به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، در بسیاری از زندگیهای مشترک، منشأ دلخوریها الزاماً نبود محبت نیست؛ گاهی آنچه به مرور رابطه را تحت تأثیر قرار میدهد، دیده نشدن تلاشهای روزمرهای است که بیسروصدا تکرار میشوند. در چنین شرایطی، یک رفتار ساده مانند قدردانی میتواند نگاه زوجها به یکدیگر و برداشت آنها از کیفیت رابطه را تغییر دهد.
بنابر روایت ایرنا، زندگی مشترک مجموعهای از رفتارهای کوچک و بزرگی است که بخشی از آنها ممکن است به مرور عادی و بدیهی تلقی شوند؛ آماده کردن غذا، خرید خانه، مراقبت از فرزندان، گوش دادن به صحبتهای همسر، همراهی در روزهای دشوار و انجام مسئولیتهایی که شاید هیچگاه درباره آنها گفتوگویی صورت نگیرد.
مشکل از جایی آغاز میشود که این تلاشها دیگر دیده نمیشوند و فرد احساس میکند کارهایی که برای خانواده یا همسرش انجام میدهد، وظیفهای طبیعی و بدون نیاز به توجه تلقی شده است.
قدردانی؛ پیام سادهای که احساس دیده شدن را تقویت میکند
قدردانی در نقطه مقابل این بیتوجهی قرار دارد. زمانی که فرد بابت کاری که همسرش انجام داده تشکر میکند، در واقع این پیام را منتقل میکند که تلاش او دیده شده و برای طرف مقابل اهمیت دارد.
پژوهشهای انجامشده درباره روابط زوجها نیز نشان دادهاند که ادراک قدردانی از سوی شریک عاطفی با رضایت بیشتر از رابطه ارتباط دارد. حتی در برخی موارد، افراد ممکن است میزان قدردانی همسر خود را کمتر از واقعیت ارزیابی کنند.
از این منظر، قدردانی صرفاً ابزاری برای خوشحال کردن طرف مقابل نیست، بلکه میتواند برداشت فرد از کیفیت رابطه را نیز تقویت کند. مطالعات نشان میدهد ابراز قدردانی با احساس قدرت و استحکام بیشتر رابطه ارتباط دارد و میتواند باعث شود فرد رابطه خود را بیشتر به عنوان ارتباطی حمایتگر و متقابل تجربه کند.
مغز در برابر قدردانی چه واکنشی نشان میدهد؟
گاهی در توضیح آثار قدردانی گفته میشود که تشکر کردن، مغز را از وضعیت «جنگ» به وضعیت «امنیت» منتقل میکند؛ با این حال، چنین تعبیری نباید به عنوان یک واقعیت قطعی و مستقیم در نظر گرفته شود.
در حال حاضر نمیتوان ادعا کرد که هر بار تشکر کردن، مغز همسر را به شکل مشخصی از یک وضعیت دفاعی به وضعیت امنیت منتقل میکند. با این حال، پژوهشها نشان دادهاند که تجربه قدردانی با تغییراتی در فعالیت و ارتباط شبکههای مغزی ارتباط دارد و احساس قدردانی میتواند با برخی شاخصهای بهزیستی روانی همراه باشد.
از سوی دیگر، احساس دیده شدن و پاسخگویی شریک عاطفی از عوامل مهم در کیفیت رابطه به شمار میرود. به زبان ساده، زمانی که فرد احساس کند همسرش تلاش او را متوجه شده و برای آن تلاش معنا و ارزش قائل است، رابطه میتواند از حالت حسابوکتاب کردن فاصله بگیرد و به سمت همکاری و همراهی حرکت کند.
در چنین شرایطی، رابطه دیگر صرفاً بر مبنای این پرسش شکل نمیگیرد که «من برای تو چه کردم و تو برای من چه کردی»، بلکه توجه به حمایت و همکاری متقابل افزایش مییابد.
تشکر کردن کافی نیست؛ نوع قدردانی اهمیت دارد
هر نوع تشکری لزوماً اثر یکسانی ندارد. ممکن است فرد جملهای مانند «دستت درد نکند، شام خوب بود» را با نیت مثبت بیان کند، اما این جمله مشخص نمیکند که دقیقاً کدام بخش از تلاش همسر برای او ارزشمند بوده است.
قدردانی مؤثر میتواند دستکم سه بخش داشته باشد: اشاره به کاری که فرد دیده است، بیان معنایی که از آن رفتار دریافت کرده و توضیح احساسی که در نتیجه آن پیدا کرده است.
برای نمونه، به جای اینکه تنها گفته شود «ممنون، شام خوب بود»، میتوان گفت: «ممنون که با وجود خستگی شام درست کردی؛ اینکه به فکر من و بچهها بودی، حس خوبی به من داد.»
