همین دیروز بود که خبری خواندم درباره ی این که یک ناشر دیگر به جمع ناشران بلاتکلیف و تعلیقی پیوسته است . عجبا که همین ناشر هم مثل یکی دو نمونه ی قبلی از ناشرانی است که در سال های اخیر در حوزه ی شعر فعال بوده است.
در گیر و دار حرف ها و حدیث ها درباره ی رویه ی جدید معاونت فرهنگی وزارت ارشاد در برخورد با ناشران ، توجه اصلی به وضعیتی است که برای ناشران پیش می آید. اگر چه کسی از ضرر کردن یک فعال فرهنگی خوشحال نمی شود و مشکلاتی که ناشران در کار خود با آن روبرو می شوند خسارتی برای همه ی فعالان فرهنگی کشور محسوب می شود ، این نوشتار توجه اصلی خود را به گروهی معطوف کرده است که بیشترین آسیب را می بینند و کمتر به مشکلاتشان توجه می شود.
گروه زیادی از فعالان ادبی کشور که در حوزه ی شعر در حال تولید خلاقه اند ، همیشه با معضل انتشار آثارشان روبرو بوده اند. حساب گروهی اندک از نامدارانی که به هر دلیل آوازه ای برای خود دست و پا کرده اند و برای انتشار آثارشان دغدغه ی چندانی ندارند ، به کنار ؛ آن چه در برابر گروه بسیاری از شاعران برای نشر سروده هایشان باقی می ماند گزینه هایی اندک از میان ناشران موجود است .
باید شوربختانه اعتراف کرد شمار زیادی از ناشران ، از منتشر کردن کتاب شعر هراس دارند. این که این هراس چه دلایل واقعی و چه دلایل موهومی دارد موضوع بحث ما نیست بلکه حرف اصلی این است که از میان خیل بی شمار ناشران موجود ، تعدادی اندک هستند که شاعران خوب ، جدی و قابل اعتنای کشور به انتشار سروده هایشان در آن انتشاراتی ها رغبت دارند.
نبود نسبت معقول میان عرضه و تقاضا یعنی تولید شعر و انتشار آن با در نظر گرفتن عطش رو به تزاید جوانان تحصیل کرده به خواندن سروده های شاعران معاصر باعث شده است عواملی خارج از میزان ادبی بودن یا زیبایی شعر در انتشار آثار شاعران دخالت داشته باشد. یکی از این عوامل ، وارد شدن عامل پول است که ناشران برای از میان بردن هرگونه ریسک سرمایه گذاری آن را از شاعران طلب می کنند . عامل دیگر رفاقت ها و باندبازی های معمول است که باعث می شود میزان دوستی و نزدیکی با مدیران نشر یا مسوولان گزینش شعر انتشاراتی ها به عامل اصلی انتشار اثر بدل شود و عواملی چون میزان ادبیت متن به حاشیه رانده شود.
در چنین وضعیتی ، عملاً شاعران خوب و مستقل برای انتشار آثارشان چند گزینه ی محدود در پیش روی دارند . وضعیت کنونی اما به سمتی رفته است که با وجود دخالت همان عوامل مزاحم از میان همین چند گزینه ی محدود هم انتخاب چندانی برای نشر شعر باقی نمانده است . چرا که تعدادی از ناشران به دلیل ناتوانی در پرداخت هزینه های سرسام آور رقابت در بازار نشر عملا ً به تعطیلی کشانده شده اند و یا در برزخ تعلیق گرفتار آمده اند . ناشرانی هم که در حال حاضر به کار انتشار شعر می پردازند ظرفیت مشخصی برای نشر کتاب بخصوص در حوزه ی شعر دارند و نمی توانند به تقاضای معطل مانده ی بازار پاسخ دهند.
ادامه ی وضعیت فعلی ، به معنای این است که شعر در سال آینده ، باز هم روزگار خوشی نخواهد داشت و شاعران با کتاب هایی که روی دستشان مانده است با حسرت به بازار پر رونق کتاب های فال گیری و آشپزی و تقویت قوای جنسی می نگرند که هیج وقت نه ناشرانشان تعلیق می شوند و نه ورشکست!
نظر شما