۰ نفر
۲۷ اسفند ۱۳۸۷ - ۰۶:۴۳

در جشن بیست سالگی اینترنت، پدر وب جهان گستر، از دستاوردها؛ چشم‌اندازها و نگرانی‌هایش برای این دستاورد بزرگ سخن گفت

علیرضا نورایی: اواخر اسفند 1367 / نیمه مارس 1989، یکی از پژوهشگران جوان سازمان تحقیقات هسته‌ای اروپا، سرن، که بزرگ‌ترین آزمایشگاه فیزیک ذره‌ای در جهان است، طرحی را پیشنهاد کرد که مافوقش بعد از مطالعه آن با دست‌خطی مغشوش نوشت: «مبهم، ولی هیجان‌انگیز.»

سر تیم برنرز-لی 20 سال پیش پیشنهادی را با همکارانش در سرن برای ایجاد سیستم مدیریت اطلاعات به‌نام وب جهانی مطرح کرد. پیشنهاد او، ایجاد یک پایگاه‌ اطلاعاتی فرامتنی یا هایپرتکست بود که به دانشمندان ساکن در نقاط مختلف دنیا در به اشتراک‌گذاری سریع دانش و اطلاعاتشان کمک می‌کرد.

وب متولد می‌شود
یک سال بعد از آنکه برنرز-لی در 1367 / 1989 طرحش را نوشت، ایده‌اش را به عنوان یک برنامه‌ امتحانی برای یک کامپیوتر جدید NeXT آزمایش کرد. این نرم‌افزار بر پایه نسخه آن دوره سیستم‌ عامل مکینتاش X بود که مخصوص کامپیوتر‌های اپل است.

طی دو ماه از سال 1369 / 1990، برنرز-لی نرم‌افزاری نوشت که از طریق اینترنت به کاربران امکان به اشتراک گذاشتن دسترسی به اطلاعات را می‌داد. او اختراعش را World Wide Web، یا وب جهان‌گستر نام نهاد.
این کد در 1370 / 1991 به طور آزاد در دسترس گذاشته شد و به سرعت مورد استقبال قرار گرفت و توسط دیگر علاقمندان بهبود و توسعه پیدا کرد. به عقیده خود او، جهش ایده‌اش به این دلیل بود که مردم در سرتاسر کره خاکی درگیر آن شدند و این جالب‌ترین چیز درباره آن دوره است.

برنرز-لی، یک مهندس نر‌م‌افزار انگلیسی که هم‌اینک در انیستیتو فناوری ماساچوست، ام.آی.تی تدریس می‌کند، عقیده دارد تغییرات در وب جهانی در حال سرعت گرفتن است. او در جشنی که در سی.ای.آر.ان در ژنو سوئیس به مناسبت بیستمین سالگرد تولد وب برگزار شد، اعلام کرد که «کار وب هنوز تمام نشده، و آن‌چه امروز در دسترس است، فقط قسمت کوچکی از آن چیزی است که با تغییرات جدید پیش رویش هم‌چنان دنیا را تکان خواهد داد».

مبدع شبکه جهان‌گستر یا همان اینترنت، اکنون ریاست کنسرسیوم وب جهان‌گستر، W3C را برعهده دارد که مسئول هدایت توسعه وب است و باور دارد که آهنگ تغییرات وب هر روز افزایش خواهد یافت.

یکی از تغییرات بزرگی که در راه است، linked data یا داده‌های مرتبط است که در آن، بیت‌های مستقل داده‌ها‌ نه فقط در صفحات وبی که در آنها نمایش داده می‌شوند، که توسط ماشین هم قابل خواندن هستند. این پیشرفت به کاربران امکان می‌دهد داده‌های قابل خواندن را به داده‌های مشابه لینک دهند و آنها را دست‌کاری کنند، مثل گذاشتن آنها در صفحات گسترده یا گراف‌های پلات شده. به این ترتیب میزان دانش بشری به واسطه آن‌چه برنرز-لی وب معنایی می‌نامد، به طور نمایی افزایش می‌یابد. درنتیجه هم دانشجویان به داده‌های انیستیتوهای تحقیقاتی دسترسی پیدا می‌کنند و هم مردم عادی به داده‌های دولتی که از مالیاتشان برای بهبود وب‌سایت‌ها پرداخته‌اند، بدست آمده است. این سیستم به سرمایه‌گذاران نیز امکان می‌دهد داده‌هایی را که رسانه‌ها درباره شرکتشان منتشر کرده‌اند، پردازش کنند.

