چرا ژاپن طبقه سامورایی‌ها را منحل کرد؟

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین؛ سامورایی‌ها نزدیک به هفتصد سال بر ژاپن فرمان راندند. این طبقه جنگاور در تمامی شئون زندگی ژاپن، ازجمله سیاست، اقتصاد و فلسفه اخلاق، حضوری همه‌جانبه داشتند. اما میراث آن‌ها تقریباً یک‌شبه و به‌سرعت رو به افول نهاد. تا اواخر دهه ۱۸۷۰، ژاپن از یک کشور فئودالی به یک قدرت جهانی و صنعتی تبدیل شده بود و دولت میجی طبقه سامورایی را به‌طور کامل منحل کرد.

پس چرا ژاپن در جریان اصلاحات میجی طبقه سامورایی را از میان برداشت؟

دوران صلح، اهمیت سامورایی‌ها را کمرنگ کرد

نکته مهم این است که سامورایی‌ها در دوره ادو (۱۶۰۳ تا ۱۸۶۸ میلادی) هرگز نتوانستند بدون بروز تنش‌های داخلی بر ژاپن حکومت کنند و همین امر، به دلیل نیاز به نیروهای شبه‌نظامی، جایگاه آن‌ها را در جامعه تثبیت نمود. با این حال، ژاپن به مدت بیش از دو قرن تحت حکومت شوگون‌سالاری توکوگاوا، دورانی از ثبات داخلی را سپری کرد.

این دوران صلح برای کشوری که در مسیر توسعه بود، سودمند واقع شد، اما برای سامورایی‌هایی که هویت اجتماعی جمعی‌شان در گروی نبرد و جنگاوری بود، این ثبات به پیدایش نسل‌هایی با درآمدهای ثابت و جایگاه‌های زائد و غیرضروری انجامید. تا اواسط سده هفدهم، سامورایی‌ها از فرماندهان فعال میدان نبرد به کارگزاران دیوان‌سالار و اداری تغییر ماهیت داده بودند. با این حال، بخش قابل‌توجهی از حدود دو میلیون نفری که طبقه سامورایی را تشکیل می‌دادند، در فقر به سر می‌بردند و حقوق ثابتی به صورت برنج از اربابان محلی (دایمیوها) دریافت می‌کردند.

نیاز به سیستم‌های نظامی و حکمرانی بهتر

در ژوئیه ۱۸۵۳ میلادی، با ورود دریادار متیو پری به بندر اوراگا همراه با «کشتی‌های سیاه» زغال‌سوز، آشوبی فراگیر در سراسر ژاپن به پا شد. این ناوها که به موتورهای بخار عظیم و توپ‌های پیشرفته پکسان مجهز بودند، چنان برتری فنی‌ای داشتند که استحکامات ساحلی چوبی ژاپن را کاملاً منسوخ و ناکارآمد نشان می‌دادند. شوگون‌سالاری تحت فشار شدیدی قرار گرفت و تلاش کرد با دیپلماسی، فرستادگان آمریکایی را آرام سازد. اما ژاپن به‌زودی و تحت تهدید صریح بمباران توسط ناوگان پری، ناچار به گشودن درهای خود به روی تجارت بین‌المللی با آمریکا شد.

هنگامی که روشن شد ارتش ژاپن هیچ‌گونه توان عملی برای دفع این متجاوزان خارجی ندارد، مردم دست به قیام زدند و خواستار پایبندی ژاپن به فلسفه سیاسی سنتی «سوننو جوی» شدند؛ شعاری که به معنای «تکریم امپراتور و طرد بیگانگان» بود. سامورایی‌های ایالت‌های جنوبی ساتسوما و چوشو سریعا به این خیزش پیوستند تا در سال ۱۸۶۸، شوگون‌سالاری و هر آن‌چه از آن باقی مانده بود را سرنگون کنند.

