مرتضی دهرویه - خبرآنلاین استان سمنان - استاندارد زمانی از یک «نشان روی محصول» فراتر میرود که به فرهنگ سازمانی، کیفیت فرآیند، صیانت از حقوق مصرفکننده، حفظ محیطزیست و در نهایت «خلق ارزش» برای جامعه تبدیل شود؛ رویکردی که در تور رسانهای و تخصصی ادارهکل استاندارد استان سمنان در شرکت صنعتی عقابافشان، از نزدیک مورد بررسی قرار گرفت.
در روز یکشنبه ۲۲ شهریورماه ۱۴۰۵، همزمان با برگزاری تور رسانهای ادارهکل استاندارد استان سمنان، جمعی از خبرنگاران و اصحاب رسانه استان به همراه نمایندگان واحدهای تولیدی، مدیرکل استاندارد، سرپرست معاونت ارزیابی انطباق، رئیس اداره امور آزمایشگاهها، رئیس اجرای استاندارد و کارشناسان مرتبط، میهمان شرکت صنعتی عقابافشان شدند تا از نزدیک با بخشی از فرآیندهای طراحی، تولید، کنترل کیفیت، استانداردسازی، خدمات پس از فروش و اقدامات زیستمحیطی این مجموعه آشنا شوند.
این برنامه در حالی برگزار شد که همزمان «تور تعالی جایزه ملی کیفیت» نیز با هدف معرفی فرآیندها و شاخصهای جایزه ملی کیفیت ایران و حرکت صنایع استان از سطح رعایت حداقل الزامات استاندارد به سمت تعالی سازمانی برگزار شد.
استاندارد؛ فراتر از یک نشان روی محصول
حیدریان، مدیرکل استاندارد استان سمنان، در نشست پرسش و پاسخ این تور رسانهای، کیفیت را یکی از ارکان اصلی توسعه تولید و اقتصاد استان دانست و تأکید کرد: استاندارد تنها یک نشان روی محصول نیست، بلکه مفهومی از اطمینان، کیفیت، حفظ حقوق مصرفکننده و ایجاد اعتماد میان مردم و تولیدکنندگان است.
وی هدف از برگزاری تور رسانهای را حضور مستقیم خبرنگاران در محیط تولید عنوان کرد و افزود که رسانهها به جای شنیدن صرف روایت تولید، باید فرآیند تولید را از نزدیک ببینند و مشاهده کنند که یک محصول از چه مراحلی عبور میکند تا به دست مصرفکننده برسد.
به گفته حیدریان، این ارتباط مستقیم میتواند به تبیین بهتر جایگاه استاندارد، افزایش آگاهی عمومی و ارتقای فرهنگ کیفیت در جامعه کمک کند.
مدیرکل استاندارد استان سمنان همچنین رسانهها را حلقه اتصال میان مردم، تولیدکنندگان و دستگاههای نظارتی دانست و گفت: هرچه آگاهی مردم درباره کیفیت، استاندارد و حقوق مصرفکننده بیشتر شود، مطالبهگری جامعه برای تولید باکیفیت نیز افزایش خواهد یافت.
تور رسانهای ادارهکل استاندارد استان سمنان با هدف تقویت ارتباط میان رسانه و مجموعه استاندارد، معرفی ظرفیتهای تولیدی استان، تبیین نقش استاندارد در فرآیند تولید و ترویج فرهنگ کیفیت برگزار شد.
عقابافشان؛ مدرسهای برای انتقال تجربه استانداردسازی به صنایع استان
یکی از بخشهای مهم این برنامه، تشکیل پنل تخصصی شرکت عقابافشان با حضور ۲۱ واحد تولیدی مرتبط با این صنعت بود؛ پنلی که در راستای اجرای دستورالعمل ترویجی ادارهکل استاندارد استان سمنان و با هدف بیان، ثبت و انتقال تجربیات موفق این واحد تولیدی در زمینه استانداردسازی برگزار شد.
در این نشست، فرآیندهای کیفی جاری در شرکت عقابافشان بررسی و تجربیات این واحد در حوزه استقرار استانداردهای ملی و بینالمللی با واحدهای تولیدی همکار به اشتراک گذاشته شد.
هدف از این برنامه، نهادینهسازی ادبیات کیفیت در صنایع، بهرهگیری واحدهای تولیدی از الگوهای موفق شرکتهای بزرگ صنعتی، توانمندسازی واحدهای پاییندستی و قطعهسازان برای تطبیق محصولات خود با الزامات استاندارد و تقویت زنجیره تأمین کیفی استان عنوان شد.
