به گزارش خبرآنلاین،خبر کوتاه بود و شوکهکننده: «آزمون جامع علوم پایه برای معدلهای بالای ۱۴ و آزمون پیشکارورزی برای معدلهای بالای ۱۵ حذف شد.» حالا دانشجویان دکتری پزشکی و دندانپزشکی میتوانند بدون عبور از یک مرحله فیلتر، وارد مرحله بعدی شوند.
فرارو در خبری نوشت:تصمیم جدید معاون آموزشی وزارت بهداشت، دوباره ماجرای عدالت آموزشی و مدیریتی که ارجحیت را بهجای کیفیت بر کمیت گذاشته، سر زبانها انداخته است. آیا معدل میتواند معیار مناسبی برای جایگزینی این آزمونهای استاندارد باشد؟ پاسخ این سوال را محمد داوری، کارشناس آموزش میدهد.
بحث کفایت معدل بهعنوان شاخص سنجش صلاحیت علمی دانشجویان پزشکی حالا محل اصلی پرسش است. برخی کارشناسان آموزشی معتقدند جایگزینی آزمونهای جامع با حدنصاب معدل پیامدهای جبرانناپذیری برای کیفیت آموزش پزشکی و عدالت آموزشی به همراه خواهد داشت. در ادامه بخشنامه وزارت بهداشت آمده: «دانشجویانی که مشمول شرایط فوق نشوند، باید در آزمونهای جامع علوم پایه یا پیشکارورزی شهریور ۱۴۰۵ شرکت کرده و نمره قبولی کسب کنند.... بهمنظور تسریع در تعیین تکلیف دانشآموختگان پزشکی عمومی از دانشگاههای مورد تایید خارج از کشور، آزمون پیشکارورزی ویژهای در نیمه دوم اردیبهشتماه سال جاری برگزار خواهد شد.»
نهاد آموزش، کارشناسیمحور است نه دستورمحور
محمد داوری، کارشناس آموزش با اشاره به شرایط آموزشی کشور در سالهای اخیر به فرارو گفت: «هم در آموزش عمومی و هم آموزش عالی به دلیلی شرایط دیماه سال گذشته و سپس جنگ دچار خللی جدی شدیم. در دوران کرونا هم اختلالهایی داشتیم که جنس متفاوتی داشت. در آن دوران، آموزش مجازی شد و امروز علاوه بر غیرحضوری شدن آموزش، تنشهای متاثر از این دو بحران آسیبهای فراوانی به خانوادهها وارد کرده است. به ویژه دانشجویان که در ادامه ناآرامیها وضعیت روحی مناسبی هم ندارند و دوران پرتنشی را پشت سر گذاشتهاند.»
او در ادامه با انتقاد از ماهیت تصمیمگیری در نظام آموزشی اظهار کرد: «چنین تصمیمهایی غیرکارشناسی و غیرقابل دفاع هستند. افرادی که این در تصمیمهای پیشتر گرفته شده تغییر ایجاد کرده و بخشنامهها را دستوری و با لفظ «باید» ابلاغ میکنند، نمیدانند نهاد آموزش، نهادی کارشناسیمحور است، نه دستورمحور. دانشگاه و مدرسه پادگان نیستند که وزیر یا رئیسشان نقش فرمانده پادگان را ایفا و دستور صادر کند. مخاطبان این بخشنامهها هم در شرایط عادی نیستند که با روانشان بازی شود. چنین تغییراتی نشان از مدیریت روزمره و غیرکارشناسی دارد.»
دانشجوی پزشکی با جان مردم در ارتباط است
داوری همچنین با اشاره به پیامدهای اجتماعی و حرفهای این تصمیم افزود: «دانشجوی حقوق با عدالت سروکار دارد و دانشجوی روانشناسی با روان مردم. دانشجوی پزشکی هم با جان آدمها در ارتباط است. در این تصمیم نه حقوق دانشجو در نظر گرفته شده و نه حقوق مردم. حداقل کاری که مسئولان مربوطه میتوانستند انجام بدهند، افکارسنجی دانشجویان بود. آن زمان شاید متوجه میشدند که تصمیمشان تا چه اندازه با نظر دانشجویان مغایرت دارد.»
