مرگ زودرس صنایع الیاف مصنوعی

علی پاکزاد: صنعت الیاف مصنوعی سابقه طولانی در جهان ندارد و با گسترش فرآورده‌های نفتی و پتروشیمیایی ایجاد و با توجه به حجم محدود تولید الیاف طبیعی در جهان که ریشه گیاهی و حیوانی دارند بازار الیاف مصنوعی رونق گرفت و البته خواص صنعتی که این الیاف دارند باعث شد به سرعت در بسیاری از بخش‌های مختلف الیاف مصنوعی یکه تاز بازار شوند ولی این صنایع با توجه به فناوریهای پیشرفته‌ای که در فاز اول توسعه‌شان محدود به کشورهای خاص بودند و کمتر کشورهایی مانند ایران امکان تولید الیاف مصنوعی را داشتند ولی به مرور وبا توسعه فناوری‌های تولید این الیاف فناوری‌های کم هزینه‌تر و با تکیه بر فرآیند‌های بازیافتی توانستند جایگاه انحصاری تولید الیاف مصنوعی را از بین ببرند.

ارائه این فناوری‌ها با حجم سرمایه‌گذاری حدود یک تا دو میلیون دلاری این امکان را فراهم کرد که تولیدکنندگان متوسط بتوانند وارد عرصه تولید الیاف مصنوعی شوند. این انحصار شکنی از چند جهت در مجموعه صنایع نساجی کشور قابل اعتنا است، اول آنکه صنایع الیاف مصنوعی در واقع حلقه اتصال صنایع پتروشیمی با صنایع نساجی بود و توسعه این صنایع در کشور این امکان را فراهم می‌کرد که میزان ارزش افزوده حاصل از فرآوری محصولات پتروشیمی در کشور صرف ایجاد اشتغال شود.

قابل ذکر است که اولین و بزرگترین واحد تولید کننده الیاف مصنوعی در کشور کارخانه پلی اکریل اصفهان بود که در سال 70 پایه‌گذاری شد و تقریباً طی دهه اول فعالیتش تولید‌کننده انحصاری انواع پلی‌استر والیاف اکریلیک در کشور بود و این واحد صنعتی نیز طی سالهای 84 به بعد به رغم وجود افزایش رقبای داخلی‌اش در عمل از رونق نسبی برخوردار بود.

چرخه صنعتی به این شکل در کشور طی سالهای 87 به بعد و همزمان با افت بازار جهانی نفت در اثر بحران مالی 2008 در سراشیبی سقوط قرار گرفت.

این واحدها از یک سو با کاهش قیمت نفت با افت قیمت الیاف مصنوعی مواجه بودند و از سوی دیگر با سرازیر شدن محصولات چینی و کره‌ای ارزان قیمت به بازار که هیچ نوع نظارتی بر روی آنها صورت نمی‌گرفت و امکان دمپینگ برای رقبای خارجی فراهم شده بود در سراشیبی سقوط قرار گرفتند.

آخرین خبر‌ها حکایت از آن دارد که از حدود سه ماه پیش شرکت پلی اکریل اصفهان که مدتی است به بخش خصوصی واگذار شده اقدام به تعطیلی خط پلی‌استر خود کرده است و بیش از 10 واحد بخش خصوصی دیگر نیز که دوران فعالیتشان کمتر از 5 سال است به شدت تحت فشار واردات و درآستانه ورشکستگی قراردارند ودولت تنها به استمهال‌یک ساله بدهی بخشی از این واحدها اکتفا کرده است.