جامعه‌شناسی معرفت

خسرو قبادی در نشست «از پیروزی در خرمشهر تا مقاومت در تنگه هرمز» مطرح کرد

شهید مطهری گفت معنویت را از طریق خشونت نمی خواهیم / شکست آمریکا در تحقق قدرت نرم علیه ایران / نمی‌توان با اوهام‌گرایی ادعا کرد که خداوند پشتیبان مااست

اخبار اندیشهشهید مطهری در آغاز انقلاب نوشت که ما معنویت را از طریق خشونت نمی‌خواهیم؛ معنویت ما همراه با انتخاب، اختیار و آزادی است. این نکته‌ای بسیار مهم است. یاری خداوند نیز مشروط به همین شرایط است؛ اگر عقلانیت به کار بریم، اگر عدالت پیشه کنیم و ظلم نکنیم... اگر به دین هم استناد می‌کنیم، چنین نیست که خداوند چک سفیدی به هرکس با هر عملی صادر کرده و گفته باشد هرکجا خواستی برو و هر تصمیمی خواستی بگیر. قیود و شروط در این زمینه در متون دینی بسیار سخت‌گیرانه است.

نعمت الله فاضلی در نشست «چگونه از دل ویرانی جنگ، آبادانی بسازیم» خانه اندیشمندان علوم انسانی

کلیدتحول ایران گذار از همبستگی‌ ایدئولوژیک به همکاری استراتژیک/ گروه‌های دوستی و آشتی ملی پایه‌گذاری کنیم/ در جامعه پرنفرت، عقل سلیم‌ از دست می رود

اخبار اندیشهاکنون وقت آن است که گروه‌های دوستی درست کنیم، گروه‌های آشتی ملی پایه بگذاریم. اگر غیرحزب‌اللهی هستید، بروید سراغ حزب‌اللهی‌ها. اگر حزب‌اللهی هستید، با غیرحزب‌اللهی‌ها دوست شوید. یک کار مشترک بکنید. می‌خواهیم ایران را بسازیم. راه دیگری نمی‌شناسم. به قول لارنس وایل و توماس کمپانلا، به قول دوگل، به قول فرانکل، به قول پیتر تورچین، آنچه جامعه را می‌سازد، تخیل روایی، همکاری استراتژیک و مسئولیت‌پذیری است و بازیگران اصلی این ساختن، در طول تاریخ بشر، همواره زنان بوده‌اند.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- «معرفت‌شناسی فلسفه تطبیقی» منتشر شد

فلسفه‌ورزی گشوده / کالبدشکافی معرفت‌شناختی آراء «کای‌پائیل» و «راجو» برای نخستین‌بار در ایران / پایانی بر تقلیل‌گرایی در فلسفه تطبیقی

اخبار اندیشهکای‌پائیل در کتابش با نام «معرفت‌شناسی فلسفه تطبیقی» کوشید تا با بررسی و سنجش انتقادی آراء و اندیشه‌های راجو، بنیان فلسفۀ تطبیقی متداول را مورد نقد و طعنه قرار داده و الگوی جایگزین یعنی «فلسفه‌ورزی گشوده» را طرح کند.

فراخوان نوشتار جنگ انجمن جامعه‌شناسی ایران / از منطق امپراتوری تا دومینوی حوادث؛ مناسبات جهانی در نقطه‌ی چرخشی تاریخ

اخبار اندیشهانجمن جامعه‌شناسی ایران با فراخوان نوشتار، به دنبال تحلیل جامعه‌شناختی جنگ‌های اخیر و پیامدهای آن بر هویت ملی و مناسبات جهانی است تا تصویری زیست‌پذیرتر از آینده‌ی ایران ترسیم کند.

از آرمان‌شهر گفت‌وگو تا ویرانه‌ی واقعیت؛ حسین مصباحیان و واکاوی انتقادی میراث هابرماس

سقوط پیامبر مدرنیته؛ تبارشناسی خشونت معرفتی و بن‌بست «عقل استثناگرای» هابرماسی / چرا پروژه‌ی ناتمام هابرماس به «استعمارِ دیگری» ختم شد؟

اخبار اندیشهاما درسی که ما می‌توانیم از هابرماس بگیریم، درس‌های رویکردی است نه درس‌های ایده‌ای. ایده‌هایش هم ممکن است وجوه درخشانی داشته باشد، اما به‌ویژه رویکرد پسامتافیزیکی که اساسا کل منظومه فکری هابرماس را می‌شود در این چارچوب مفصل‌بندی کرد، رویکردی است که ما می‌توانیم از آن درس بگیریم. از توهمات فلسفی دست برداریم، در سنت فلسفی متواضع باشیم و محدودیت‌هایی را که قرن بیست‌ویکم برای تفکر فلسفی شناسایی کرده به رسمیت بشناسیم.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- نگاهی به «هگل در مغز سیمی» اثر اسلاوی ژیژک

هگل به روایت ژیژک در عصر تکینگی و پلیس دیجیتال / وقتی مغز به شبکه وصل می‌شود

اخبار اندیشهکتاب «هگل در مغز سیمی» اثر اسلاوی ژیژک با ترجمه عباس زیدی‌زاده، با پیوندزدن خوانشی رادیکال از هگل به مباحثی چون هوش مصنوعی، مغز سیمی، تکینگی و سرمایه‌داری دیجیتال، نشان می‌دهد که پروژه‌های حذف تناقض، خطا و شکست از انسان، نه‌تنها ناممکن‌اند، بلکه خود به شکل‌های تازه‌ای از سلطه، نظارت و بحران سوژگی در عصر دیجیتال دامن می‌زنند.

