به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایبنا - کتاب «فرهنگ و سیاستهای فرهنگی در دوره رضاشاه: دولت پهلوی، بورژوازی جدید و خلق جامعهای مدرن در ایران» به قلم مجموعهای از نویسندگان، مجموعهای از مقالات پژوهشی است که تلاش میکند چگونگی شکلگیری و سیاستگذاریهای فرهنگی در ایران را در دهههای ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰، به صورتی دقیق و چندوجهی بررسی کند.
کتاب مجموعه مقالات پژوهشی نوشته بیانکا دووس و کریستف ورنر است که با ترجمه کامیاب شهریاری از سوی انتشارات مروارید منتشر شده است. این کتاب با تکیه بر اسناد آرشیوی و رویکردهای تاریخی، جامعهشناختی و مطالعات فرهنگی، تلاش میکند تصویری دقیقتر از نسبت فرهنگ، سیاست و مدرنیته در ایران دوره رضاشاه ارائه دهد. بیانکا دووس، استادیار مرکز مطالعات خاورمیانه و خاور نزدیک در دانشگاه ماربورگ (آلمان) است. زمینههای اصلی تحقیقات او تاریخ مدرن ایران، به ویژه مطبوعات و کارآفرینی اوایل دوران مدرن، و تاریخ ادبیات است.
هر تغییری که در یک جامعه رخ میدهد، فقط در قانون و نهادهای رسمی ثبت نمیشود؛ گاهی باید رد آن را در مدرسهها، خیابانها، روزنامهها، ساختمانها، هنر و حتی در شکل تازهای از زندگی روزمره جستوجو کرد. دوره رضاشاه یکی از مهمترین مقاطع تاریخ معاصر ایران برای مطالعه چنین دگرگونیهایی است؛ دورهای که در آن پروژه نوسازی دولت، با تغییرات اجتماعی و فرهنگی گستردهای همراه شد و تصور تازهای از «جامعهی مدرن» در حال شکلگیری بود.
کتاب «فرهنگ و سیاست فرهنگی در زمان رضاشاه» به بررسی همین فرایند میپردازد؛ اما نه از یک زاویه، بلکه از خلال مجموعهای از پژوهشها که هرکدام بخشی از این دگرگونی را بررسی میکنند. در این مجموعه، آموزش و نظام حقوقی در کنار مطبوعات، معماری، سینما، نمادها و مناسک ملی قرار میگیرند و در کنار نقش دولت، حضور گروههای اجتماعی و فرهنگی، نخبگان و بورژوازی جدید نیز مورد توجه قرار میگیرد.
این مجموعه، با تکیه بر اسناد آرشیوی و تحلیلهای میانرشتهای، فهم رایج از شاهنشاهی رضاشاه، به عنوان یک دیکتاتوری مطلق را به نقد کرده و نشان دهد که سیاست فرهنگی دولت پهلوی اول چگونه در تکوین جامعه مدرن ایران نقشی اساسی ایفا کرد.
در ابتدای کتاب مقدمهای به قلم ویراستاران طرح شده است که چیستی و مسیر مباحث کتاب را توضیح میدهد و پس از آن مقالات مستقل از هر نویسنده، اما مربوط به هم، به موضوعات گوناگون میپردازند، از سیاستگذاریهای آموزشی و نوسازی نظام حقوقی تا باز پروری نمادها و مناسک ملی، معماری، مطبوعات، سینما و نقش طبقهی نوظهور بورژوا در گسترش فرهنگ نوین در ایران. هر فصل بهصورت موردی وارد یک عرصه فرهنگی میشود و رابطه آن عرصه را با پروژهی دولتی مدرنیزاسیون تبیین میکند.
به طور کلی، محتوای کتاب را میتوان در سه عنصر خلاصه کرد. اول، نگاهی دقیق به سازوکارهای دولتی ایجاد فرهنگ، شامل چگونگی قانونگذاری، نهادسازی و سیاستهای آموزشی. دوم، توجه به نقش کنشگران غیردولتی، بهویژه نخبگان فرهنگی و طبقهی نوظهور بورژوا، که نه صرفا تابع دولت، بلکه همکار و در مواردی هم منتقد آن بودند؛ و سوم، واکاوی عناصر نمایشی و نمادین مدرنیته (آرمانهای شهری، نمادهای بصری، فرهنگ نمایشی و رسانهها) که به بازسازی هویت ملی و شکلدهی به یک فضای عمومی جدید انجامید.
این سه محور در مقالات مختلف کتاب بازتاب مییابند و تصویر نسبتا جامعی از تعامل دولت و جامعه در روند مدرنسازی ایران در دوران رضاشاه فراهم میآورند. همچنین تنوع موضوعی و بهرهگیری از روششناسیهای مختلف در مقالات کتاب، استفاده متعدد و مکرر از منابع آرشیوی و شواهد تاریخی و رویکرد میانرشتهای در تحلیلها- تاریخی، جامعهشناختی، فرهنگی و مطالعات رسانهای- از نقاط قوت کتاب به شمار میآیند.
کتاب «فرهنگ و سیاستهای فرهنگی در دوره رضاشاه: دولت پهلوی، بورژوازی جدید و خلق جامعهای مدرن در ایران» در ۴۴۴ صفحه و قیمت یک میلیون و ۴۵۰ هزار تومان از سوی انتشارات مروارید منتشر شد.
۲۵۹
نظر شما