محمدرضا جعفریجلوه، معاون امور سینمایی وزیر ارشاد در حالی خبر از بررسیهای نهایی روی قانون کپیرایت میدهد که نبود این قانون در ایران به خصوص در عرصه هنر مشکلات بسیاری را برای هنرمندان به وجود آورده است. عرضه گسترده فیلمها به صورت قاچاق در بازار، استفاده از موسیقیها و متون بدون اعطای حق صاحب اثر، افزایش دلالی در وارد کردن فلیمهای خارجی به بازار و عرضه آن با قیمتهای چندین برابر خرید و مسائلی از این دست ناهنجاریهایی را در بحث هنر به وجود آورده که به نظر میرسد در صورت تصویب و اجرایی شدن قانون کپیرایت میتواند تا حدود زیادی برطرف شود. اما طرح چندین و چند باره این موضوع بدون اینکه کوچکترین حرکت جدی برای تصویب و اجرای آن صورت بگیرد، تا حدودی نگرانیها را در مورد احتمال فراموش شدن این طرح به مرور به وجود میآورد، به خصوص اینکه معاون امور سینمایی در شرایطی این سخنان را ایراد کرده است که تصور میشود بعد از معرفی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت دهم، این معاونت با تغییرات بسیاری مواجه شود.
مقدمات اجرای قانون کپیرایت
محمدرضا جعفریجلوه در حاشیه جشنواره فیلم کودک و نوجوان در جریان بازدید از نمایشگاه بازیهای رایانهای، خبر از آغاز اقدامات برای فراهم کردن مقدمات اجرایی شدن قانون کپیرایت داد. او در این زمینه گفت: «مقدمات اجرای قانون کپیرایت در ایران فراهم شده است و افکار عمومی نیز آمادگی پذیرش این قانون را دارد و تصور میکنم در آیندهای نزدیک این قانون تصویب شود. امروز برای حمایت از بازیهای ملی و سایر تولیدات فرهنگی داخلی گریزی از قبول کپیرایت نیست به دلیل آنکه محصولات داخلی با قیمت تمام شده عرضه میشوند و این در حالی است که محصول خارجی بسیار ارزانتر در اختیار مصرفکنندگان قرار میگیرد.»
او با اشاره به لزوم توجه به بازیهای رایانهای و نظاممند کردن تولید و ورود این بازیها به کشور گفت: «ستاد مبارزه با تکثیر غیرمجاز محصولات سمعی و بصری، بازیهای رایانهای را نیز تحت پوشش خود قرار داده است و سعی دارد جلوی توزیع غیرمجاز بازیها را بگیرد. البته فقط با طرحهای انتظامی و سلبی نمیتوان جلوی تکثیر غیرمجاز بازیها و فروش آنها را گرفت. بنیاد بازیهای رایانهای در جهت نظاممند کردن این بازیها با نصب هولوگرام به عنوان شناسه و دستهبندی بازیها گامهای بزرگی را در این عرصه برداشتهاست.»
او افزود: «هر اثر خارجی و ایرانی که در بازار عرضه میشود باید دارای شناسه باشد و این شناسه باعث میشود تا هم دغدغه تولیدکنندگان کاهش یابد و هم ضریب اطمینان برای مصرفکنندگان بالا برود. امروز برای حمایت از بازیهای ملی و سایر تولیدات فرهنگی داخلی گریزی از قبول کپیرایت نیست به دلیل آنکه محصولات داخلی با قیمت تمام شده عرضه میشوند و این در حالی است که محصول خارجی بسیار ارزانتر در اختیار مصرفکنندگان قرار میگیرد.»
او ادامه داد: «اجرای قانون کپیرایت موجب خواهد شد که محصولات خارجی بر اساس یک قانون نظاممند عرضه شوند و همچنین قدرت رقابت محصولات داخلی و تولیدکنندگان داخلی را در رقابت با محصول خارجی بالا میبرد.» او در خصوص زمان اجرای قانون کپیرایت گفت: «مقدمات آن فراهم شده است و افکار عمومی آمادگی پذیرش این قانون را دارد و تصور میکنم در آیندهای نزدیک این قانون تصویب شود.»
حمایت از هنرمند با تصویب قانون کپیرایت
بحث تصویب قانون کپیرایت در مجلس شورای اسلامی از زمانی که عرضه قاچاق فیلمهای سینمایی در سطح کشور، به شکل نگرانکنندهای گسترش پیدا کرده بود مطرح شد اما همچنان مجلس در انتظار آن است که لایحه مربوط به این قانون از سوی وزارت ارشاد به مجلس بیاید.