 رژیم‌چنج در واشینگتن؛ ترامپ «مَشک دموکراسی» را درید و ردای سلطانی قاجاری پوشید / کالبدشکافیِ آمریکایِ ترامپ در عصر نهاد ستیزی

اخبار اندیشهولی ترامپ نمی‌تواند امریکا را تماماً به‌شکل سلطانی اداره کند. اما محتمل است شیوه اداره این کشور را در قالب امارت و خاندان بازآرایی کند. یعنی رگه‌های سلطانیسم را حفظ کند اما در موروثی کردن امریکا ناکام بماند. با این حال، عدول امریکا از انباشت‌ سنت‌های تاریخی‌ و تأسیسی‌اش شاید به هر تقدیر در لحظاتی کنترل شود، و ترامپ استثنایی بر قاعده شود، اما در سایر کشورها ضرورتاً این‌گونه نخواهد بود و ممکن است تشبث به هر مؤلفه‌ای از جنس آنچه ترامپ به آن دست زده است، همه افق‌ها را مسدود کند.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- «پدیدارشناسی ادراک» اثر موریس مرلوپونتی

ادراک، بنیادی‌ترین سطح تماس و مراوده ما با جهان

اخبار اندیشهمرلوپونتی قائل به «تقدم ادراک» است، به این معنا که پدیدار ادراک، بنیادی‌ترین سطح تماس و مراوده ما با جهان است که سطوح دیگر تجربه و فرهنگ و شناخت و فهم و تعقل قائم به آن‌اند و در نهایت از آن، قوت می‌گیرند.

از «هستی‌شناسی فقر» تا «معرفت‌شناسیِ نابینایی»: تبیینِ جایگاهِ ادراک در تکوینِ واقعیتِ توسعه

ایدئولوژی‌ها مانع دیدنِ انقلاب‌های خاموش می‌شوند/ موانع پنهان توسعه و نقش رهبری / چگونه «کوریِ ادراکی» فرصت‌های پنهانِ توسعه را می‌کشد؟

اخبار اندیشههیرشمن میان سبک تغییر در کشورهای پیشرو و کشورهای وابسته تمایز قائل می‌شود. کشورهای پیشرو و قدرتمند می‌توانند تغییرات خود را «پر سر و صدا» و با افتخار اعلام کنند. اما کشورهای وابسته، به دلیل ترس از واکنش‌های منفی بین‌المللی (مانند مداخلۀ نظامی، فرار سرمایه یا تحریم)، به طور غریزی به «سبک تغییر پنهانی» روی می‌آورند. آن‌ها اصلاحات را به صورت تدریجی، در مقیاس کوچک و بدون هیاهو پیش می‌برند تا از «آستانه واکنش خارجی» عبور نکنند. این سبک هوشمندانه ممکن است قدرت‌های خارجی یا نخبگان سنتی داخلی را فریب دهد، اما مشکل اینجاست که روشنفکران و عموم مردم نیز آن را نمی‌بینند.

نشست تأملاتی انتقادی در تاریخ اجتماعی معرفت برگزار می شود.

اخبار اندیشهبه مناسبت هفته پژوهش ، نشست تأملاتی انتقادی در تاریخ اجتماعی معرفت با تأکید بر آرای پیتر برک از سوی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار می شود.

بررسی دشواری نظریه‌پردازی در ایران

تنش و جدل در پنل همایش جامعه شناسی ایران / فراستخواه،آزاد ارمکی و توفیق چه گفتند؟

اخبار اندیشهدر میان تفاوت دیدگاه‌ها، یک نقطه‌ مشترک وجود داشت: هیچ‌کدام از سخنرانان، جامعه‌ ایران را مرده یا بی‌امکان نمی‌دیدند. برعکس، هر سه معتقد بودند که در دل شکست‌ها و تناقض‌ها هنوز انرژی اندیشه و امکان بازسازی وجود دارد. این نشست بیش از هر چیز نشان داد که نظریه‌پردازی در ایران، اگرچه دشوار و پرچالش است، اما همچنان می‌تواند از دل گفت‌وگو، نقد، و حتی تنش‌های فکری زاده شود؛ ‌درست همان‌گونه که در این نشست، نظریه نه در سکوت بلکه در گفت‌وگوی زنده میان سه صدا شکل گرفت. 

حضور فراستخواه در نشست «پشت پرده آگاهی: واقعیت در عصر چندگانگی روایت ها»

اخبار اندیشهگروه جامعه شناسی معرفت، علم و فناوری و انجمن جامعه شناسی ایران نشستی با موضوع «پشت پرده آگاهی: واقعیت در عصر چندگانگی روایت ها» را برگزار می کنند.