هدف برنامه نفت در برابر غذا این بود که دولت بعث بتواند غذای مردم خود را تامین کند. پنج سال پس از جنگ اول خلیج فارس وقتی عراق حتی از تامین مایحتاج مردم خود ناتوان بود سازمان ملل برنامه نفت در برابر غذا را اجرا کرد تا در عین حال که مردم عراق با قحطی مواجه نباشند، دولت عراق نتواند هیچ گونه تسلیحاتی بخرد. البته هدف پنهان این برنامه این بود که دولت بعث به تدریج تضعیف شود تا راه برای اشغال آن فراهم شود. چنین هم شد و پس از هفت سال آمریکا با بهانه های واهی و عجیب و غریب به عراق حمله کرد و آن را اشغال کرد. گویا آمریکایی ها دیگر از خلاقیت بازمانده اند و رفتارهای گذشته خود را تکرار می کنند. حتی برنامه نفت در برابر غذا نتوانست صدام را از نقد کردن پول بازدارد و عراق راه هایی برای به دست آوردن دارایی های خود پیدا کرده بود. اما آیا این برنامه ممکن است برای ایران همان نتیجه را داشته باشد؟ خیر.
وقتی برنامه نفت در برابر غذا اجرا شد که شوروی فروپاشیده بود و عراق مهمترین تامین کننده سلاح خود را از دست داده بود؛ فدراسیون روسیه دیگر متحد عراق نبود و به عراق اهمیت زیادی نمی داد و توان آن را هم نداشت. روسیه پس از فروپاشی شوروی سرگرم حفظ نفوذ خود در جمهوری های سابق اتحاد جماهیر بود.
از همه مهمتر، ارتش عراق برای تسلیحات کاملا وابسته به خارج بود؛ هیچ سلاحی در داخل عراق تولید نمی شد. عراق هیچ وقت نخواست و نتوانست اقتصاد خود را به اقتصاد مقاوم و متکی به خود تبدیل کند؛ همچنان که هیچ وقت نخواست و نتوانست به متخصصان داخلی خود تکیه کند. تلاشی برای تربیت متخصص، کسب دانش نظامی و ساخت تسلیحات و تامین نیازهای نظامی خود در داخل نکرد. همه این عوامل سبب شد که تحریم و محاصره آن را رفته رفته به کشوری ضعیف تبدیل کند و در نهایت برنامه نفت در برابر غذا سبب شد که عراق آن قدر ضعیف شود که از روز نخست جنگ تا روز ورود زمینی به بغداد کمتر از یک ماه طول بکشد.
عراق بعثی هیچ میانه ای با اقتصاد مقاومتی نداشت و در سال های تحریم تنها به دور زدن های تحریم متکی بود و هیچ گاه سعی نکرد اقتصادی داشته باشد که فشار منفی اقتصادی تحمیل شده را تحمل کند. از این رو بود که عراق در چند سال به کشوری ورشکسته تبدیل شد.
ایران چنین حالتی ندارد: ایران به تمامی متکی به تسلیحات بومی ساخت خود است و این تسلیحات صرفا بر اساس اینکه چه چیزی می توان ساخت ساخته نشده اند؛ بلکه به گونه ای طراحی شده اند که برای یک جنگ متقارن به کار بیایند. همه مواد، دانش، ساخت و طراحی سلاح های ایرانی، خصوصا موشک ها، پهپادها و حتی ناوهای جنگی و قایق های تندرو و سامانه های دفاع هوایی در داخل ایران با دانش ایرانی به دست متخصصان داخلی ساخته می شوند. جنگ، محاصره و تحریم نمی تواند زرادخانه تسلیحاتی ایران را خالی کند.
ایران از ابتدای انقلاب با دشمنی غربی ها مواجه بوده است و هوشیاری آن را داشته است که نخواهد یوغ هیچ ابرقدرتی را بر گردن داشته باشد؛ سقوط دولت ها و ابرقدرت ها تاثیری بر حال و روز ایران ندارد. از این جهت ایران متکی به خارج نیست. در عین حال، ایران روابط راهبردی خود با ابرقدرت های دیگر، مانند روسیه و چین، را دارد که به نوعی موازنه قدرت است.
از طرف دیگر، ایران از نخستین روزهای پیروزی انقلاب اسلامی با تحریم آشنا شده است و اقتصاد خود را بر اساس خنثی کردن تحریم ها بنا کرده است. اقتصاد مقاومتی در ایران باعث شده است که تحریم و محاصره و جنگ نتواند اثر عمیقی داشته باشد و امواج منفی شکسته می شوند.
مجموعه این عوامل سبب می شود که اگر آمریکا برنامه ای برای ایران داشته باشد مانند برنامه نفت در برابر غذا به نتایجی نرسد که در عراق رسید. شاید آمریکایی ها بخواهند همه روش های شکست خورده را امتحان کنند؛ این به خودشان مربوط است. اما نباید غافل بود و بیش از حد به امضای یادداشت تفاهم خوش بین و امیدوار بود بلکه باید صحنه را به روشنی دید. درست است که چیزی شبیه برنامه نفت در برابر غذا در ایران به نتایجی نمی رسد که در عراق رسید اما طبیعتا نتایج منفی برای ایران خواهد داشت که باید از آنها احتراز کرد.
نظر شما