در این پنل، استانداردسازی به عنوان یک مزیت رقابتی مورد توجه قرار گرفت و چالشهای فنی واحدهای تولیدی در حوزههای مختلف به بحث گذاشته شد. شرکت عقابافشان نیز به عنوان یکی از واحدهای پیشرو، راهکارهای عملیاتی خود برای عبور از موانع فنی و ارتقای کیفیت محصولات را ارائه کرد.
وی همچنین به تستهای مختلف از جمله شبیهسازی باران، تست ترمز و تست جاده اشاره کرد و گفت بازخوردهای مشتریان نیز از طریق واحدهای مختلف دریافت و در فرآیند بهبود کیفیت مورد استفاده قرار میگیرد.
نقطهای که صنعت با محیطزیست به هم میرسد
اما شاید یکی از مهمترین بخشهای تور، بازدید از بخش تصفیه پساب و آزمایشگاه محیطزیست شرکت عقابافشان بود؛ بخشی که نشان میدهد مفهوم کیفیت در صنعت امروز تنها به محصول نهایی محدود نیست و مدیریت آب، پساب، انرژی و آلایندهها نیز بخشی از کیفیت و تعالی سازمانی محسوب میشود.
مدیر کارخانه عقابافشان با تأکید بر اهمیت محیطزیست گفت این شرکت برای پاسخگویی به مسئولیت خود در قبال جامعه و نسل آینده، اقدامات مختلفی در زمینه مدیریت مصرف آب و انرژی انجام داده است.
وی راهاندازی سامانه تصفیه پساب را یکی از اقدامات مهم مجموعه دانست و گفت فاز نخست تصفیهخانه آب و پساب اجرایی شده است و آب تصفیهشده برای آبیاری فضای سبز کارخانه مورد استفاده قرار میگیرد.
این اقدام از منظر صنعتی و زیستمحیطی اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا بازچرخانی آب میتواند با کاهش وابستگی به منابع آب تازه، مصرف آب برای مصارف غیرشرب را مدیریت کرده و بار آلایندگی پساب خروجی را نیز کاهش دهد.
۵۰ هزار مترمربع فضای سبز با آب بازچرخانیشده
براتی با اشاره به وسعت فضای سبز مجموعه اظهار کرد حدود ۵۰ هزار مترمربع فضای سبز در مجموعه ایجاد شده و تلاش شده آب مورد نیاز آن از طریق سامانه تصفیه و بازچرخانی آب تأمین شود.
این اقدام علاوه بر کاهش مصرف منابع آب شرب و زیرزمینی، در شرایطی که استان سمنان با تنش آبی و محدودیت منابع آب مواجه است، میتواند نمونهای از پیوند میان تولید صنعتی و مدیریت مسئولانه منابع طبیعی باشد.
از منظر اقتصادی نیز تصفیه و بازچرخانی پساب، امکان کاهش هزینه تأمین آب، کاهش مصرف آب تازه و استفاده مجدد از یک منبع مصرفشده را فراهم میکند.
همچنین استفاده از آب تصفیهشده برای آبیاری فضای سبز، نمونهای از کاربرد آب بازچرخانیشده در مصارف غیرشرب است که در صورت استمرار و توسعه، میتواند بخشی از الگوی مدیریت پایدار آب در واحدهای صنعتی استان باشد.
آب، انرژی و آینده صنعت
مدیر کارخانه عقابافشان با اشاره به افزایش هزینههای انرژی و سوخت گفت مسئله انرژی یکی از چالشهای جدی امروز صنعت است.
وی در سخنان خود به افزایش نرخ گازوئیل اشاره کرد و گفت هزینه سوخت در حال افزایش است و در کنار آن، مصرف آب و برق نیز از موضوعات مهم مدیریت کارخانه محسوب میشود.
براتی همچنین از برنامههای شرکت برای استفاده بیشتر از پنلهای خورشیدی خبر داد و گفت اقدامات اولیه در حوزه انرژی انجام شده و استفاده از انرژی خورشیدی نیز در مسیر آینده شرکت قرار دارد.
اتوبوس برقی؛ پاسخ صنعت به آلودگی هوا
یکی دیگر از محورهای مهم رویکرد زیستمحیطی عقابافشان، حرکت به سمت حملونقل پاک است.
براتی اعلام کرد شرکت با همکاری شرکت مکننا موفق به تولید اتوبوس برقی شده است؛ محصولی که هدف آن کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی و کمک به کاهش آلودگی هوا، بهویژه در کلانشهرهاست.
