به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، یکی از واکنشهای طبیعی انسان در برابر ظلم یا تعدی، تمایل به ابراز نارضایتی شدید، گاه تا مرز نفرین است. اما دین مبین اسلام، به عنوان راهنمای جامع زندگی، برای چنین احساساتی چارچوبها و دستورالعملهای دقیقی دارد. پرسش اساسی اینجاست که مرز میان حقخواهی و تجاوز از حدود شرعی در بیان نارضایتی چیست؟
آیا نفرین، به عنوان راهی برای ابراز خشم و طلب مجازات برای ظالم، در اسلام جایگاهی دارد و تحت چه شرایطی رواست؟
بنابر روایت حوزه، حجتالاسلام والمسلمین رضا محمدی شاهرودی در برنامه پرسمان اعتقادی این پرسش را پاسخ گفته اند که متن آن در ادامه تقدیم مخاطبین میگردد.
سوال:
نفرین کردن در چه مواردی جائز است؟ مصادیقش را نیز بفرمایید.
پاسخ حجتالاسلام والمسلمین محمدی شاهرودی
نفرین را نباید به این معنا دانست که بگوییم اساساً نفرین حرام است یا همیشه جایز است؛ بلکه اگر کسی واقعاً به شما ظلم کرده، حق شما را ضایع کرده، نفرین او در صورتی که مستحق نفرین باشد، اشکالی ندارد.
اما اگر نفرین بهناحق باشد و آن شخص استحقاق آن را نداشته باشد، در نهایت چنین است که انسان هنگام نفرین، مانند پرندهای که چیزی را به سوی جایی پرتاب میکند، آن را به سمت مقصدی میفرستد؛ اگر آن شخص مستحق باشد، آن نفرین به او میرسد، و اگر مستحق نباشد، به خودِ نفرینکننده بازمیگردد.بنابراین، نفرین تنها در جایی رواست که طرف مقابل واقعاً مستحق آن باشد.
نکته دوم این است که در فضای ایمانی، اصل بر این است که «نفرین نکنیم». از نظر اخلاقی، در محیطی که مؤمنان در کنار یکدیگر زندگی میکنند، شایستهتر آن است که بهجای نفرین، «دعا» کنیم.
برای مثال، اگر همسایهای کاری کرده که موجب آزار شده است ـ مانند اینکه زبالههای خود را جلوی خانه همسایه دیگر گذاشته باشد ـ بهجای آنکه گفته شود: «لعنت خدا بر کسی که این زبالهها را اینجا گذاشته است»، بهتر است گفته شود: «رحمت خدا بر کسی که چنین کاری نمیکند.
بهجای اینکه انسان از خداوند بخواهد، مثلاً این شخص را بیمار کند، بهتر است بگوید: «خدایا، این شخص را هدایت کن». یعنی میتوان همان خواسته را در قالب دعا و با ادبیاتی مثبت بیان کرد. انسان بهراحتی میتواند ادبیات منفی را به ادبیات مثبت تبدیل کند.
در هر حال، دعا بسیار خوب و بسیار پُرثواب است. در فضای کفر و کفران، هیچ اشکالی ندارد که نفرین هم وجود داشته باشد؛ چراکه در قرآن، خداوند برخی افراد را نفرین کرده است و فرشتگان و اولیای الهی نیز نفرین کردهاند. عباراتی مانند «قاتلهمالله» و نیز بخشهایی از زیارت عاشورا و دعای علقمه نیز از همین سنخاند و در آن فضا اشکالی ندارند.
اما درباره مصادیق خاص، این مسئله به خودِ فرد و طرف مقابل او بازمیگردد و اینکه طرف مقابل چه کسی باشد. در هر صورت، آنچه عرض شد این دو نکته بود.
در یک جمله نیز میتوان گفت که انسان باید در زندگی خود کمتر نفرین کند و تا حد امکان، بهجای نفرین، دعا داشته باشد. همانطور که اشاره شد، بسیار بهتر است انسان به این عادت برسد که بهجای نفرین کردن، دعا کند.
برای شنیدن صوت اینجا کلیک کنید.
نظر شما