تحلیل جوابیه 20.30 : حاشا ،سوء تفاهم یا عذر خواهی؟

بخش خبری 20.30 همان روز در اولین قسمت خارج از گود ، ضمن نشان دادن دو صحنه خاص از بازی به تقبیح عملکرد برخی بازی کنان پرسپولیس و تقاضای برخورد با آنها پرداخت.پس از پخش ، این مسئله به یکی از محورهای خبری و مباحث جاری رسانه ای داخلی و خارجی تبدیل شد و عده ای به مخالفت یا موافت با این اقدام صدا و سیما پرداختند.
برنامه دیروز، امروز و فردا در تاریخ 19/8/90 با دعوت از دکتر محسن اسماعیلی و دکتر حسام الدین آشنا به دو مساله پرداخت :
بررسی عملکرد صدا و سیما در مورد حادثه فوتبالی اخیر
بررسی زمینه ها و ضرورت تدوین قانون جامع رسانه ها
در آن برنامه در حوزه بررسی عملکرد صدا و سیما در مورد مسابقه مذکور به اختصار به چند نکته اساسی پرداخته شد که در اینجا با تفصیل بیشتری ارائه می شود:
رابطه میان اختیارات و مسئولیت:اگر صدا و سیما اختیارانحصاری تصویر پرداری و پخش زنده مسابقه فوتبال را در اختیار دارد طبیعی است که مسئولیت انحصاری در تبعات پخش آن را بپذیرد.
تفکبک میان واقعیت و برنامه تلویزیونی زنده: فوتبال در قالب یک برنامه تولیدی ارائه می شود این برنامه در میان انواع برنامه های خارج از استودیو دارای یکی از پیچیده ترین فرایندهای تصویر برداری ، سویچینگ و کارگردانی تلویزیونی است.در لحظات حساس بازی ها تصویر دوربینها و حتی زاویه دید آنها توسط کارگردان واحد سیار مشخص شده و انتخاب می شود. پخش آن تصویر از دو صورت خارج نیست یا کارگردان و ناظران پخش ناوارد بوده اند و صحنه ها از دستشان در رفته است و یا صدا و سیما فاقد هنجارهای حرفه ای است که این صحنه ها را غیر قابل پخش تلقی کند. در صورتی که شیوه پخش مستقیم با تاخیر اندک (که در پخش مسابقات خارجی اعمال می شود) در پخش داخلی نیز رعایت می شد مشکل تصویری قابل پیشگیری بود.
تفاوت میان پخش زنده و برنامه خبری: کارگردان و ناظران پخش در صحنه اول و دوم مشکلی ندیده اند و آنها را پخش کرده اند. حتی اگر بپذیریم پخش مستقیم غیر ارادی بوده است اما خبری کردن موضوع یک اقدام برنامه ریزی شده تلقی می شود.
تفاوت میان اطلاع رسانی و قضاوت: بخش خبری 20.30 آشکارا تصاویر را رمز گشایی ، بازیکنان را محاکمه و حکم نهایی را صادر کرد و بنا به قطعیت قضاوت خود هیچ حق توضیح یا دفاع یا حتی عذر خواهی برای بازیکنان قائل نشد.
یک هفته بعد در تاریخ 26/8/90 اخبار بیست و سی در قسمت "صرفا جهت اطلاع" به دراز کردن به اصطلاح حکیم باشی پرداخت . این برنامه درکمتر از دو دقیقه به رکورد یک دروغ ،یک بهتان و یک تحریف دست یافت.
این گزارش کوتاهی است از تصاویر ، گفته ها و نوشته های آن 100 ثانیه به اضافه ملاحظاتی مرتبط با آن:
تصویر نوشته(کپشن):محاکمه"خبر" برای تصویری که نشان نداده است.
سخنان کاملا کارشناسی بر اساس اطلاعات غلط
گفتار روی تصویر(نریشن): تو یه برنامه مملو از کارشناس قرار می گذارند "خبر "رو به خاطر پرداختن به ماجرای اون دو فوتبالیست محاکمه کنند.