حرکت به سمت تولید خودروهای تجاری برقی، در کنار مدیریت پساب و بازچرخانی آب، نشان میدهد که نگاه زیستمحیطی در این مجموعه تنها به یک پروژه محدود نشده و بخشی از برنامه گستردهتر شرکت برای حرکت به سمت تولید پایدار است.
بازدید از قلب فرآیند کیفیت
در جریان تور تخصصی، بخشهای مختلف کارخانه مورد بازدید قرار گرفت که هر کدام بخشی از زنجیره کیفیت و تعالی عقابافشان را تشکیل میدهند.
این بخشها شامل:
بخش تصفیه پساب و آزمایشگاه محیطزیست
محوطه تست نفوذ آب و تست واژگونی خودرو
خط مونتاژ شاسی
بخش آدیت و خدمات پس از فروش برخط (FMS)
واحد تصدیق محصول نهایی
خط تولید الکتروباس
خط مونتاژ و تزئینات
بود.
این تنوع در بازدیدها، تصویری نسبتاً کامل از زنجیره تولید، کنترل، آزمون، استاندارد، خدمات و ملاحظات زیستمحیطی شرکت در اختیار خبرنگاران و نمایندگان واحدهای صنعتی قرار داد.
مدیرانی که هر کدام بخشی از پازل کیفیت را تشریح کردند
در این برنامه، مدیران بخشهای مختلف شرکت نیز مسئولیت ارائه و همراهی تور را برعهده داشتند.
مهندس منصوریان، مدیر تضمین کیفیت و تعالی، ضمن خوشامدگویی، چارچوب رویکرد شرکت در زمینه کیفیت و تعالی را تشریح کرد.
مهندس محمود براتی، مدیر کارخانه، کلیات، تاریخچه، ساختار و اهداف سازمانی شرکت را برای حاضران تشریح کرد.
مهندس صالحیان، مدیر تحقیق و توسعه، موضوع تحقق کیفیت از مرحله طراحی تا مونتاژ و ارتباط آن با شاخصهای جایزه ملی کیفیت را ارائه کرد.
وی توضیح داد طراحی اتاق اتوبوس از صفر تا صد در داخل کارخانه و توسط واحد تحقیق و توسعه انجام میشود و فرآیند از طراحی اولیه و مدلسازی کامپیوتری تا ساخت نمونه اولیه، انجام آزمایشها، اخذ استانداردهای لازم و مجوز شمارهگذاری، در مجموعه عقابافشان دنبال میشود.
در این فرآیند، همکاری واحدهای مختلف شرکت موجب میشود محصول نهایی پس از طی مراحل فنی، آزمایشگاهی و استانداردی وارد بازار شود.
مدیر کارخانه عقابافشان همچنین به جایگاه این شرکت در همکاری با اسکانیا اشاره کرد و گفت در سال ۲۰۱۷ این شرکت یکی از بزرگترین مشتریان اسکانیا در جهان بوده و حدود ۱۴۰۰ تا ۱۵۰۰ دستگاه شاسی در نوبت خرید داشته است.
براتی با اشاره به تفاوت صنعت خودروهای تجاری سنگین با خودروهای سواری خاطرنشان کرد که تیراژ تولید اتوبوس قابل مقایسه با خودروهای سواری نیست و تولید روزانه سه، چهار یا پنج دستگاه اتوبوس و در موارد استثنایی شش دستگاه، برای یک تولیدکننده اتوبوس رقم قابل توجهی محسوب میشود.
تحریم؛ آغاز یک مسیر تازه برای خودکفایی
مدیر کارخانه عقابافشان با اشاره به تحریمها و مشکلات ناشی از دوره نخست تحریمها و خروج آمریکا از برجام گفت این مجموعه با وجود مشکلات ایجادشده، از ادامه مسیر بازنایستاد و برای حفظ تولید و پاسخگویی به نیاز بازار، مسیرهای جدیدی را برای تأمین قطعات و افزایش خودکفایی دنبال کرد.
به گفته براتی، همکاری با یک شرکت چینی نیز زمینهای فراهم کرد تا بخشی از قطعات مورد نیاز از مسیرهای جدید و از کشورهای مختلف تأمین شود و شرکت بتواند محصولی با کیفیت مناسب به بازار عرضه کند.
وی افزود که امروز عقابافشان قراردادهای جدیدی با شهرداریها، وزارت کشور و شهرداری تهران در حوزه اتوبوسهای شهری و همچنین با بخش خصوصی برای اتوبوسهای بینشهری دارد.