استفاده چندگانه از داده‌ها
برنرز-لی، که پدر وب هم نام گرفته، آینده وب را به این شکل تصویر کرده که بر خلاف شکل کنونی وب، نه تنها توسط بشر که توسط ماشین‌ها نیز قابل درک و پردازش است. منشا ایده وب معنایی هم از همین تصویر است. سه تعریف مختلف برای وب معنایی وجود دارد:

• پروژه‌ای با هدف ایجاد رسانه‌ای جهانی برای تبادل اطلاعات به صورتی که برای کامپیوتر قابل فهم و پردازش باشد.
• وب معنایی، شبکه‌ای از اطلاعات در مقیاس جهانی است به طوری که پردازش آنها توسط ماشین‌ها به سادگی امکان‌پذیر باشد.
• وب معنایی شامل داده‌های هوشمند وب است که توسط ماشین‌ها قابل پردازش باشد.

هر چند نزدیکی به تحقق چنین فضایی محتاج پیشرفت‌های جدید و کلی‌نگرانه در بسیاری از زمینه‌های مهندسی، ریاضی، هوش مصنوعی، و به ویژه در زبان‌شناسی، فلسفه، و بسیاری از علوم دیگر انسانی خواهد بود؛ گام‌های اول در این جهت برداشته شده است.

به واسطه این پیشرفت در دنیای وب، افرادی هم که داده‌ها را روی سایت‌های شبکه‌بندی اجتماعی نظیر فیس‌بوک قرار می‌دهند، مثلا روی تصاویر برچسب ‌می‌زنند، قادر خواهند بود که از آن داده‌ها در دیگر برنامه‌ها استفاده کنند؛ مثلا از یک وب‌سایت دیگر تی‌شرت سفارش دهند.

برنرز-لی در این جشن اظهار کرد که آینده وب روی گوشی‌های همراه است که حتی امروز هم مرورگرهای بیشتری نسبت به لپ‌تاپ‌ها دارند. به گفته او «در کشورهای در حال توسعه این مسئله هیجان‌انگیز خواهد بود؛ چراکه این تنها راه بسیاری از مردم برای دیدن صفحات اینترنت است.»

نگرانی‌ پدر وب
پدر وب جهان‌گستر از این ابراز نگرانی می‌کند که امروزه کاربران اینترنت با ریسک رو به افزایش ردگیری سایت‌های بازدیدشده از سوی دولت‌ها و برخی شرکت‌ها روبرو هستند که از آن طریق، تصویری از فعالیت‌های اینترنتی آنها ساخته و مورد بهره‌گیری قرار می‌گیرد.

او عقیده دارد که ردگیری‌های کنونی وب‌سایت‌ها که توسط دولت‌ها و شرکت‌ها صورت می‌گیرد، می‌تواند به دست‌یابی به جزئیات دقیقی از این‌که کاربران اینترنت چه کسی هستند و عادت‌هایشان چیست، بیانجامد. با پیشرفت کنونی فناوری راحت‌تر می‌توان تعیین کرد که چه کسی می‌تواند محتویات پست‌های روی وب را ببیند. به عنوان مثال، به گفته او شاید مردم نخواهند کارمندان مامور نظارت، آلبوم‌های عکس‌های تعطیلاتشان را ببینند. بنابراین، او جشن بیستمین سالگرد وب در سی.ای.ار.ان. را غیمت شمرد تا اعلام کند: «جلوگیری از این شکل تفتیش، امر مهمی است.»

برنرز-لی همچنین از این‌که نشانی‌های وب با http:// شروع می‌شوند، ابراز ناخورسندی کرد، چراکه به عقیده او یکی از این دو اسلش زائد است و این مسئله باعث میلیاردها کلید ضربه‌ اضافی شده است.

تاسف دیگر او درباره شیوه ساخت نشانی‌ها در وب است. به باور او منطقی‌تر است که نشانی صفحات اینترنتی با عناصر عمومی‌تری مانند نام کشورها و سازمان‌ها شروع شود. مثلا به جایinfo.cern.ch از نشانی ch/cern/info استفاده شود.

کد خبر 5400

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
1 + 1 =