ملاحظه1: استفاده از تعبیر "قرار می گذارند" یعنی متهم کردن تهیه کننده / مجری و میهمانان برنامه دیروز امروز فردا به تبانی عمدی برای محاکمه "خبر"
ملاحظه 2: به جای بخش خبری 20.30 از اصطلاح تعمیم یافته و فاقد هویتی تحت عنوان"خبر " دفاع می شود. آیا منظور این است که متهمان علیه همه بخشهای خبری تبانی کرده اند یا اینکه همین تعمیم نشان از تهیه دفاعیه از طرف "واحد مرکزی خبر" و نه یک بخش خبری دارد.
گفتار مهمان: اولین رسانه ای که این موضوع رو پخش کرد و بهش به صورت جدی پرداخت کی بود؟000
مجری:شما خودتون دقیقا می دونید؟!
هم شما می دونید هم من می دونم. جایی که شما قبلا توش کار می کردید.
گفتار روی تصویر (نریشن): آقای کارشناس شما اصلا اون برنامه خبری رو دیدی که داری تحلیل می کنی؟ اصلا یک ثانیه از اون کار زشت تو اون بخش خبری نشون داده شد که اینجوری محاکمشون می کنید؟ آخه با اطلاعات غلط میشه تحلیل کرد جانم؟(با لحن استفهام انکاری)
ملاحظه : کدام اطلاعات غلط؟کارشناس مزبور هم مسابقه و هم خارج از گود آن شب را دیده است . سایتها و گزیده های اینترنتی مسابقه را هم با دقت بازبینی کرده است. کارشناس ادعا نکرده بخش خبری از ابتدا تا انتهای رفتارهای بازیکنان پس از گلها را باز پخش کرده است. بلکه گزارش کرده که "اولین رسانه ای که این موضوع را پخش کرد و به آن به صورت جدی پرداخت" صدا و سیما بوده است. واقعیت این است که در فاصله ساعات 17.30 و 20.30 پیامکهایی مبادله می شد که گویای اتفاقی غیر اخلاقی بود ؛ دست اندرکاران واحد مرکزی خبر بصورت خودجوش یا با القاء پذیری از دیگران از صحنه هایی از بازی رمزگشایی کرده و با سرعت بالا در خارج از گود هر دو صحنه بحث انگیز را تا لحظه خاص نشان داده و با ذکر اینکه از ادامه پخش تصاویر معذور هستیم در واقع همگان را به گشتن به دنبال بقیه تصاوبر تحریک کرد. اگر حتی بپذیریم پخش مستقیم غیر ارادی بوده است اما خبری کردن موضوع یک اقدام برنامه ریزی شده تلقی می شود. در پخش مستقیم این بازی در شبکه های سراسری سیما، شاید هیچ بیننده ای متوجه رخدادن این موضوع نشده بود و اگر نبود پخش گزارش بیست و سی شاید بخش وسیعی از جامعه که به چنین فضاهای مجازی ای دسترسی ندارند روحشان نیز از این موضوع خبر دار نمی شد. اقدام تحیر برانگیز بیست و سی حس کنجکاوی تماشاگران تلویزیونی که تعدادشان به مراتب و به دفعات بیشتر از کاربران فضای مجازی است را برانگیخت و سبب شد که حرکتی هرچند ناشایست به یک تراژدی ملی در سطح ورزش و اخلاق کشور تبدیل شود.بسیاری به خود من گفتند که در پخش مستقیم چیزی جلب توجهشان را نکرده است ولی پس از 20.30 در جستجوهای اینترنتی خود به گزیده های تصویری دست یافته اند که با فِلِش و تکرار سعی در کشف موضوع و موضع جرم داشته اند.
گفتار متن: حالا خدا بیامرزه پدر اون یکی کارشناس با انصاف رو که یطرفه به قاضی نمی رفت
تصویر نوشته :جانا سخن از زبان ما می گویی
گفتار دکتر اسماعیلی: اگر یک خبرنگار احساس بکنه که راجع به هر چیزی می خواد صحبت بکنه باید ده جا را بپاید خوب قاعدتا جسارت خودش رو از دست می ده و نمی تونه خلاقیت داشته باشه. یک مقدار اونکه من گفتم فرهنگ رسانه ای ما ضعیفه ، ما باید مثل هر حرفه دیگه ای که فرصت خطا را به افراد می دیم ، تحمل خطا را داریم برای کسانی که در حوزه رسانه کار می کنند این تحمل و سعه صدر را از خودمان نشان بدیم.