آن‌ها امپراتور پانزده‌ساله میجی را بر مسند قدرت نشاندند. تمام این اقدامات با این توجیه انجام شد که در برابر غرب مقاومت کنند، اما به محض آن‌که زمام امور را به دست گرفتند، معمارانِ ساموراییِ دولتِ جدیدِ میجی دریافتند که برای بیرون راندن بیگانگان، چاره‌ای جز پذیرش فناوری غربی و اصلاح سیستم نظامی ندارند.

دولت توانایی تأمین مخارج دایمیوها را نداشت

قدرت‌های غربی به‌سرعت تهدید کردند که در صورت عدم پایبندی دولت جدید به معاهدات بین‌المللی و عدم پرداخت تعهدات مالی‌اش، دست به اقدام نظامی خواهند زد. چالش اصلی این بود که خزانه مرکزی ژاپن تقریباً تهی بود. در دوران پیشین، ژاپن بر پایه نظام «هان» اداره می‌شد. هان‌ها قلمروهای فئودالی خودمختاری بودند که هریک اربابان موروثی یا دایمیوی خاص خود را داشتند. دایمیوها که عالی‌رتبه‌ترین اعضای طبقه سامورایی به شمار می‌رفتند، مسئول جمع‌آوری مالیات از ساکنان قلمروی خود بودند، اما هیچ تعهدی برای پرداخت مالیات به خزانه مرکزی دولت امپراتوری نداشتند. سرانجام در سال ۱۸۷۱ میلادی، دولت جدید میجی فرمان «لغو نظام هان» را تصویب کرد.

اساساً، دایمیوها از تمام اختیارات اداری محروم شدند، اما این امر همچنان ژاپن را با بدهی ملی سرسام‌آوری مواجه کرد، زیرا آن‌ها اکنون صرفاً مقامات دولتی حقوق‌بگیر بودند که سهم معناداری در رشد اقتصاد نداشتند. در اوایل دهه ۱۸۷۰، غرامت سامورایی‌ها تقریباً ۵۰ درصد از کل درآمد مالیاتی ملی را تشکیل می‌داد. از آن‌جا که این مدل ناپایدار بود، دولت تصمیم گرفت تأمین مالی هزاران جنگجوی سابق را که فاقد مهارت‌های حرفه‌ای مدرن بودند، متوقف کند. این امر باعث شد بسیاری از سامورایی‌ها از حقوق خود محروم شوند.

ژاپن به سربازان مدرن نیاز داشت، نه جنگجویان سنتی شمشیرزن

حاکمان جدید همچنین متوجه شدند که اگر ژاپن می‌خواهد با امپراتوری‌های غربی رقابت کند، به سازمان‌دهی مجدد کامل دولت و ارتشی نیاز است که به جای سلاح‌های سنتی از سلاح گرم استفاده کند. و بنابراین در ۱۰ ژانویه ۱۸۷۳ [۲۱ دی ۱۲۵۱]،  دولت قانون خدمت سربازی را تصویب کرد که طبق آن همه مردان سالم، صرف نظر از جایگاه اجتماعی‌شان، موظف بودند سه سال خدمت اجباری فعال را در نیروهای مسلح انجام دهند. انحصار طبقه جنگجوی ژاپنی فوراً منحل شد.

در سال ۱۸۷۶، دولت سرانجام با فرمان هایتوری، ضربه نهایی را به سامورایی‌ها وارد کرد و حمل عمومی شمشیر را غیرقانونی اعلام کرد. این تغییر بسیار مهم بود زیرا شمشیر سامورایی برای کسانی که آن را حمل می‌کردند مقدس تلقی می‌شد. این امر باعث ایجاد چندین شورش مسلحانه در سراسر ژاپن شد که عمدتاً در استان ساتسوما، محل سکونت آن‌ها، متمرکز بودند.

سرکوب این شورش‌ها، پایان سامورایی‌ها به عنوان یک نهاد سیاسی و فرهنگی پایدار را رقم زد.

منبع: thecollector

ترجمه: امیرمهدی نادری

۲۵۹