یک پیش گویی توریستی - استعماری برای تحقق اهداف واشنگتن/ آمریکا دنبال تحقق کوبای استعمار شده / رویاهای استعماری بر خرابه‌های کوبا تا فروپاشی

گروه اندیشه: گزارش حاضر نوشته جعفری سنکلر آلن، در سایت نیشن به تحلیل نگاه کلیشه‌ای، استعماری و رویابافانهٔ جامعهٔ آمریکا نسبت به کوبا می‌پردازد؛ نگاهی که این کشور را صرفاً به عنوان یک «مستعمرهٔ خوش‌گذرانی»، موزه‌ای از خودروهای قدیمی، موسیقی پرشور و تفریحات ارزان می‌بیند. نویسنده بر این باور است که عبارت «پیش از تغییر کوبا» که میان گردشگران آمریکایی رایج است، حسرت برای بازگشت به دوران پیش از انقلاب ۱۹۵۹ و سلطهٔ سرمایه‌داری، کازینوها و فاحشه‌خانه‌های آمریکایی را پنهان می‌کند. این متن با بررسی نمادهایی مانند ترانهٔ معروف «چان چان»، نشان می‌دهد که چگونه آمریکایی‌ها واقعیتی تلخ، ازجمله جغرافیای رنج، کار و فروپاشی عمیق امروز کوبا را نادیده گرفته و تنها به دنبال بازسازی گذشتهٔ استعماری خود در این جزیره هستند.

****

نوشتن درباره کوبا در ایالات متحده، اغلب مانند فریاد زدن در خلأ و گردابی است که تنها انعکاس آن، پخش متوالی و بی‌وقفهٔ آهنگ «چان چان» اثر گروه «بوئنا ویستا سوسیال کلاب» است؛ با آهنگ گیتار، نوای بیس در زیر متن و ترجیع‌بندی که همه ما شنیده‌ایم—چه پامان به هاوانا رسیده باشد و چه نرسیده باشد.

جامعه‌ای که من با آن سخن می‌گویم—همان کشوری که کتاب‌ها، یادداشت‌های تحلیلی و گزارش‌های رسیده از این جزیره را می‌خواند—کوبا را صرفاً به عنوان یک «موسیقی متن» و آهنگی برای پس‌زمینه می‌خواهد؛ کشوری با دیوارهای رنگ‌پریده و ریخته، خودروهای قدیمی کلاسیک، مادربزرگ‌های سیاه‌پوست و تنومند با سیگار برگ در دست، و رمِ تلخی که به کارِ رقص و پایکوبی می‌آید. آن‌ها می‌خواستند «پیش از آنکه کوبا تغییر کند» و «پیش از پایان» به این جزیره سفر کنند.

چیزی که وقتی می‌گویند «پیش از آنکه تغییر کند» هیچ‌کس علناً به زبان نمی‌آورد، همان معنای واقعی «تغییر» است. این عبارت، یک پیش‌گویی استعماری است. تغییری که آمریکایی‌ها به انتظارش نشسته‌اند (و امروز به شدت نزدیک است)، بازگشت سرمایهٔ آمریکایی است: رستوران‌ها، هتل‌ها، آپارتمان‌های لوکس و تورهای مسافرتی؛ تحقق نیازی که ۶۷ سال معلق مانده است. در تخیل آمریکایی، کوبا همواره جزیره‌ای بوده که برای ورودِ آتی آن‌ها امانت نگهداری شده است. آن «پایانی» که آمریکایی‌ها تصور می‌کنند، پایانِ سرپیچی و امتناع کوبا از تبدیل شدن به آن چیزی است که آمریکا می‌خواهد. و اکنون، آن پایان فرارسیده است.

کوبایی که آمریکایی‌ها تمایل دارند به آن بازگردند، همان مزرعه بزرگی است که زمانی ظرف شکر و میوهٔ آمریکا را پر می‌کرد و نیروی کار اقتصادِ خوش‌گذرانی را تأمین می‌نمود: کارگران مزارع نیشکر، کارکنان کازینوها و کارگران فاحشه‌خانه‌ها؛ کسانی که همگی یک‌جا استثمار و نابود شدند. آن «پیش از تغییر» که آمریکایی‌ها با چنین حسرتی از آن یاد می‌کنند، نوستالژی برای کوبای سوسیالیستیِ گذشته (یا کوبای کمونیستی که شاید می‌توانست بشود) نیست، بلکه حسرت برای یک مستعمرهٔ خوش‌گذرانی است.

هاوانای پیش از سال ۱۹۵۹، لاس‌وگاسی قبل از پیدایش لاس‌وگاس بود. مایر لانسکی و لاکی لوچیانو (از سران مافیا)، هتل ناسیونال و کلاب ترپیکانا را اداره و مشتریان مشهور را به خود جذب می‌کردند؛ کازینوها، فاحشه‌خانه‌ها و کلاب‌های شبانه هاوانا صرفاً برای فراغت و تفریح مردم شمال (آمریکا) طراحی شده بود. این یک تقاضا برای عقب‌گرد است—امروز همانند دیروز—به کوبایی که هرگز دسترسی به آن متوقف نشده بود.

اما «چان چان»، همان آهنگی که در دهه ۱۹۹۰ و اوایل دهه ۲۰۰۰ در لابی هر هتلی در این جزیره پخش می‌شد و مردم در تعطیلات رویایی خود آن را زیر لب زمزمه می‌کردند، آن چیزی را نمی‌گوید که آن‌ها تصور می‌کنند. کمپانی سگوندو این آهنگ را در سال ۱۹۸۴ نوشت—نه در دوران باستانِ پیش از انقلاب، بلکه هم‌زمان با انقلابی که دوستش می‌داشت. ترجیع‌بند شعر، نام یک مسیر واقعی در میان چهار شهر در استان اولگین در شرق کشاورزی کوبا را می‌برد، نزدیک به سیرا مائسترا؛ همان‌جایی که کاسترو مبارزه را آغاز کرد:

«از آلتو سدرو به مارکانه می‌روم
به کوئیستو می‌رسم و روانه مایاری می‌شوم».

این آهنگ، روایتی بومی، عاشقانه و در عین حال مرتبط با کار و رنج است؛ اما گردشگران آن را صرفاً به عنوان یک موسیقی متن جذاب می‌شنیدند، بدون اینکه متوجه شوند اشعار آن توصیف‌کنندهٔ نیروی کار، جغرافیا و اشتیاق واقعی کوبایی‌هاست. اکنون، آن پایانی که آمریکایی‌ها آرزویش را می‌کردند فرارسیده است؛ پایانی که توسط رییس‌جمهوری رقم خورده که گفته است می‌تواند «هر کاری که بخواهد» با کوبا انجام دهد.

۲۱۶۲۱۶