ملاحظه1. اگر مقصود از گزینش این بخش از مجموعه صحبتهای ایشان القای تقابل میان دو کارشناس در مسئله اقدام 20.30 باشد باید گفت که تدوین خبری این گفتار کاملا تحریف آمیز است چرا که پاسخ دکتر اسماعیلی به سوال دیگری بود در باره مشکلات کار رسانه ای در فقدان قانون جامع رسانه ها که اتفاقا در تفاهم کامل با کارشناس قبلی بیان شد .
ملاحظه 2:اما ممکن است گزینش و پخش این بخش خاص از گفتار (با توجه دقیق به محتوای آن)نوعی عذر خواهی باشد از طرف واحد مرکزی خبر ولی به / از زبان کارشناس و مفهوم التزامی آن این باشد که "خوب کاری بوده که شده لطفا گیر ندهید و جلوی جسارت و خلاقیت ما را نگیریرید".
نتیجه گیری :
1.در بخش دوم برنامه دیروز و امروز و فردا سخن در باب خطرات ناشی از فقدان قانون جامع رسانه ها و به خصوص عدم وجود آیین نامه و روال مشخصی برای پی گیری شکایت از اقدامات رسانه ای صدا و سیما و ضرورت بازبینی قوانین مربوط به حقوق مخاطب بود. بخش" صرفا جهت اطلاع" 20.30 مورخ 20/8/1390 شاهد صادقی است بر ضرورت نظارت حقوقی خارج از سازمان بر فعالیتهای این سازمان حیاتی و ملی .
2. ای کاش همان قدر که به آزادی و خلاقیت خبرنگاران صدا و سیما اهمیت می دهیم برای دیگر رسانه گران و تحلیل گران هم حقی حداقلی برای نقد عملکرد خبری سازمان قائل می شدیم.
3. برنامه ارزشمند صرفا جهت اطلاع بهتر است به نقد صاحبان قدرت و اصحاب شهرت ادامه دهد نه آنکه با همز و لمز و سخره گری منتقدان دلسوز را از میدان بدر کند.بخش خبری 20.30 همان روز در اولین قسمت خارج از گود ، ضمن نشان دادن دو صحنه خاص از بازی به تقبیح عملکرد برخی بازی کنان پرسپولیس و تقاضای برخورد با آنها پرداخت.پس از پخش ، این مسئله به یکی از محورهای خبری و مباحث جاری رسانه ای داخلی و خارجی تبدیل شد و عده ای به مخالفت یا موافت با این اقدام صدا و سیما پرداختند.
برنامه دیروز، امروز و فردا در تاریخ 19/8/90 با دعوت از دکتر محسن اسماعیلی و دکتر حسام الدین آشنا به دو مساله پرداخت :
بررسی عملکرد صدا و سیما در مورد حادثه فوتبالی اخیر
بررسی زمینه ها و ضرورت تدوین قانون جامع رسانه ها
در آن برنامه در حوزه بررسی عملکرد صدا و سیما در مورد مسابقه مذکور به اختصار به چند نکته اساسی پرداخته شد که در اینجا با تفصیل بیشتری ارائه می شود:
رابطه میان اختیارات و مسئولیت:اگر صدا و سیما اختیارانحصاری تصویر پرداری و پخش زنده مسابقه فوتبال را در اختیار دارد طبیعی است که مسئولیت انحصاری در تبعات پخش آن را بپذیرد.
تفکبک میان واقعیت و برنامه تلویزیونی زنده: فوتبال در قالب یک برنامه تولیدی ارائه می شود این برنامه در میان انواع برنامه های خارج از استودیو دارای یکی از پیچیده ترین فرایندهای تصویر برداری ، سویچینگ و کارگردانی تلویزیونی است.در لحظات حساس بازی ها تصویر دوربینها و حتی زاویه دید آنها توسط کارگردان واحد سیار مشخص شده و انتخاب می شود. پخش آن تصویر از دو صورت خارج نیست یا کارگردان و ناظران پخش ناوارد بوده اند و صحنه ها از دستشان در رفته است و یا صدا و سیما فاقد هنجارهای حرفه ای است که این صحنه ها را غیر قابل پخش تلقی کند. در صورتی که شیوه پخش مستقیم با تاخیر اندک (که در پخش مسابقات خارجی اعمال می شود) در پخش داخلی نیز رعایت می شد مشکل تصویری قابل پیشگیری بود.
