به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، تقریبا ۳۸۰۰ سال از زمانی که حمورابی حکومت خود را در سراسر بینالنهرین باستان، منطقهای بین رودخانههای دجله و فرات که شامل عراق امروزی و همچنین بخشهایی از کویت، ترکیه و سوریه میشود، گسترش داد، میگذرد. اما این پادشاه بابلی که تصویر او در میان پانتئون [معبد رومی] قانونگذاران باستانی حکشده بر روی دیوار جنوبی اتاق دادگاه عالی ایالات متحده قرار دارد، نفوذی دارد که هنوز هم دیده میشود.
این به دلیل قانون حمورابی است، مجموعهای از ۲۸۲ قانون و مقررات که به خط میخی بر روی سطح یک بنای سنگی هفت فوت و چهار اینچی نوشته شده است، که توسط محقق فرانسوی ژاک دو مورگان در سال ۱۹۰۱ کشف شد و امروزه بخشی از مجموعه موزه لوور پاریس است.
مورخان، قانون حمورابی را به عنوان نمادی بازمانده از یک سیستم باستانی بینالنهرین برای حل اختلافات، مجازات جرایم و تنظیم شیوههای تجاری توصیف میکنند که تأثیر اولیهای بر توسعه سیستمهای قوانین و دادگاههایی که در طول قرنها بر ایالات متحده و سایر جوامع مدرن حاکم بودهاند، داشته است.
کلی-آن دایموند، استادیار تاریخ در دانشگاه ویلانووا، توضیح میدهد که این قانون «نشاندهنده کتیبهای باستانی است که بهخوبی حفظ شده و مفصل در مورد قانون و نظم در دوران سلسله اول بابل حرف می زند.»
«بیگناهی تا زمان اثبات جرم»
همانطور که دایموند اشاره میکند، برخی از قوانین حمورابی ممکن است امروزه بیش از حد سختگیرانه و حتی وحشیانه به نظر برسند - برای مثال، فروش اموال دزدی و ساختن خانهای معیوب که فرو میریخت، هر دو مجازات اعدام داشتند و مجازات بردهای که از فرمان ارباب خود سرپیچی میکرد، قطع گوش بود. او میگوید: «اما قوانین دیگری نیز وجود دارند که حاکی از مراقبت و مسئولیتپذیری نسبت به گروههای حاشیهنشین هستند. برای مثال، ما در قانون حمورابی چیزی را میبینیم که میتوان آن را قدیمیترین شکل پرداخت نفقه دانست.»
این قانون همچنین یک سیستم حقوقی باستانی بینالنهرین را با اصولی که هنوز در دادگاههای آمریکا رعایت میشود، به تصویر میکشد. دایموند میگوید، به عنوان مثال، این قانون حکم میکند که برای مجرم شناخته شدن کسی در یک جرم، باید شواهد جمعآوری و اثبات شود. او میگوید: موضوع بیگناه تا زمان اثبات جرم هنوز در دنیای ما طنینانداز است.»
در بالای سنگ یادبود حمورابی، حکاکیای وجود دارد که پادشاه را در حال دریافت قوانین از «شَمش»، خدای خورشید بینالنهرین، که به عنوان قاضی خدایان و انسانها نیز خدمت میکرد، نشان میدهد. این داستان بنیادی ممکن است به ترویج تصویر حمورابی به عنوان حاکمی که قدرتش از خدایان گرفته شده بود، کمک کرده باشد، اما محققان میگویند که درواقع، قانون او از قوانین موجود و پروندههای دادگاهی قبلی تکامل یافته است.
آماندا اچ. پودانی، استاد بازنشسته تاریخ در دانشگاه پلیتکنیک ایالتی کالیفرنیا در پومونا و نویسنده کتاب «بافندگان، کاتبان و پادشاهان: تاریخ جدید خاور نزدیک باستان»، توضیح میدهد: «قدیمیترین مجموعه قوانین شناختهشده که توسط شاه اور-ناما ۳۰۰ سال قبل از حمورابی گردآوری شده است، شامل مجازاتهای بدنی نسبتاً کمتر و جریمههای مالی بیشتری نسبت به آنچه در قوانین حمورابی میبینیم، بود. اما در زمان حمورابی، صرف نظر از آنچه قوانین میگفتند، بیشتر مجازاتها درواقع جریمه بودند. بنابراین، احتمالاً سیستم قضایی در طول آن قرنها به همان شیوه عمل میکرد.»
