بازگشت به آیین‌های بومی؛ چرا «چهل‌گیس» مخاطب را با جهان فرهنگی جنوب ایران روبه‌رو می‌کند؟

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از آنا، سیمین زاهدنمازی، بازیگر نمایش «چهل‌گیس»، معتقد است مهم‌ترین ویژگی این اثر، پیوند میان ریتم، حرکت و حافظه جمعی فرهنگ جنوب است. او می‌گوید این نمایش تلاش می‌کند مخاطب را فراتر از یک روایت نمایشی، با جهان آیینی، باورها و زیست فرهنگی جنوب ایران روبه‌رو کند. این گفت وگو را در ادامه بخوانید:

خودتان را معرفی کنید

سیمین زاهدنمازی، متولد ۳ دی ۱۳۷۶ در تهران هستم؛ بازیگر سینما، تئاتر و نقاش. فعالیت حرفه‌ای خود را با حضور در فیلم‌های کوتاه آغاز کردم و در آثاری، چون «مایا» به کارگردانی مهدی نصیری، «در به در» به کارگردانی معین کیانی مقدم، «سورپرایز» به کارگردانی میثم لطف‌علی و «نشپیل» به کارگردانی پناه رحیمی ایفای نقش کرده‌ام. در «نشپیل» علاوه بر بازیگری، به‌عنوان مجری گریم نیز حضور داشتم. همچنین در فیلم سینمایی «نورا» به کارگردانی علی عنبری بازی کرده‌ام.

در حوزه تئاتر نیز در اجراخوانی «پرفروغ» در عمارت نوفل‌لوشاتو و نمایش «خونه» در خانه هنر دیوار روی صحنه رفته‌ام و این روزها با نمایش «چهل‌گیس» به قلم محمد چرمشیر و کارگردانی سیروس کهوری‌نژاد در سالن چهارسوی تئاتر شهر اجرا دارم.

«چهل‌گیس» یک نمایش آیینی با ریشه در فرهنگ جنوب و خلیج فارس است؛ مهم‌ترین مؤلفه آیینی این اثر که در بازی شما نمود دارد چیست؟

به نظرم مهم‌ترین مؤلفه آیینی این اثر، ریتم و تکرار حرکت و کلام است. در آیین‌های جنوب، حرکت و صدا صرفاً ابزار اجرا نیستند، بلکه نوعی حافظه جمعی‌اند که پیوند انسان با خاک، دریا و تاریخ را زنده می‌کنند. تلاش کردم این کیفیت را در بدن، نگاه و حتی سکوت‌های شخصیت «محترم» جاری کنم.

فرهنگ جنوب و خلیج فارس سرشار از موسیقی، ریتم و باورهای بومی است؛ شما برای نزدیک شدن به این فضا چه تحقیق یا تجربه‌ای داشتید؟

برای نزدیک شدن به این فضا، ابتدا منابع تاریخی و آیینی مرتبط را مطالعه کردم و سپس با فیلم‌ها و مستندهایی درباره مراسم و زیست مردم جنوب آشنا شدم. همچنین سفرهای متعددی به جنوب داشتم که تجربه حضور در محیط واقعی، شنیدن موسیقی محلی و مشاهده حرکات و آیین‌های بومی، به درک بهتر من از ریتم طبیعی و زبان بدن این فرهنگ کمک کرد.

در این نمایش، کدام عنصر برای شما پررنگ‌تر است؛ روایت، موسیقی و ریتم بومی، یا حرکت و بدن؟

برای من در این نمایش، حرکت و فرم بدن پررنگ‌ترین عنصر است؛ زیرا تجربه شخصیت «محترم» بیش از هر چیز از طریق نگاه، مکث، سکوت و کیفیت حضور منتقل می‌شود. موسیقی و ریتم بومی نیز زیرساخت مهمی برای غنای اجرا و پیوند مخاطب با جهان نمایش هستند.

نقش شما چه نسبتی با باورها و آیین‌های جنوب دارد؟ آیا پیش از این تجربه‌ای از چنین فضایی داشتید؟

شخصیت «محترم» به نوعی تجلی باورها و آیین‌های جنوب است و نسبت من با این نقش، از طریق تلاش برای جاری کردن روح آیینی در دیالوگ، نگاه، سکوت و حرکت شکل می‌گیرد. پیش‌تر تجربه حضور در یک فیلم کوتاه جنگی در آبادان را داشتم که هم در مقام بازیگر و هم مجری گریم حضور داشتم و آن تجربه در شناخت بهتر فضای جنوب مؤثر بود.

کار گروهی در این نمایش بیشتر مبتنی بر دیالوگ است یا بدن، حرکت و موسیقی؟

کار گروهی در «چهل‌گیس» بیشتر بر پایه حرکت، بدن و موسیقی شکل می‌گیرد. هماهنگی میان بازیگران از طریق ریتم‌های جمعی، نگاه‌ها، مکث‌ها و فرم‌های بدنی شکل می‌گیرد و همین ساختار، حس آیینی و جمعی اجرا را تقویت می‌کند. دیالوگ‌ها مکمل این فضا هستند.

به‌نظر شما چرا بازگشت به آیین‌های بومی امروز اهمیت دارد؟

بازگشت به آیین‌های بومی اهمیت زیادی دارد، چون این آیین‌ها هویت و ریشه‌های فرهنگی ما را زنده نگه می‌دارند. در «چهل‌گیس» این فرصت فراهم می‌شود که مخاطب با تاریخ، باورها و فرهنگ جنوب آشنا شود و حس نزدیکی بیشتری با این جهان فرهنگی پیدا کند.

فکر می‌کنید مخاطب شهری امروز چقدر با جهان فرهنگی جنوب ارتباط برقرار می‌کند؟

شاید مخاطب شهری امروز آشنایی مستقیمی با جهان فرهنگی جنوب نداشته باشد، اما همین ناآشنایی می‌تواند زمینه‌ساز کنجکاوی شود. «چهل‌گیس» فرصتی برای تجربه جهانی متفاوت است و مخاطب را به درک جزئیات زندگی، آیین‌ها و ریتم فرهنگی جنوب دعوت می‌کند.

اگر قرار باشد این اثر در یکی از کشورهای حاشیه خلیج فارس اجرا شود، فکر می‌کنید مخاطب غیرایرانی چه برداشتی از آن خواهد داشت؟

فکر می‌کنم مخاطب غیرایرانی ابتدا با زیبایی بصری، ریتم جمعی و حس اجرایی نمایش ارتباط برقرار می‌کند و سپس به تدریج با باورها و آیین‌های جنوب ایران آشنا می‌شود. حتی بدون شناخت کامل زبان، این اثر ظرفیت ایجاد ارتباط احساسی و انسانی را دارد.