تفاوت میان پخش زنده و برنامه خبری: کارگردان و ناظران پخش در صحنه اول و دوم مشکلی ندیده اند و آنها را پخش کرده اند. حتی اگر بپذیریم پخش مستقیم غیر ارادی بوده است اما خبری کردن موضوع یک اقدام برنامه ریزی شده تلقی می شود.
تفاوت میان اطلاع رسانی و قضاوت: بخش خبری 20.30 آشکارا تصاویر را رمز گشایی ، بازیکنان را محاکمه و حکم نهایی را صادر کرد و بنا به قطعیت قضاوت خود هیچ حق توضیح یا دفاع یا حتی عذر خواهی برای بازیکنان قائل نشد.
یک هفته بعد در تاریخ 26/8/90 اخبار بیست و سی در قسمت "صرفا جهت اطلاع" به دراز کردن به اصطلاح حکیم باشی پرداخت . این برنامه درکمتر از دو دقیقه به رکورد یک دروغ ،یک بهتان و یک تحریف دست یافت.
این گزارش کوتاهی است از تصاویر ، گفته ها و نوشته های آن 100 ثانیه به اضافه ملاحظاتی مرتبط با آن:
تصویر نوشته(کپشن):محاکمه"خبر" برای تصویری که نشان نداده است.
سخنان کاملا کارشناسی بر اساس اطلاعات غلط
گفتار روی تصویر(نریشن): تو یه برنامه مملو از کارشناس قرار می گذارند "خبر "رو به خاطر پرداختن به ماجرای اون دو فوتبالیست محاکمه کنند.
ملاحظه1: استفاده از تعبیر "قرار می گذارند" یعنی متهم کردن تهیه کننده / مجری و میهمانان برنامه دیروز امروز فردا به تبانی عمدی برای محاکمه "خبر"
ملاحظه 2: به جای بخش خبری 20.30 از اصطلاح تعمیم یافته و فاقد هویتی تحت عنوان"خبر " دفاع می شود. آیا منظور این است که متهمان علیه همه بخشهای خبری تبانی کرده اند یا اینکه همین تعمیم نشان از تهیه دفاعیه از طرف "واحد مرکزی خبر" و نه یک بخش خبری دارد.
گفتار مهمان: اولین رسانه ای که این موضوع رو پخش کرد و بهش به صورت جدی پرداخت کی بود؟000
مجری:شما خودتون دقیقا می دونید؟!
هم شما می دونید هم من می دونم. جایی که شما قبلا توش کار می کردید.
گفتار روی تصویر (نریشن): آقای کارشناس شما اصلا اون برنامه خبری رو دیدی که داری تحلیل می کنی؟ اصلا یک ثانیه از اون کار زشت تو اون بخش خبری نشون داده شد که اینجوری محاکمشون می کنید؟ آخه با اطلاعات غلط میشه تحلیل کرد جانم؟(با لحن استفهام انکاری)
ملاحظه : کدام اطلاعات غلط؟کارشناس مزبور هم مسابقه و هم خارج از گود آن شب را دیده است . سایتها و گزیده های اینترنتی مسابقه را هم با دقت بازبینی کرده است. کارشناس ادعا نکرده بخش خبری از ابتدا تا انتهای رفتارهای بازیکنان پس از گلها را باز پخش کرده است. بلکه گزارش کرده که "اولین رسانه ای که این موضوع را پخش کرد و به آن به صورت جدی پرداخت" صدا و سیما بوده است. واقعیت این است که در فاصله ساعات 17.30 و 20.30 پیامکهایی مبادله می شد که گویای اتفاقی غیر اخلاقی بود ؛ دست اندرکاران واحد مرکزی خبر بصورت خودجوش یا با القاء پذیری از دیگران از صحنه هایی از بازی رمزگشایی کرده و با سرعت بالا در خارج از گود هر دو صحنه بحث انگیز را تا لحظه خاص نشان داده و با ذکر اینکه از ادامه پخش تصاویر معذور هستیم در واقع همگان را به گشتن به دنبال بقیه تصاوبر تحریک کرد. اگر حتی بپذیریم