بنابراین همه تحلیلگران و صاحبنظران به نوعی غافلگیر شدهاند. به نظر میرسد هزاران جوان که اکثرا رنگینپوست، خارجیتبار و جزو اقشار و لایههای محروم و کم درآمد جامعه هستند و اغلب هم بیکار هستند منتظر فرصتی بودند تا خشم و نارضایتی خود را نسبت به وضعیت موجود، دولت، حکومت و پلیس انگلستان نشان دهند.
آنچه مسلم است ظرف هفتهها و ماههای آینده پیرامون اسباب و علل جامعهشناختی این ناآرامیها بحثها و نظریهپردازیهای مختلفی صورت خواهد گرفت.
اما تا همین جا هم چندین نکته را میتوان متذکر شد. اولا به راه افتادن امواج ناآرامیها، اغتشاشات و هر عنوان دیگری که روی آنها بگذاریم خودجوش بوده. به عبارت دیگر هیچ سازماندهی، تشکیلات و برنامهریزی نه از قبل بوده و نه در طی وقوع آن حوادث از سوی هیچ سازمان و گروهی صورت نگرفته است.
اینکه تظاهرات و اغتشاشات بدون سازماندهی بوده چه اهمیتی دارد، پاسخ آن است که اتفاقا چون خودجوش و بدون سازماندهی بوده مبین عمق نارضایتی است. اگر به صورت سازماندهی و اعلام قبلی میبود، ممکن بود که بسیاری در اغتشاشات شرکت میکردند.
اما نقش اینکه هیچ سازماندهی و برنامهریزی قبلی وجود نداشته نشان میدهد که یک نارضایتی گسترده و پنهان در سطح جامعه انگلیس وجود داشته و وجود دارد که فقط منتظر بهانه یا فقط منتظر فرصت است تا بیرون بریزد.
از نظر جامعهشناسی سیاسی، این وضع اتفاقا خیلی خطرناکتر است. چون اینگونه نارضایتیها به صورت آتشی زیر خاکستر هستند که مسوولان و مقامات آنها را نمیبینند و بعضا حتی خبر ندارند که نارضایتیها اساسا وجود دارند تا به صورت غافلگیرکننده و ناگهانی خود را نشان دهند.
ثانیا اقشار و لایههای اجتماعی هستند که ظرف چند شب گذشته در خیابانهای محلات مشخصی در لندن و بیرمنگام - دومین شهر بزرگ انگلستان - به خیابان ریختهاند؛ به فروشگاهها و ساختمانهای عمومی حمله کرده و بسیاری را تخریب کردهاند.
همانطور که اشاره داشتیم، اکثریت اغتشاشکنندهها را جوانان غیرسفیدپوست تشکیل میدهند. سیاهپوستان و آسیاییتبارها نیز این تعداد را شامل میشوند. اساسا تظاهرات و ناآرامیها در محلههایی صورت گرفته که اکثریت ساکنان آنها را غیرسفیدپوستها تشکیل میدهند.
به بیان دیگر، تا همین جا هم مشخص است که یکی از عناصر اصلی این ناآرامیها مسایل نژادی است. اگر فقر و عوامل اجتماعی دیگر مثل بیکاری و غیره عوامل اصلی میبودند، در آن صورت سفیدپوستان فقیر، بیکار یا کمدرآمد هم باید به خیابانها میریختند.
اما تعداد آنها به نسبت غیرسفیدپوستها خیلی کمتر بوده. در عین حال همه تقصیر را هم نمیتوان و نباید متوجه مسایل نژادی دانست. واقعیت آن است که رنگینپوستها معتقدند که هم از جانب پلیس انگلستان نسبت به آنها تبعیض و تمایز وجود دارد؛ و هم در مورد تحصیلات، یافتن شغل و سطح زندگی در کل جامعه مورد تبعیض قرار دارند.
از مولفهها و عناصر جامعهشناختی که بگذریم، تا همین جا هم عملکرد پلیس انگلستان با انتقادات زیادی مواجه شده. بسیاری از مطبوعات و رسانهها پلیس را مقصر اصلی این وضعیت میدانند.
هم از بابت اینکه میگویند رفتار پلیس با غیرسفیدپوستها درست نیست و این باعث به وجود آمدن یک بغض و کینه پنهان یا همان آتش زیر خاکستر در رنگینپوستان میشود، هم از بابت عملکرد و واکنش پلیس بعد از شروع ناآرامیها.
انتقاد اصلی که متوجه پلیس است آنکه پلیس ابعاد ناآرامیها را خیلی دست کم گرفته بوده و تمهیدات لازم را برای جلوگیری و در مرحله بعدی رویارویی با تظاهرکنندگان پیشبینی نکرده بود. در عین حال از این واقعیت هم نمیتوان گریخت که پلیس در جوامع غربی تابع یکسری قوانین و مقررات است که نمیتوانند آنها را زیر پا بگذارد.
به عنوان مثال، باوجود گستردگی امواج اغتشاشات و حملات گسترده جوانان به ساختمانها و اماکن دولتی بزرگ، پلیس انگلستان از سلاح گرم به هیچ روی استفاده نمیکند. سهل است حتی گاز اشکآور هم شلیک نمیکند. حداکثر واکنش پلیس بازداشت تظاهرکنندگان بوده است.
باوجود سه شب ناآرامیهای گسترده در لندن، بیرمنگام و یکی دو شهر دیگر، نه تنها هیچ تلفاتی یا مجروح جدی وجود نداشته، بلکه کل دستگیریها هم به 300 نفر نمیرسد. میتوان عملکرد پلیس و اساسا حکومت انگلستان را با ناراضیان و اغتشاشگران با عملکرد حکومتهای بحرین یا سوریه مقایسه کرد.
در حالی که در این کشورها حکومت با تانک و زرهپوش به رویارویی با تظاهرکنندگان میرود، در انگلستان باوجود گستردگی تظاهرات و ناآرامیها آخرین فکر حکومت آن بوده که ارتش انگلستان را به خیابانها آورده و مردم را هدف قرار دهد.ظرف روزهای آینده امواج اغتشاشات و ناآرامیها فروکش خواهد کرد، تعدادی از بازداشتیها آزاد خواهند شد و برخی دیگر به اتهام بر هم زدن نظم محاکمه و جریمه نقدی میشوند.
دولت انگلستان یک کمیته حقیقتیاب مستقل را مامور بررسی کل ماجرا خواهد کرد و دولت و جامعه درسهای لازم را از این حوادث خواهد گرفت. میتوان تصور کرد که اگر آن حوادث و ناآرامیها در کشوری در خاورمیانه، آسیا یا آفریقا اتفاق افتاده بود، تا حالا چه تعدادی کشته و زخمی شده بودند و هزاران نفری که بازداشت شده بودند در دادگاههای نظامی یا در دادگاههای صحرایی محاکمه میشدند.
منبع: شرق
نظر شما