در این جمله، همسر تنها بابت نتیجه کارش مورد تشویق قرار نگرفته، بلکه تلاش او نیز دیده شده و تأثیری که این رفتار بر طرف مقابل گذاشته است، بیان شده است.
وقتی فرد در ابراز قدردانی توضیح میدهد که رفتار همسرش چگونه یکی از نیازهای او را برآورده کرده، احتمال شکلگیری واکنش مثبت بیشتر میشود. یافتهها همچنین نشان میدهند توجه و پاسخگویی شریک عاطفی با احساس مثبتتر نسبت به قدردانی و رابطه همراه است.
«ممنون» را از حالت عادت خارج کنید
یکی از مشکلات برخی زوجها این است که اگرچه یکدیگر را دوست دارند، در بیان قدردانی چندان موفق نیستند. آنها ممکن است تصور کنند همسرشان بهخوبی میداند که مورد توجه قرار دارد و نیازی به بیان دوباره آن نیست.
اما در روابط نزدیک، دانستن همیشه کافی نیست؛ احساس دیده شدن گاهی نیاز دارد به زبان آورده شود.
برای مثال، میتوان گفت: «ممنون که امروز خودت خرید خانه را انجام دادی. میدانم خسته بودی و این کار باعث شد من فرصت بیشتری برای استراحت داشته باشم.»
یا: «ممنون که وقتی ناراحت بودم به حرفهایم گوش دادی. اینکه بدون قضاوت کنارم بودی، برایم خیلی ارزش داشت.»
حتی جملهای ساده مانند «دیدم صبح زود بیدار شدی و بچه را به مدرسه رساندی؛ ممنون که کمک کردی صبح آرامتری داشته باشیم» میتواند نشان دهد که تلاش همسر دیده شده و برای آن ارزش قائل هستند.
وجه مشترک این جملهها این است که موضوع تنها تشکر نیست؛ فرد نشان میدهد رفتار طرف مقابل را دیده، معنای آن را فهمیده و تأثیر آن را بر زندگی خود درک کرده است.
قدردانی چگونه چرخه مثبت ایجاد میکند؟
رابطه سالم تنها با احساسات مثبت ساخته نمیشود و رفتارهای روزمره نیز نقش مهمی در کیفیت آن دارند. یک پژوهش طولی درباره زوجهای متأهل نشان داده است که قدردانی میتواند از رفتارهای مراقبتی و توجه شریک عاطفی شکل بگیرد و خود این قدردانی نیز ممکن است انگیزهای برای ادامه رفتارهای حمایتی در رابطه ایجاد کند.
به بیان ساده، زمانی که فرد احساس میکند تلاش او برای همسرش دیده میشود، ممکن است انگیزه بیشتری برای ادامه رفتارهای حمایتی داشته باشد. در مقابل، زمانی که همسر این رفتارها را دریافت و بابت آنها قدردانی میکند، چرخهای از توجه، پاسخگویی و قدردانی شکل میگیرد.
این چرخه در زندگیهای پرمشغله اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ چراکه بخشی از اختلافات میان زوجها نه الزاماً از نبود محبت، بلکه از احساس نادیده گرفته شدن ناشی میشود.
هنگام اختلاف، از «همیشه» و «هیچوقت» فاصله بگیرید
استفاده از عباراتی مانند «تو همیشه...» یا «تو هیچوقت...» یکی از الگوهای رایج در زمان مشاجره میان زوجهاست. جملهای مانند «تو هیچوقت زحمات من را نمیبینی» ممکن است از یک ناراحتی واقعی ناشی شده باشد، اما میتواند طرف مقابل را به سمت دفاع از خود سوق دهد.
در چنین شرایطی، گفتوگو درباره یک مسئله مشخص ممکن است به انکار، دفاع و مرور اشتباهات گذشته تبدیل شود.
این موضوع به معنای سکوت در برابر ناراحتی نیست. فرد باید خواسته و مسئله خود را بیان کند، اما در عین حال بهتر است تمام واقعیت رابطه را به یک اختلاف تقلیل ندهد.
برای مثال، به جای گفتن «تو هیچوقت به فکر من نیستی»، میتوان گفت: «میدانم این روزها برای خانه خیلی زحمت کشیدی و من این تلاشها را میبینم، اما در این موضوع خاص احساس کردم تنها ماندم و دوست دارم دفعه بعد بیشتر کنارم باشی.»
در این شیوه، هم تلاشهای مثبت همسر دیده میشود و هم مسئله اصلی بدون پنهانکاری مطرح میشود.
قدردانی جای حل مشکلات جدی را نمیگیرد
قدردانی نباید به ابزاری برای سرپوش گذاشتن بر مشکلات اساسی رابطه تبدیل شود. وجود بیاحترامی، بیاعتمادی یا مسائل جدی میان زوجها با چند جمله مثبت از بین نمیرود و نیازمند گفتوگو و رسیدگی واقعی است.
