با استخراج DNA از پوست حیواناتی که برای تهیه پوستآهارِ پارچمنتِ چندصدساله این اسناد به کار رفته بود، یک تیم بینالمللی متشکل از متخصصان ژنتیک، مورخان، ویروسشناسان، شیمیدانان پروتئین و کارشناسان حفاظت آثار، به سرپرستی دانشگاه کالج دوبلین، نخستین شواهد ژنتیکی را درباره چگونگی شیوع این بیماری ویرانگر در گلههای دامداران اروپایی، مدتها پیش از عصر مدرن، به دست آورده است.
آبله گوسفندی بیماریای بهشدت واگیردار است که با سرعت گسترش مییابد و میتواند در مدت کوتاهی بخش بزرگی از یک گله را درگیر کند.
این بیماری بهویژه خطرناک است، زیرا میتواند به نرخ بسیار بالای مرگومیر، بهخصوص در میان حیوانات جوان، منجر شود و با آسیب زدن به پشم، گوشت و میزان تولید شیر، بهرهوری دامها را بهشدت کاهش دهد.
لوئی لُهوت، دانشجوی دکتری دانشگاه کالج دوبلین و نویسنده اصلی این پژوهش، گفت: «بازیابی DNA باستانی عوامل بیماریزا، درک ما از بیماریهای عفونی در گذشته را کاملاً دگرگون کرده است و اکنون نشان میدهیم که پارچمنت نیز میتواند DNA عوامل بیماریزای حیوانی را حفظ کند. این احتمال وجود دارد که آرشیوها و کتابخانههای سراسر جهان نیز ردپای ژنتیکی شیوع بیماریها در میان حیوانات در گذشته را در خود حفظ کرده باشند.»
او افزود: «این ژنومها به ما کمک میکنند بفهمیم این عوامل بیماریزا چگونه تکامل یافتهاند و چه تأثیری بر جوامع گذشته گذاشتهاند؛ ازجمله ویروس آبله گوسفندی که نشان دادهایم دستکم سهونیم هزار سال است گلههای گوسفند اوراسیا را درگیر کرده است.»
دستنوشتهها به عنوان آرشیو بیماریها
در پژوهشی جدید که در نشریه Science Advances منتشر شده است، پژوهشگران بیش از ۳۵۰۰ سال روند تکامل ویروس آبله گوسفندی را بازسازی کردند و ردپای این بیماری را در دستنوشتههای قرون وسطایی، ازجمله چند اثر با اهمیت تاریخی چشمگیر، شناسایی کردند.
ازجمله آثاری که مورد بررسی قرار گرفتند، انجیلهای ۱۰۰۰ ساله یورک (York Gospels) بود؛ یکی از نفیسترین دستنوشتههای تذهیبشدهای که از دوره نخستین آنگلوساکسونها باقی مانده است. همچنین دستنوشتههای قدیمیتری مانند واژهنامه کورپوس (Corpus Glossary) متعلق به کالج کورپوس کریستی در کمبریج ــ یکی از نخستین فرهنگهای لغت انگلیسی ــ و دیگر نسخههای خطی قرون وسطایی از سراسر بریتانیا و اروپای قارهای بررسی شدند.
در چند مورد، مشخص شد چندین صفحه از یک دستنوشته واحد حاوی DNA ویروس آبله گوسفندی است؛ یافتهای که نشان میدهد از حیوانات آلوده برای تهیه پارچمنت این آثار استفاده شده است.
از آنجا که پارچمنت مورد استفاده برای تهیه این اسناد از پوست دامهایی مانند گوسفند، بز و گاو ساخته میشد، این دستنوشتهها اکنون به نوعی بایگانی زیستی منحصربهفرد تبدیل شدهاند که وضعیت سلامت حیوان را در زمان مرگش، صدها سال پیش، در خود حفظ کردهاند.
منبع: phys.org - منتشرشده در ۱۱ شهریور ۱۴۰۵
۲۵۹
نظر شما