سبد متنوع محصولات؛ از اتوبوس شهری تا برقی و مینیبوس
براتی گفت شرکت در حال حاضر در حوزه تولید اتوبوس بینشهری، اتوبوس درونشهری، اتوبوس برقی، مینیبوس و مینیبوس درونشهری فعالیت دارد و برنامه تولید مینیبوس بینشهری نیز تا پایان سال در دستور کار قرار گرفته است.
وی هدف از برگزاری این تور را صرفاً معرفی شرکت ندانست و تأکید کرد که عقابافشان به دنبال به اشتراک گذاشتن نقاط قوت خود با سایر واحدهای صنعتی و در مقابل، استفاده از تجربیات و دیدگاههای سایر شرکتها و مجموعههاست.
سه گروه مشتری و یک تعریف از کیفیت
یکی از بخشهای مهم سخنان مدیر کارخانه، تشریح نگاه عقابافشان به مفهوم «کیفیت» بود.
براتی گفت شرکت کیفیت را در چارچوب تعالی کیفیت و برای سه گروه اصلی تعریف کرده است:
گروه نخست، مشتریان داخلی یعنی کارکنان و منابع انسانی شرکت؛
گروه دوم، مشتریان اختصاصی شامل مالکان، رانندگان و مسافران؛
و گروه سوم، مشتری عمومی یعنی جامعه و کشور، بهویژه در حوزه محیطزیست و زیرساختها.
وی با اشاره به اهمیت منابع انسانی گفت نزدیک به ۲۰ سال است که در مجموعه عقابافشان فعالیت دارد و حدود ۲۶ تا ۲۷ سال سابقه حضور در صنعت دارد و در این مدت همواره منابع انسانی را مهمترین سرمایه سازمان دانسته است.
به گفته براتی، در حال حاضر حدود هزار نفر در کارخانه و ۴۰۰ تا ۵۰۰ نفر در تهران فعالیت دارند و مجموع نیروی انسانی مستقیم شرکت حدود ۱۵۰۰ نفر است. همچنین با احتساب شرکتهای تابعه و مجموعههای مرتبط، حدود ۴ هزار نفر به صورت مستقیم و نزدیک به ۱۰ هزار نفر به صورت غیرمستقیم با این مجموعه در ارتباط هستند.
وی پرداخت بهموقع حقوق، افزایش حقوق در سطحی بالاتر از برخی مجموعهها و مهمتر از همه، حفظ امنیت شغلی را از سیاستهای شرکت در قبال کارکنان برشمرد.
مدیر کارخانه عقابافشان گفت در هفت تا ۱۰ سال گذشته و با وجود فراز و نشیبهای متعدد اقتصادی و صنعتی کشور، تلاش شده منابع انسانی مجموعه حفظ شود؛ حتی در مقاطعی که کارخانه با حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد ظرفیت فعالیت میکرد.
به گفته وی، آموزش، مسائل فرهنگی و بهداشتی کارکنان نیز در کنار مسائل اقتصادی و شغلی مورد توجه قرار گرفته تا کیفیت زندگی منابع انسانی بهبود یابد.
ایمنی مسافر؛ از تست واژگونی تا استانداردهای ۸۵گانه
دسته دوم مشتریان شرکت، مالکان، رانندگان و مسافران هستند؛ گروهی که کیفیت و ایمنی محصول ارتباط مستقیم با زندگی و امنیت آنان دارد.
براتی با اشاره به فرآیندهای کنترل کیفیت گفت اتوبوس برای دریافت و حفظ الزامات استانداردهای ۸۵گانه باید مراحل متعددی را پشت سر بگذارد.
یکی از آزمایشهای مهم، تست واژگونی است که مطابق الزامات استاندارد، اتوبوس کاملشده از ارتفاع و شرایط مشخص مورد آزمایش قرار میگیرد و میزان تغییر شکل و دفرمگی آن بررسی میشود تا اطمینان حاصل شود که فضای ایمن مسافر در اثر واژگونی دچار آسیب غیرمجاز نمیشود.
مهندس عبدالهی، مدیر واحد نت، درباره مسئولیتپذیری، توجه به پایداری محیطزیست، پروژه تصفیه پساب و ارتباط این اقدامات با جایزه ملی کیفیت توضیح داد.
مهندس آرین اکبریراد، مدیر امور نمایندگان، خدمات پس از فروش برخط یا FMS را تشریح کرد.
مهندس هاشمپور، مدیر کنترل کیفیت، درباره فرآیند تصدیق محصول نهایی توضیح داد.
مهندس ولی، مدیر واحد استاندارد، نیز موضوع تولید همسو با ارزشهای پیشنهادی، آزمایشگاه خودرو و ارتباط فعالیتهای استانداردی با جایزه ملی کیفیت را ارائه کرد.