این کارشناس آموزشی در ادامه با اشاره به وضعیت نظام سلامت کشور نیز گفت: «ما در حال حاضر مشکلات عدیدهای در زمینه پزشکی داریم. طبق آخرین آمارها، ۳۵ درصد فارغالتحصیلان پزشکی در مشاغل نامرتبط مشغول به کار هستند. در مدیریت کلان، ابتدا باید تناسب علاقه فرد با رشته انتخابی در نظر گرفته شود و سپس تناسب انتخاب رشته با شرایط اجتماعی و محیطی. پس نظام آموزشی برای تحصیل دانشجویان هزینه کرده ولی ۳۵ درصد آنها خدماتی که باید ارائه دهند را در حوزههای دیگر خرج میکنند. در واقع، کمبود پزشک –که نظام سلامت در حال حاضر با آن مواجه است- ناشی از مدیریت نادرست مدیریت انسانی است. حالا برای حل معضل کمبود کاذب پزشک در کشور، کیفیت آموزش را هم کاهش میدهند و این به معنای بیتفاوتی نسبت به جان مردم است.»
شرط معدل، تبعیضآمیز و در تعارض با عدالت آموزشی است
او در بخش دیگری از سخنانش با انتقاد از معیار قرار گرفتن معدل اظهار کرد: «این تصمیم دقیقا به معنای ارجحیت دادن کمیت بهجای کیفیت است. در تحصیلات تکمیلی، نمره بسیار بیاعتبار است و در عوض، عملکرد دانشجو، تحقیق و پژوهش و تسط او بر رشته تخصصیاش اهمیت دارد. به همین دلیل، اگر روی در مطب یک پزشک بنویسند فارغالتحصیل با معدل ۱۹.۹۰، او را دکتر معتبری نمیدانم و پزشک دیگری با معدل ۱۴ که اهل تحقیق و پژوهش است را معتبرتر در نظر میگیرم. به بیان دیگر، معدل کماهمیتترین شاخص برای ارزیابی دانشجویان است.»
داوری همچنین افزود: «وقتی معدل معیار باشد، یعنی یک شاخص تبعیضآمیز در نظر گرفته شده است. چراکه دانشجویان در دانشگاههای مختلف با استادهای متفاوتی هستند. همچنین فاکتورهای دیگری مثل شرایط خانوادگی و دسترسیهای هر کدام به امکانات کتابخانهای یا اینترنت هم در چنین تصمیمی، نادیده گرفته میشود.»
او در ادامه با طرح یک مثال برای تبیین نگاه خود گفت: «زمانی میتوان از عدالت صحبت کرد که ابتدا افراد در موقعیتهای یکسان باشند. مثال روشن این قضیه هم ماجرای مسابقه خرگوش و لاکپشت است. نمیشود بدون در نظر گرفتن تفاوتهای لاکپشت و خرگوش مسابقه برگزار کرد. وقتی شرایط متفاوت باشد، شاخص مساوی دقیقا غیرعادلانه تعریف میشود.»
کیفیت را نباید فدای کمیت کرد
این کارشناس آموزشی در پایان خاطرنشان کرد: «آزمون جامع به خودی خود، کمیمحور است اما در مقایسه با معدل، استاندارد بالاتری دارد. باید چند عامل در کنار هم به عنوان فیلتر نظام سلامت در نظر گرفته شود که شامل معدل، آزمون جامع، مصاحبه و فعالیتهای علمی و پژوهشی باشد. با توجه به شرایط جنگی و التهاب روانی جامعه، مسئولان امر باید از روتینها خارج شوند. میتوانند آزمون را به تاخیر بیندازند و در تابستان برگزار کرده یا حتی تا پایان جنگ صبر کنند. هزینه صبر کردن و به تعویق انداختن همچین آزمونی، بسیار پایینتر از بالا بردن آمارهای کمی است. باید تا اطلاع ثانویه، شرایط را به حالت تعلیق دربیاورند تا نتیجه افت کیفیت، گریبان نظام سلامت را نگیرد و در شرایط عادی جبران شود. کیفیت نباید فدای کمیت شود.»
۲۳۳۲۱۷
نظر شما