جواد آرینمنش عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی در این باره به «خبر» میگوید: «با توجه به شرایط امروز و پیشرفتهایی که در حوزههای مختلف فرهنگی، هنری و غیره صورت گرفته نیازمند یک قانون جامع در زمینه حق نشر هستیم. اکنون در مجلس در خصوص حق نشر، لایحهای در دست بررسی نداریم و آنچه الان موجود است مربوط به مصوبات گذشته شورای عالی انقلاب فرهنگی است ولی نیاز آن شدیداً احساس میشود.» او تأکید میکند: «با توجه به اینکه دستگاههای اجرایی مثل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بهتر میتوانند نیاز خودشان را در این حوزه مطرح کنند با تنظیم لایحهای در واقع خلأهای قانونی را به درستی شناسایی کنند و به مجلس ارائه کنند، کمیسیون فرهنگی مجلس هم آمادگی کامل دارد هر طرح و لایحهای را بررسی و تصویب کند.»
او میگوید: «کپیرایت هم میتواند فوایدی برای ما دربرداشته باشد و هم ممکن است بعضی اشکالات را به وجود آورد اما ما باید خودمان را با شرایط تازه و بینالمللی تطبیق دهیم. مسلماً در داخل کشور تنظیم و تصویب قانون حق نشر، یک ضرورت جدیتر است و بسیاری از تلاشهایی که هنرمندان، نویسندگان، مؤلفان، تولیدکنندگان آثار سمعی بصری و سینمایی انجام میدهند انتظار دارند که از سرمایهگذاریهایی که میکنند بهرهبرداری لازم را داشته باشند و لازم است که قوانینی در جهت صیانت از حقوق مؤلفان و پدیدآورندگان آثار فرهنگی و هنری و سینمایی وجود داشته باشد.»
او همچنین اظهار داشت: «تاکنون پیشنهادی در خصوص حق نشر در کمیسیون فرهنگی مجلس مطرح نشده است اما ما انتظار داریم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با همکاری وزارتخانههایی مانند علوم و فناوری، پیشنویس لایحهای را در این زمینه فراهم کند، ما هم در مقابل همکاری لازم را خواهیم داشت تا این خلأهای قانونی که باعث تضییع حقوق پدیدآورندگان و اصحاب فرهنگ و هنر میشود برطرف شود.»
اقدامی به سود هنرمند
داود رسولیان، عضو شورای حل اختلاف خانه سینما، که به دلیل جایگاه شغلی خود با شکایتهایی که اغلب به دلیل نبود قانون کپیرایت صورت میگیرد، مواجه است در مورد مزایا و معایب تصویب قانون کپیرایت در ایران به «خبر» میگوید: «مشکل نپیوستن به قانون کپیرایت جهانی فقط مختص بعد از انقلاب و سالهای اخیر نیست و از قبل از انقلاب نیز این مشکل گریبان هنرمندان ایرانی را میگرفت. به دلیل نبود این قانون هنرمندان مؤلف و تأثیرگذار لطمههای بسیار خوردهاند و همین نکات لزوم اجرایی شدن این قانون را در ایران بیش از پیش به نمایش میگذارد.» او ادامه میدهد: «البته در کنار مزایایی که پیوستن به قانون کپیرایت به همراه دارد، معایب و سختیهایی نیز موجود است که باید این بخش را هم در نظر گرفت. اما واقعیت این است که با تصویب قانون کپیرایت ما به سمت احقاق حقوق افراد خلاق و هنرمند میرویم و این در نهایت نتایج مثبتی به همراه خواهد داشت.»
او به اهمیت بالا رفتن دانش افراد نسبت به این قانون اشاره میکند و میگوید: «در صورت تصویب و اجرایی شدن این قانون باید اطلاعات و آگاهیهای لازم در این زمینه در اختیار هنرمندان قرار بگیرد. هنرمندان باید بدانند که حتی استفاده یک دقیقه از موسیقی فیلمی که متعلق به آنها نیست چه تبعاتی به همراه خواهد داشت و به این شکل شاهد رعایت حقوق افراد نسبت به یکدیگر باشیم.»
رسولیان با اشاره به نحوه عملی شدن این قانون میگوید: «نیروهای اجرایی و به طور خاص نیروی انتظامی در مورد جلوگیری از تکثیر غیرمجاز فیلمهای سینمایی نشان داد که قابلیت بالایی دارد و در صورت تصویب قانون کپیرایت برای ثمربخش بودن آن باید شاهد همین جدیت در اجرای آن باشیم.» رسولیان در پایان سخنانش میگوید: «زمانی که قانون کپیرایت تصویب و اجرایی شود آنگاه شاهد آغاز ماراتنی جدی در زمینه تولید فیلمها خواهیم بود به گونهای که افراد تلاش میکنند تا با بالا بردن کیفیت کارهای خود امکان گستردهتری برای عرضه جهانی کارهایشان به وجود آورند.»
نظر شما