از سوی دیگر، قدردانی زمانی اثر سالمتری دارد که واقعی باشد. اگر فرد در حالی که عمیقاً ناراحت است، صرفاً برای جلوگیری از دعوا شروع به تعریف و تمجید کند، این رفتار ممکن است مصنوعی به نظر برسد.
هدف این نیست که زوجها همیشه مثبت صحبت کنند یا ناراحتیهای خود را پنهان کنند؛ بلکه لازم است در کنار بیان مشکلات، تلاشها و نقاط مثبت رابطه را نیز ببینند.
تحقیقات نیز نشان دادهاند که قدردانی در کنار حمایت متقابل و مقابله مشترک با فشارهای زندگی، با رضایت بیشتر از رابطه ارتباط دارد.
قدردانی از همسر در حضور فرزندان
اگر همسر با این موضوع راحت باشد، ابراز قدردانی از او در حضور فرزندان میتواند پیام مهمی برای کودکان داشته باشد. کودک زمانی که میبیند پدر یا مادرش از تلاشهای طرف مقابل تشکر میکند، میآموزد محبت فقط یک احساس درونی نیست و میتوان آن را با کلمات و رفتار نشان داد.
برای مثال، والد میتواند در حضور فرزند بگوید: «دیدی مامان امروز چقدر برای آماده کردن وسایل مدرسهات وقت گذاشت؟ من از این کارش ممنونم.»
چنین رفتاری به کودک یاد میدهد که نباید تلاشهای مراقبتی دیگران را بدیهی تلقی کرد و توجه و قدردانی بخشی از یک رابطه سالم است.
البته این رفتار نباید به وسیلهای برای تحقیر یا مقایسه اعضای خانواده تبدیل شود. جملههایی مانند «ببین مادرت چقدر کار میکند، تو هیچ کاری نمیکنی» با هدف قدردانی سازگار نیست و میتواند احساس گناه ایجاد کند.
قدردانی باید متقابل باشد
زندگی مشترک سالم قرار نیست به رابطهای تبدیل شود که در آن یک نفر دائماً خدمت کند و نفر دیگر تنها تشکر کند. قدردانی زمانی معنا و اثر بیشتری پیدا میکند که بخشی از یک رابطه متقابل باشد.
قدردانی هر یک از زوجها میتواند با کیفیت رابطه و احساس مثبت آنها نسبت به یکدیگر ارتباط داشته باشد. همچنین تفاوت زیاد در میزان قدردانی میان دو طرف ممکن است بر کیفیت رابطه تأثیر بگذارد.
به همین دلیل، هر یک از زوجها میتوانند گاهی از خود بپرسند: «امروز چه کاری از همسرم دیدم که ارزش گفتن دارد؟»
این پرسش ساده میتواند بخشی از توجه زوجها را از کمبودها به سمت رفتارهای مثبت رابطه هدایت کند؛ بدون آنکه مشکلات واقعی انکار یا نادیده گرفته شوند.
صمیمیت از جزئیات روزمره ساخته میشود
صمیمیت همیشه در اتفاقهای بزرگ شکل نمیگیرد. گاهی در یک لیوان چای، رساندن کودک به مدرسه، گوش دادن به یک درد دل، خرید خانه پس از یک روز خستهکننده یا حتی پرسیدن یک «خوبی؟» ساده، نشانهای از توجه و همراهی دیده میشود.
اهمیت این رفتارهای کوچک زمانی آشکار میشود که اجازه ندهیم به مرور نامرئی و بدیهی شوند. پژوهشهای مرتبط با قدردانی در روابط نشان دادهاند که احساس و ابراز قدردانی با کیفیت رابطه و رضایت بیشتر از زندگی مشترک ارتباط دارد و میتواند رفتارهای مراقبتی میان زوجها را تقویت کند.
بنابراین برای ایجاد یک تغییر کوچک در زندگی مشترک، همیشه لازم نیست از راهکارهای پیچیده شروع کرد. گاهی کافی است هر روز یکی از رفتارهای همسر دیده شود، معنای آن درک و احساس فرد درباره آن به زبان آورده شود.
به جای یک «ممنون» تکراری میتوان گفت: «دیدم چه کاری برای من کردی؛ میدانم برایش وقت و انرژی گذاشتی و این توجه تو برایم ارزشمند است.»
شاید همین چند کلمه ساده در میان شلوغی زندگی روزمره، به زوجها یادآوری کند که در پشت این رابطه، دو انسان قرار دارند که نیاز دارند دیده شوند، ارزشمند باشند و بدانند تلاشهایشان برای یکدیگر معنا دارد.
نظر شما