کیفیت؛ مسئولیت یک واحد نیست
یکی از نکات برجسته این برنامه، تأکید بر این موضوع بود که کیفیت محصول نهایی، نتیجه عملکرد یک واحد خاص نیست؛ بلکه حاصل عملکرد زنجیرهای از طراحی، تحقیق و توسعه، تأمین قطعات، تولید، نگهداری و تعمیرات، کنترل کیفیت، استاندارد، آزمون، خدمات پس از فروش و حتی مدیریت منابع انسانی و محیطزیست است.
از همین منظر، حضور مدیران بخشهای مختلف در تور تعالی و تشریح عملکرد واحدهای خود، نشاندهنده تلاش برای تبدیل کیفیت به یک موضوع سازمانی و نه صرفاً مسئولیت یک بخش تخصصی است.
در این چارچوب، عقابافشان تلاش دارد مفهوم کیفیت را از مرحله کنترل محصول نهایی به مراحل ابتداییتر یعنی طراحی و فرآیند تولید منتقل کند؛ رویکردی که در ادبیات مدیریت کیفیت، هزینههای ناشی از خطا و دوبارهکاری را کاهش داده و زمینه بهبود مستمر را فراهم میکند.
تحقیق و توسعه از کف کارخانه تا محصول نهایی
در نگاه مطرحشده از سوی مدیر تضمین کیفیت و تعالی شرکت، نوآوری و یادگیری سازمانی تنها در واحد تحقیق و توسعه اتفاق نمیافتد، بلکه باید از کف کارخانه و تجربه کارکنان آغاز شود و در تمام سازمان جریان پیدا کند.
این نگاه، یکی از پایههای مهم مدلهای تعالی سازمانی محسوب میشود؛ زیرا سازمان متعالی سازمانی است که از تجربه کارکنان، بازخورد مشتری، دادههای تولید، نتایج آزمونها و خطاهای فرآیندی برای بهبود مستمر استفاده کند.
از این منظر، ارتباط میان تحقیق و توسعه، تولید، کنترل کیفیت، استاندارد، خدمات پس از فروش و مشتری، حلقهای است که میتواند محصول را از «صرفاً استاندارد بودن» به سمت «خلق ارزش» هدایت کند.
سه سطح اثرگذاری؛ کارکنان، مشتری و جامعه
برآیند دیدگاه مدیر کارخانه عقابافشان این است که شرکت کیفیت را در سه سطح دنبال میکند.
در سطح نخست، کارکنان و منابع انسانی قرار دارند؛ زیرا بدون نیروی انسانی توانمند، باانگیزه و دارای امنیت شغلی، دستیابی به کیفیت پایدار دشوار خواهد بود.
در سطح دوم، مالک، راننده و مسافر قرار دارند که مستقیماً از کیفیت، ایمنی، دوام، خدمات و عملکرد محصول تأثیر میپذیرند.
و در سطح سوم، جامعه و کشور قرار میگیرد؛ جایی که موضوعاتی مانند محیطزیست، مصرف انرژی، مصرف آب، پساب، آلودگی هوا و توسعه حملونقل پاک، اهمیت پیدا میکند.
از این منظر، تصفیه پساب، بازچرخانی آب، توسعه فضای سبز، حرکت به سمت انرژی خورشیدی و تولید اتوبوس برقی، همگی در یک چارچوب واحد قابل تحلیل هستند: خلق ارزش فراتر از محصول.
تصفیه پساب؛ پروژهای با سه دستاورد همزمان
راهاندازی سامانه تصفیه پساب و بازگرداندن آب تصفیهشده به چرخه آبیاری را میتوان از سه منظر مورد ارزیابی قرار داد:
از منظر زیستمحیطی: کاهش بار آلایندگی پساب و انطباق بهتر با الزامات محیطزیستی.
از منظر اقتصادی: کاهش هزینه تأمین آب و امکان استفاده مجدد از منابع آبی موجود.
از منظر مدیریتی: ایجاد یک چرخه داخلی برای مصرف بهینه منابع و حرکت به سمت مدیریت پایدار آب.
این رویکرد بهویژه در استانی مانند سمنان که محدودیت منابع آبی یکی از چالشهای اساسی توسعه آن محسوب میشود، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
استفاده از آب تصفیهشده برای آبیاری فضای سبز نیز نمونهای از جایگزینی آب باکیفیتتر برای مصارف شرب با آب بازچرخانیشده برای مصارف غیرشرب است؛ اقدامی که میتواند در صورت توسعه، الگویی قابل توجه برای سایر واحدهای صنعتی باشد.
