به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، بر اساس این پژوهش، آغاز ورود اسلام به ایران به دوره پیامبر(ص) و سال ۷ق/۶۲۸م بازمیگردد؛ دورهای که با لشکرکشی خالد بن ولید و وقوع چهار جنگ حفیر، ابله، بسراه و زنجیره همراه بوده است. البته پیش از این چهار نبرد، رویدادهای نظامی دیگری همچون دومهالجندل، لشکرکشی به سوی آتشکده ساسانی در یمامه و جنگ ذیقار نیز روی دادهاند. نویسنده، جنگ ذیقار را نخستین رویارویی اعرابِ پس از اسلام با ایرانیان معرفی میکند.
بنابر روایت ایبنا، کتاب «ذیقار؛ نخستین جنگ اعرابِ پس از اسلام با ایرانیان» نوشته محمدرضا چیتساز منتشر شده است. این اثر، نخستین دفتر از یک پژوهش گسترده با عنوان «ورود اسلام به ایران» است که در پنج دفتر تدوین شده و دفتر نخست آن را نشر وزن دنیا منتشر کرده است.
این پژوهش، روایت رایج درباره زمان آغاز ورود اسلام به ایران را مورد بازبینی قرار داده است. بر اساس اطلاعات ارائهشده در معرفی کتاب، هم منابع تاریخی کهن و هم بخش قابل توجهی از پژوهشهای معاصر، شروع ورود اسلام به ایران را به دوران ابوبکر بن ابیقحافه، جانشین پیامبر(ص)، و سال ۱۲ق/۶۳۳م نسبت میدهند. با این حال، یافتههای جدیدتر از برخی متون سریانی، یونانی و عربی، در کنار شواهد حاصل از کاوشهای باستانشناسی و بررسی سکههای متعلق به واپسین شاهان ساسانی، روایت دیگری را مطرح میکند.
بر پایه یافتههای این پژوهش، روند ورود اسلام به ایران در زمان پیامبر(ص) و در سال ۷ق/۶۲۸م آغاز شده است. در این روایت، لشکرکشی خالد بن ولید و چهار جنگ حفیر، ابله، بسراه و زنجیره از جمله نخستین رخدادهای این دوره به شمار میروند. در عین حال، جنگها و لشکرکشیهای دیگری مانند دومهالجندل، حرکت نظامی به سمت آتشکده ساسانی در یمامه و جنگ ذیقار نیز پیش از این چهار جنگ اتفاق افتادهاند. از نگاه نویسنده، جنگ ذیقار را باید نخستین برخورد اعرابِ پس از اسلام با ایرانیان دانست.
در این پژوهش آمده است که پیامبر(ص) در سالهای پایانی حضور خود در مکه، بزرگان بنیشیبان را به حمله به مناطق مرزی ایران تشویق کرد. مدتی بعد نیز جنگ ذیقار میان اعراب بنیشیبان و ایرانیان شکل گرفت.
کتاب همچنین به بررسی جایگاه جنگ ذیقار در دوره ساسانی پرداخته و روایتهای رایج درباره زمان، مکان و عوامل شکلگیری این جنگ را مورد بررسی قرار داده است. بیشتر پژوهشگران، وقوع جنگ ذیقار را به فاصله زمانی حدود سالهای ۶۰۴م تا ۶۱۰/۶۱۱م نسبت میدهند و دلایل مختلفی را برای آغاز آن مطرح کردهاند.
از جمله این عوامل میتوان به خودداری نعمان بن منذر، فرمانروای لَخْمی و دستنشانده ایران در حیره، از فرستادن دخترش برای ازدواج با خسرو پرویز، برکناری و کشتهشدن نعمان، بازپسندادن میراث جنگی او و همچنین مسئله حق امنیت مسیر کاروانهای ایرانی اشاره کرد.
با این حال، در این کتاب تأکید شده است که این عوامل، به دلیل نادیده گرفتن برخی زمینهها و اسباب بنیادین جنگ در منابع، نمیتوانند بهتنهایی تصویری کامل از چگونگی آغاز جنگ ذیقار ارائه دهند.
کتاب «ذیقار؛ نخستین جنگ اعرابِ پس از اسلام با ایرانیان» در قالب مجموعه جستار نشر وزن دنیا منتشر شده است. این اثر ۳۸۴ صفحه دارد و با قیمت یک میلیون و صد هزار تومان در اختیار علاقهمندان قرار گرفته است.
نظر شما