پخش مستقیم غیر ارادی بوده است اما خبری کردن موضوع یک اقدام برنامه ریزی شده تلقی می شود. در پخش مستقیم این بازی در شبکه های سراسری سیما، شاید هیچ بیننده ای متوجه رخدادن این موضوع نشده بود و اگر نبود پخش گزارش بیست و سی شاید بخش وسیعی از جامعه که به چنین فضاهای مجازی ای دسترسی ندارند روحشان نیز از این موضوع خبر دار نمی شد. اقدام تحیر برانگیز بیست و سی حس کنجکاوی تماشاگران تلویزیونی که تعدادشان به مراتب و به دفعات بیشتر از کاربران فضای مجازی است را برانگیخت و سبب شد که حرکتی هرچند ناشایست به یک تراژدی ملی در سطح ورزش و اخلاق کشور تبدیل شود.بسیاری به خود من گفتند که در پخش مستقیم چیزی جلب توجهشان را نکرده است ولی پس از 20.30 در جستجوهای اینترنتی خود به گزیده های تصویری دست یافته اند که با فِلِش و تکرار سعی در کشف موضوع و موضع جرم داشته اند.
گفتار متن: حالا خدا بیامرزه پدر اون یکی کارشناس با انصاف رو که یطرفه به قاضی نمی رفت
تصویر نوشته :جانا سخن از زبان ما می گویی
گفتار دکتر اسماعیلی: اگر یک خبرنگار احساس بکنه که راجع به هر چیزی می خواد صحبت بکنه باید ده جا را بپاید خوب قاعدتا جسارت خودش رو از دست می ده و نمی تونه خلاقیت داشته باشه. یک مقدار اونکه من گفتم فرهنگ رسانه ای ما ضعیفه ، ما باید مثل هر حرفه دیگه ای که فرصت خطا را به افراد می دیم ، تحمل خطا را داریم برای کسانی که در حوزه رسانه کار می کنند این تحمل و سعه صدر را از خودمان نشان بدیم.
ملاحظه1. اگر مقصود از گزینش این بخش از مجموعه صحبتهای ایشان القای تقابل میان دو کارشناس در مسئله اقدام 20.30 باشد باید گفت که تدوین خبری این گفتار کاملا تحریف آمیز است چرا که پاسخ دکتر اسماعیلی به سوال دیگری بود در باره مشکلات کار رسانه ای در فقدان قانون جامع رسانه ها که اتفاقا در تفاهم کامل با کارشناس قبلی بیان شد .
ملاحظه 2:اما ممکن است گزینش و پخش این بخش خاص از گفتار (با توجه دقیق به محتوای آن)نوعی عذر خواهی باشد از طرف واحد مرکزی خبر ولی به / از زبان کارشناس و مفهوم التزامی آن این باشد که "خوب کاری بوده که شده لطفا گیر ندهید و جلوی جسارت و خلاقیت ما را نگیریرید".
نتیجه گیری :
1.در بخش دوم برنامه دیروز و امروز و فردا سخن در باب خطرات ناشی از فقدان قانون جامع رسانه ها و به خصوص عدم وجود آیین نامه و روال مشخصی برای پی گیری شکایت از اقدامات رسانه ای صدا و سیما و ضرورت بازبینی قوانین مربوط به حقوق مخاطب بود. بخش" صرفا جهت اطلاع" 20.30 مورخ 20/8/1390 شاهد صادقی است بر ضرورت نظارت حقوقی خارج از سازمان بر فعالیتهای این سازمان حیاتی و ملی .
2. ای کاش همان قدر که به آزادی و خلاقیت خبرنگاران صدا و سیما اهمیت می دهیم برای دیگر رسانه گران و تحلیل گران هم حقی حداقلی برای نقد عملکرد خبری سازمان قائل می شدیم.
3. برنامه ارزشمند صرفا جهت اطلاع بهتر است به نقد صاحبان قدرت و اصحاب شهرت ادامه دهد نه آنکه با همز و لمز و سخره گری منتقدان دلسوز را از میدان بدر کند.