از استاندارد تا جایزه ملی کیفیت
آنچه در این تور بیش از هر چیز مورد توجه قرار گرفت، تفاوت میان «رعایت استاندارد» و «حرکت به سمت تعالی» بود.
استاندارد، حداقل الزامات مشخصشده برای اطمینان از ایمنی، کیفیت و انطباق محصول یا فرآیند را تعیین میکند؛ اما تعالی سازمانی فراتر از رعایت حداقلهاست و سازمان را به سمت بهبود مستمر، یادگیری، نوآوری، رضایت ذینفعان، مسئولیت اجتماعی و زیستمحیطی و خلق ارزش پایدار هدایت میکند.
تور تعالی جایزه ملی کیفیت در عقابافشان با همین نگاه برگزار شد تا مدیران و کارشناسان واحدهای تولیدی استان نه فقط یک محصول استاندارد، بلکه فرآیندهای منتهی به تولید، مدیریت کیفیت، آزمایش، خدمات، محیطزیست و بازخورد مشتری را مشاهده کنند.
مستندسازی و انتقال این تجربیات به ۲۱ واحد تولیدی حاضر، میتواند زمینه کاهش هزینههای کیفی، افزایش بهرهوری و ارتقای سطح کیفی زنجیره تولید در صنایع استان سمنان را فراهم کند.
از «حداقل استاندارد» تا «تعالی سازمانی»
تور تعالی جایزه ملی کیفیت نیز در شرکت عقابافشان برگزار شد؛ برنامهای که در آن مدیرکل استاندارد، سرپرست معاونت ارزیابی انطباق، رئیس اداره امور آزمایشگاهها، رئیس اجرای استاندارد، کارشناسان مرتبط ادارهکل و نمایندگان واحدهای تولیدی استان حضور داشتند.
محور اصلی این برنامه، ترویج فرهنگ «حرکت به سوی کیفیت» و تشریح فرآیندها و شاخصهای جایزه ملی کیفیت ایران برای مدیران و کارشناسان صنایع استان بود.
در این رویکرد، استاندارد نقطه پایان مسیر نیست، بلکه میتواند نقطه آغاز حرکت سازمان برای رسیدن به تعالی باشد؛ یعنی سازمان علاوه بر رعایت الزامات و استانداردهای اجباری، به سمت بهبود مستمر، نوآوری، یادگیری سازمانی، مدیریت کیفیت، مسئولیتپذیری اجتماعی و زیستمحیطی و خلق ارزش پایدار حرکت کند.
حیدریان در حاشیه این نشست، شرکت عقابافشان را یکی از پیشگامان صنعت استان در رعایت استانداردهای کیفی برشمرد و برگزاری تورهای تعالی در واحدهای تولیدی موفق را الگویی مناسب برای سایر تولیدکنندگان دانست تا با مشاهده عینی فرآیندهای مدیریت کیفیت، برای حضور در رقابتهای ملی و بینالمللی جایزه کیفیت آماده شوند.
در ادامه، نمایندگان واحدهای تولیدی حاضر از خطوط تولید و بخشهای کنترل کیفیت شرکت عقابافشان بازدید کردند و از نزدیک با نحوه پیادهسازی نظامهای تضمین کیفیت و مدلهای تعالی سازمانی آشنا شدند.
کیفیت از طراحی آغاز میشود، نه از انتهای خط تولید
مهندس منصوریان، مدیر تضمین کیفیت و تعالی شرکت عقابافشان، در ابتدای برنامه با خیرمقدم به اصحاب رسانه و نمایندگان واحدهای تولیدی استان، حضور سازمان استاندارد را به عنوان نماینده حاکمیت در حوزه کیفیت، فرصتی برای همافزایی، یادگیری و انتقال تجربیات دانست.
وی با تأکید بر اینکه تولیدکنندگان در شرایط دشوار اقتصادی و صنعتی امروز نیازمند حمایت و همراهی هستند، گفت باید برای تولیدکنندگان واقعی «فرش قرمز» پهن شود، زیرا تولید در شرایط فعلی کار سادهای نیست.
منصوریان با تشریح رویکرد عقابافشان در حوزه تعالی کیفیت گفت سیاست شرکت از تولید صرف محصول عبور کرده و به سمت «خلق ارزش» حرکت کرده است؛ رویکردی که پیگیری جایزه ملی کیفیت نیز در همین چارچوب دنبال میشود.
وی تأکید کرد در عقابافشان کیفیت تنها مسئولیت یک واحد یا بخش تحقیق و توسعه نیست، بلکه از مدیران و رهبران سازمان تا کف کارخانه، همه در فرآیند کیفیت و یادگیری و نوآوری نقش دارند.
