای موسیقی برای جذب مشتری بیشتر بهره میبرند.
او میگوید: رستورانها در گردشگری شبانه اهمیت بالایی دارند و میتوانند در این زمینه گردش مالی خوبی را به وجود بیاورند، اما بنابر قوانین اصناف و به دلیل مسائل امنیتی مجاز نیستیم از ساعت 12 به بعد فعالیتی داشته باشیم اما در مقاطعی چون ماه رمضان میتوانیم تا زمان سحری نیز فعال باشیم. البته با مجوزهایی برای برخی از رستورانها و مهیا کردن زمینههای امنیتی و نظارت بر آنها میتوان چند رستوران 24 ساعته و مخصوص گردشگری شبانه ایجاد کرد. نجفی میافزاید: نقش غذا در گردشگری بسیار حائز اهمیت است و در جهان از ظرفیت رستورانها برای جذب گردشگر استفاده فراوانی میشود. اما اگر به طور ویژه از گردشگری شبانه بخواهیم صحبت کنیم بیشتر افراد گردشگر از همشهریان خودمان هستند که به رستوران میآیند. البته با وجود ظرفیتهای بالا در شهر و مردم هنوز نتوانستهایم شرایط را به سطح مطلوبی برسانیم. برای مثال در رستورانهای شهرهایی مثل پاریس در فرانسه، ونیز در ایتالیا و حتی دبی شرایط به حدی در خصوص گردش شبانه در رستورانها مهیاست که چرخش مالی بسیار فراوانی را برای این شهرها به وجود آورده است.
پارکها و مراکز تفریحی
در فصل گرم سال اگر پس از غروب خورشید سری به خیابانهای شهر بزنید، مردمان بسیاری را خواهید دید که همراه با خانواده خود در هر جایی که فضای سبز داشته باشد اتراق کردهاند و جمع خانوادگی گرمی را تشکیل دادهاند. حال که فصل سرما از راه رسیده این حجم از جمعیت را به مناطق سرپوشیده تفریحی سوق داده میشوند. مناطقی چون مراکز خرید، شهربازیهای سرپوشیده و مراکز تفریحی. بدین صورت فرصت بزرگی را میتوان از نظر اقتصاد شهری ایجاد کرد که در کنار آن سطح شادی را افزایش میدهد.
اما در شهر ما خلاف آن چیزی که باید باشد و فرصتی که وجود دارد اتفاق میافتد. برای مثال شهربازی شماره یک که به طور کلی تعطیل است و شهربازی شماره 2 هم آنقدر از نظر امکانات ضعیف است که اصلا در تعریف یک شهربازی نمیگنجد. از سویی دیگر وضعیت در مراکز خرید آنچنان نامطلوب بوده که شب، در این گونه مکانها تاریکی و فسردگی را به بار میآورد.
به عنوان مثال در ساعت 20 به پاساژ نور زنجان، که در حال حاضر بزرگ ترین مرکز خرید این شهر محسوب میشود، سری زدیم. عجیب بود که در این ساعات سکوتی عجیب پاساژ را فرا گرفته باشد و تنها صدای موزیکی که طنینانداز شده، سکوت پاساژ را می-شکست. در این میان یکی از شهروندانی که در حال گشتزنی در مرکز خرید نور است، از دلایل چنین وضعی سخن میگوید. به نظر او گردش شبانه در زنجان هنوز جا نیافتاده و دلیل این امر نبود امکانات و مکانهای مناسب گردشگری شبانه در شهر است.
«فرید فرهادی» میافزاید: برای مثال تنها مرکز خرید استاندارد در زنجان فقط پاساژ نور است که اوایل ساخت این پاساژ حتی تا ساعت 12 نیمه شب شلوغ میشد اما حال میبینید کسی نمیآید چون برای مردم تکراری شده است، تا کی فقط از یک مکان میتوان بازدید کرد.
مسئلهای که توسط این شهروند بیان شد، نشان از ضعفها در استفاده از ظرفیتهای شهر زنجان برای بهره بردن از گردشگری شبانه دارد. در این زمینه به نظر میرسد با توجه به شرایط موجود، هنوز فاصله بسیاری با رسیدن به سطح یک کشورهایی که زندگی شبانه را برای درآمدزایی و اقتصاد شهری یک فرصت شمردهاند، داریم.
۴۸
نظر شما