قانون حمورابی در مقابل قانون واقعی بینالنهرین
داون مککورمک، معاون رئیس دانشکده تحصیلات تکمیلی دانشگاه ایالتی میدل تنسی و مورخی که تخصص او مصر و خاور نزدیک است، توضیح میدهد: «قانون حمورابی با قوانین اولیه بینالنهرین متفاوت است، زیرا جزئیات بیشتری دارد و بینش بیشتری در مورد قوانین و مقررات آن زمان، ساختار اجتماعی و نحوه اعمال قوانین بر گروههای مختلف مردم به ما میدهد. با متنوع شدن جمعیت، قوانین نیز برای پاسخگویی به شرایط جدید سازگار شدند.»
اما اینکه قانون حمورابی در زمان خود چقدر در عمل تاثیر داشته، مشخص نیست. همانطور که مورخان اشاره میکنند، این قانون مجموعهای جامع از قوانین نیست. در حالی که این قانون شامل مقررات مفصلی در مورد مسائلی ازجمله دستمزد پزشکان برای جا انداختن استخوانهای شکسته گرفته تا هزینه اجاره گاو نر برای خرمنکوبی است، اما شکافهای آشکاری نیز وجود دارد، مانند فقدان یک قانون اساسی علیه قتل. پودانی میگوید: «حمورابی هیچ تلاشی برای پوشش همه تخلفات احتمالی یا ارائه اصول سازماندهی پشت آنها نکرد.»
و اگرچه حمورابی با حک کردن قوانین خود بر روی یک بنای سنگی، حسابی سر و صدا به پا کرد، پودانی میگوید که سوابق دادگاههای باقیمانده بینالنهرین نشان نمیدهد که قضات حتی در صدور احکام خود از قانون پادشاه الهام گرفته باشند.
مجموعه قوانین حمورابی نیز ممکن است به همان اندازه که مربوط به حکومت واقعی بوده، مربوط به ظاهر نیز بوده باشد. او این قوانین را در اواخر سلطنت ۴۳ ساله خود، در زمانی که احتمالاً به این فکر میکرد که نسلهای آینده چگونه از او یاد خواهند کرد، منتشر کرد. پودانی میگوید: «این قوانین نشان میدهند که حمورابی به دیده شدن به عنوان یک پادشاه منصف و عادل، چه در زمان خود و چه در آینده، اهمیت زیادی میداد. او بر این موضوع در مقدمه و خاتمه قوانین تأکید کرد.»
دایموند میگوید: «شکی نیست که حمورابی میخواست به عنوان یک حاکم عادل که از شهروندان خود محافظت میکند، علاوه بر جانشینی برای خدایان روی زمین، رهبر جنگ، سازنده و قاضی نهایی، شناخته شود.»
قانون، نماد عدالت منصفانه و بیطرفانه است
شاید مهمتر باشد که قانون حمورابی را نمادی از نظام حقوقی موجود بینالنهرین در زمان خود بدانیم، نظامی که نوآوریهای آن تأثیر ماندگاری بر جای گذاشت.
پودانی توضیح میدهد: «بینالنهرینیها نظامی داشتند که تأکید زیادی بر رسیدن به حقیقت یک پرونده داشت، از طریق استفاده از شاهدان، شهادت شفاهی و شواهد کتبی، و با سوگند خوردن افراد مبنی بر اینکه حقیقت را میگویند. سوگندها بهویژه به دلیل اعتقاد عمیق مردم به اینکه اگر تحت سوگند دروغ بگویند، خدایان آنها را مجازات خواهند کرد، مؤثر بودند. هیأتی از قضات به یک پرونده رسیدگی میکردند و کاتبان اغلب وقایعی را که در طول محاکمه اتفاق میافتاد، ثبت میکردند. آنها نشان میدهند که این سیستم مؤثر و قابل اعتماد بوده است. این سیستم راهی برای جلوگیری از عدالت خودسر فراهم میکرد.»
این قانون همچنین از این جهت اهمیت دارد که این مفهوم را ترویج میکرد که عدالت باید منصفانه و بیطرفانه باشد. پودانی میگوید، حمورابی از طریق این قانونها این پیام را منتقل میکرد که او پادشاهی است که میخواهد اطمینان حاصل کند که هر کسی - نه فقط ثروتمندان و قدرتمندان، بلکه حتی فقرا - میتوانند به عدالت دست یابند. این ایدهای است که عدالت مدرن هنوز هم برای دستیابی به آن تلاش میکند، حتی اگر همیشه موفق نشود.
منبع: history.com
ترجمه: امیرمهدی نادری
نظر شما