به گفته مدیر تضمین کیفیت و تعالی شرکت، مسیر تعالی برای عقابافشان یک وضعیت ثابت نیست، بلکه سفری مستمر و «تنفسناپذیر» است و این حرکت ادامه خواهد داشت.
عقابافشان؛ از یک کارگاه قدیمی تا بزرگترین تولیدکننده اتوبوس کشور
محمود براتی، مدیر کارخانه شرکت عقابافشان، نیز ضمن خیرمقدم به مدیران و کارشناسان ادارهکل استاندارد سمنان، نمایندگان واحدهای تولیدی و اصحاب رسانه، تاریخچه این مجموعه را تشریح کرد.
به گفته وی، ریشه فعالیت این مجموعه به حدود سال ۱۳۳۵ بازمیگردد؛ زمانی که مرحوم حاجآقا هاریت به عنوان بنیانگذار مجموعه، از نخستین تولیدکنندگان اتوبوس در ایران بود. در آن دوره، بدنه اتوبوسها از چوب ساخته میشد و وی به عنوان نجاری ماهر، همراه با یکی دو نفر از همکاران قدیمی خود، در تولید نخستین اتوبوسها در ایران نقش داشت.
براتی ادامه داد: فعالیت رسمی شرکت صنعتی عقابافشان از سالهای ۱۳۷۹ و ۱۳۸۰ با همکاری شرکت اسکانیا سوئد شکل گرفت و از سالهای ۱۳۸۰ و ۱۳۸۱ تولید انواع اتوبوسهای بینشهری آغاز شد. در سالهای بعد، اتوبوسهای درونشهری نیز به سبد محصولات شرکت اضافه شد.
به گفته مدیر کارخانه، همکاری با اسکانیا و بهرهگیری از فناوری این شرکت موجب شد عقابافشان سهم مناسبی از بازار اتوبوسهای شهری، بینشهری و مینیبوس به دست آورد و امروز به عنوان بزرگترین تولیدکننده اتوبوس در کشور شناخته شود.
وی با اشاره به انتقال فناوری و قطعات از اسکانیا گفت در مقطعی قطعات مورد نیاز از سوئد به ایران منتقل میشد و شرکت تلاش میکرد در فاصله حدود ۴۰ روز، فناوری روز را در اختیار مشتری ایرانی قرار دهد.
اتوبوس عقابافشان؛ محصولی که صفر تا صد آن در کارخانه شکل میگیرد
براتی ساختار اتوبوس را شامل دو بخش اصلی دانست؛ بخش نخست شامل موتور، گیربکس و اکسل و اصطلاحاً مجموعه زیر اتوبوس و بخش دوم شامل اتاق اتوبوس است.
مهندسی کیفیت؛ از تصمیم راهبردی تا تولید محصول
در ادامه این برنامه، مهندس صالحیان، مدیر تحقیق و توسعه شرکت عقابافشان، با تشریح تجربه طراحی و تولید اتوبوس ۴۴۰، از بهکارگیری رویکردهای نوین مدیریت کیفیت، ارزیابی ریسک و مدیریت دانش در این پروژه خبر داد. به گفته وی، پس از تحریمها و خروج اسکانیا از همکاری، تصمیم برای ادامه تولید اتوبوس بینشهری و انتخاب شریک جدید، با تشکیل کارگروه تخصصی و بررسی ریسکهای فنی، بازار و تأمین قطعات انجام شد و پس از مذاکرات گسترده، فعالسازی تأمینکنندگان داخلی و بررسی الزامات استاندارد ایران و جهان، پروژه طراحی و تولید محصول جدید کلید خورد.
صالحیان تأکید کرد در این مسیر، حدود ۵۰ درصد قطعات و اجزای پروژه از توان داخلی تأمین شد و یک نرمافزار تخصصی برای طراحی، مدیریت پروژه، ثبت سوابق مهندسی، کنترل نسخه نقشهها و مستندسازی دانش سازمانی مورد استفاده قرار گرفت. نمونه نخست اتوبوس در چین تکمیل و پس از انجام تستهای جادهای و فنی، فرآیند تولید آن در ایران دنبال شد. وی هدف این رویکرد را تبدیل تجربه پروژه به دانش سازمانی و ایجاد چرخه دائمی ارزیابی، یادگیری و بهبود مستمر عنوان کرد.
کیفیت؛ فراتر از استانداردهای اجباری
مهندس رضا ولی، مدیرعامل شرکت آیسان کیفیت پارسیان، نیز با تأکید بر اینکه کیفیت موجب افزایش رضایت مشتری، توسعه فروش و رشد اقتصادی میشود، گفت محصولات عقابافشان مطابق استانداردهای ملی ایران طراحی و تولید میشوند، اما رویکرد شرکت محدود به حداقل الزامات نیست و بهرهگیری از استانداردها و فناوریهای روز دنیا نیز دنبال میشود.
وی به استفاده از استاندارد استحکام سازه ۶۶، سامانه خروج اضطراری و سیستم ترمز اضطراری پیشرفته اشاره کرد و افزود شرکت آیسان کیفیت پارسیان از سال ۱۳۹۹ با هدف ارائه خدمات تخصصی فنی و آزمایشگاهی به مجموعه عقابافشان و سایر خودروسازان ایجاد شده است.
ولی با اشاره به اخذ گواهینامه تأیید صلاحیت از مرکز ملی تأیید صلاحیت ایران، مجوز مرکز آموزش از سازمان ملی استاندارد ایران و مجوز انجام آزمونهای تخصصی خودرو، گفت این مجموعه حدود ۱۳۱ استاندارد را پوشش میدهد و تنها مجموعه دارای مجوز انجام آزمون استحکام سازه و آزمون اشتعال آمبولانس در کشور است. به گفته وی، در حال حاضر بخش عمده آزمونهای خودرویی مورد نیاز کشور در این مجموعه انجام میشود و هدفگذاری شرکت، تبدیلشدن به یکی از قطبهای اصلی آزمایش و ارزیابی خودرو در ایران است.
یک تور رسانهای با چند پیام صنعتی
این برنامه از نظر محتوایی، ترکیبی از سخنرانیهای مدیریتی، گفتوگوی تخصصی، بازدید عملی و مشاهده فرآیندهای واقعی تولید بود.
حضور مدیران ارشد حوزههای تضمین کیفیت، تحقیق و توسعه، استاندارد، نت، تولید، کنترل کیفیت و امور نمایندگان نیز نشان داد که کیفیت در این مجموعه به عنوان یک موضوع بینبخشی مورد توجه قرار گرفته است.
از سوی دیگر، حضور اصحاب رسانه و نمایندگان واحدهای تولیدی استان، زمینه انتقال تجربه میان صنعت و رسانه و همچنین میان صنایع مختلف را فراهم کرد.
جمعبندی؛ تعالی مقصد نیست، مسیر است
تور رسانهای و «تور ترویج کیفیت و تعالی» ادارهکل استاندارد استان سمنان در شرکت عقابافشان را میتوان فراتر از یک بازدید صنعتی ارزیابی کرد؛ برنامهای که در آن استاندارد از قالب یک الزام فنی خارج و در پیوند با تولید، مدیریت، منابع انسانی، ایمنی، محیطزیست، پساب، مصرف آب و انرژی، نوآوری و حقوق مصرفکننده مورد بررسی قرار گرفت.
در یک سوی این زنجیره، رعایت استانداردهای ملی و کنترل ۸۵گانه محصول و انجام آزمونهایی مانند تست واژگونی، نفوذ آب، ترمز و جاده قرار دارد و در سوی دیگر، مفاهیمی همچون تعالی سازمانی، یادگیری، نوآوری، مسئولیت اجتماعی، تصفیه پساب، بازچرخانی آب، توسعه فضای سبز، استفاده از انرژی خورشیدی و تولید اتوبوس برقی دیده میشود.
پیام اصلی این برنامه را شاید بتوان در یک جمله خلاصه کرد: کیفیت زمانی پایدار میشود که از محصول فراتر رفته و به فرهنگ سازمانی و مسئولیت اجتماعی تبدیل شود.
شرکت عقابافشان نیز بر اساس توضیحات مدیران خود، تلاش دارد این مسیر را با حفظ منابع انسانی، ارتقای کیفیت و ایمنی محصول، توسعه فناوری، توجه به محیطزیست و حرکت به سمت محصولات پاک ادامه دهد.
و از نگاه ادارهکل استاندارد استان سمنان، ترویج چنین تجربههایی در میان واحدهای تولیدی، بهویژه از طریق مستندسازی و انتقال تجربه به ۲۱ واحد صنعتی حاضر در این برنامه، میتواند بخشی از مسیر شکلگیری یک زنجیره کیفیت و تعالی در صنعت استان سمنان باشد؛ زنجیرهای که در نهایت باید خروجی آن نه فقط محصول باکیفیت، بلکه رضایت مردم، حفظ حقوق مصرفکننده، کاهش هزینههای تولید، صیانت از منابع طبیعی و افزایش توان رقابتی صنایع استان باشد.
48
نظر شما